II SAB/Wa 453/24

II SAB/Wa 453/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska
Joanna Kube
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. art. 3 ust. 1 pkt 1 in fine, 4 ust. 1 pkt 1, 13 ust. 1 i 2, 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpoznania wniosku J. S. z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w [...] na rzecz J. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarżąca, zwana dalej "Wnioskodawcą, zarzuciła Prezesowi Sądu Rejonowego w W., zwanemu dalej "organem", bezczynność przy rozpatrywaniu jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, formułowanego w piśmie z [...] czerwca 2024 r.
W skardze wniesiono o:
- zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku,
- stwierdzenie, że organ rażąco naruszył prawo:
- art. 13 i 16 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o informacji", oraz
- art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.),
- wymierzenie organowi grzywny.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in.:
- wiadomością e-mail z [...] czerwca 2024 r. - doręczoną w tej samej dacie - Wnioskodawca zwrócił się o informację:
"1/ czy organ posiada w swoich zasobach KW nr [...],
2/ jeśli tak, wnoszę o przesłanie skanu okładki tej księgi, z jej numerem pierwotnym oraz nadanym jej numerem elektronicznym o ile taki nadano,
3/ jeśli księgi nie ma w sądzie, wnoszę o wskazanie jej losów i przesłanie skanu dokumentu , który je potwierdza.
4/ jeśli księga zaginęła w sądzie, to wskazanie kto, kiedy i w jakich okolicznościach to stwierdził oraz czy, kto, kiedy i jakie kroki w związku z tym podjął i jaki był efekt tych działań ?",
- ustawowy termin na udzielenie odpowiedzi upłynął 13 lipca 2024 r.,
- w wiadomości e-mail z 18 lipca 2024 r. organ oświadczył jedynie enigmatycznie: "nie prowadzi księgi wieczystej nr [...]",
- odpowiedź nie koresponduje z przedmiotem wniosku i jest wymijająca, nie dotyczy tematu; nieprowadzenie wskazanej księgi wieczystej nie oznacza jej nieposiadania,
- nie wyjaśniono również losów danej księgi wieczystej - przejętej Protokołem zdawczo-odbiorczym, przekazanych ksiąg do Sądu Rejonowego w W. - według właściwości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano:
- żądanie jest wnioskiem do Centralnej Ekspozytury Ksiąg Wieczystych; nie jest zaś wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej; o tej okoliczności powiadomiono Wnioskodawcę 18 lipca 2024 r.,
- zachowanie Wnioskodawcy należy przede wszystkim rozpatrywać w kontekście rażącego nadużycia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej - poprzez korzystanie z instytucji uregulowanych w ustawie o informacji dla innego celu niż troska o dobro publiczne; Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jest wiadome z urzędu, że Wnioskodawcy i organ pozostają stronami w co najmniej kilku toczących się przed tym Sądem postępowaniach; wcześniej stroną licznych postępowań - w tożsamych sprawach (dotyczących ksiąg hipotecznych, przekazanych do Archiwum Państwowego w O.) - był p. J.S.; rodzina S. - w tym Wnioskodawca - kieruje od kilku lat do organu wnioski o udostępnienie informacji publicznej; dotyczą one ksiąg wieczystych i nieruchomości, położonych w W.; realizacja żądań Wnioskodawcy angażuje każdorazowo znaczne siły i środki organu; można by je przeznaczyć na realizację podstawowych zadań sądu; w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp.; takie znamiona noszą działania Wnioskodawcy; nie można ich zakwalifikować jako troska o dobro publiczne; zakres, jak i charakter żądanych informacji odnosi się bezspornie wyłącznie do indywidualnych interesów Wnioskodawcy; nie mogą one stanowić o działaniu, ukierunkowanym na jawność życia publicznego,
- konkludując, organ nie pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku; udzielił odpowiedzi, że żądanie nie jest wnioskiem w trybie dostępu do informacji publicznej.
W dodatkowym piśmie (k. 33-33v) Wnioskodawca podtrzymał skargę.
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).
Sąd zważył, co następuje:
Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego rozstrzygnięcia lub nie wykonano czynności - w szczególności, czy jest to następstwem zawinionej lub nie- opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle żądaną informacją – powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r.,
o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny - w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji.
W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w jego istotnych elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonych informacji (chodziło o Informacje, dotyczące księgi wieczystej o wskazanym numerze oraz skanu jej strony tytułowej), wskazując że swoje żądanie opiera na przepisach ustawy o informacji (tak tytuł wiadomości e-mail – "dot. Informacja publiczna [...]") zaś podmiot, do którego wpłynęło podanie, wskazał w piśmie z 18 lipca 2024 r. – a więc z nieznacznym przekroczeniem terminu, przewidzianego w ustawie o informacji – że nie prowadzi księgi o określonym numerze. W odpowiedzi na skargę podniesiono, że - zdaniem organu - wniosek w danym zakresie stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej.
Poza sporem jest przy tym, że organ należy do obowiązanych udostępniać informację publiczną - wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji.
Wobec tak zarysowanego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy, trzeba odnotować, że przedłożone przez organ akta sprawy nie potwierdzają, aby informacje skierowana do Wnioskodawcy 18 lipca - wobec wniosku z [...] czerwca tego 2024 r. - zawierała inne treści niż wskazanie faktu nieprowadzenia przez organ księgi wieczystej o określony numerze. Wnioskodawca załączył kopię wiadomości e-mail uzyskanej od organu danego dnia (tak k. 34), zaś organ w aktach sprawy nie przedłożył innego pisma, skierowanego do Wnioskodawcy w tej dacie. Należy więc wskazać, że gdyby - zgodnie ze stanowiskiem organu - żądane wiadomości nie podlegały udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o informacji, także uchybiono obowiązkowi poinformowania o tym Wnioskodawcy. Skoro jednak stanowisko takie sformułowano w odpowiedzi na skargę, której treść znana jest Wnioskodawcy, uczyniono by tym zadość wymaganiom ustawy o informacji. W takim przypadku bezzasadne byłoby zobowiązywanie organu do rozpoznawania wniosku. Sąd poprzestałby na ocenie, że pozostawał on w bezczynności. Stanowisko organu nie jest jednak trafne.
Przede wszystkim nie może mieć znaczenia w sprawie przywołana okoliczność, że - w jego ocenie - wniosek należało skierować do innego adresata (Centralnej Ekspozytury Ksiąg Wieczystych). Zobowiązanym do udostępnianie informacji publicznej jest bowiem każdy podmiot, który nią dysponuje. Samo twierdzenie, że żądaną informacją dysponuje inny podmiot, nie jest tożsame z oświadczeniem o nieposiadaniu danej informacji we własnych zasobach. Oświadczenie takie stanowiłoby natomiast realizację wymagań, wynikających z ustawy o informacji.
Przeszkodą dla udostępnienia Wnioskodawcy żądanej informacji nie może być także sugerowany – na etapie udzielenia odpowiedzi na skargę - interes własny w jej pozyskaniu. Sąd w tym składzie podziela prezentowane obecnie w judykaturze stanowisko, gdzie wskazano, że sama konkretna użyteczność informacji dla celów prywatnych wnioskodawcy nie wyłącza możliwości żądania jej udostępnienia – gdy w istocie dotyczy ona generalnie spraw publicznych. Odmienne rozumienie - określających ramy udostępnienia informacji publicznej - przepisów prowadziłoby do absurdalnego skutku (intencji ustanowienia takich reguł nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy), gdzie określoną informację - ze swego charakteru stanowiącą "publiczną", gdyż dotyczącą funkcjonowania państwa i jego instytucji - mogłaby pozyskać każda osoba, z wyjątkiem tej faktycznie nią aktualnie zainteresowanej – w kontekście swej sytuacji osobistej (własnych interesów). Przy takim rozumieniu regulacji, osoba taka musiałby w istocie korzystać z pomocy niejako "pośrednika", który nie byłby bezpośrednio zainteresowany pozyskaniem informacji dla własnych celów, a więc mógł o nią skutecznie wystąpić. Przyjęcie takiej koncepcji za właściwą nie realizowałoby celu - unikania sytuacji, gdy procedury dostępu do informacji publicznej byłyby wykorzystywane na realizację własnych interesów - lecz tworzyło w danym zakresie sztuczne acz równocześnie nieskuteczne bariery formalne (patrz: tak samo aktualne orzecznictwo: wyroki NSA o sygn. akt III OSK 447/22 i 1639/22 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jednocześnie w sprawie nie podnoszono wystąpienia innych przesłanek - trafnie kwalifikowanych w judykaturze - jako przypadki nadużycia prawa do informacji - jak generowanie wniosków oczywiście bezzasadnych, służących dezorganizacji pracy organu, czy szykanowaniu pełniących w nim funkcje osób.
Reasumując, żądana przez Wnioskodawcę informacja stanowi publiczną, zaś organ należy do obowiązanych do jej udostępniania – gdy nią dysponuje. Ponieważ - wobec wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej – nie uczyniono zadość żądaniu ani też nie wydano decyzji o odmowie udostępnienia informacji, zaś organ nie kwestionuje nią dysponowania, zasadna jest konkluzja, że pozostaje w bezczynności. Sąd był więc obowiązany nakazać rozpoznanie wniosku.
Natomiast – wbrew stanowisku Wnioskodawcy - w ocenie Sądu bezczynność organu nie miała charakteru intencjonalnego. Spowodowało ją – jak wywodzono w odpowiedzi na skargę - błędne nota bene przekonanie organu, że wnioskowana informacja nie stanowi publicznej bądź żądanie jej udostępnienia stanowi nadużycie prawa do informacji Okoliczność ta, jakkolwiek nie uwalnia organu z zarzutu bezczynności, ma jednak znaczenie w kontekście oceny zakresu stwierdzonej bezczynności. Uzasadnia przyjęcie, że nie ma ona charakteru rażącego naruszenia prawa. W takiej sytuacji nie zachodziła także przesłanka wymierzenia organowi grzywny.
Jedynie na marginesie, wypada odnotować, że dla celów realizacji wniosku - co wynika z treści przedłożonych akt - zgromadzono pewne widomości, dotyczące kwestii objętych zapytaniem Wnioskodawcy - tak np. kopia widomości e-mail datowanej 5 lipca 2024 r., skierowanej do Sekretariatu Sadu Rejonowego w W., przez Przewodniczącego Wydziału Ksiąg Wieczystych. Brak jednak dokumentu, potwierdzającego ich udostępnienie Wnioskodawcy. Zgromadzone dane oparto na stosownych kwerendach, a więc opracowano na potrzeby realizacji konkretnego wniosku. Może mieć to znaczenie w kontekście sygnalizowanej przez organ problematyki kierowania doń wielu, szczegółowych wniosków, związanych ze sprawami własnymi, w kontekście reguł udostępniania informacji przetworzonej - tak art. 3 ust. 1 pkt 1 in fine ustawy informacji. W razie kwalifikacji informacji jako "przetworzona" oraz niewystępowania ustawowych przesłanek jej udostępnienia, stosowną formą realizacji wniosku jest wydanie decyzji odmownej. W sprawie tego jednak bezspornie nie uczyniono. Przedwczesne byłoby zatem formułowanie przez Sąd ocen w danym zakresie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 - 3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 4 sentencji, w myśl art. 200 powyższej ustawy. Poniesionym kosztem był uiszczony wpis.