III SAB/GL 210/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-09-02
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organustowarzyszeniedotacjeszkoła niepublicznaprawo administracyjneskarga administracyjnanadużycie prawa

WSA w Gliwicach stwierdził bezczynność Stowarzyszenia w udostępnieniu informacji publicznej, mimo uznania, że skarżący nadużywają prawa do informacji.

Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Stowarzyszenia w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wykorzystania dotacji i danych o pracownikach. Stowarzyszenie argumentowało, że skarżący nadużywają prawa do informacji, kierując wnioski w celu prywatnym i destabilizacji jego działalności. Sąd uznał, że choć skarżący mogli nadużywać prawa, Stowarzyszenie dopuściło się bezczynności, nie udostępniając informacji w wymaganej prawem formie decyzji administracyjnej.

Skarżący K. Z. i K. S. złożyli skargę na bezczynność Stowarzyszenia [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wykorzystania dotacji z budżetu Gminy L. w latach 2020-2024, danych o pracownikach oraz rozliczeń finansowych. Stowarzyszenie odpowiedziało, że skarżący nadużywają prawa do informacji publicznej, kierując wnioski w celu prywatnym i w związku z odmową przyjęcia ich dziecka do przedszkola. Sąd uznał skargę za dopuszczalną i stwierdził bezczynność Stowarzyszenia, wskazując, że odmowa udostępnienia informacji powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, a nie zwykłego pisma. Sąd podzielił stanowisko Stowarzyszenia co do nadużycia prawa przez skarżących, uznając, że ich celem nie jest dobro publiczne, lecz destabilizacja działalności stowarzyszenia i jego placówek. Mimo to, stwierdzono bezczynność, ponieważ Stowarzyszenie nie załatwiło wniosku w wymaganej prawem formie. Sąd zobowiązał Stowarzyszenie do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od zwrotu akt i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Stowarzyszenie dopuściło się bezczynności, ponieważ nie udostępniło informacji w wymaganej prawem formie decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

Stowarzyszenie nie podjęło w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej działania zgodnego z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Odmowa udostępnienia informacji powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, a nie zwykłym pismem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (21)

Główne

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 2 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 17

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

PPSA art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

PPSA art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

MPPOiP art. 19 § 2

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stowarzyszenie nie udostępniło informacji publicznej w wymaganej prawem formie decyzji administracyjnej, co stanowi bezczynność.

Odrzucone argumenty

Argument Stowarzyszenia o nadużyciu prawa do informacji przez skarżących, choć uznany przez sąd, nie zwalniał z obowiązku prawidłowego załatwienia wniosku.

Godne uwagi sformułowania

Stowarzyszenie dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Stowarzyszenie dopuściło się bezczynności Stowarzyszenie nie udostępniło informacji w wymaganej prawem formie decyzji administracyjnej, a nie zwykłym pismem Skarżący nadużywają swojego prawa do informacji publicznej Celem uzyskania wnioskowanych informacji przez Skarżących nie jest cel publiczny, ale indywidualny, konkretny.

Skład orzekający

Barbara Brandys-Kmiecik

przewodniczący

Dorota Fleszer

sprawozdawca

Marzanna Sałuda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organu w kontekście dostępu do informacji publicznej, a także kwestia nadużycia prawa do informacji."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku Stowarzyszenia i jego relacji ze skarżącymi, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem do informacji a możliwością nadużycia tego prawa, co jest często dyskutowanym zagadnieniem w kontekście transparentności i prywatności.

Czy prawo do informacji publicznej można nadużyć? Sąd rozstrzyga konflikt między obywatelami a stowarzyszeniem.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Gl 210/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 14 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2025 r. sprawy ze skargi K. Z., K. S. na bezczynność Stowarzyszenia [...] w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Stowarzyszenie [...] dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje Stowarzyszenie [...] do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem, 3. zasądza od Stowarzyszenia [...] na rzecz skarżących solidarnie 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 21 marca 2025r. K. Z., K. S. (dalej: Skarżący) wnieśli skargę na bezczynność Stowarzyszenia “[...]" w R. (dalej: Stowarzyszenie) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wnioskiem 4 marca 2025 r. (data wpływu 5 marca 2025r.) zwrócili się do Stowarzyszenia o udostępnienie:
1. informacji o wykorzystaniu otrzymanej z budżetu Gminy L. dotacji w latach 2020 - 2024, stanowiących podstawę rozliczenia otrzymanej dotacji na rzecz prowadzonych placówek: Niepublicznej Szkoły Podstawowej w R., Niepublicznej Szkoły Podstawowej w G., Niepublicznego Przedszkola [...] w L. wg wskazanego zestawienia (dla każdej z prowadzonych placówek osobno);
2. skanów wszystkich dokumentów wraz z potwierdzeniami zapłaty tych dokumentów, stanowiących podstawę rozliczenia otrzymanej dotacji z budżetu Gminy L. w latach 2020 - 2024 na rzecz prowadzonych placówek: Niepublicznej Szkoły Podstawowej w R., Niepublicznej Szkoły Podstawowej w G., Niepublicznego Przedszkola [...] w L. wg wskazanego zestawienia (dla każdej z prowadzonych placówek osobno);
3. informacji o liczbie pracowników pedagogicznych i niepedagogicznych oraz zleceniobiorców zatrudnionych w prowadzonych placówkach w latach 2020-2024 (rodzaju umowy, na podstawie której są zatrudnieni, przypisanym do tej umowy wymiarze czasu pracy, miejsce wykonywania pracy),
4. informacji o wysokość wydatków z tyt. wynagrodzeń pracowników pedagogicznych i niepedagogicznych wg powyższego zestawienia (pkt. 3) z wyszczególnieniem wynagrodzenia dyrektora i wicedyrektora z podziałem na: wynagrodzenie zasadnicze z umowy, premie, nagrody, dodatki (w przypadku dyrektora i wicedyrektora uzupełnienia informacji udzielonej pismem z dnia 14.01.2025 r.) - w ujęciu rocznym.
Dodatkowo Skarżący wskazali, że jeżeli wnioskowane dokumenty zawierają dane osobowe podlegające ochronie, należy je zanonimizować.
Formą udostępnienia żądanej informacji było jej przesłanie drogą elektroniczną na adres poczty mailowej: [...].
Odpowiadając na wniosek pismem z 17 marca 2025r. Stowarzyszenie podniosło, że podjęte przez Skarżących działania wypełniają znamiona nadużywania prawa do informacji publicznej i pozostają one w bezpośrednim związku z załatwianiem osobistych interesów i wywieraniem presji na Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w R. w związku z żądaniem przeniesienia córki do grupy przedszkolnej, która jest niezgodna z jej wiekiem pomimo otrzymania jasnej informacji od Dyrektora placówki o odmowie podpisania umowy o świadczenie usług przedszkolnych na kolejny rok szkolny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Stowarzyszenia Skarżący zarzucili naruszenie:
art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Wobec tak skonstruowanych zarzutów Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. po 14 dniach od złożenia wniosku tj. dnia 19 marca 2025r. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił wnioskowanej informacji. W dniu 17 marca 2025r. drogą mailową, przekazano pismo informujące o odmowie udzielenia informacji publicznej bez uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę Stowarzyszenie wniosło o oddalenie skargi na bezczynność; zasądzenie od Skarżących na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
- wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 17 września 2024 r. skierowany przez Skarżących do Stowarzyszenia,
- wnioski o udzielenie informacji publicznej z dnia 20 września 2024 r. skierowane przez Skarżących do Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej w R.,
- odpowiedź Stowarzyszenia z dnia 23 września 2024 r. na wnioski o udzielenie informacji publicznej,
- wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 15 października 2024 r. skierowany przez Skarżących do Stowarzyszenia,
- odpowiedź Stowarzyszenia z dnia 25 października 2024 r. na wniosek o udzielenie informacji publicznej,
- wniosek o udzielenie informacji publicznej Skarżących z dnia 11 grudnia 2024 r. skierowany do Stowarzyszenia,
- odpowiedź Stowarzyszenia z dnia 19 grudnia 2024 r.,
- pismo Skarżących z dnia 23 grudnia 2024 r.,
- pismo Stowarzyszenia z dnia 9 stycznia 2024 r.,
- odpowiedź Stowarzyszenia z dnia 14 stycznia 2025 r.,
na okoliczność ilości składanych przez Skarżących wniosków o udzielenie informacji, w tym wniosków o udzielenie informacji publicznej, nadużywanie prawa przez Skarżących do udzielenia informacji publicznych oraz na okoliczność negatywnego nastawienia Skarżących do Stowarzyszenia,
- wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 12 grudnia 2024 r. skierowany prawdopodobnie przez Skarżących do Gminy L.,
- wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 26 lutego 2025 r. skierowany prawdopodobnie przez Skarżących do Gminy L.,
- wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 26 lutego 2025 r. skierowany prawdopodobnie przez Skarżących do Gminy L.,
- wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 12 marca 2025 r. skierowany prawdopodobnie przez Skarżących do Gminy L.,
- wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 12 marca 2025 r. skierowany prawdopodobnie przez Skarżących do Gminy L.,
na okoliczność ilości składanych przez Skarżących wniosków o udzielenie informacji, w tym wniosków o udzielenie informacji publicznej dotyczących Stowarzyszenia, nadużywanie prawa przez Skarżących do udzielenia informacji publicznych oraz na okoliczność negatywnego nastawienia Skarżących do Stowarzyszenia,
- pisma Skarżących z dnia 2 grudnia 2024 r. skierowanego do Rady Miasta w L., Komisji Spraw Społecznych, Zdrowia, Oświaty, Kultury i Sportu,
- pisma Skarżących z dnia 9 grudnia 2024 r. skierowanego do Rady Miejskiej w L.,
- pisma Skarżących z dnia 11 grudnia 2024 r. skierowanego do Rady Miejskiej w L., Komisja Skarg, Wniosków i Petycji,
na okoliczność podważania sposobu funkcjonowania niepublicznych placówek szkolnych tworzonych przez Stowarzyszenie oraz zarzucania braku transparentności działania Stowarzyszenia, żądania utworzenia w miejscu, gdzie Stowarzyszenie w R. prowadzi prywatną placówkę szkolno-przedszkolną publicznej placówkę prowadzonej przez Gminę L.
W uzasadnieniu Stowarzyszenie podkreśliło, że nie pozostaje w zwłoce w zakresie udzielenie informacji Skarżącym.
Ponadto Skarżący składając liczne wnioski o informację publiczną nie mają na celu jej wykorzystania dla dobra publicznego, lecz wyłącznie swój prywatny interes oraz paraliż funkcjonowania Stowarzyszenia oraz Niepublicznej Szkoły Podstawowej w R., odpowiedzialnej za ich udzielenie.
Stowarzyszenie podtrzymuje twierdzenie, że Skarżący nadużywają swojego prawa. Na poparcie swojego stanowiska przedstawiło stosowne orzeczenia sądowoadministracyjne. Dodatkowo Skarżący w pismach kierowanych do Rady Miasta w L. podważają sposób funkcjonowania niepublicznych placówek szkolnych tworzonych przez Stowarzyszenie oraz zarzucają brak transparentności działania Stowarzyszenia. Żądają utworzenia w miejscu, gdzie Stowarzyszenie w R. prowadzi prywatną placówkę szkolno-przedszkolną publicznej placówki prowadzonej przez Gminę L. Skarżący chcą kontrolować Stowarzyszenie w każdym możliwym obszarze jego działalności, pozyskując informacje o dostawcach mediów i kontrahentach, z którymi współpracuje. Wobec tego istnieje obawa, że Skarżący będą naruszać dobre imię Stowarzyszenia wobec w/w podmiotów, co w znaczący sposób utrudni ich funkcjonowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku.
W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie (wyrok WSA w Gliwicach z 21 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Gl 34/21). Nie ma wątpliwości, że kontrola sądowa - w trybie art. 149 p.p.s.a. prowadzenia postępowania przez organ w następstwie skargi na bezczynność organu, a także - na przewlekłe prowadzenie takiego postępowania przez organ jest dokonywana na dzień wniesienia skargi, co potwierdzają uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 oraz z 7 marca 2022 r. o sygn. akt II OPS 1/21.
W pierwszej kolejności sąd przywołując stanowisko NSA uznał, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Konsekwencją powyższego stanowiska jest uznanie, że skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej może być wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia prawa (wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11; wyrok NSA z 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1048/11).
Wobec powyższego skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał za dopuszczalną.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Ponadto, stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tego względu Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym - bez wyznaczania rozprawy.
Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Stowarzyszenia w rozpoznaniu wniosku Skarżących z 4 marca 2025r.
Dokonując kontroli działania organu w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie nie jest kwestionowane, że Stowarzyszenie jako adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. 2022 poz. 902; dalej: u.d.i.p.). Analiza znanej sądowi z urzędu załączonego do akt sprawy jego wpisu do KRS [...] (karta 29-43 akt sądowych sprawy III SAB/Gl 127/25) pozwala stwierdzić, że przedmiot jego działalności to m.in. szkoły podstawowe oraz przedszkola (dział 2 rubryka 1 Przedmiot działalności). Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż skarżony organ reprezentuje inną osobę wykonującą zadania publiczne, czyli spełniającą przesłanki podmiotu zobowiązanego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
W badanej sprawie nie jest kwestia sporną, że przedmiotem wniosku Skarżących z 4 marca 2025r. jest informacja publiczna. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1. Prowadzi to do konstatacji, że wniosek odnosił się do informacji publicznej i skierowany był do organu zobowiązanego do jej udostępnienia.
Spornymi w sprawie są dwie kwestie, po pierwsze, czy Skarżący nadużywają prawa do informacji publicznej, po drugie zaś - czy przedmiotowy wniosek Skarżących został przez Stowarzyszenie prawidłowo zrealizowany.
Odnosząc się do pierwszego spornego zagadnienia, Sąd zaznacza, że było ono już przedmiotem analizy tutejszego Sądu choćby w wyroku z 23 lipca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 488/24. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko w nim wyrażone podziela i przyjmuje za własne.
Wymaga podkreślenia, że sama konstrukcja prawa dostępu do informacji publicznej jako publicznego prawa podmiotowego w praktyce oznacza, że już samo stwierdzenie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej implikuje obowiązek udzielania informacji każdemu podmiotowi, który się o to zwróci, to jednak takie stosowanie prawa prowadzi również do jego nadużycia. Okoliczności związane z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej powinny być zatem w każdym przypadku oceniane indywidualnie. Ocena taka powinna zatem uwzględniać szerszy kontekst sytuacyjny, a nie tylko samo uprawnienia do uzyskania takiej informacji. W konsekwencji zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie NSA dopuszcza się możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (vide: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej (w:) J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, W-wa, 2005 r., s. 146-147; wyrok NSA z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16; wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15).
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie chodzi nie o dążenie do poprawy funkcjonowania Stowarzyszenia, lepszą realizację jego zadań a wręcz przeciwnie – utrudnienie jego działalności, wręcz destabilizację. Na taką ocenę wpływa ilość złożonych przez Skarżących wniosków o udostępnienie informacji publicznej i ich obszerność. Zauważalna jest intensyfikacja w zakresie ich składania na początku roku szkolnego co zasadnie Stowarzyszenie wiąże z odmową Dyrektora Szkoły oczekiwań Skarżących co do przypisania ich dziecka do konkretnej grupy przedszkolnej. Nie może umknąć uwadze także podnoszona przez Stowarzyszenie okoliczność podejmowania przez Skarżących innych działań wobec niepublicznych placówek szkolnych tworzonych przez Stowarzyszenie jak kwestionowanie zasadności ich funkcjonowania u organów Gminy L. czy też pozyskiwanie informacji o kontrahentach Stowarzyszenia. Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko Stowarzyszenia co do tego, że cel uzyskania wnioskowanych informacji przez Skarżących nie jest celem publicznym, ale indywidualnym, konkretnym. W związku z tym przyjęcie przez Stowarzyszenie koncepcji nadużycia przez Skarżących w zakresie dostępu do informacji publicznej było uzasadnione i nie naruszało prawa.
Dokonując analizy drugiego spornego zagadnienia wymaga podkreślenia, Ustawodawca ustalił, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, to powinien - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei według art. 17 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania.
Mając na uwadze powyższe o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15; wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/22). Warto zauważyć naruszenie tych obowiązków prowadzi do stanu bezczynności (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4455/21). Niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2512/15; wyrok WSA we Wrocławiu z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 160/22).
Przechodząc kolejno do zbadania zasadności wywiedzionej skargi w kontrolowanej sprawie o bezczynność stwierdzić należy, że ocena działań Stowarzyszenia podjętych w celu załatwienia wniosku Skarżących o udostępnienie informacji publicznej uzasadnia zarzut jego bezczynności. Z akt administracyjnych wynika, że Stowarzyszenie nie podjęło w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 4 marca 2025r. przypisanego regulacjami u.d.i.p. działania. Odmowa udostępnienia informacji publicznej powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, a nie zwykłym pismem jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Oznacza to więc, że zastosowana przez Stowarzyszenie forma odmowy udostępnienia informacji Skarżącym nie jest prawidłowa. Na ocenę powstania stanu bezczynności Stowarzyszenia oraz jej charakteru nie mają wpływu przywoływana okoliczność nadużywania przez Skarżących prawa dostępu do informacji publicznej. Z tych względów należy stwierdzić, że pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżących, bowiem do dnia orzekania w niniejszej sprawie nie załatwił go we właściwej prawnej formie przewidzianej w u.d.i.p.
Oceniając charakter zaistniałej bezczynności - jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. - Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego. Sąd miał bowiem na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania, rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu. Przede wszystkim bezczynność organu nie była celowa i zamierzona.
Sąd stwierdził, że Stowarzyszenie nie realizując w sposób prawem określony wniosku Skarżących pozostawał i nadal pozostaje w bezczynności i zobowiązał go do jego załatwienia w żądanym zakresie, w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzona kwota 100 zł stanowi zwrot wpisu od skargi w wysokości 100 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI