II SAB/Wa 41/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-09-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejgmina wyznaniowabezczynność organuzadania publicznemajątek publicznyprawo administracyjneorzecznictwo sądowoadministracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Gminę Wyznaniową do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej cmentarzy i środków finansowych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący złożył skargę na bezczynność Gminy Wyznaniowej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej cmentarzy, miejsc pochówku oraz środków finansowych przeznaczonych na ich utrzymanie. Gmina argumentowała, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Sąd uznał jednak, że Gmina, dysponując majątkiem publicznym i wykonując zadania publiczne (jak opieka nad zabytkami i dziedzictwem kulturowym), podlega przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji, sąd zobowiązał Gminę do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, ale stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła skargi W. C. na bezczynność Gminy Wyznaniowej w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący domagał się informacji dotyczących cmentarzy, miejsc pochówku oraz miejsc martyrologii narodu żydowskiego, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na ich utrzymanie i opiekę. Gmina Wyznaniowa argumentowała, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ jej działalność jest uregulowana odrębnymi przepisami i nie wykonuje ona zadań publicznych ani nie dysponuje majątkiem publicznym w rozumieniu tej ustawy. Sąd administracyjny uznał jednak, że Gmina Wyznaniowa, jako podmiot posiadający osobowość prawną, prawo nabywania i zbywania mienia, zarządzania majątkiem, a także realizujący zadania związane z opieką nad cmentarzami i dziedzictwem kulturowym, dysponuje majątkiem publicznym i wykonuje zadania publiczne. Sąd powołał się na przepisy ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych oraz na orzecznictwo sądów administracyjnych, które uznawały podobne podmioty za zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, zwłaszcza gdy korzystają z dotacji publicznych lub pozyskują majątek od podmiotów publicznych. W związku z tym, sąd zobowiązał Gminę do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku. Jednocześnie, sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, uznając, że wynikała ona z nieprawidłowej interpretacji przepisów, a nie ze złej woli czy celowego unikania działania. Skarga została oddalona w pozostałym zakresie, a Gmina została obciążona kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Gmina Wyznaniowa, która dysponuje majątkiem publicznym lub wykonuje zadania publiczne, jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Gmina Wyznaniowa, posiadając osobowość prawną, prawo do mienia, zarządzania majątkiem, a także realizując zadania związane z opieką nad dziedzictwem kulturowym i cmentarzami, dysponuje majątkiem publicznym i wykonuje zadania publiczne. Powołano się na przepisy ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych oraz orzecznictwo wskazujące, że takie podmioty podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej, zwłaszcza gdy korzystają ze środków publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

Ustawa o stosunku Państwa do gmin [...] art. 5 § 1

Ustawa o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa o stosunku Państwa do gmin [...] art. 22 § 1

Ustawa o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa o stosunku Państwa do gmin [...] art. 2 § 1

Ustawa o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 149 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 10 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 1 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

P.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina Wyznaniowa, dysponując majątkiem publicznym i wykonując zadania publiczne (opieka nad dziedzictwem kulturowym, cmentarzami), podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej. Informacja dotycząca opieki nad miejscami kultu, pochówku i martyrologii narodu żydowskiego jest bezspornie sprawą publiczną.

Odrzucone argumenty

Gmina Wyznaniowa nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w rozumieniu ustawy, gdyż jej działalność jest regulowana odrębnymi przepisami i nie wykonuje ona zadań publicznych ani nie dysponuje majątkiem publicznym w rozumieniu tej ustawy.

Godne uwagi sformułowania

Literalna wykładnia przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wskazuje na to, że przesłanka dysponowania majątkiem publicznym lub wykonywanie zadań publicznych stanowi samoistną podstawę zobowiązującą podmiot dysponujący takim do udostępnienia informacji publicznej. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Zwłoka w załatwieniu sporawy musi być znaczna, pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, podyktowana złą wolą podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

Skład orzekający

Joanna Kruszewska-Grońska

sędzia

Karolina Kisielewicz

przewodniczący

Tomasz Szmydt

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że gminy wyznaniowe, które dysponują majątkiem publicznym lub wykonują zadania publiczne, podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej. Określenie kryteriów rażącego naruszenia prawa w kontekście bezczynności organu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji gminy wyznaniowej, ale zasady dotyczące dysponowania majątkiem publicznym i wykonywania zadań publicznych mogą być stosowane do innych podmiotów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – i rozstrzyga, czy podmioty o specyficznym statusie prawnym, jak gminy wyznaniowe, są objęte tym prawem. Pokazuje to, jak sądy interpretują szeroko pojęcie 'zadań publicznych' i 'majątku publicznego'.

Czy gmina wyznaniowa musi ujawnić informacje o cmentarzach? Sąd administracyjny rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 41/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska
Karolina Kisielewicz /przewodniczący/
Tomasz Szmydt /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 276/22 - Wyrok NSA z 2023-05-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1798
art. 5 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Gminy [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Gminę [...] w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Gminy [...] w [...] na rzecz skarżącego W. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W. C. wniósł skargę na bezczynność Gminy [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2020r. o udostępnienie informacji publicznej.
W. C. pismem z dnia [...] lipca 2020r, zwrócił się w formie mailowej do wszystkich gmin [...] w Polsce, w tym do Gminy [...] w [...] z wnioskiem o udzielenie w trybie dostępu do informacji publicznej informacji dotyczących cmentarzy, miejsc pochówku oraz miejsc martyrologii narodu [...] usytuowanych na obszarze działania Gmin oraz wysokości środków finansowych przeznaczonych przez Gminę na utrzymanie i opiekę nad takimi miejscami ze szczególnym uwzględnieniem środków publicznych pozyskiwanych przez Gminę [...] w [...] z różnych źródeł.
Skarżący, na podstawcie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej zwrócił się o udzielenie informacji dotyczącej:
"1. cmentarzy, miejsc pochówku oraz miejsc martyrologii narodu [...] usytuowanych na obszarze działania Gminy;
2. wysokości środków finansowych przeznaczonych przez Gminę na cele związane z cmentarzami [...], miejscami pochówku lub miejscami martyrologii narodu [...] w latach 2000-2020 wraz ze wskazaniem kwot, realizowanego zadania, podmiotu realizującego oraz lokalizacji miejsc objętych taką opieką oraz źródła finansowania ze szczególnym uwzględnieniem środków publicznych w tym przekazanych przez samorządy, instytucje państwowe, organizacje pozarządowe oraz darowizny od osób fizycznych zarówno polskie jak i zagraniczne."
Gmina Wyznaniowa [...] w [...] wskazała, iż nie jest w świetle treści art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej ("u.d.i.p.") podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z przywołanym wyżej art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Działalność gmin [...] w Polsce, w tym Gminy [...] w [...], uregulowana została w ustawie z dnia 20 lutego 1997r. o stosunku Państwa do gmin [...] w Rzeczypospolitej Polskiej ("Ustawa") oraz w Prawie wewnętrznym wyznaniowej [...] w Rzeczypospolitej Polskiej ("Prawo Wewnętrzne"). Gmina jest podstawową jednostką organizacji wspólnoty [...], składającą się z co najmniej 30 członków, działającą na terenie określonym uchwałą właściwych władz Związku Gmin [...] w Rzeczypospolitej Polskiej, realizującą zasady życia religijnego, pielęgnującą zwyczaje i tradycje, okazującą troskę o sprawy jej członków oraz ośrodkiem wypełniania powinności wobec dziedzictwa przodków (art. 15 ust. 1 Prawa Wewnętrznego). Działalność gminy obejmuje zakres spraw związanych z zaspokajaniem religijnych, edukacyjnych i kulturalnych potrzeb jej członków oraz potrzeb wynikających z trudnej sytuacji życiowej jej członków (art. 17 Prawa Wewnętrznego). Gminy są zasadniczą emanacją jednego związku wyznaniowego podlegającego Ustawie, który nie posiada ustawowej nazwy. Istota gmin polega na tym, że stanowią one lokalne, geograficznie zdefiniowane, zrzeszenia osób wyznania [...] (A. Czohara, T.J. Zieliński, Ustawo o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych [...] w Polsce. Komentarz, WKP 2012). Gmina [...] w [...] nie jest więc wskazanym w przepisach u.d.i.p. innym podmiotem wykonującym zadania publiczne ani też nie jest podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.
Organ podnosił również, iż zakres informacji żądanych w punkcie pierwszym pisma z dnia [...] lipca 2020r. jest nieprecyzyjny i niejasny. Nie wiadomo bowiem o jakie informacje dotyczące cmentarzy, miejsc pochówku oraz miejsc martyrologii narodu [...] usytuowanych na obszarze działania Gminy chodzi. Przy tym zakres informacji żądanych w punkcie drugim pisma z dnia [...] lipca 2020r. stanowi "informację przetworzoną", wymagającą wykazania istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego w jej udzieleniu, który to interes nie został wykazany.
W. C. wniósł skargę na bezczynność Gminy [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2020r. o udostepnienie informacji publicznej.
Skarżący podnosił, iż Gmina [...] w [...] jest właścicielem m.in. cmentarza [...] w [...] przy ul. [...], który jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych pod pozycją [...] ([...]) oraz innych cmentarzy i nieruchomości przejętych na mocy decyzji Komisji Regulacyjnej ds. gmin [...] a więc przekazanych przez organy władzy publicznej i pochodzących z majątku tych podmiotów. Ponadto, jak wynika z informacji prasowych Gmina [...] w [...] zawiera przed Komisją Regulacyjną z samorządami terytorialnymi ugody w ramach których regulowany jest stan prawny nieruchomości stanowiących zasób gmin terytorialnych lub Skarbu Państwa oraz kształtujące relacje cywilno-prawne dotyczące cmentarzy [...]. Zdaniem skarżącego mamy tu do czynienia z zadysponowaniem majątkiem publicznym co wypełnia dyspozycję art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.
Skarżący podkreślał, że treść pisma była przedmiotem dyskusji Rady Związku Gmin [...] której Przewodniczący Gminy wyznaniowej [...] w [...] L. P. jest członkiem. Dyskusja miała na celu ustalenie jednolitej lecz odmownej treści odpowiedzi na wniosek. O zawartej "umowie" czy też "zmowie" dowiedziałem się z pisma Przewodniczącej innej gminy [...], którego fotokopię przekazał w załączeniu. Jednocześnie skarżący potwierdził, że inne gminy [...] przesłały jednobrzmiącą odpowiedź o treści wspólnie ustalonej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, prawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność organu Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Stosownie bowiem do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm. - dalej także: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 - 2 u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b).
W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy.
Należy zauważyć, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 109).
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
Istota sporu zawisłego przed sądem w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy po stronie organu powstał obowiązek załatwienia przedmiotowego żądania w trybie przepisów u.d.i.p., a w konsekwencji, czy nie realizując tego obowiązku organ popadł w bezczynność.
W pierwszej kolejności zatem należy zbadać, czy sprawa w ogóle mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez niego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem). Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej,
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne osoby prawne,
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W ocenie sądu w zaistniałym sporze rację należało przyznać skarżącemu. Literalna wykładnia przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wskazuje na to, że przesłanka dysponowania majątkiem publicznym lub wykonywanie zadań publicznych stanowi samoistną podstawę zobowiązującą podmiot dysponujący takim do udostępnienia informacji publicznej. W cytowanym powyżej przepisie po zwrocie: "wykonują zadania publiczne" ustawodawca użył spójnika "lub" wskazując dalej "dysponują majątkiem publicznym". Zatem do udostępnienia informacji publicznej zobowiązane są zarówno podmioty które:
- wykonują zadania publiczne,
- wykonują zadania publiczne i dysponują majątkiem publicznym,
- dysponują majątkiem publicznym.
Na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997r. o stosunku Państwa do gmin [...] w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1798) gminy [...] posiadają osobowość prawną i przysługuje im prawo nabywania, posiadania i zbywania mienia ruchomego i nieruchomego, nabywania i zbywania innych praw oraz swobodnego zarządzania swoim majątkiem. Gminy [...] zrzeszają pełnoletnie osoby wyznania [...], posiadające obywatelstwo polskie, zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i swobodnie wykonują zasady wyznania [...] oraz zarządzają swoimi sprawami. Ponadto gminy [....] rządzą się w swoich sprawach własnym prawem wewnętrznym (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o stosunku Państwa do gmin [...]).
Do zadań Gminy [...] w [...] należy m.in. opieka nad cmentarzami [...] (wpisanymi do rejestru zabytków), opieka nad zabytkami kultury [...], które stanowią część kultury Państwa Polskiego. Dotyczy to bowiem wielowiekowej wspólnej przeszłości kulturowej narodu polskiego i [...]. Powyższe wynika chociażby z regulacji zawartych w Prawie Wewnętrznym Wyznaniowej Wspólnoty [...] w Rzeczypospolitej Polskiej, które w art. 30 ust. 2 stanowi, iż "Związek Gmin troszczy się o ochronę dziedzictwa przodków (...)". Gmina [...] w [...] w zakresie realizacji swoich zadań może korzystać z dotacji Państwa. Ponadto, znaczna część majątku organu, została uzyskana od Skarbu Państwa lub gminy. Zgadnie z informacją znajdująca się na stronie internetowej Gminy [...] w [...]: "Restytucja majątku [...] w Polsce odnosi się do postępowania regulacyjnego w przedmiocie przeniesienia na rzecz gminy [...] lub Związku Gmin własności nieruchomości lub ich części przejętych przez państwo polskie, a które w dniu 1 września 1939 roku były własnością gmin [...] lub innych wyznaniowych [...] osób prawnych. Jest to zatem proces odnoszący się do mienia komunalnego, a nie własności prywatnej. Restytucja odbywa się w oparciu o Ustawę z dnia 20 lutego 1997 roku o stosunku Państwa do Gmin [...] w R.P ( Dz. U nr 41 poz 251 z zm). Ustawa weszła w życie 11 maja 1997 roku i od tej daty gminy [...] i Związek Gminy [...] w RP miały pięć lat na złożenie do Komisji Regulacyjnej wniosku o wszczęcie postępowania regulacyjnego. Komisja Regulacyjna definiuje [...] osobę prawną jako stowarzyszenia, towarzystwa lub fundacje tworzone przez osoby prawne i fizyczne w celu realizowania działalności statutowej byłych gmin wyznaniowych [...], a w szczególności organizowanie i tworzenie synagog, cmentarzy i innych obiektów kultu religijnego oraz działalności oświatowo wychowawczej i charytatywno-opiekuńczej. Każda taka instytucja musiała mieć związek organizacyjny, jak i zależności majątkowe z określoną byłą gminą wyznaniową [...]. W art. 30 i 31 w/w Ustawy ustawodawca wskazał, jakiego rodzaju nieruchomości mogą być przedmiotem postępowania regulacyjnego oraz jaką muszą pełnić funkcje w dniu wejścia w życie w/w ustawy." Adres: [...].
Nawiązując do orzecznictwa tematycznego warto wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż do podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, zaliczono m.in. Polski Związek Działkowców. Związek realizuje bowiem, jak wynika z jego statutu, cele użyteczności publicznej oraz gospodaruje na gruntach, które uzyskał od Skarbu Państwa lub gminy (wyrok WSA w Warszawie z 30 października 2002 r., II SAB 181/02, niepubl.; wyrok NSA z 26 listopada 2002 r., II SAB/Kr 69/02, ONSA 2003, nr 4, poz. 145). Do tych podmiotów należą również stowarzyszenia, jeżeli spełniają którąś z przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy. Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości w [...] – na podstawie tego przepisu – zostało uznane za podmiot zobowiązany do udzielania informacji publicznej. Sąd, uzasadniając to stanowisko, wywiódł, że realizuje ono cele i zadania o charakterze publicznym, ze statutu bowiem wynika, że dba o ochronę środowiska naturalnego bądź współdziała z organami władzy i administracji na terenie objętym zakresem swojego działania (wyroki NSA z 12 września 2003 r., II SAB 91/03, "Wspólnota" 2003, nr 20, s. 54 i II SAB 92/03, "Rzeczpospolita" 2003, nr 214, s. C1).
Podsumowując, skoro Gmina Wyznaniowa [...] w [...] korzysta z dotacji, subwencji czy darowizny pochodzących od podmiotów publicznych (reprezentujących Skarb Państwa lub Gminę) na realizację celów ustawowych, pozyskuje majątek od podmiotów publicznych oraz działa w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, to zobowiązana jest w tym aspekcie udzielić odpowiedzi na pytania skarżącego.
Należy jednocześnie podkreślić, na co wskazał NSA w wyroku z dnia 8 lipca 2015r., I OSK 1514/14, iż: "Udostępnieniu podlega nie każda informacja będąca w dyspozycji stowarzyszenia lub odnosząca się do jego funkcjonowania, lecz tylko ta, która dotyczy wykonywania zadań publicznych lub dysponowania majątkiem publicznym. Stowarzyszenie, ubiegając się o dotacje publiczne, a następnie je przyjmując, musi godzić się z tym, że informacja dotycząca gospodarowania mieniem publicznym będzie podlegała publicznemu udostępnieniu (wyrok NSA z CBOSA)."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszym składzie podziela ten pogląd, bowiem jeśli Gmina [...] korzysta z dotacji czy subwencji oraz realizuje zadania publiczne, zobowiązana jest w tym zakresie do udzielenia informacji publicznej. Natomiast sama informacja dotycząca sprawowania opieki nad miejscami kultu, pochówku i martyrologii Narodu [...] jest bezspornie sprawą publiczną.
Z przepisu art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) wynika, że Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a tej ustawy). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy).
Z tych wszystkich powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, zobowiązał Gminę [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd stwierdził, że bezczynność nie jest rażąca (art. 149 § 1a ustawy procesowej). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ (podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej) terminu załatwienia sprawy. Zwłoka w załatwieniu sporawy musi być znaczna, pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, podyktowana złą wolą podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne, czego w niniejszej sprawie stwierdzić nie można. W ocenie Sądu, zwłoka w rozpoznaniu wniosku skarżącego nie jest efektem zaniechań, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, ale wynika z nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa.
Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, na podstawie art. 151 ustawy procesowej. Sąd nie znalazł bowiem podstaw do zasądzenia grzywny czy sumy pieniężnej. Jak wskazano wyżej w działalności organu Sąd nie dopatrzył się celowego negatywnego działania. Nieprawidłowe załatwienie sprawy wynikało natomiast z trudności w wykładni omawianych przepisów. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi Sąd postanowił w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI