II SAB/Wa 427/24

II SAB/Wa 427/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4 ust 1 pkt 5, art 1 ust 1, art. 6, art, 6 ust 1 pkt 2, 3 i 5, art. 16, art. 13 ust 1, art. 14 ust 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 2167
art 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Fundacji im. [...] z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Fundację im. [...] z siedzibą w [...] do rozpatrzenia wniosku K. B. z dnia [...] kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Fundacji im. [...] z siedzibą w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Fundacji im. [...] z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego K. B. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia 28 maja 2024 r. K.B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Fundacji [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. o udzielenie informacji publicznej.
Skarżący zarzucił Fundacji naruszenie:
1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
2. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
3. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji do publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, powoływanej dalej jako u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja, nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji wskutek udostępnienia informacji innych od objętych zakresem wniosku.
Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ Fundacji dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu Fundacji do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu [...] kwietnia 2024 r. zwrócił się do Fundacji [...] o udostępnienie informacji w postaci:
1. majątku, którym dysponuje Fundacja: a. posiadanym/posiadanych: sprzęcie biurowym i jego wartości, pojazdach i ich wartości, nieruchomościach (w tym wynajmowanych) i ich wartości, b. funduszu założycielskim (aktualny stan, skład i wartość), c. przeprowadzonych zbiórkach na rzecz Fundacji, d. pozyskanych grantach, e. akcjach przekazanych przez Fundatora (liczbie akcji nadal posiadanych przez Fundację i jaką mają wartość); na dzień przyjęcia Statutu Fundacji majątek Fundacji składał się z funduszu założycielskiego w wysokości 5000 zł oraz 100.000 akcji serii B spółki [...] S.A.;
2. dotychczasowych działaniach, które Fundacja podejmowała oraz ich efektach (od czasu jej zarejestrowania w KRS), w szczególności o: a. zorganizowanych szkoleniach, w tym językowych, b. udzielonej pomocy osobom potrzebującym, c. liczbie podmiotów, z którymi Fundacja współpracuje, d. działaniach edukacyjnych, warsztatach, seminariach zorganizowanych przez Fundację lub takich, w jakich była zaangażowana, e. przyznanych nagrodach, stypendiach i dotacjach, f. organizacji Departamentu Informacji Publicznej, który został utworzony w Fundacji.
W odpowiedzi Fundacja podniosła, że istnieją poważne wątpliwości co do zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w przypadku Fundacji, z uwzględnieniem charakterystyki jej działalności w zakresie złożonego wniosku. Fundacja wskazała, że nie posiada jeszcze statusu organizacji pożytku publicznego (OPP), o który będzie się ubiegać dopiero w przyszłości po spełnieniu określonych warunków.
Jednocześnie Fundacja podkreśliła, że kładzie ogromny nacisk na transparentność działania oraz dostępność informacji dla darczyńców, partnerów i społeczności, którą wspiera. Dlatego wskazała, by jej odpowiedzi nie traktować jako odmowy udzielenia informacji na temat jej organizacji lub jako przejaw sprzeczności z polityką organizacji.
Fundacja poinformowała, że przygotowuje aktualizację zakładki Departamentu Informacji Publicznej na jej stronie internetowej, gdzie zamieści pełne i aktualne informacje dotyczące majątku oraz działań podejmowanych przez Fundację. Wskazała, że sprawozdanie finansowe Fundacji zostanie opublikowane m.in. w "Publicznych Rejestrach". Tam wnioskodawca znajdzie informacje na temat sytuacji majątkowej Fundacji.
Ponadto Fundacja podniosła, że planuje w najbliższych miesiącach zintensyfikować działania informacyjne oraz promujące jej innowacyjny projekt platformy aktywizacji zawodowej, nad którą intensywnie pracuje w ostatnich miesiącach. W związku z tym zachęca wnioskodawcę do regularnego odwiedzania jej strony internetowej, gdzie wkrótce będzie można znaleźć "odpowiedzi na wszelkie pytania".
W odpowiedzi na skargę Fundacja wniosła o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniosła, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nie może być automatycznie rozszerzony na wszelkie fundacje w oderwaniu od okoliczności faktycznych. Nie każda działalność fundacji jest bowiem równoznaczna z realizacją zadań publicznych. Dla uznania działalności podmiotu prawa prywatnego jako realizacji zadania publicznego niezbędne jest istnienie specyficznej normy prawnej zobowiązującej fundację do takiego działania. Brak takiej normy oraz podstaw faktycznych (zarówno prawnych, strukturalnych, własnościowych, personalnych, jak i organizacyjnych) w przypadku Fundacji [...] oznacza, że nie podlega ona generalnym obowiązkom wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej, które ograniczone są do sytuacji, gdy fundacja dysponuje majątkiem publicznym lub wykonuje zadania zlecone przez organy władzy publicznej.
Fundacja podkreśliła, że cel ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na umożliwieniu obywatelom udziału w kontrolowaniu działalności organów państwowych oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne lub zarządzających majątkiem publicznym. Nie ma zaś za zadanie rozszerzania prawa dostępu do informacji na temat działalności każdego podmiotu prawa prywatnego, nawet jeżeli jego działania mają charakter społecznie użyteczny.
Zdaniem Fundacji, jako podmiot prywatny, który nie realizuje zadań zleconych przez władzę publiczną, nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego (OPP), a nawet nie jest w żadnym stopniu organizacyjnie czy personalnie powiązany z władzą publiczną ani żadnym podmiotem związanym ze skarbem Państwa i nie zarządza majątkiem publicznym, nie jest ona objęta obowiązkiem udostępniania informacji publicznej w rozumieniu tej ustawy.
Fundacja podniosła, że nie była wspierana przez jakiekolwiek zewnętrzne środki w postaci grantów czy dotacji zarówno krajowych, jak i zagranicznych, ani też nie prowadziła zbiórek publicznych. Ponadto, jej działania koncentrują się obecnie na rozwijaniu autorskiego projektu oprogramowania i platformy internetowej, której celem jest wspieranie aktywizacji zawodowej jej użytkowników w przyszłości. Dopiero na dalszym etapie po zakończeniu prac koncepcyjnych planowane jest ogłoszenie projektu oraz ubieganie się o status organizacji pożytku publicznego i rozpoczęcie pozyskiwania funduszy zewnętrznych, czego do tej pory Fundacja nie robiła.
Następnie Fundacja wskazała, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązek udostępnienia informacji publicznej ciąży na podmiotach, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że dla podmiotów prawa prywatnego obowiązek ten jest ograniczony wyłącznie do zakresu, w jakim realizują one zadania publiczne lub zarządzają środkami publicznymi. Należy tu zwrócić uwagę, że obowiązek udostępnienia informacji powinien być bezpośrednio związany z wykonywaniem zadań publicznych, a nie obejmować całość działalności podmiotu niepublicznego. Samo działanie na rzecz dobra wspólnego (celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, zdefiniowanych w art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach), nie jest wystarczające, aby uznać, że podmiot taki wykonuje zadania publiczne. Na poparcie swojego stanowiska Fundacja powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych.
Fundacja zwróciła także uwagę, że zapytania formułowane przez stronę skarżącą mają wyłącznie charakter osobisty i skoncentrowany na działaniach oraz majątku A.B., co rodzi uzasadnione wątpliwości co do faktycznej intencji pozyskania informacji służących interesowi publicznemu. Ponadto, jedynym wyraźnie i precyzyjnie sformułowanym pytaniem jest to dotyczące "akcji przekazanych przez Fundatora (liczbie akcji nadal posiadanych przez Fundację oraz ich wartości)", co sugeruje, iż zainteresowanie strony skarżącej koncentruje się głównie wokół osobistych, finansowych lub rodzinnych aspektów związanych z fundatorem, a nie kwestii mających istotne znaczenie dla szerokiej społeczności. Pozostała część wniosku charakteryzuje się brakiem precyzji i ogólnikowością w stopniu uniemożlwiającym udzielenie szczegółowej odpowiedzi. Większość pytań dotyczy także danych, które nie są objęte obowiązkiem udostępnienia zgodnie z prawem, lub są już powszechnie dostępne i uprzednio opublikowane przez fundację.
Fundacja, powołując się na korespondencję prowadzoną pomiędzy nią a skarżącym oraz na kontekst sprawy, stwierdziła, że działania skarżącego mają swoje korzenie w konflikcie rodzinnym, w którym stroną inicjującą jest m.in. skarżący, a nie w autentycznej trosce o dobro publiczne.
W piśmie procesowym z dnia 11 września 2024 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na powyższe pismo Fundacja w piśmie z dnia 30 października
2024 r. ponownie wskazała, że w jej ocenie nie jest zobowiązana do udostępniania informacji na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W piśmie z dnia 24 listopada 2024 r. skarżący opisał występujące, w jego ocenie, nieprawidłowości w działaniu skarżonej Fundacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.
W toku postępowania skarżona Fundacja podnosiła, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej określonym w przywołanym przepisie, gdyż nie dysponuje majątkiem publicznym oraz nie wykonuje zadań publicznych. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżona Fundacja nie dysponuje majątkiem publicznym. Jednak okoliczność ta nie jest wystarczająca do przyjęcia, że nie jest ona podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela, że przesłanką wystarczającą do uznania danego podmiotu jako zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, jest wykonywanie zadań publicznych lub dysponowanie majątkiem publicznym. Zatem spełnienie choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. oznacza, że dany podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej (por. wyroki NSA: z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 249/17 oraz z dnia 3 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3288/15; wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Nie można więc przyjąć, że podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest tylko taki podmiot, który jednocześnie dysponuje mieniem publicznym i wykonuje zadania publiczne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 413/17).
W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym fundacji jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, akcentuje się, że pojęcie wykonywania zadań publicznych, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., powinno być rozumiane szeroko.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 673/21, ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia "zadania publiczne". Podstawową wytyczną służącą wyjaśnieniu znaczenia tego pojęcia powinno być zatem odwołanie się do języka naturalnego. W języku polskim "publiczny" to dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich (Słownik Języka Polskiego, PWN Warszawa 1996). Należy zatem przyjąć, w ślad za ugruntowanym poglądem orzecznictwa, że zadaniami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p. są zadania mające na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli oraz istotne z punktu widzenia celów państwa (por. np. wyroki NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 921/18, z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2994/13, z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I OSK 403/14).
Użyte w art. 4 ust. 1 u.d.i.p sformułowanie "zadania publiczne", jest zatem pojęciem szerszym od zawartego w art. 61 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP określenia "zadania władzy publicznej". Pojęcia te różnią się zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy władzy lub podmioty, którym te zadania zostały powierzone. Sformułowanie "zadania publiczne" pomija natomiast element podmiotowy użyty w określeniu "zadania władzy publicznej". Zadania publiczne mogą być zatem wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności ustawowego przekazywania im tych zadań (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10; z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OSK 655/14; z dnia 15 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 312/15). Dla ustalenia, czy dany podmiot wykonuje zadania publiczne konieczne jest zatem dokonanie wnikliwej oceny stanu prawnego i samej działalności takiego podmiotu. Do określenia zakresu przedmiotowego prawa do informacji publicznej o podmiotach, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, niebędących podmiotami władzy publicznej, konieczne jest wobec tego określenie, jakie działania danego podmiotu realizowane są jako zadania publiczne.
Ponadto, z treści art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z
2023 r., poz. 166) wynika, że fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami (art. 1).
Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 369/24, według kryterium m.in. celu fundacji wyróżnia się w doktrynie fundacje publiczne (użyteczności publicznej), które "tworzone są dla realizacji celów publicznych, służą dobru ogólnemu i bliżej niejednoznacznej liczbie osób" oraz fundacje prywatne, które służą "interesom lub dobru określonej grupy, np. rodziny". Podział ten nie jest tożsamy z podziałem fundacji na fundacje prawa prywatnego i fundacje prawa publicznego, dokonywanym według kryterium sposobu ich utworzenia, gdzie fundacje prawa prywatnego tworzone są w drodze czynności prywatnoprawnych, a fundacje prawa publicznego tworzone są aktem publicznoprawnym (ustawą, umową międzynarodową, aktem administracyjnym). Oznacza to, że również fundacja prawa prywatnego ma charakter fundacji publicznej. Obecnie w świetle art. 1 ustawy o fundacjach (wymóg celu społecznie lub gospodarczo uzasadnionego, zgodnego z podstawowymi interesami RP) tworzone mogą być wyłącznie fundacje publiczne (zob. M. Kasiński, Fundacje, w: M. Stahl (red.) Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2021, s. 340-341; por. też uchwała SN z dnia 31 marca 1998 r., III ZP 44/97, OSNP z 1998 r., nr 16, poz. 472).
Już zatem z samej treści przywołanego art. 1 ustawy o fundacjach, można wyciągnąć wniosek, że fundacje co do zasady realizują zadania publiczne w wyżej przedstawionym rozumieniu. Ustawa używa wprawdzie ogólnego określenia "zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej cele społecznie lub gospodarczo użyteczne", jednakże jednocześnie wskazuje przykłady tych celów, jakimi są "ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami". W doktrynie podkreśla się, że są to cele, do których realizacji została powołana również administracja publiczna (zob. Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 85). Są to w istocie podstawowe cele państwa, co wynika z przepisów Konstytucji. Z art. 1 ustawy o fundacjach wynika zatem, że określa on normatywne zobowiązania fundacji do realizacji wytyczonego celu państwa, a aktywność taka odpowiada wyżej wskazanym określeniom zadań publicznych (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2022 r. sygn. akt III OSK 4468/21), które to pojęcie, tak jak już wskazano wyżej, jest zaś szersze od pojęcia "zadań władzy publicznej".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że zgodnie z § 2 pkt I Statutu Fundacji, do jej celów należy: m.in. promowanie i działanie na rzecz edukacji i rozwoju osobistego i zawodowego (pkt 3), upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich (pkt 4), propagowanie samorządności i praworządności (pkt 5), rozwój świadomości demokratycznej, obywatelskiej, gospodarczej i kulturowej (pkt 8), promowanie i działanie na rzecz równości i równych szans w społeczeństwie i działanie na rzecz zapobiegania wykluczeniu społecznemu grup narażonych na izolacje czy dyskryminację (pkt 10), działania na rzecz aktywizacji zawodowej, edukacji i rozwoju jednostek w społeczeństwie (pkt 11).
W ocenie Sądu, wskazane cele Fundacji związane z rozwojem edukacji, wspieraniem promocji zatrudnienia oraz rozwojem społeczeństwa obywatelskiego i praworządności, stanowią zadania publiczne w wyżej przedstawionym rozumieniu. Służą bowiem zaspokajaniu powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów i interesów państwa.
W świetle powyższych rozważań należy zatem przyjąć, że skarżona Fundacja jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Przy czym, jak wskazuje utrwalone orzecznictwo, podmioty wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej tylko wtedy, gdy informacja ta ma związek z wykonywaniem zadania publicznego. Nie można przyjmować, że w sytuacji gdy podmiot wykonuje zadania publiczne, to zawsze jest zobowiązany do udostępnienia informacji. Jeżeli bowiem informacja nie dotyczy wykonywanych przezeń zadań publicznych, to w konsekwencji, jednocześnie, określony podmiot nie występuje w roli podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (por. wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2917/15; z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 242/17).
Z powyższego wynika, że Fundacja jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, ale tylko w takim zakresie, w jakim informacja ta wiąże się ściśle i bezpośrednio z wykonywaniem zadania publicznego.
W konsekwencji należało stwierdzić, że stanowisko skarżonej Fundacji wyrażone zarówno w odpowiedzi na wniosek, tj. w piśmie z dnia 10 maja 2024 r., a także w odpowiedzi na skargę, że nie jest ona podmiotem wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., jest niezasadne.
Przechodząc do oceny, czy wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną, należy zauważyć, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy.
W art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wskazano, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, a zatem również skarżonej Fundacji (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.). Odnośnie natomiast informacji o majątku publicznym ustawodawca w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.) wskazał, że informację publiczną stanowi informacja o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach.
Wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2024 r. dotyczył w pkt I majątku Fundacji, zaś w pkt II podejmowanych przez Fundację działaniach, tj. organizowanych szkoleniach, udzielonej pomocy, podmiotów, z którym Fundacja współpracuje, innych podejmowanych działaniach edukacyjnych, warsztatach i seminariach, przyznawanych nagrodach stypendiach i dotacjach, a także organizacji Departamentu Informacji Publicznej w Fundacji.
Jak wyjaśniła Fundacja w odpowiedzi na skargę, nie dysponuje ona majątkiem publicznym. Fundacja podała, że środki na jej funkcjonowanie pochodziły dotychczas wyłącznie od osoby fizycznej – A.B., zarówno poprzez przekazanie funduszu założycielskiego, jak i późniejszych darowizn. Jak wynika z powyższego oraz z analizy akt sprawy, środki, którymi dysponuje Fundacja, nie są środkami publicznymi, a wobec tego Fundacja nie dysponuje majątkiem publicznym, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a-c u.d.i.p. W związku z powyższym dane dotyczące majątku Fundacji, których dotyczył pkt I wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. nie stanowią – zdaniem Sądu – informacji publicznej.
Odnosząc się z kolei do pkt II wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. należy stwierdzić, że dotyczył on informacji publicznej. W tym zakresie skarżący żądał bowiem udostępnienia danych o wyżej wymienionych działaniach Fundacji. Skoro zaś Fundacja – jak wyżej wskazano – jest podmiotem wykonującym zadanie publiczne, to tego typu dane stanowią informację publiczną. Są to zatem informacje, o jakich mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c) u.d.i.p. Należy przy tym zauważyć, że w ocenie Sądu, wniosek skarżącego w tym zakresie został wystarczająco precyzyjnie sformułowany, aby ustalić w sposób niebudzący wątpliwości intencję wnioskodawcy.
Odnosząc się natomiast do podnoszonych w odpowiedzi na skargę argumentów dotyczących osobistego konfliktu skarżącego z władzami Fundacji oraz działaniem skarżącego w interesie własnym, należy zwrócić uwagę, że w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki: z dnia 21 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 1078/22 oraz z dnia 15 września 2023 r. sygn. akt III OSK 1166/22, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) przyjmuje się, że nieprawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym jeśli celem wniosku o udostępnienie informacji jest realizacja subiektywnego indywidualnego interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek ten nie dotyczy z tego właśnie powodu sprawy publicznej. Wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który – jako właśnie interes prawny - jest obiektywnym interesem indywidualnym. Ponadto, zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
Kryterium "sprawy własnej" jest w istocie dyskryminujące dla wnioskodawcy w stosunku do innych osób, gdyż jego przyjęcie prowadzi do konkluzji, że wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). Prowadziłoby to do wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy (por. również wyroki NSA z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 6894/21 i z dnia 17 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 2615/21). Zatem nie w każdej sytuacji stwierdzenie subiektywnego interesu w uzyskaniu żądanej informacji będzie uzasadniało uznanie, że nie ma ono charakteru informacji publicznej.
To stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela. Informacja dotycząca działalności podmiotu wykonującego zadania publiczne stanowi informację publiczną, a podmiot ten jest zobowiązany do jej udostępnienia (o ile spełnione są warunki przewidziane w ustawie o dostępie do informacji publicznej) niezależnie od tego, czy z wnioskiem wystąpił podmiot, który może być zainteresowany wynikiem danej sprawy lub jest w konflikcie z podmiotem zobowiązanym.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). W przypadkach przewidzianych w ustawie organ może również poinformować wnioskodawcę o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), powiadomić o wysokości opłaty związanej ze sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Co wymaga podkreślenia, termin określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie nie tylko do czynności polegającej na udostępnieniu informacji publicznej, ale również do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, czy poinformowania, że żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub o nieposiadaniu wnioskowanej informacji (por. m.in. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Wolters Kluwer 2016, komentarz do art. 13 u.d.i.p.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że w przypadku gdy informacja o którą ubiega się wnioskodawca nie ma charakteru informacji publicznej (tak jak miało to miejsce w zakresie pkt I wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r.) bądź organ nie posiada żądanej informacji publicznej, organ ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 807/07 i z dnia 23 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 4955/21, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 355/17).
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Fundacja w skierowanym do wnioskodawcy piśmie z dnia 10 maja 2024 r. zawarła stanowisko, podtrzymane również w odpowiedzi na skargę, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Jak wskazano wyżej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela tego stanowiska Fundacji. Fundacja nie poinformowała natomiast wnioskodawcy, że informacja dotycząca jej majątku nie stanowi informacji publicznej. Nie można zatem przyjąć, by Fundacja zarówno zakresie dotyczącym pkt I, jak i pkt II wniosku prawidłowo wykonała obowiązki wynikające z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do Fundacji [...] za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] kwietnia 2024 r. Podmiot ten był zatem zobowiązany do udzielenia odpowiedzi w formie przewidzianej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej do dnia 10 maja
2024 r., czego jednak, w ocenie Sądu, nie uczynił. Fundacja udzieliła wprawdzie odpowiedzi w piśmie z dnia 10 kwietnia 2024 r., stwierdzając, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jednak udzielenie odpowiedzi w takiej formie nie stanowiło prawidłowego sposobu wykonania obowiązków wynikających z przepisów u.d.i.p., bowiem wyrażone w tym piśmie stanowisko – jak wskazano wyżej – było błędne. Do dnia wydania wyroku w tej sprawie Fundacja nie udostępniła żądanych informacji, nie poinformowała, że żądana informacja w części dotyczącej majątku Fundacji nie stanowi informacji publicznej ani nie wydała decyzji o odmowie udostępnienia żądanych informacji.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, że Fundacja [...] pozostaje bezczynna w rozpatrzeniu wniosku skarżącego. W związku z powyższym Sąd w pkt 1 sentencji zobowiązał Fundację do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy.
Zgodnie z art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględniając skargę na bezczynność, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Jak wynika z akt administracyjnych, Fundacja po wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji publicznej udzieliła w ustawowym terminie odpowiedzi na ten wniosek, informując wnioskodawcę, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Powyższe świadczy o tym, że bezczynność Fundacji nie była skutkiem zlekceważenia prawa skarżącego do uzyskania żądanej informacji publicznej, lecz wynikała z błędnej wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z powyższym Sąd przyjął, że bezczynności Fundacji w tej sprawie nie można przypisać rażącego charakteru w wyżej przedstawionym rozumieniu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał w pkt 2 sentencji wyroku, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. O kosztach w punkcie 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Koszty te stanowi uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.