II SAB/WA 403/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organureklamaszczepieniaspółka prywatnazadania publicznemajątek publicznytajemnica przedsiębiorcyprawo administracyjnesądownictwo administracyjne

WSA w Warszawie zobowiązał spółkę do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącego reklam szczepień w komunikacji miejskiej, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez bezczynność.

Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący reklam promujących szczepienia w wagonach metra. Spółka, do której skierowano wniosek, nie udzieliła odpowiedzi, powołując się na wątpliwości co do swojego statusu jako podmiotu zobowiązanego oraz potencjalną tajemnicę przedsiębiorcy. Sąd administracyjny uznał spółkę za bezczynną, stwierdził rażące naruszenie prawa i zobowiązał spółkę do rozpoznania wniosku.

Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący tego, na czyje zlecenie i na jakiej podstawie spółka zamieściła w wagonach reklamy dotyczące szczepień. Po bezskutecznym pierwszym wniosku, skarżący ponowił go w formie pisemnej. Spółka nie udzieliła odpowiedzi, argumentując, że jest podmiotem prywatnym i nie jest pewna, czy dysponuje majątkiem publicznym lub wykonuje zadania publiczne. Podniosła również zarzut tajemnicy przedsiębiorcy i nadużycia prawa do informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał spółkę za bezczynną, stwierdzając, że nawet w przypadku wątpliwości co do statusu podmiotu lub charakteru informacji, spółka powinna była odpowiedzieć na wniosek, a nie milczeć. Sąd zobowiązał spółkę do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, stwierdził rażące naruszenie prawa przez bezczynność i przyznał skarżącemu 4000 zł zadośćuczynienia oraz 100 zł zwrotu kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka może być zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, jeśli wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym, lub reprezentuje takie podmioty. Nawet jeśli spółka ma wątpliwości co do swojego statusu lub charakteru informacji, powinna odpowiedzieć na wniosek, a nie pozostawać w bezczynności.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej jest fundamentalne i służy kontroli obywatelskiej. Podmiot, nawet jeśli uważa się za nieuprawniony do udzielenia informacji, powinien poinformować o tym wnioskodawcę, zamiast milczeć. Bezczynność w takiej sytuacji stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (18)

Główne

u.d.i.p.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konst. RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 21

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka pozostawała w bezczynności, nie odpowiadając na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Nawet w przypadku wątpliwości co do statusu podmiotu lub charakteru informacji, spółka powinna była odpowiedzieć na wniosek, a nie milczeć. Bezczynność spółki stanowiła rażące naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Spółka argumentowała, że jest podmiotem prywatnym i nie jest pewna, czy jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej. Spółka podniosła zarzut tajemnicy przedsiębiorcy. Spółka sugerowała możliwość nadużycia prawa do informacji przez skarżącego. Spółka twierdziła, że nie dysponuje żądanymi informacjami, a przekazała wniosek innemu podmiotowi.

Godne uwagi sformułowania

organ nie może w sprawie milczeć obowiązek udzielenia informacji (nawet negatywnej) wynika z istoty prawa do informacji publicznej prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym, zagwarantowanym w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP ignorowanie takiego wniosku powoduje, że podmiot, który uważa, że nie jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pozostaje w bezczynności

Skład orzekający

Piotr Borowiecki

przewodniczący

Waldemar Śledzik

sprawozdawca

Andrzej Wieczorek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że podmioty prywatne nie mogą ignorować wniosków o dostęp do informacji publicznej, powołując się na wątpliwości co do swojego statusu lub charakteru informacji. Podkreślenie obowiązku odpowiedzi na wniosek i konsekwencji bezczynności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki zamieszczającej reklamy w przestrzeni publicznej, ale zasady dotyczące bezczynności i obowiązku odpowiedzi mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – i pokazuje, że nawet podmioty prywatne nie mogą go ignorować. Kwestia reklam szczepień dodaje jej aktualności.

Czy prywatna spółka może zignorować wniosek o informację publiczną? Sąd administracyjny odpowiada: nie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 403/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Piotr Borowiecki /przewodniczący/
Waldemar Śledzik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149  par. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. Z. na bezczynność S.P.S.. z o.o. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje S.P. S.. z o.o. z siedzibą w W. do rozpoznania wniosku skarżącego J. Z. z dnia [...] marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność S. P Sp. z o.o. z siedzibą w W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od S. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz skarżącego J. Z sumę pieniężną w wysokości 4 000 zł (słownie: cztery tysiące złotych); 4. zasadzą od S..P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz skarżącego J.Z. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J. Z. (dalej: "skarżący") w dniu [...] marca 2022 r. elektronicznie skierował do [...] Sp. z o.o. (dalej: "organ", "Spółka") wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie: na czyje zlecenie, polecenie, zamówienie oraz na podstawie jakiego tytułu [...] Sp. z o.o. zamieściła wewnątrz wagonów [...] w [...], w szczególności na tablicach reklamowych małoformatowych na ścianach wagonów i w podsystemie informacyjno-reklamowym "[...]" wykorzystującym ekrany LCD określone treści reklamowe tj.: 1) zawierające tekst: "Proszę Zaszczep się" - w 2021 r.; 2) zawierające tekst: "Wybierz mądrze Zaszczep się" - w 2022 r.". Pytanie miało formę listu elektronicznego i zostało wysłane z adresu: [...] na adres Organu: [...].
Wniosek pozostał bez odpowiedzi.
Skarżący w dniu [...] marca 2022 r. ponownie wysłał do organu ww. wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek został wysłany do organu w formie pisemnej - listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Wniosek został doręczony organowi w dniu [...] marca 2022 r.
Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skarg e na bezczynność organu wnosząc o:
1. zobowiązanie Organu do udostępnienia Skarżącemu, w formie pisemnej, informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie, na czyje zlecenie, polecenie, zamówienie oraz na podstawie jakiego tytułu [...] Sp. z 0.0. (zarejestrowana w KRS pod nr [...]) zamieściła wewnątrz wagonów [...] w [...] określone poniżej treści reklamowe, w szczególności na tablicach reklamowych małoformatowych na ścianach wagonów i w podsystemie informacyjno-reklamowym "[...]" wykorzystującym ekrany LCD:
a) zawierające tekst (hasło): "Proszę Zaszczep się" - w 2021 r.,
b) zawierające tekst (hasło): "Wybierz mądrze Zaszczep się" - w 2022 r.;
1. stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
2. przyznanie od Organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 25 tys. (słownie: dwadzieścia pięć tysięcy) złotych;
3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów (stanowiących załączniki nr2-5 do skargi):
a) wydruku listu elektronicznego z [...] marca 2022 r. wysłanego przez Skarżącego z adresu: [...] na adres Organu: [...] i otrzymanego przez Organ w dniu [...] marca 2022 r. - na okoliczność: otrzymania przez Organ wniosku Skarżącego o udostępnienie - w formie elektronicznej - informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie:
"Na czyje zlecenie, polecenie, zamówienie oraz na podstawie jakiego tytułu [...] Sp. z 0.0. (zarejestrowana w KRS pod nr [...]) zamieściła wewnątrz wagonów [...] w [...] określone poniżej treści reklamowe, w szczególności na tablicach reklamowych małoformatowych na ścianach wagonów I w podsystemie informacyjno- reklamowym "[...]" wykorzystującym ekrany LCD:
1) zawierające tekst: "Proszę Zaszczep się" - w 2021 r.,
2) zawierające tekst: "Wybierz mądrze Zaszczep się" - w 2022 r.";
b) wniosku Skarżącego z [...] marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, wraz z potwierdzeniem doręczenia, wysłanego do Organu listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i doręczonego Organowi w dniu [...] marca 2022 r. - na okoliczność: otrzymania przez Organ wniosku Skarżącego o udostępnienie - w formie pisemnej - informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie:
"Na czyje zlecenie, polecenie, zamówienie oraz na podstawie jakiego tytułu [...] Sp. z 0.0. (zarejestrowana w KRS pod nr [...]) zamieściła wewnątrz wagonów [...] w [...] określone poniżej treści reklamowe, w szczególności na tablicach reklamowych małoformatowych na ścianach wagonów i w podsystemie informacyjno- reklamowym "[...]" wykorzystującym ekrany LCD:
zawierające tekst (hasło): "Proszę Zaszczep się" - w 2021 r.,
zawierające tekst (hasło): "Wybierz mądrze Zaszczep się" - w 2022 r.";
c) trzech fotografii tablic reklamowych małoformatowych znajdujących się w wagonach ó[...] i zawierających treści określone pod lit. a i b - na okoliczność: zamieszczania przez Organ w wagonach [...] reklam zawierających treści określone pod lit. a i b;
d) kopii umowy [...] zawartej [...] grudnia 2016 r. w [...], na okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] grudnia 2022 r., pomiędzy [...] Sp. z 0.0. a Organem, której przedmiotem jest najem przez Organ powierzchni wewnątrz wagonów [...] w celu umieszczenia reklam - na okoliczność: zamieszczania przez Organ reklam w wagonach [...].
4. przyznanie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazał, że Spółka — powzięła uzasadnione wątpliwości co do możliwości uznania jej za podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
Spółka podniosła, że jest podmiotem prywatnym, zatem rozpoznając zasadność rozpatrzenia wniosku o dostęp do informacji publicznej, należy rozważyć zastosowanie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazującego na podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Spółka stwierdziła, że nie jest podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne wykonującym zadania publiczne. Zatem należało rozważyć, czy Spółka dysponuje majątkiem publicznym. Spółka stwierdziła, że nie zawiera żadnych umów na realizację kampanii reklamowych i nie posiada wiedzy kto jest zleceniodawcą w umowach w przedmiocie realizacji konkretnych kampanii reklamowych. Spółka bowiem powierza wykonywanie tychże działań [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k., a zatem przy założeniu że zostały spełnione wszelkie inne przesłanki do udzielenia informacji w trybie przepisów cytowanej ustawy to "organem" zobowiązanym do udzielenia takiej informacji byłaby ww. spółka. Nadto kwestią wątpliwą jest, czy w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka "dysponowania" majątkiem publicznym z uwagi na formę i zakres "korzystania" z mienia publicznego jakim jest umieszczanie plakatów czy nośników reklamowych.
Ponadto organ stwierdził, że gdyby nawet hipotetycznie założyć, iż Spółka jest organem w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej to informacja, której zażądał Skarżący jest zdaniem Spółki objęta tajemnicą przedsiębiorcy, a jej udzielenie mogłoby narazić Spółkę na negatywne konsekwencje min. w aspekcie gospodarczym jak i wizerunkowym (utratę zaufania nawet potencjalnych klientów).
Spółka stoi również na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie mogło dojść do nadużycia prawa do informacji. W przedmiotowej sprawie Skarżący we wniosku sformułowanym w pkt "d" podnosi, iż przedmiotowe reklamy czy plakaty dotyczyły szczepień - kwestii budzącej kontrowersje i zrozumiałe zainteresowanie społeczne, a tym samym kwestii wymagającej szczególnej transparentności i poszanowania prawdy we wszystkich działaniach z nią powiązanych. Biorąc pod uwagę powyższe należy zatem ocenić szerszy kontekst sytuacyjny, a nie tylko samo prawo do uzyskania informacji gwarantowanej przez przepisy ustawy ora to, czy żądanie ww. informacji wynika z troski o dobro publiczne. Wskazać bowiem należy, iż wniosek o udzielenie informacji złożony w trybie przepisów ww. ustawy nie jest miejscem na polemikę z organem w zakresie zasadności (bądź też jej braku) szczepień.
Spółka podniosła również, że skarżący nie wykazał istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego przemawiającego za koniecznością udzielenia ww. informacji akcentując jedynie, iż kwestia szczepień jest kwestią kontrowersyjną.
Końcowo organ podniósł, iż głównym celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niewątpliwie społeczna kontrola władzy publicznej. Jeśli natomiast rzeczywistą intencją wystąpienia z wnioskiem informacyjnym są inne względy (a kwestia ta wymaga ustalenia) to nie zasługują one na aprobatę albowiem w takim przypadku stanowią one przejaw nadużycia prawa do informacji.
W ocenie Spółki sformułowany w skardze wniosek o zastosowanie środków wskazanych w art. 149 § 2 p.p.s.a. jest niezasadny z uwagi na to, iż nie doszło do naruszenia prawa i prawa wnioskodawcy do uzyskania informacji. Na marginesie Spółka podniosła, iż suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i może być przyznana stronie wówczas, gdy przez nieudzielenie odpowiedzi strona doznała szkody, czego Skarżący nie wykazał.
Z uwagi na fakt, iż zdaniem Spółki istnieje uzasadniona wątpliwość, czy Spółka jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji w trybie przepisów ustawy u.d.i.p. zarówno co do zasady, jak i faktycznie, ponieważ nie dysponuje ona informacjami żądanymi przez Wnioskodawcę, z ostrożności procesowej Spółka pismem z dnia [...] czerwca 2022 roku przekazała wnioski oraz przedmiotową skargę podmiotowi, który jest w posiadaniu informacji, których udzielenia żąda Skarżący, a mianowicie [...] Sp. z o.o. Sp. k.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienia przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. .: Dz.U. z 2022r., poz. 329 – zwaną dalej "P.p.s.a.").
Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe postępowanie.
Na podstawie art. 120 P.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, zwaną dalej: "P.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020r., poz. 1276, zwanej dalej także jako: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.
Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przy tak zakreślonych ramach prawnych sprawy Sąd w punkcie wyjścia rozważań wskazuje, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności.
W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2011, s. 109).
Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.).
Podnieść także należy, że rozpoznając skargę na bezczynność organu, sąd orzeka z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy ustalonego w dniu wydania orzeczenia (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 – publ. na stronach: www.cbois.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe przywołane w nin. uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych).
W rozpoznawanej sprawie niespornym jest, że Spółka nie udzieliła odpowiedzi na wniosek Skarżącego o udzielenie informacji w trybie u.d.i.p., co przyznała w piśmie z dnia [...] czerwca 2022r. stanowiącym odpowiedź na skargę na bezczynność organu (k. 26 akt sądowych).
Uzasadniając powyższe Spółka podniosła, że "(...) powzięła uzasadnione wątpliwości co do możliwości uznania jej za podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej (...)", gdyż "jest podmiotem prywatnym". Zdaniem Spółki "nie budzi wątpliwości, iż nie jest podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne wykonujące zadania publiczne" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., natomiast przyznaje, że "należałoby rozważyć czy dysponuje majątkiem publicznym", choć jednocześnie "z uwagi na formę i zakres korzystania z mienia publicznego jakim jest umieszczanie plakatów czy nośników reklamowych", także w tej kwestii ma wątpliwości.
Spółka wskazuje także, iż "stoi na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie mogło dojść do nadużycia prawa do informacji" gdyż "nawet przy hipotetycznym założeniu, iż jest organem w rozumieniu przepisów u.d.i.p., informacja której zażądał Skarżący jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy, a jej udzielenie mogłoby narazić Spółkę na negatywne konsekwencje w aspekcie gospodarczym, jak i wizerunkowym".
W ocenie Sądu, przywołana przez Spółkę argumentacja nie może skutecznie podważyć faktu, że Spółka nie udzieliła Skarżącemu żądanych we wniosku informacji.
Sąd wyjaśnia, że podmiot, który uważa, że nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powinien w terminach wskazanych w u.d.i.p. poinformować o tym wnioskodawcę. Jak ujął to NSA w wyroku z dnia 29 kwietnia 202r. w sprawie I OSK 2843/19, który to pogląd skład orzekający w nin. sprawie w pełni akceptuje i traktuje jako własny, organ "(...) Nie może w sprawie milczeć", gdyż obowiązek udzielenia informacji (nawet negatywnej – czym w dalszej części) "wynika z istoty prawa do informacji publicznej".
Podkreślenia wymaga, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym, zagwarantowanym w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Jego celem jest realizowanie demokracji jako ustroju politycznego w jak najszerszym znaczeniu poprzez umożliwienie obywatelom zapoznawania się ze stanem spraw publicznych zarówno w krajowym, jak i lokalnym znaczeniu. Uprawienie to oznacza, że, jak wskazuje na to art. 2 ust. 1, każdy może się zwrócić o udostępnienie informacji publicznej, przy czym wnioskodawca może nie posiadać wiedzy, że po pierwsze, podmiot, do którego się zwraca nie jest zobowiązany do udzielenia informacji lub iż informacja nie ma charakteru informacji publicznej.
W takiej sytuacji, z charakteru prawa do informacji publicznej wynika, że podmiot, który nie jest zobowiązany do udzielenia informacji również powinien o tym powiadomić wnioskodawcę, ponieważ w ten sposób odpowiada na jego wniosek i pozwala mu na dalsze poszukiwanie pożądanych informacji poprzez zwrócenie się do podmiotu właściwego.
Ignorowanie takiego wniosku powoduje, że podmiot, który uważa, że nie jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pozostaje w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji.
Przedstawione w odpowiedzi na skargę "wątpliwości" Spółki nie mogły zatem przesądzić o nieudzieleniu w ogóle odpowiedzi na wniosek Skarżącego, a zatem doszło do bezczynności, gdyż Spółki, gdyż w przewidzianym terminie nie udzielono wnioskodawcy żądanych informacji, ani też nie odmówiono ich udostępnienia w przewidzianym trybie.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że ustawa o u.d.i.p. kompleksowo i jednoznacznie reguluje zasady postępowania organu, także w przypadku podniesionej przez organ argumentacji co do "wątpliwości" żądanych przez Skarżącego informacji.
I tak: na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej, zaś w przypadku odmowy jej udostępnienia, organ wydaje decyzję (art. 16 ust. 1 ustawy).
Stosownie do art. 13 ust. 1 komentowanej ustawy, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni. Przy czym w przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Analiza wskazanych przepisów komentowanej ustawy prowadzi do konkluzji, iż w razie skierowania wniosku o udzielenie informacji publicznej, podmiot zobowiązany do udostępnienia takiej informacji może zachować się w jeden z poniższych sposobów:
1) udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia. Wówczas winien dokonać tego w formie czynności materialno – technicznej. Przy czym w tym trybie udostępniana jest informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Sądowej lub centralnym repozytorium (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.);
2) poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mającej charakter informacji publicznej, lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Wówczas dopuszczalną i właściwą formą odniesienia się do wniosku o udostępnienie takiej informacji jest wyłącznie pismo zawiadamiające wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania przepisów omawianej ustawy.
3) odmówić udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) lub umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), czego winien dokonać w formie decyzji administracyjnej;
4) odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Organ rozpatrując sprawę udzielenia żądanej informacji winien zatem ją "załatwić" w jeden z możliwych wskazanych wyżej sposobów.
Ponieważ organ, jak stwierdzono wcześniej, w ogóle nie załatwił wniosku Skarżącego stosowanie do wskazanych przepisów, Sąd zobowiązał organ na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 11 marca 2022r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt. 1 sentencji wyroku), stwierdzając jednocześnie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do brzmienia art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).
Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia zasądzenie na rzecz Strony sumy pieniężnej. Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może orzec ten środek z urzędu lub na wniosek. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie mu sumy pieniężnej w kwocie 25 tys. zł. W ocenie Sądu, żądana kwota jest wygórowana i powinna ulec miarkowaniu. Sąd uznał, że adekwatną będzie kwota 4.000 zł (pkt 3 sentencji).
Charakter omawianego uprawnienia, ma bowiem służyć z jednej strony zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, a także wynagrodzić Stronie wadliwe działanie tegoż organu. Przyznana kwota nie może jednak z drugiej strony mieć charakteru "represyjnego" i dlatego jej wysokość winna być miarkowana stosownie do okresu bezczynności i jej powodów. Z analizy akt sprawy wynika, że organ choć dopuścił się bezczynności, to jednak trudno mu przypisać aby działał z pobudek niskich.
Dodać należy, że przyznanie sumy pieniężnej organowi stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, orzekając o określonej kwocie. W tym względzie należy nadmienić, iż dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sądowego (pkt 4 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI