II SAB/Wa 433/23

II SAB/Wa 433/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Arkadiusz Koziarski
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 i par. 1a art. 149 par. 2 art. 119 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 12 art. 35 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. R. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2177/18 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz P. R. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2017 r. P. R. (dalej jako "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708); zwanej dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym, wyłączającej wobec niego stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.
Decyzją nr [...] z [...] września 2018 r. Minister orzekł o odmowie wyłączenia wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
W wyniku wniesionej przez wnioskodawcę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2177/18 uchylił zaskarżoną decyzję.
Minister złożył skargę kasacyjną od ww. wyroku, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1638/21.
Akta przedmiotowej sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia
z uzasadnieniem wpłynęły do organu [...] marca 2023 r.
Wnioskodawca pismem z [...] maja 2023 r. wniósł do Ministra ponaglenie z uwagi na bezczynność organu w postępowaniu wszczętym wnioskiem z [...] lutego 2017 r.
Minister pismem z [...] maja 2023 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno - -Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o przekazanie informacji, czy wnioskodawca odwołał się od decyzji Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury, a jeśli tak, to na jakim etapie znajduje się postępowanie przed sądem powszechnym w ww. sprawie.
W dniu [...] maja 2023 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Ministra, którego przedmiotem jest wniosek
o wydanie w stosunku do skarżącego decyzji w oparciu o art. 8a ustawy
o zaopatrzeniu emerytalnym, zainicjowanej wnioskiem skarżącego z [...] lutego 2017 r.
Autor skargi zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 36 § 1 i 2 i w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie, niepoinformowanie skarżącego o ewentualnym wydłużeniu ustawowego terminu na załatwienie sprawy, jak też niepoinformowanie
o przyczynach zwłoki, nie wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczenie o prawie do wniesienia tzw. ponaglenia co łącznie skutkuje tym, że do dnia składania niniejszej skargi strona nie otrzymała decyzji Ministra będącej formą odpowiedzi na wniosek złożony w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym,
a to z kolei oznacza bezczynność organu w prowadzeniu sprawy i skutkuje tym, że sprawa pozostaje nierozpoznana pomimo upływu ponad 6 lat od złożonego wniosku inicjującego postępowanie;
2) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, co znalazło wyraz w niewydaniu decyzji w stosunku do skarżącego pomimo tego, że prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadł 15 grudnia 2022 r., a także poprzez niepoinformowanie skarżącego o wydłużeniu terminu do rozpoznania niniejszej sprawy, jak również nie wystosowanie odpowiedzi na przesłane ponaglenie.
W związku z powyższym skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
2) zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] lutego 2017 r.
z uwzględnieniem zapadłych wyroków WSA (z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2177/18) i NSA (z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1638/21),
w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 12 692,3 zł (słownie: dwanaście tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt dwa złote i trzydzieści groszy);
4) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 12 692,3 zł (słownie: dwanaście tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt dwa złote i trzydzieści groszy);
5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wskazał, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadł 15 grudnia 2022 r., a do dnia składania niniejszej skargi, organ nie wydał nowej decyzji w sprawie skarżącego. Organ nawet nie zawiadomił strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy czy też o przyczynach zwłoki, nie wskazał także nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył o prawie do wniesienia tzw. ponaglenia. Skarżący działając przez pełnomocnika wniósł [...] maja 2023 r. ponaglenie oparte o art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. które zostało doręczone organowi [...] maja 2023 r. Do dnia złożenia niniejszej skargi wniosek skarżącego nie został przez organ rozpoznany pomimo upływu ustawowego terminu na wydanie decyzji. Od dnia złożenia wniosku do dnia wniesienia niniejszej skargi minęło już ponad 6 lat. Pomimo toczącego się postępowania sądowo-administracyjnego, organ nie podejmuje kroków, aby zakończyć niniejsze postępowanie administracyjne i wydać merytoryczną decyzję. Organ nawet nie ustosunkował się do złożonego przez skarżącego ponaglenia. Bezczynność Ministra i nieskuteczne prowadzenie postępowania przez organ prowadzi do naruszenia konstytucyjnych praw skarżącego. Niezwłoczne rozpatrzenie sprawy ma dla skarżącego szczególnie doniosłe znaczenie. Świadczenie emerytalne stanowi bowiem zabezpieczenie na niemożność zarobkowania z uwagi na wiek. Jednocześnie skarżący jest w pełni przekonany, że art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym został w stosunku do niego zastosowany bezzasadnie i krzywdząco, zaś przedstawiony we wniosku z [...] lutego 2017 r. stan faktyczny w pełni przemawia za pozytywnym rozstrzygnięciem żądania i orzeczeniu
o wyłączeniu w stosunku do skarżącego stosowania ww. przepisu. W takich warunkach każdy dzień zwłoki w rozpoznaniu sprawy pogłębia niepewność skarżącego, co do możliwości materialnego zabezpieczenia jego dalszej egzystencji.
W ocenie skarżącego działanie organu w przedmiotowej sprawie ocenić należy jako rażące ze wszystkimi tego konsekwencjami. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych terminów na załatwienie sprawy z wniosku opartym o art. 8a tejże ustawy, a zatem w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ogólne k.p.a. Trudności obiektywne (złożoność sprawy, kumulacja spraw, brak etatów czy środków pieniężnych) nie usprawiedliwiają opieszałego działania organu. W konsekwencji żądanie skarżącego należy uznać za w pełni zasadne. Uzasadniając wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej i grzywny autor skargi wskazał, że zgodnie z treścią Obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia
w gospodarce narodowej w 2022 r. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2022 r. wyniosło 6 346,15 zł. Skarżący wnosi o wymierzenie organowi grzywny
w wymiarze przewidzianym przez art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., tj.
w wysokości dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (12 692,3 zł).
O powszechności prowadzenia przez organ spraw zainicjowanych wnioskami w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w sposób przewlekły świadczy m.in. fakt zasądzania grzywien przez wojewódzkie sądy administracyjne. Za koniecznością nałożenia grzywny w tym wymiarze przemawiają trzy względy. Po pierwsze, tak poważne opóźnienie w rozpoznaniu sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia. Po drugie, organ zachowuje się wobec skarżącego skrajnie nielojalnie, pozostawiając ponaglenie bez rozpoznania. Po trzecie, bezczynność organu w tak kluczowej
i wrażliwej dla stron materii (zaopatrzenie emerytalne) przemawia za nałożeniem kary
w takiej wysokości, która odniosłaby skutek w postaci prewencji ogólnej, dyscyplinującej organ i zmuszającej go do prowadzenia wszystkich spraw w należytym tempie. Te same względy przemawiają za zasądzeniem na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w tej samej wysokości, tj. dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (12 692,3 zł). Praktyka pokazuje, że wszystkie dotychczas zasądzone grzywny i sumy pieniężne nie odniosły skutku w postaci prewencji ogólnej, skoro organ w dalszym ciągu prowadzi przewlekle pozostałe postępowania w przedmiocie wniosków opartych o art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W takich warunkach zachodzi konieczność zasądzenia grzywien i sum w kwotach, które w realnym stopniu będą odczuwane przez organ. Kary w wysokości 500 - 1 000 zł są bowiem przez organ praktycznie nieodczuwalne, a przez to - niewystarczające.
Pismem z [...] maja 2023 r. Zakład Emerytalno – Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na pismo organu z [...] maja 2023 r. wskazał, że [...] kwietnia 2023 r. w Sądzie Okręgowym w [...] [...] Wydział [...], zapadł wyrok sygn. akt [...], w którym dokonano zmiany zaskarżonej decyzji i ustalono wnioskodawcy prawo do emerytury policyjnej w wysokości obowiązującej przed 1 października 2017 r.
Pismem z [...] czerwca 2023 r. Minister zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych wnioskodawcy dotyczących przebiegu jego służby.
Udzielając w dniu [...] czerwca 2023 r. odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
W dniu [...] lipca 2023 r. Minister wydał w przedmiotowej sprawie decyzję nr [...] o odmowie wyłączenia wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W myśl art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W niniejszej sprawie skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem wystąpił do Ministra z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a.
Przedmiotem skargi skarżący uczynił bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w ww. sprawie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, że zarzucenie w jednym piśmie bezczynności oraz przewlekłości postępowania nie powinno być traktowane jako skumulowanie dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność działania organu w tej samej sprawie administracyjnej. W takim przypadku objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny.
Podkreśla się również, że w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; z 4 września 2015 r., sygn. akt II OZ 753/15; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę procesową strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Z kolei pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; publ. j.w.).
Mając na względzie powyższe należy uznać, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Ministra po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2177/18 uchylającym decyzję tego organu z [...] września 2018 r. nr [...] odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Wskazują na to bowiem zarzuty i argumenty podniesione w skardze.
Jak wynika z akt sprawy odpis sentencji prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2177/18 z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi wpłynęły do organu 27 marca 2023 r.
Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy
w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, ale także wtedy, gdy nie załatwia sprawy w terminach ustawowych.
Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa do [...] maja 2023 r., tj. do dnia wniesienia skargi na bezczynność, nie została zakończona poprzez wydanie decyzji. Zwłoka jakiej dopuścił się Minister w załatwieniu sprawy, nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.
Przyjmując nawet, że sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany, jest bezsporne, że organ nie zakończył w ustawowym terminie ponownego postępowania administracyjnego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2177/18. Postępowanie administracyjne nie zostało zakończone rozstrzygnięciem administracyjnym także do dnia wniesienia skargi do Sądu na bezczynność organu w tej sprawie, a zatem skarga była zasadna w dniu jej wniesienia. Bezspornie zatem organ dopuścił się bezczynności. Okoliczność, że Minister wydał decyzję z [...] lipca 2023 r., czyli przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zmienia ustalenia Sądu w tym zakresie. Wydanie rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi na bezczynność organu powoduje jedynie, że Sąd nie ma już podstaw, aby zobowiązać organ do jego wydania. Powyższa okoliczność nie czyni natomiast w stanie faktycznym tej sprawy skargi na bezczynność bezzasadną.
Zaakcentowania wymaga okoliczność, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.
W świetle powyższego bezsporne jest, że organ pozostawał w bezczynności po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2177/18.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd stwierdza, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie wprowadzony został ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie 17 maja 2011 r.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W judykaturze przyjmuje się jednocześnie, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. i 36 k.p.a. można uznać, ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (vide: Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).
Podkreślić należy, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, jednak nie może usprawiedliwić zaistniałego (blisko czteromiesięcznego) opóźnienia, które miało miejsce już po zwrocie akt administracyjnych wraz z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2177/18.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, czas trwania postępowania z wniosku skarżącego o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy
o zaopatrzeniu emerytalnym oraz brak działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania nie powodują, jednak konieczności stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. O ile wymierzenie grzywny ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek bezczynności czy przewlekłości organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1268/16, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej, nie jest obligatoryjne. Przy czym zaznaczyć należy, że nawet stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny, czy też przyznania od organu sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności.
Wiadomym jest, że ilość załatwianych przez Ministra wniosków w sprawie
o wydanie decyzji o ustalenie podleganiu wyłączeniu stosowania art. 15 lit. c ustawy
o zaopatrzeniu emerytalnym jest bardzo duża. I chociaż dla stwierdzenia bezczynności nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe, leżące po stronie organu, to jednak - w pewnych sytuacjach - powinny one rzutować na rozstrzygnięcie Sądu wydawane na podstawie 149 § 2 p.p.s.a.
Z tych względów Sąd uznał za niezasadne wymierzenie organowi grzywny, bowiem w konsekwencji rozpoznania wniosku została wydana decyzja administracyjna, w terminie niespełna 4 miesięcy od daty wpływu wyroku wraz z aktami sprawy do organu.
Sąd, mając na względzie treść art. 149 § 2 p.p.s.a., nie uwzględnił także wniosku o przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej. Suma pieniężna przyznana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznaną szkodę w związku
z bezczynnością organu. Oceniając całokształt działań organu oraz mając na względzie to, jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a. należy stwierdzić, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy nie daje podstaw do zastosowania ww. przepisu. Skarżący nie wykazał również skutecznie, że
z faktu oczekiwania na rozpoznanie wniosku przez ten okres poniósł jakąkolwiek szkodę. Jak zaś wynika z pisma Zakładu Emerytalno – Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2023 r., w dniu [...] kwietnia 2023 r. w Sądzie Okręgowym w [...] [...] Wydział [...] zapadł wyrok sygn. akt [...], w którym ustalono wnioskodawcy prawo do emerytury policyjnej
w wysokości obowiązującej przed 1 października 2017 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 sentencji wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Podstawą wydania rozstrzygnięcia w zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny i przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowi art. 151 p.p.s.a. - pkt 3 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach oparto o art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem.