II SAB/Wa 453/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku emerytowanego funkcjonariusza Policji w terminie miesiąca, stwierdzając rażącą przewlekłość postępowania i przyznając skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia.
Skarżący, K.W., złożył wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania przepisów dotyczących emerytur funkcjonariuszy Policji. Postępowanie trwało ponad 19 miesięcy bez wydania decyzji, co skłoniło skarżącego do złożenia skargi na przewlekłość. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez organ i zobowiązując go do rozpatrzenia wniosku w terminie miesiąca, przyznając jednocześnie skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia.
Sprawa dotyczyła skargi K.W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji. Skarżący złożył wniosek w dniu 24 kwietnia 2017 r., a postępowanie nie zostało zakończone do dnia wydania wyroku przez WSA w dniu 10 grudnia 2018 r., co trwało ponad 19 miesięcy. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zobowiązano Ministra do rozpatrzenia wniosku w terminie jednego miesiąca od otrzymania prawomocnego wyroku i przyznano skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia. Uzasadnienie sądu podkreślało obowiązek organu do działania wnikliwie i szybko, a także analizę definicji przewlekłości postępowania w orzecznictwie NSA. Sąd wskazał, że mimo złożoności sprawy i konieczności zebrania materiału dowodowego, organ nie podjął wystarczająco zintensyfikowanych działań, aby zakończyć postępowanie w rozsądnym terminie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej stanowi naruszenie prawa, a w szczególności zasad postępowania administracyjnego, takich jak zasada szybkości i wnikliwości.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ nie podjął wystarczająco zintensyfikowanych działań, aby zakończyć postępowanie w rozsądnym terminie, mimo że zebrano już dokumentację niezbędną do wydania decyzji. Działania organu były podejmowane w kilkutygodniowych lub miesięcznych odstępach, co doprowadziło do ponad 19-miesięcznego opóźnienia w rozpatrzeniu wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (11)
Główne
P.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
P.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
P.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej.
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji art. 8a § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 36 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest zawiadomić strony o tym, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 36 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
k.p.a. art. 37 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może wnieść wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
k.p.a. art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 35 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długotrwałe i nieuzasadnione opóźnianie przez organ rozpatrzenia wniosku skarżącego. Brak podjęcia przez organ wystarczająco zintensyfikowanych działań w celu szybkiego załatwienia sprawy. Przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy bez uzasadnienia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o konieczności zebrania obszernego materiału dowodowego i złożoności sprawy jako usprawiedliwienie opóźnień.
Godne uwagi sformułowania
przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" termin załatwienia sprawy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych czynności procesowe podejmowane przez organ nie posiadają cechy koncentracji niezbędnej w świetle art. 12 k.p.a. strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu przewlekłość ta trwa nadal, bowiem do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie organ nie rozpoznał wniosku skarżącego
Skład orzekający
Andrzej Góraj
przewodniczący
Ewa Kwiecińska
sprawozdawca
Piotr Borowiecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie i przyznanie zadośćuczynienia za przewlekłość postępowania administracyjnego, a także interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście opieszałości organów."
Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, dotyczące wniosku na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie do innych typów spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje realne problemy obywateli z przewlekłością postępowań administracyjnych i skuteczne narzędzie prawne do ich zwalczania, w tym możliwość uzyskania zadośćuczynienia. Jest to istotne dla prawników i osób doświadczających podobnych problemów.
“Ponad 19 miesięcy czekania na decyzję? Sąd ukarał MSWiA za przewlekłość postępowania i przyznał 1000 zł zadośćuczynienia!”
Dane finansowe
WPS: 1000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Wa 453/18 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2018-12-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-07-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Góraj /przewodniczący/ Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/ Piotr Borowiecki Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji 659 Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III OSK 1103/22 - Wyrok NSA z 2023-11-21 III OSK 1103/21 - Wyrok NSA z 2022-04-20 II SA/Po 838/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-02-08 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1302 art. 149 par. 1 pkt 1, art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi K. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wyłączenia stosowania przepisów 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego K. W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego K. W. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (słownie: jeden tysiąc) złotych. Uzasadnienie W dniu [...] kwietnia 2017 r. K. W. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w trybie art. 8a ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), o wyłączenie stosowania art. 15c ustawy. Pismem z dnia [...] maja 2017 r. organ poinformował stronę o tym, że termin rozpatrzenia sprawy został wyznaczony na dzień 25 września 2017 r. W dniu [...] maja 2017 r., organ skierował też do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW pismo dotyczące prawa do emerytury, renty inwalidzkiej lub renty rodzinnej ustalonej na rzecz skarżącego. W dniu [...] czerwca 2017 r. Zakład Emerytalno-Rentowy MSW udzielił organowi odpowiedzi. W dniu [...] czerwca 2017 r., Zakład Emerytalno-Rentowy MSW przekazał organowi kopie decyzji o ponownym ustaleniu wysokości emerytury lub renty inwalidzkiej a także poświadczoną za zgodność kopię informacji IPN o przebiegu służby. W dniu [...] lipca 2017 r. organ skierował zapytanie do Instytutu Pamięci Narodowej oraz do Komendanta Głównego Policji. W dniu [...] września 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji skierował do skarżącego pismo, w którym poinformował go, że wystąpił do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z zapytaniem, czy skarżący pobiera obecnie świadczenie emerytalne, rentowe lub rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach a także czy podlega regulacjom art. 15c, art. 22a lub art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Ponadto organ poinformował skarżącego, że wystąpił z zapytaniem do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także o przekazaniu informacji pozwalającej na ocenę ustawowego wymogu rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia. Organ wyjaśnił także, że skierował analogiczne pismo do formacji, w której skarżący pełnił służbę. Termin załatwienia sprawy organ wyznaczył na dzień do [...] maja 2018 r. W dniu [...] października 2017 r. K. W. skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo, w którym poinformował organ, że w chwili obecnej nie ma środków do życia, gdyż jego zobowiązanie wobec banku przekracza kwotę 1700 zł. Podkreślił, że w pionie SB pracował jedynie 9 miesięcy na przełomie lat 1988/1989. W dniu [...] stycznia 2018 r. wpłynęło do organu pismo Komendy Głównej Policji z dnia [...] grudnia 2017 r. wraz z załącznikami informujące organ o wyniku analizy przebiegu służby skarżącego, dokonanej przez właściwego przełożonego. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. organ poinformował skarżącego, że w sprawie zebrana została dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. organ na podstawie art. 36 k.p.a. poinformował skarżącego, że jego sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w poprzednim piśmie. Organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy najpóźniej do dnia [...] września 2018 r. W dniu [...] czerwca 2018 r. skarżący, na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na merytorycznym rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. W dniu [...] czerwca 2018 r. K. W. złożył skargę na przewlekłość prowadzonego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania wszczętego jego wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej odpowiedzią na jego wniosek w terminie miesiąca oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, ze na skutek obniżenia mu emerytury wpadł w pułapkę kredytową. W treści odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie lub ewentualnie o jej odrzucenie. Złożenie wniosku w trybie art. 8a ustawy emerytalnej wymaga od organu zebrania odpowiedniego materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy, jak podkreślił Minister. Na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z zapytaniem, czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia wymaga, czy skarżący podlega regulacjom art. 15 c, art. 22 a i art. 24a ww. ustawy. W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne jest wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje – realnego w okolicznościach sprawy – czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Do organu wpłynęło do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4 036 spraw wniesionych na podstawie przywołanego wyżej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Biorąc pod uwagę powyższe, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji. W przedmiotowej sprawie organ nie unika celowo rozstrzygnięcia w sprawie, ale dokonuje zgodnie z nałożonymi na niego obowiązkami ustawowymi zebrania materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji. W dniu [...] grudnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo organu nr [...], z którego treści wynika, że organ nie wydał decyzji w trybie art. 8a ustawy emerytalnej odnośnie wniosku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność i przewlekłość wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a. Skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżący wystąpił w dniu [...] czerwca 2018 r. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej k.p.a. Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił w dniu [...] kwietnia 2017 r. do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. Zauważyć też należy, że decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Jednocześnie, wskazać należy, że w świetle poglądów doktryny, analizując rozumienie pojęcia "przewlekłości postępowania", należy odwoływać się do potocznego rozumienia tego określenia i uznać, że przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 2 k.p.a., powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego, a w szczególności – konieczność wywiązania się z pewnych obowiązków przez stronę, np. przedłożenia przez nią dokumentacji niezbędnej do podjęcia decyzji lub wzięcia udziału w czynnościach dowodowych, bądź, gdy bieg terminu jest zatrzymany (vide: Zbigniew Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo nr 6/2011). Warto zauważyć, że również w wyroku z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, Naczelny Sąd Administracyjny zdefiniował postępowanie prowadzone w sposób przewlekły, jako "postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy". Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje zatem przypadki opieszałego, niesprawnego i nieskutecznego działania organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (podobnie: R. Kędziora /w/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 4, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014, teza 2 komentarza do art. 37 k.p.a.) Z kolei, w wyroku z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż w stanie przewlekłości postępowania czynności procesowe podejmowane przez organ nie posiadają cechy koncentracji niezbędnej w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłości postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności. Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa do 10 grudnia 2018 r., tj. do dnia rozpatrzenia skargi na przewlekłość, nie została zakończona poprzez wydanie decyzji. Czynności podejmowane przez organ wskazane w pierwszej części uzasadnienia, opisane w skardze i znajdujące odzwierciedlenie w aktach administracyjnych podejmowane były w kilkutygodniowych a nawet kilkumiesięcznych odstępach czasu. Zwłoka, jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie budzi wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a. W sprawie tej nie budzi wątpliwości, że organ po otrzymaniu w dniu [...] kwietnia 2017 r. wniosku skarżącego o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym stosunkowo szybko podjął pierwszą istotną czynność zmierzającą do jego rozpatrzenia, a mianowicie w dniu [...] maja 2017 r. zwrócił się do Dyrektora ZER MSW o przekazanie informacji, czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury lub renty policyjnej. Jednakże dalsze działania organu podejmowane były w kilkutygodniowych, a nawet miesięcznych odstępach czasu. I tak kolejną czynność, tj. zwrócenie się do IPN i Komendanta Głównego Policji organ podjął dopiero 20 lipca 2017 r. Do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd upłynęło z kolei ponad 19 miesięcy, a wniosek nadal nie został rozpoznany. Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. W aktach sprawy znajdują się pisma kierowane do skarżącego o przedłużeniu terminów jej załatwienia (z [...] maja 2017 r., [...] września 2017 r. i [...] czerwca 2018 r.), jednakże we wskazanych terminach sprawa nie została przez organ załatwiona. Ponadto, jak wynika z pisma organu z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie już wówczas zebrana została dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Dlatego też dalszy brak działania ze strony organu nie znajduje usprawiedliwienia w okolicznościach sprawy. Sąd podkreśla, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od Kodeksu postępowania administracyjnego przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. W świetle powyższego jest bezsporne, że organ w sposób przewlekły rozpoznaje wniosek skarżącego, a ta przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od dnia wpłynięcia wniosku do organu, co nastąpiło [...] kwietnia 2017 r. (k-40 akt administracyjnych) do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, tj. 10 grudnia 2018 r. upłynęło ponad 19 miesięcy, a sprawa z wniosku skarżącego nie została zakończona. Uchybienie przepisowi art. 35 § 3 k.p.a. jest oczywiste i nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku K. W. w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, tj. ponad 19 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Przewlekłość ta trwa nadal, bowiem do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie organ nie rozpoznał wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2017 r. i nie zakończył postępowania wydaniem decyzji. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Oznacza to, że takie uprawnienie orzecznicze przysługuje sądowi administracyjnemu w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezależnie od tego, w jakim stopniu organ administracji naruszył prawo. Użycie zaś w tym przepisie spójnika "lub" dowodzi, że sąd może wymierzyć organowi grzywę i jednocześnie przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1905/16; publ.: https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Ustalając wysokość tej kwoty (1.000 zł) Sąd wziął pod uwagę znaczny okres oczekiwania na decyzję przez skarżącego, a także okoliczność, że zostało już znacząco obniżone świadczenie emerytalne. Organ natomiast nie wydał jeszcze decyzji, która ma istotny wpływ na ustalenie wysokości tego świadczenia, bowiem może ona ewentualnie wyłączyć stosowanie wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2017 r. w terminie określonym w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a. P.p.s.a. Podstawę przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. (pkt 3 wyroku). Orzeczenie o kosztach postępowania wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI