II SAB/WA 498/23

II SAB/Wa 498/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust.  1, art. 21
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r.; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w [...] na rzecz A. G. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. G. (dalej: "Skarżący") jest bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] (dalej: "Prezes SO", "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2023 r. A. G., zwrócił się do Sądu Okręgowego w [...] o wydanie zgody na wgląd do akt spraw o sygn. [...] oraz [...], również w części niejawnej, oraz na sporządzenie fotokopii wymienionych akt w części jawnej. W przypadku odmowy udostępnienia akt wniósł o wydanie uzasadnienia decyzji wraz ze zgodą na publikację jej uzasadnienia.
Skarżący powołał we wniosku art. 156 § 1 w związku z art. 156 § 5 w związku z § 5b ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2022r. poz. 1375), dalej: "k.p.k.", art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. 1984 r., Nr 5, poz. 24 ze zm.), dalej: "u.p.p.", oraz ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2021 r., Nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej: "u.d.i.p.".
W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że udostępnienie wskazanych akt motywuje zamiarem weryfikacji prawdziwości przygotowywanej publikacji prasowej.
Zaznaczył, że ustawa o dostępie do informacji publicznej obejmuje również dziennikarskie prawo do informacji, określone w art. 11 u.p.p. Podkreślił, że rola prasy w kształtowaniu opinii publicznej pokazuje, że dziennikarz, jako osoba informująca o bieżących wydarzeniach, ma prawo dostępu do informacji oraz dokumentów z akt postępowania. Dotyczy to zarówno postępowań w trakcie, jak i prawomocnie zakończonych. Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej także z akt postępowania. Ochronie podlega natomiast tajemnica postępowania przygotowawczego, a nie zakończonych spraw karnych, w tym spraw społecznie istotnych.
Skarżący podkreślił, że wniosek zasługuje na uwzględnienie z uwagi na przepisy u.p.p. oraz u.d.i.p., a jednocześnie nie zachodzą przesłanki, które implikowałyby konieczność odmowy uwzględnienia niniejszego wniosku.
Zarządzeniem z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] Wiceprezes ds. [...] Sądu Okręgowego w [...], na podstawie art. 156 § 1 k.p.k. oraz Załącznika nr 6 do Polityki Bezpieczeństwa Informacji Sądu Okręgowego w [...], nie uwzględnił wniosku Skarżącego dotyczącego wglądu do akt sprawy o sygn. [...] oraz [...]. O treści zarządzenia Skarżący został poinformowany za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] lipca 2023 r.
Pismem z dnia [...] lipca 2023 r. A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] polegającą na nierozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r., zarzucając naruszenie:
a) art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, w sytuacji gdy odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji administracyjnej,
b) art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, gdy akta sprawy karnej prawomocnie zakończonej stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlegają udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej,
2) zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do udostępnienia informacji publicznej lub wydania decyzji odmownej z podaniem podstawy prawnej i uzasadnienia,
3) zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty. Wskazał, że treść otrzymanej w dniu [...] lipca 2023 r. wiadomości e-mail nie stanowi decyzji administracyjnej, nie zawiera też uzasadnienia odmowy udostępnienia informacji. Taki stan rzeczy uniemożliwia mu złożenie odwołania od niekorzystnej decyzji organu, a także poznanie przyczyn nieuwzględnienia wniosku.
Podkreślił, że odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie zaś z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej: "k.p.a.", oraz art. 16 ust. 2 u.d.i.p., decyzja ta winna zawierać m.in. wskazanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne, imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, a także oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję odmowną.
Skarżący stwierdził, że w świetle argumentacji zawartej we wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r., którą przywołał również w dalszej części skargi, brak udzielenia informacji publicznej przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...], który działał poprzez Wiceprezesa ds. [...], nie znajduje podstaw prawnych i jest bezzasadna.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r., w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] czerwca 2023 r. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej dotyczący dostępu do akt spraw o sygn. [...] oraz [...], Prezes SO poinformował, że żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskowana informacja, obejmująca dostęp do akt wymienionych spraw, nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Organ wyjaśnił, że w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda informacji, która nie jest informacją publiczną, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, lecz informuje jedynie wnioskodawcę, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym u.d.i.p.
Organ zaznaczył, że wszelkie informacje na temat udostępniania akt do wglądu dla osób niebędących stronami postępowania znajdują się na stronie internetowej BIP Sądu Okręgowego w [...] pod wskazanym adresem.
Jednocześnie organ podał, że wniosek Skarżącego w dniu [...] lipca 2023 r. został rozpoznany na podstawie art. 156 k.p.k., o czym Skarżący został poinformowany drogą mailową.
W odpowiedzi na skargę Prezes SO wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, w której wskazano, że przepisy art. 156 § 1, § 5 i § 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zatem czym innym jest dostęp do akt postępowania, którą to kwestię regulują ustawy procesowe, w tym przywołany art. 156 k.p.k., a czym innym jest udostępnienie znajdującego się w tych aktach określonego dokumentu, posiadającego walor informacji publicznej.
Organ wskazał, że akta są jedynie zbiorem dokumentów, a więc nie można, z powołaniem na przepisy u.d.i.p, skutecznie żądać dostępu do akt sprawy w całości. Zaznaczył, że dokumenty prywatne i inne informacje "przekazuje właściwemu organowi osoba w pełnym zaufaniu, że będą one wykorzystane jedynie na potrzeby jej sprawy. W zależności od rodzaju sprawy do akt załączane są nawet informacje dotyczące najbardziej osobistych i najściślej chronionych sfer życia obywatela". Umożliwianie dostępu do akt w całości oznaczałoby, że wydane byłyby także dokumenty zawierające informacje poufne lub osobiste, które strona często sama złożyła do akt sprawy, aby umożliwić jak najszybsze zakończenie. Pełny wgląd do akt sprawy w ramach dostępu do informacji publicznej byłby więc swego rodzaju poważnym naruszeniem zaufania strony do organów prowadzących postępowanie. W oczywisty sposób powodowałoby to w przyszłości niechęć stron do czynnego udziału w postępowaniu i dostarczania organom dokumentów, które pomagałyby w jego właściwym zakończeniu. Dokumenty prywatne dotyczą spraw niepublicznych, tymczasem celem u.d.i.p. jest umożliwienie oceny działań podmiotów publicznych. Trudno zatem znaleźć podstawy prawne dla sytuacji, w której przedmiotem oceny jest nie tylko postępowanie podmiotu publicznego, ale także prywatnego. Brak możliwości dostępu do całych akt nie oznacza braku możliwości dostępu do dokumentów urzędowych zawartych w aktach sprawy, jak bowiem zauważono "pogląd, że akta nie stanowią informacji publicznej nie oznacza, że zawarte w nich informacje publiczne nie mogą być udostępnione w trybie omawianej ustawy (P. Szustakiewicz "3.5. Dostęp do akt postępowania cywilnego, karnego i administracyjnego a prawo dostępu do informacji publicznej", [w:] Szustakiewicz P. (red.) "Dostęp do informacji publicznej. Praktyczne wskazówki w świetle obowiązujących przepisów i orzecznictwa", C.H. BECK, Warszawa 2014).
Powołując się na poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych organ podniósł, że sam charakter akt składających się z różnego rodzaju dokumentów stanowiących źródło wielu różnorodnych informacji, w większości niemających charakteru publicznego i wymagających ograniczenia dostępności, przemawia za słusznością stanowiska, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie reguluje uprawnienia polegającego na dostępie do akt. Akta jako zbiór różnego rodzaju informacji, tj. takich które są informacją publiczną i takich, które jej nie stanowią, nie mogą jako całość być udostępnione, chociażby ze względu na konieczność ochrony tych ostatnich. W szczególności wykładnia językowa i systemowa art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. uprawnienia do wglądu do dokumentów urzędowych, nie pozwalają na utożsamienie "wglądu do dokumentów" z "wglądem do akt sprawy", czy też z "prawem przeglądania akt sprawy".
Organ wskazał, że na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dostępu do akt sprawy. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. normuje wyłącznie uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych. Dostęp do akt spraw prowadzonych przed organami państwa pozostaje zatem poza regulacją ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tym znaczeniu akta zakończonego postępowania karnego nie są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (wyrok NSA z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt I OSK 714/09).
Organ podkreślił, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] jest zobowiązany do rozpatrzenia zarówno wniosku złożonego w trybie dostępu do informacji publicznej, jak i wniosku o wgląd do akt sprawy złożonego na podstawie art. 156 k.p.k.
W niniejszym przypadku Skarżący wskazał, iż chce zapoznać się z całością akt spraw postępowania sądowego o sygn. [...] oraz [...] oraz wniósł o wyrażenie zgody na dokonanie fotokopii. Wniosek ten organ zakwalifikował jako złożony w trybie art. 156 k.p.k. mając na względzie to, że żądanie udostępnienia całości akt nie może stanowić wniosku o dostęp do informacji publicznej. Organ zaznaczył przy tym, że wniosek złożony w niniejszej sprawie nie jest pierwszym wnioskiem A. G. o wgląd do akt spraw karnych. Wnioski złożone w dniach [...] czerwca 2022 r. oraz [...] listopada 2022 r. również nie zostały uwzględnione przez Wiceprezesa ds. [...] Sądu Okręgowego w [...].
Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 156 k.p.k. akta sprawy karnej za zgodą prezesa sądu mogą być udostępnione również innym osobom. Oznacza to, że podmiotom innym niż strona i jej przedstawiciele można udostępnić akta sądowe na zarządzenie prezesa sądu. Brzmienie ww. przepisu wskazuje jedynie na możliwość udzielenia zgody, a zatem w tej odmianie instytucja dostępu do akt ma fakultatywny charakter. Brak jest ponadto przesłanek, jakimi powinien kierować się ten organ, udzielając lub odmawiając udzielenia zgody. W literaturze wskazuje się, że akt nie wolno jednak udostępniać osobom, które mogą je wykorzystać sprzecznie z prawem lub dokonać ich zniszczenia czy uszkodzenia. Akt nie udostępnia się także, gdy mogłoby to zakłócić przebieg postępowania karnego (L. Paprzycki [w:] Grajewski, Paprzycki, Płachta, Kodeks, t. 1, 2003, komentarz do art. 156) (M. Kurowski, art. 156 k.p.k. [w:] D. Świetlicki (red.), Kodeks postępowania karnego Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023). Inne osoby mają dostęp do akt po wyrażeniu zgody (w postaci zarządzenia) przez prezesa sądu (przewodniczącego wydziału, upoważnionego sędziego). Ustawa nie określa kręgu tych osób, należy jednak kierować się regułą, że osoby takie muszą mieć uzasadniony powód, by zapoznać się z całą dokumentacją tworzącą akta sprawy sądowej lub jej częścią. Osobami takimi mogą być przedstawiciele mediów, osoby prowadzące badania naukowe, a także inne, jeśli wykażą powód, dla którego wnoszą o dostęp do akt (H. Paluszkiewicz, art. 156 k.p.k. [w:] K. Dudka (red)., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, Wolters Kluwer, Warszawa 2020).
Dodatkowo organ wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania karnego nie przewidują instytucji odwołania od zarządzenia dotyczącego wniosku o wgląd do akt, zatem jest to decyzja ostateczna. Co więcej nie ma wymogu uzasadniania podjętej przez Prezesa - w niniejszej sprawie Wiceprezesa ds. [...] - decyzji. Decyzja ta, nie jest decyzją w rozumieniu k.p.a., lecz decyzją w rozumieniu potocznym, czyli rozstrzygnięciem dokonywanym po zastanowieniu.
Organ zaznaczył, iż obecna procedura dotycząca obiegu wniosków o udostępnienie akt sprawy sądowej składanych przez osoby, które nie są stroną postępowania, została wprowadzona zarządzeniem nr [...] Prezesa i Dyrektora Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2023 r. Przepisy zarządzenia stanowią, że wniosek o dostęp do akt sprawy prawomocnie zakończonej, w której trwają czynności wykonawcze, rozpoznaje Wiceprezes ds. [...], po uprzednim zaopiniowaniu wniosku przez Przewodniczącego [...] Wydziału [...], co miało zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z zarządzeniem z dnia [...] lipca 2023 r. Przewodniczący [...] Wydziału [...] tut. Sądu wniosek A. G. zaopiniował pozytywnie co do jawnej części akt, natomiast co do części niejawnej akt została wydana opinia negatywna. Jednakże ostateczną decyzję co do wglądu do akt sprawy podejmuje Wiceprezes ds. karnych, co skutkowało odmową przyznania uprawnienia wglądu do akt.
Podsumowując organ wskazał, że wnioski o wgląd do akt spraw prawomocnie zakończonych są rozpoznawane na podstawie art. 156 § 1 k.p.k. Przepis ten jest regulacją szczególną, która zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza zastosowanie u.d.i.p. Wnioski o wgląd do akt sprawy są rozpoznawane w drodze zarządzenia Prezesa Sądu, które zgodnie z przepisami nie wymaga uzasadnienia. Tak więc nie jest trafne stanowisko Skarżącego jakoby w niniejszej sprawie organ był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Organ zaznaczył, że ustawodawca nie przewidział trybu odwoławczego od zarządzenia o braku zgody na wgląd do akt postępowania. Nieuzasadnione jest zatem wniesienie skargi na bezczynność w trybie administracyjnym, gdyż wniosek Skarżącego rozpoznawany był na podstawie przepisów postępowania karnego, co zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. nie stanowi właściwości sądów administracyjnych. Uwzględniając powyższe organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Skarga została rozpoznana w oparciu o art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W świetle powyższego Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wbrew stanowisku Prezesa Sądu Okręgowego wyrażonemu w odpowiedzi na skargę sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stanowi o tym art. 21 u.d.i.p., zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wbrew stanowisku organu przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest zarządzenie Wiceprezesa ds. [...] Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2023 r., na które w istocie skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, lecz bezczynność w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem o wgląd w akta spraw o sygn. [...] oraz [...] (w skardze błędnie podano datę wniosku: [...] czerwca 2023 r. zamiast [...] czerwca 2023r.) polegająca na nieudostępnieniu informacji zgodnie z wnioskiem bądź na niewydaniu decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga na bezczynność organu w ww. zakresie jest zatem dopuszczalna, bowiem Sąd nie stwierdził, aby zachodziła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a.
Przechodząc do oceny merytorycznej skargi wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę procesową strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia, czy też - jak w sprawie niniejszej - przez rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W świetle powołanej ustawy, aby uchylić się od zarzutu bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej bądź jeśli stwierdzi, że brak jest szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Termin przewidziany w ww. przepisie ma zastosowanie również w odniesieniu do pozostałych, wymienionych powyżej czynności, jakie winien podjąć podmiot zobowiązany w celu prawidłowego rozpoznania wniosku.
Nie ulega wątpliwości, że wniosek z dnia [...] czerwca 2023 r. został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej jakim jest Prezes Sądu Okręgowego w [...] (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). We wniosku tym, co należy podkreślić, Skarżący – A. G. - powołał zarówno art. 156 § 1, § 5 i § 5b Kodeksu postępowania karnego, jak i art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawę o dostępie do informacji publicznej. Zaznaczył, że - w jego ocenie - wniosek zasługuje na uwzględnienie ze względu na przepisy ustawy - Prawo prasowe oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Z akt sprawy nie wynika, aby organ - pomimo tego, że wzywał Skarżącego do uzupełnienia braków wniosku - zwrócił się do Skarżącego o sprecyzowanie wniosku, tj. wyjaśnienie, czy wniosek został złożony w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy przepisów Kodeksu postępowania karnego. Natomiast w dniu [...] lipca 2023 r. wydał, na podstawie art. 156 § 1 k.p.k., zarządzenie nr [...], którym nie uwzględnił wniosku Skarżącego dotyczącego udostępnienia wglądu do akt spraw wskazanych przez Skarżącego.
Z kolei w dniu [...] sierpnia 2023 r. sporządził i przesłał Skarżącemu za pośrednictwem poczty elektronicznej pismo nr [...], w którym "w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] czerwca 2023 r. (...) w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (...) dotyczący dostępu do akt spraw o sygn. [...] oraz [...] oraz możliwości wykonania fotokopii (...)" poinformował, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13, że żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, ale żądaniem udostępnienia określonego zbioru materiałów. Tak sformułowany wniosek nie wskazuje na informacje publiczne, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Prawo do informacji publicznej dotyczy informacji o sprawie publicznej, a więc informacji o czymś, a nie udostępnienia zbioru materiałów jako takich.
Nadto organ wskazał, że w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda informacji, która nie jest informacją publiczną, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz informuje jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym ustawą o dostępie do informacji publicznej.
Dodatkowo organ zauważył, że wszystkie informacje na temat udostępniania akt do wglądu dla osób niebędących stronami postępowania znajdują się na wskazanej stronie internetowej BIP Sądu Okręgowego w [...]. Podał również, że wniosek Skarżącego w dniu [...] lipca 2023 r. został rozpoznany na podstawie art. 156 k.p.k., a o treści wydanego zarządzenia Skarżący został poinformowany w tej samej dacie.
Zatem organ w istocie uznał wniosek Skarżącego jako złożony również w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej i rozpoznał go w sposób prawidłowy powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w ww. uchwale sygn. akt I OPS 7/13. Niemniej jednak uczynił to dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, z naruszeniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Z akt sprawy nie wynika również, aby organ zastosował art. 13 ust. 2 u.d.i.p. i poinformował Skarżącego o powodach opóźnienia w rozpoznaniu wniosku.
W tym stanie rzeczy Sąd nie miał podstaw do zobowiązania Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia [...] czerwca 2023 r., w szczególności "do udostępnienia informacji publicznej lub wydania decyzji odmownej", o co wnioskował Skarżący. Sąd jednak stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jednak bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Wskazuje się również, że orzeczenie kwalifikowanej postaci bezczynności wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie. Przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa w odniesieniu do bezczynności podmiotu zobowiązanego łączy z bezczynnością o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającą miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt Il OSK 151/21; z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I FSK 644/21, z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 2439/20; publ. CBOSA).
W okolicznościach niniejszej sprawy 14-dniowy termin rozpoznania wniosku nie został zachowany, jednak przekroczenie to nie wynikało z celowego zaniechania organu, czy też lekceważącego traktowania obowiązków wynikającego z konstytucyjnego prawa do informacji (art. 61 Konstytucji RP). Wynikało natomiast, zdaniem Sądu, z wątpliwości organu co do przedmiotu wniosku i trybu jego rozpoznania, które nie zostały usunięte w oparciu o ewentualne wyjaśnienia Skarżącego.
Sąd nie dostrzegł postaw do wymierzenia organowi z urzędu grzywny bądź przyznania od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. Wymienione środki prawne Sąd stosuje bowiem fakultatywnie, zaś okoliczności faktyczne sprawy nie wymagały ich zastosowania.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego w stawce minimalnej, Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie 3 sentencji wyroku.