II SAB/WA 440/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji na bezczynność Związku Biur Porad Obywatelskich w sprawie udostępnienia umów dotyczących szkoleń, uznając, że nie stanowią one informacji publicznej.
Fundacja zwróciła się o udostępnienie umów z trenerami szkoleń organizowanych przez Związek Biur Porad Obywatelskich (ZBPO), żądając ujawnienia wykonawcy i wynagrodzenia. ZBPO odmówił, twierdząc, że nie jest organem administracji publicznej i że szkolenia finansowane są ze środków prywatnych uczestników. Fundacja wniosła skargę na bezczynność. Sąd uznał, że ZBPO, jako organizacja pożytku publicznego realizująca zadania publiczne, jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Jednakże, umowy dotyczące szkoleń finansowanych z prywatnych wpłat uczestników nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Fundacja [...] zwróciła się do Związku Biur Porad Obywatelskich (ZBPO) o udostępnienie skanów umów zawartych z trenerami szkoleń, żądając ujawnienia wykonawcy i wynagrodzenia, z wyłączeniem danych osobowych. ZBPO odmówił, argumentując, że nie jest organem administracji publicznej, a szkolenia finansowane są z prywatnych wpłat uczestników, a nie ze środków publicznych. Fundacja wniosła skargę na bezczynność ZBPO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. W skardze podniesiono, że ZBPO, jako organizacja pożytku publicznego, wykonuje zadanie publiczne, co powinno skutkować obowiązkiem udostępnienia informacji publicznej. ZBPO w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na brak przymiotu organu administracji publicznej oraz na prywatny charakter finansowania szkoleń. Sąd, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, stwierdził, że ZBPO, jako organizacja pożytku publicznego realizująca zadania publiczne, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niemniej jednak, Sąd uznał, że żądane umowy dotyczące szkoleń, które nie są finansowane ze środków publicznych, a jedynie z prywatnych wpłat uczestników, nie posiadają waloru informacji publicznej. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę Fundacji, uznając, że ZBPO nie miał obowiązku udostępnienia żądanych informacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, ZBPO jako organizacja pożytku publicznego realizująca zadania publiczne jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Jednakże, żądane umowy dotyczące szkoleń finansowanych z prywatnych wpłat uczestników nie stanowią informacji publicznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ZBPO jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Jednakże, umowy dotyczące szkoleń, które nie są finansowane ze środków publicznych, a jedynie z prywatnych wpłat uczestników, nie posiadają waloru informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
P.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p.p.i.w. art. 4a
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
u.d.p.p.i.w. art. 4b
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
u.d.p.p.i.w. art. 4c
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
u.d.p.p.i.w. art. 23
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
u.d.p.p.i.w. art. 27
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
u.n.p.p.o.i.e.p. art. 11a § ust. 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim i edukacji prawnej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szkolenia organizowane przez ZBPO, finansowane z prywatnych wpłat uczestników, nie stanowią zadań publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Umowy dotyczące tych szkoleń nie posiadają waloru informacji publicznej.
Odrzucone argumenty
ZBPO, jako organizacja pożytku publicznego, wykonuje zadanie publiczne i jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Szkolenia doradców obywatelskich są zadaniem wynikającym z ustawy i mają charakter publiczny.
Godne uwagi sformułowania
nie jest organem administracji publicznej zobowiązanym do przekazania żądanych informacji nie znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej ZBPO jest organizacją pozarządową, posiadającą status organizacji pożytku publicznego szkolenie doradców obywatelskich oraz prowadzenie kursów doszkalających doradców obywatelskich jest zadaniem wynikającym bezpośrednio z ustawy [...] i jest zadaniem publicznym subsydiarność i decentralizacja (dekoncentracja) nie pozbawiają zadania publicznego jego publicznego charakteru wykonywanie zadania publicznego przez podmiot prawa prywatnego [...] nie powoduje, że samo zadanie przestaje mieć charakter publiczny nie jest organem władzy publicznej, do którego zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wykonuje administracji w formach charakterystycznych dla administracji publicznej Szkolenia i kursy doszkalające, które organizuje ZBPO są finansowane z prywatnych środków uczestników, a nie ze środków publicznych nie jest podmiotem dysponującym majątkiem publicznym, nie realizuje również zadań publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej żądana we wniosku informacja [...] nie posiada waloru informacji publicznej Brak jest bowiem związku pomiędzy umowami zawartymi przez ZBPO [...] a sprawami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p.
Skład orzekający
Ewa Marcinkowska
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Góraj
sędzia
Sławomir Fularski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy organizacja pożytku publicznego, realizująca szkolenia finansowane z prywatnych środków, jest lub nie jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej umów z trenerami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ZBPO i finansowania szkoleń. Interpretacja pojęcia 'zadanie publiczne' i 'majątek publiczny' może być różna w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście organizacji pozarządowych i ich finansowania, co jest istotne dla prawników i organizacji pozarządowych.
“Czy organizacja pożytku publicznego zawsze musi ujawniać umowy szkoleniowe? Sąd wyjaśnia granice dostępu do informacji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Wa 440/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-10-21 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-06-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Góraj Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Sławomir Fularski Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane III OSK 890/22 - Wyrok NSA z 2023-07-07 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 2, art. 120, art.149 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 1057 art. 4a, art. 4b, art. 4c, art. 23, art. 27 Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Związku Biur Porad Obywatelskich z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. Fundacja [...] z siedzibą w [...] zwróciła się do Związku Biur Porad Obywatelskich w [...] o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie skanu (w formacie pdf) umowy zawartej przez ZBPO z osobami, które prowadziły 1. szkolenie w dniu [...] września 2019 r. w [...] na temat "[...]" 2. szkolenie w dniu [...] września 2019 r. w [...] na temat "[...]" - w formie pozbawionej danych typu PESEL, miejsce zamieszkania os. fizycznej, numeru konta bankowego, ale z ujawnieniem wykonawcy i wynagrodzenia. W odpowiedzi na powyższy wniosek ZBPO pismem z dnia [...] października 2019 r. poinformował wnioskodawcę, że nie jest organem administracji publicznej zobowiązanym do przekazania żądanych informacji oraz że w przedmiotowej sytuacji nie znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej. ZBPO podkreślił, że prowadzone kursy nie są zadaniem publicznym, nie są realizowane ze środków publicznych, tylko z części dobrowolnych wpłat uczestników biorących udział w kursach doszkalających. Trenerzy ZBPO prowadzący szkolenia nie pełnią natomiast funkcji publicznych i choćby z tego względu nie podlega ujawnieniu ich wynagrodzenie. W piśmie z dnia [...] października 2019 r. Fundacja [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Związku Biur Porad Obywatelskich w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia [...] września 2019 r. W skardze Fundacja wniosła o zobowiązanie ZBPO do załatwienia wniosku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargo Fundacja podniosła, że ZBPO jest organizacją pozarządową, posiadającą status organizacji pożytku publicznego, co wynika z rejestru KRS. Wyjaśniła też, że szkolenie doradców obywatelskich oraz prowadzenie kursów doszkalających doradców obywatelskich jest zadaniem wynikającym bezpośrednio z ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim i edukacji prawnej i jest zadaniem publicznym. Fundacja zaznaczyła przy tym, że subsydiarność i decentralizacja (dekoncentracja) nie pozbawiają zadania publicznego jego publicznego charakteru. Wykonywanie zadania publicznego przez podmiot prawa prywatnego (na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości uprawniającej do przeprowadzania szkoleń i kursów doszkalających) nie powoduje, że samo zadanie przestaje mieć charakter publiczny, jak również nie oznacza przejścia podmiotu wykonującego zadanie do sektora podmiotów prawa publicznego. Zatem, w ocenie strony skarżącej, umowy zawarte w celu wykonania ustawowego zadania szkolenia i doszkalania doradców obywatelskich, stanowią informację publiczną, której zasady udostępnienia i tryb normuje ustawa o dostępie do informacji publicznej i adresatem norm których jest ZBPO. W odpowiedzi na skargę Związek Biur Porad Obywatelskich wniósł o jej oddalenie oraz o obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnił, że złożonej [...] października 2019 r. skargi nie przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie z uwagi na treść postanowienia tego Sądu z dnia 11 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SO/Wa 19/11, w którym Sąd stwierdził, że obowiązek przekazania do sądu skargi (na podstawie art. 54 § 2 w zw. z art. 55 § 1 P.p.s.a.) spoczywa tylko na organie administracji, nie zaś na każdym podmiocie, któremu skargę doręczono. Prezes ZBPO podniósł też, że postanowieniem z dnia 10 czerwca 2019 r. sygn. akt IV SO/Wa 3/19 WSA w Warszawie odrzucił wniosek Fundacji o ukaranie ZBPO grzywną, wprost stwierdzając, że Zarząd ZBPO nie miał takiego obowiązku., ponieważ nie posiada przymiotu organu administracji publicznej. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt II GSK 633/20 uchylił ww. postanowienie WSA w Warszawie. Następnie, postanowieniem z dnia 13 maja 2020 r. sygn. akt II SO/Wa 59/19 WSA w Warszawie ukarał Zarząd ZBPO grzywną w wysokości 500 złotych za nieprzekazanie skargi w terminie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt I OZ 537/20 oddalił zażalenie ZBPO na ww. postanowienie. Przekazując zatem skargę do Sądu ZBPO podniósł, że nie jest organem władzy publicznej, do którego zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dalej ZBPO wyjaśnił, że organem administracji jest wyodrębniona część aparatu administracji publicznej, działająca w imieniu i na rachunek państwa lub innego podmiotu władzy publicznej. Organ taki umocowany jest do stosowania środków władczych, działając w ramach ustawowo przyznanych mu kompetencji. Zakres podmiotowy pojęcia organu powinno określać się jednakże szerzej - poprzez kryterium wykonywania administracji publicznej, co skutkuje uznaniem za organ, obok organów administracji rządowej oraz samorządowej, także innych organów państwowych, jednostek organizacyjnych i podmiotów prywatnych wykonujących administrację, w formach prawnych charakterystycznych dla administracji publicznej. ZBPO podkreślił więc, że nie wykonuje administracji w formach charakterystycznych dla administracji publicznej. Szkolenia i kursy doszkalające, które organizuje ZBPO są finansowane z prywatnych środków uczestników, a nie ze środków publicznych. ZBPO nie został też powołany na mocy ustawu do organizowania tych szkoleń/kursów ani też nie otrzymał kompetencji w drodze ustawy. Co więcej, Zarząd ZBPO nie jest właściwy do podejmowania aktów lub czynności z zakresu tej administracji. Żaden przepis nie daje mu takiego uprawnienia, a nie wolno domniemywać i przypisywać sobie kompetencji, których ustawa wprost nie przyznaje. Podmiotami wykonującymi administrację publiczną są zaś organy administracji sensu stricte, organy samorządu terytorialnego oraz organy administracyjne w znaczeniu funkcjonalnym, czyli podmioty o odmiennym charakterze, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw z zakresu administracji publicznej. W ocenie ZBPO zarzut bezczynności w niniejszej sprawie jest bezzasadny, ponieważ udzielił stronie skarżącej odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni. Fakt, że odpowiedź ta nie była dla strony satysfakcjonująca nie oznacza, że zarzut bezczynności jest zasadny. Z kolei brak wydania decyzji administracyjnej ZBPO uzasadnił brakiem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który uprawniałby ZBPO do działania w tej formie. Dalej ZBPO wywodził, że nie jest podmiotem dysponującym majątkiem publicznym, nie realizuje również zadań publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, zatem nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. W szczególności ZBPO nie realizuje zadania publicznego poprzez organizację szkoleń oraz kursu doszkalającego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, a także przeprowadzając egzamin, o którym mowa w § 5 Regulaminu prowadzenia szkoleń i wydawania zaświadczeń. Zaakcentowano również, że wydatki na szkolenia oraz egzamin pokrywane są w całości ze środków pochodzących z opłat wnoszonych przez uczestników szkolenia oraz osoby podchodzące do egzaminu. Koszty przeprowadzenia zarówno szkolenia, jak i egzaminu nie obciążają zatem Skarbu Państwa. ZBPO podniósł nadto, że prawo do informacji publicznej obejmuje swym zakresem jedynie informacje posiadające przymiot publiczności. Umowy, o które prosi strona skarżąca, są natomiast umowami zawartymi przez prywatny podmiot z prywatnymi osobami, a środki przeznaczone na wynagrodzenia są środkami prywatnymi uczestników szkoleń. Trenerzy ZBPO, prowadzący szkolenia, nie pełnią zaś funkcji publicznych i choćby z tego względu nie podlega ujawnieniu ich wynagrodzenie. Nadto w ocenie ZBPO, w przedmiotowej sprawie mogło dość do nadużycia prawa w dostępie do informacji publicznej, ponieważ zarówno Fundacja, jak też J. B., który jest prezesem Fundacji, oraz A. P. reprezentowany przez [...] J. B., składali wielokrotnie wnioski o udostępnienie informacji publicznej, często nie czekając na odpowiedź w sprawie poprzedniego wniosku. Zatem, w ocenie ZBPO, intencje składającego wniosek nie mieszczą się w założeniach aksjologicznych, które legły u podstaw omawianej regulacji prawnej, w szczególności gdy wniosek ma na celu udręczenie podmiotu rozpatrującego, a taka sytuacją zachodzi w niniejszej sprawie. ZBPO poniósł też, że pytania Fundacji i pytania J. B. skupiają się wyłącznie na kwestiach personalnych, kwestiach wynagrodzeń poszczególnych osób oraz chęci uzyskania pytań egzaminacyjnych. W konsekwencji, z całokształtu stanu faktycznego wynika, że informacje będące przedmiotem wniosku w ogóle nie mają charakteru publicznego a dotyczą indywidualnego, subiektywnego interesu skarżących, a nie troski o sprawy publiczne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl natomiast art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Jak stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepisy P.p.s.a nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu administracyjnego jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W niniejszej sprawie zasadniczym przedmiotem sporu było zarówno to, czy Związek Biur Porad Obywatelskich można w ogóle zaliczyć do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., jak i to, czy informacja będąca przedmiotem wniosku strony skarżącej z dnia 25 września 2019 r. jest informacją publiczną, w rozumieniu art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.d.i.p. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., do udostępniania informacji publicznej, obowiązane są w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą, w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W odniesieniu do art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. przyjmuje się, że wykonywanie zadań publicznych (wykonywanie władzy publicznej) przez konkretny podmiot powinno wynikać z wyraźnych unormowań ustawowych lub rozstrzygnięć opartych na unormowaniach ustawowych, które powierzają (zlecają) określone zadania publiczne sprecyzowanym podmiotom. Wprawdzie w dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się jednocześnie, że nie można z góry wykluczyć wykonywania zadań władzy publicznej przez pewne podmioty, które nie mają wyraźnego umocowania w przepisach prawa, niemniej uznać należy, że w każdym wypadku konieczna jest w tej sytuacji wnikliwa ocena stanu prawnego i samej działalności takiego podmiotu w celu ustalenia, czy wykonuje on zadania władzy publicznej (zadania publiczne) (por. m.in. /w:/ uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt I OPS 1/05). Niewątpliwie, do zakresu podmiotowego wskazanego w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. należy zaliczyć podmioty, które w niektórych przypadkach wykonują tzw. funkcje zlecone z zakresu zadań publicznych, zaś w szerszym stopniu realizują zadania publiczne. Podmioty te przez zlecenie im tych funkcji, a następnie przez ich wykonanie nie zmieniają swojego charakteru prawnego. Konieczne jest w tym celu rozróżnienie, które działania danego podmiotu są wykonywane w zakresie zadań publicznych, jako funkcje zlecone, a które są działaniami własnymi. W tej sytuacji, przyjmuje się, że obowiązek informacyjny tych podmiotów wynika zatem z realizowanych przez nie celów i dysponowania majątkiem publicznym (por. M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018). Należy ponadto zauważyć, że ustawodawca nałożył obowiązek udzielania informacji publicznej na wszystkie podmioty dysponujące mieniem publicznym. W tej sytuacji, uznać należy, że każdy podmiot, który gospodaruje choćby niewielką częścią publicznego mienia, ma obowiązek udostępniania informacji na jego temat. W konsekwencji, można wręcz stwierdzić, że prawo do informacji podąża za publicznym mieniem i osoby uprawnione mogą żądać informacji od każdego, kto takim mieniem zarządza lub z niego korzysta (por. m.in. P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej w pracy radcy prawnego, Radca Prawny z 2004 r. Nr 5, s. 8). Związek Biur Porad Obywatelskich, w świetle jego statutu, jest ogólnopolskim związkiem stowarzyszeń wpisanym do rejestru stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego, który posiadając osobowość prawną, działa na podstawie m.in. przepisów ustawy - Prawo o stowarzyszeniach (vide: § 1 i § 2 Statutu ZBPO). Zgodnie z § 6 Statutu celami działania Związku są: 1. Rozwijanie i propagowanie inicjatyw, postaw i działań na rzecz ochrony i realizacji praw obywatelskich oraz zwiększanie wiedzy na ten temat poprzez działalność oświatową i edukacyjną; 2. Wspieranie działań mających na celu integrację oraz aktywizację społeczną i zawodową grup zagrożonych marginalizacją, ze szczególnym uwzględnieniem środowisk osób bezrobotnych, ubogich, zagrożonych patologiami, niepełnosprawnych, młodzieży oraz wszystkich tych którzy nie potrafią poradzić sobie z problemami dnia codziennego; 3.Dążenie do wprowadzenia zmian w polityce społecznej, służących rozwojowi demokracji i budowie społeczeństwa obywatelskiego; 4. Upowszechnianie praw kobiet oraz działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn; 5. Ochrona interesów konsumentów; 6. Promocja i organizacja wolontariatu; 7. Działalność wspomagająca technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe realizujące działalność pożytku publicznego w zakresie określonym wyżej. Cele te ZBPO realizuje m. in. poprzez inicjowanie działalności placówek poradnictwa obywatelskiego, działalność konsultacyjną i doradczą dla placówek poradnictwa obywatelskiego oraz organizowanie szkoleń dla personelu placówek poradnictwa obywatelskiego oraz innych instytucji i organizacji o podobnym profilu działania (§ 7 pkt 1, 11, 13 Statutu ZBPO). Zgodnie natomiast z § 9 ust. 1 Statutu ZBPO, majątek Związku powstaje w szczególności ze składek członkowskich, dotacji, darowizn, spadków, zapisów, środków z odpłatnej działalności pożytku publicznego, dochodów z działalności gospodarczej oraz ofiarności publicznej. Należy też zauważyć, że Związek Biur Porad Obywatelskich ma status organizacji pożytku publicznego, w rozumieniu art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1057). Zgodnie z art. 27 tej ustawy organizacje pożytku publicznego corocznie mogą otrzymywać środki publiczne z tytułu 1% podatku dochodowego od osób fizycznych. Przepisy art. 4a i art. 4b tej ustawy określają natomiast sposób udostępniania informacji publicznych przez organizacje pożytku publicznego. Podstawowym sposobem jest tu ogłaszanie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej na zasadach, o których mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej albo poprzez ogłaszanie informacji publicznej na stronie internetowej organizacji pozarządowych oraz podmiotów wykonujących zadania publiczne, lub dysponujących majątkiem publicznym. Natomiast informacje publiczne, które nie zostały udostępnione w powyższy sposób, są udostępniane na wniosek, w trybie przepisów ustawie o dostępie do informacji publicznej (art. 4c ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie). Nadto zgodnie z treścią art. 23 ww. ustawy organizacje pożytku publicznego sporządzają roczne sprawozdania ze swojej działalności (finansowej i merytorycznej), według ustalonych przepisami wykonawczymi wzorów, które z kolei są publikowane na stronnie podmiotowej Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w Biuletynie Informacji Publicznej. W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że Związek Biur Porad Obywatelskich jako organizacja pożytku publicznego realizująca zadania publiczne, jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p., do udostępnienia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 u.d.i.p.). Niemniej, co należy bardzo wyraźnie podkreślić, pomimo tego, że Związek Biur Porad Obywatelskich należy niewątpliwie do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, zauważyć trzeba, iż zobowiązany jest on jedynie do udostępniania takiej informacji, która - w świetle art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. - stanowi informację publiczną. Z opublikowanego rocznego sprawozdania merytorycznego z działalności ZBPO jak organizacji pożytku publicznego za 2019 r. wynika, że w okresie sprawozdawczym ZBPO nie realizował żadnych zadań zleconych przez organy administracji rządowej, fundusze celowe, organy jednostek samorządu terytorialnego, ani nie realizował zamówień publicznych. ZBPO decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] został uznany za podmiot uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Poprzez organizację szkoleń oraz kursu doszkalającego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ww. ustawy, Związek nie realizuje jednak zadań publicznych finansowanych ze środków publicznych. Związek nie został bowiem powołany z mocy ustawy do organizowania tego typu szkoleń oraz nie zostały mu one powierzone jako zadania zlecone, a wydatki na szkolenia pokrywane są w całości ze środków pochodzących z opłat wnoszonych przez uczestników szkolenia. Należy też zaznaczyć, że ZBPO nie świadczy nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów zawartych z powiatem, a organizacje pozarządowe, które świadczą takie nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, nie mają obowiązku przynależności do tego Związku. W ocenie Sądu, w świetle powyższych uwag, uzasadnione jest stanowisko ZBPO, że żądana we wniosku informacja, dotycząca skanów umów zawartych przez ten Związek z osobami, które prowadziły szkolenia w dniu [...] września 2019 r. na temat "[...]" oraz w dniu [...] września 2019 r. na temat "[...]" w [...], z ujawnieniem danych tych osób oraz ich wynagrodzeń, nie posiada waloru informacji publicznej. Brak jest bowiem związku pomiędzy umowami zawartymi przez ZBPO z osobami, które prowadziły szkolenia w dniu [...] września 2019 r. oraz w dniu [...] września 2019 r. w [...], a sprawami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p., Sporne umowy nie dotyczy realizacji zleconych zadań publicznych przez Związek, a środki na wynagrodzenia osób, które prowadziły szkolenia pochodziły z prywatnych wpłat uczestników szkoleń. Tym samym, Sąd uznał, że żądanie zawarte we wniosku strony skarżącej z dnia [...] września 2019 r. dotyczy informacji, która nie ma charakteru informacji publicznej, w rozumieniu u.d.i.p., a więc w konsekwencji ZBPO nie miał obowiązku jej udostępnienia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI