II SAB/Wa 40/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-09-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
informacja publicznadostęp do informacjibezczynność organuszkołafinanse publicznedowóz dzieciniepełnosprawniprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę na bezczynność szkoły w zakresie udostępnienia informacji publicznej, uznając, że szkoła nie posiadała żądanych dokumentów.

Skarżący M. M. domagał się od Zespołu Szkół w Z. informacji publicznej dotyczącej wypłat środków na dowóz dzieci niepełnosprawnych. Szkoła udzieliła częściowej odpowiedzi, wskazując, że szczegółowe dane dotyczące wypłat nie znajdują się w jej posiadaniu, a jedynie zbiorcze zestawienia. Skarżący zarzucił bezczynność. Sąd uznał skargę za dopuszczalną, ale oddalił ją, stwierdzając, że Zespół Szkół nie posiadał żądanych dokumentów, a sąd nie może zobowiązać do udostępnienia informacji, których organ nie posiada.

M. M. zwrócił się do Zespołu Szkół w Z. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wypłat środków na dowóz dzieci niepełnosprawnych w określonym okresie, w tym szczegółów dotyczących podstaw wypłat, kwot, dat, osób zatwierdzających i dokonujących wypłat, a także sposobu wyliczania i numerów zarządzeń Burmistrza. Zespół Szkół udzielił częściowej odpowiedzi, wskazując kwotę ogólną i sposób wyliczania, ale poinformował, że szczegółowe dane dotyczące wypłat nie są w jego posiadaniu, gdyż wypłat dokonywano w szkołach. Skarżący wniósł skargę na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za dopuszczalną, rozważając kwestie proceduralne związane z brakiem środków zaskarżenia w tego typu sprawach. Merytorycznie sąd stwierdził, że choć żądane informacje miały charakter informacji publicznej, to Zespół Szkół nie posiadał żądanych szczegółowych dokumentów potwierdzających indywidualne wypłaty. Sąd podkreślił, że nie może zobowiązać organu do udostępnienia informacji, których nie posiada, nawet jeśli praktyka prowadzenia księgowości budzi wątpliwości. W związku z tym skarga została oddalona. Sąd przyznał również wynagrodzenie radcy prawnemu udzielającemu pomocy z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie może zobowiązać do udostępnienia informacji, której organ nie posiada.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że bezczynność w kontekście ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na braku podjęcia czynności materialno-technicznej. Jeśli organ nie posiada żądanych informacji, nie można go zobowiązać do ich udostępnienia. Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia posiadania dokumentów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych.

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Określa rodzaje informacji publicznej, w tym dotyczące treści dokumentów urzędowych, dysponowania majątkiem i środkami publicznymi.

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Określa podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 4 § 3

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Podmiot zobowiązany jest do udostępnienia informacji będącej w jego posiadaniu.

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni.

p.p.s.a. art. 52 § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definicja wyczerpania środków zaskarżenia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Konstytucja RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do informacji jako publiczne prawo obywatela.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 22

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Dotyczy sytuacji odmowy udzielenia informacji z uwagi na tajemnicę ustawowo chronioną i właściwości sądu.

u.d.i.p. art. 23

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przepis dotyczący sankcji karnych za naruszenie przepisów ustawy, który nie jest stosowany przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wspomniany w kontekście wniosku o odrzucenie skargi.

p.p.s.a. art. 52 § 3

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 52 § 4

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy innych aktów, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia.

p.p.s.a. art. 149

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Koszty postępowania zasądza się jedynie w razie uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 250

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.

k.p.a. art. 37 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zażalenia na bezczynność organu administracyjnego.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek pouczenia strony o środkach odwoławczych w przypadku decyzji odmownej.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 2 § 3

Podstawa do ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § 2

Podstawa do ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2004r.

Podstawa do wyliczenia ryczałtu za dowóz.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zespół Szkół w Z. nie posiadał żądanych przez skarżącego szczegółowych dokumentów finansowych dotyczących indywidualnych wypłat. Sąd administracyjny nie może zobowiązać do udostępnienia informacji, których organ nie posiada.

Odrzucone argumenty

Zarzut bezczynności Zespołu Szkół w Z. w zakresie udostępnienia informacji publicznej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania dowodowego, a zatem weryfikacja tego zagadnienia może odbyć się tylko w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Nie można bowiem zobowiązać organu (podmiotu niebędącego organem administracji publicznej) do udostępnienia informacji, której nie ma. Sąd zwraca uwagę, że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym.

Skład orzekający

Ewa Grochowska-Jung

przewodniczący

Jacek Fronczyk

sprawozdawca

Jarosław Trelka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności skargi na bezczynność w sprawach o dostęp do informacji publicznej, zwłaszcza gdy organ twierdzi, że nie posiada żądanych dokumentów. Wyjaśnienie zakresu obowiązków podmiotów niebędących organami administracji publicznej w zakresie udostępniania informacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku posiadania dokumentów przez podmiot zobowiązany. Interpretacja przepisów proceduralnych może być przedmiotem dalszych sporów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego do informacji publicznej i pokazuje praktyczne problemy związane z jego realizacją, zwłaszcza gdy podmiot zobowiązany twierdzi, że nie posiada żądanych danych. Wyjaśnia również kwestie proceduralne w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Czy szkoła musi udostępnić każdą informację, nawet jeśli jej nie posiada? WSA wyjaśnia granice dostępu do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 40/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Grochowska-Jung /przewodniczący/
Jacek Fronczyk /sprawozdawca/
Jarosław Trelka
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Asesor WSA Jarosław Trelka, Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant Milada Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Zespołu [...] Szkół w Z. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie radcy prawnemu K. W. kwotę [...] zł ([...] złotych) powiększoną o [...] zł ([...] złote [...] groszy) podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 grudnia 2005r. M. M. zwrócił się do Zespołu [...] Szkół w Z. o udzielenie – w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej - informacji o wypłaconych z funduszu Gminy Z. środkach finansowych na dowóz dzieci niepełnosprawnych do szkół w okresie od dnia 1 września 2005r. do dnia 7 grudnia 2005r, w tym informacji o podstawie wypłacenia środków, ich wielkości kwotowej, dacie wypłaty oraz danych dotyczących osób zatwierdzających i dokonujących wypłat, a także informacji o sposobie wyliczenia przysługujących do wypłaty kwot z uwzględnieniem odległości dowozu dzieci oraz informacji o numerach i datach zarządzeń Burmistrza Z. w sprawie dowozu dzieci niepełnosprawnych do szkół oraz sposobach i datach powiadomień zainteresowanych o tych zarządzeniach w roku 2004 i 2005.
W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 19 grudnia 2005r. Kierownik Z[...]S w Z. poinformował zainteresowanego, że w okresie od dnia 1 września 2005r. do dnia 7 grudnia 2005r. ze środków budżetowych wypłacono łącznie kwotę 6.172,71 zł. Wypłat dokonano na mocy zarządzeń wydanych przez Burmistrza Miasta Z. ze środków zawartych w budżetach szkół, do których powinny uczęszczać lub uczęszczają dzieci według rejonizacji ich zamieszkania. Metoda wyliczania kwot była oparta na dwóch przesłankach: kwocie za 1 km podanej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2004r. (D. U. Nr 237. poz. 2376) jako podstawie do wyliczenia ryczałtu oraz ilości kilometrów, przy uwzględnieniu najkrótszej drogi z miejsca zamieszkania do placówki, w której dziecko spełnia obowiązek szkolny. Odległości były obliczane przy użyciu map i planów miast, ewentualnie przy pomocy dziennego licznika kilometrów w samochodzie, a następnie weryfikowane w ustaleniach z zainteresowanymi rodzicami. Pomocnicze notatki nie stanowią dokumentów w przedmiotowej sprawie, gdyż ilość kilometrów i kwota ryczałtu są niezmienne w danym okresie. Dokumentami w sprawie są zarządzenia Burmistrza Miasta oraz potwierdzenia z poczty przesłania zarządzeń zainteresowanym rodzicom. Kserokopie tych dokumentów są dostępne w Urzędzie Miasta Z. po uiszczeniu opłaty określonej w cenniku. Z kolei Zarządzenia w sprawach dowozu niepełnosprawnych dzieci są umieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej Miasta Z., który jest dostępny na stronie internetowej.
M. M., będąc niezadowolonym z otrzymanej odpowiedzi, w dniu 22 grudnia 2005r. wystąpił do Z[...]S w Z. z "ponagleniem". Dla ułatwienia wskazał, jakiej informacji oczekuje i co winno się w niej znaleźć, jak powinny wyglądać wyliczenia, ile powinno być zarządzeń Burmistrza Z., etc. Określił, że domaga się podania podstaw wypłacenia środków na dowóz dzieci niepełnosprawnych do szkół, ich wielkości, dat oraz danych dotyczących osób zatwierdzających i dokonujących wypłat.
W piśmie z dnia 11 stycznia 2006r. Kierownik Z[...]S w Z. poinformował skarżącego, że dane dotyczące wypłat środków na dowóz dzieci niepełnosprawnych do szkół, w tym ich wielkości kwotowe, daty wypłat oraz dane o osobach zatwierdzających i dokonujących wypłat, nie stanowią danych jego jednostki, gdyż wypłaty były dokonywane w szkołach.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M. zarzucił Zespołowi [...] Szkół w Z. bezczynność, polegającą na nierozpatrzeniu jego wniosku z dnia 7 grudnia 2005r. o udzielenie informacji publicznej. Wniósł o zobowiązanie Z[...]S w Z. do udzielenia właściwej i poprawnej odpowiedzi na jego wniosek i zastosowanie wobec Z[...]S najwyższej sankcji karnej w oparciu o art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Zespół [...] Szkół w Z. wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o odrzucenie skargi i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podano, że do zadań Z[...]S w Z. należy obsługa finansowo – księgowa placówek szkolnych. Z[...]S nie jest natomiast dysponentem wydatkowanych środków przyznanych szkołom w planie budżetowym, do czego ma jedynie prawo dyrektor szkoły. Pracownik szkoły wypłaca pieniądze rodzicom, jako zwrot kosztów dowozu, zaś dokumenty finansowe tego faktu są dokumentami danej jednostki, a nie Z[...]S. Do Z[...]S trafiają zbiorcze dokumenty określające jedynie kwotę wydatkowaną. Z[...]S Z. ma globalną wiedzę na temat stanu środków wydatkowanych w danym dziale budżetowym, rozdziale i paragrafie. M. M. udzielono informacji zgodnie z posiadaną dokumentacją. Wskazano ponadto, że odrzucenie skargi winno nastąpić w trybie art. 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wobec wniosku Zespołu [...] Szkół w Z. o odrzucenie skargi, rozważenia wymaga kwestia jej dopuszczalności. Wniosek ten nie został uzasadniony, wskazano natomiast, że skarga winna zostać odrzucona w trybie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Abstrahując od faktu, że przepis ten nie może być sam w sobie podstawą odrzucenia skargi, to jego przywołanie wskazywać może na zarzut braku właściwości Sądu w tej sprawie.
Przedmiotem skargi jest bezczynność podmiotu niebędącego organem administracji publicznej w zakresie dostępu do informacji publicznej. Skargę do sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach uznać należy za niedopuszczalną wtedy, gdy nie jest spełniony zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). Taka sytuacja jednak nie występuje w niniejszej sprawie, o czym w merytorycznej części rozważań.
Kontynuując kwestie formalne związane z dopuszczalnością skargi warto również wyjaśnić, że w przypadku skarg na bezczynność organu (podmiotu niebędącego organem administracji publicznej) w zakresie dostępu do informacji publicznej stronie nie przysługują środki zaskarżenia takie, jak w administracyjnym toku instancji w sytuacji bezczynności organu administracyjnego. Dlatego też z tego względu nie można skutecznie podnosić, że z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia skarga w takiej sprawie winna zostać odrzucona.
Rozwijając ten temat, należy zwrócić uwagę na art. 52 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania.
Z uwagi na to, iż przepis ten odwołuje się do paragrafu poprzedzającego, dokonując analizy przedmiotowego zagadnienia, koniecznym jest uwzględnienie również jego brzmienia. Art. 52 § 3 ww. ustawy stanowi, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa.
W świetle powyższego nie sposób jednak przyjąć, że skarga winna zostać odrzucona z powodu uchybienia przepisowi art. 52 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wprawdzie pogląd ten koresponduje z tezą zaprezentowaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 maja 2004r. o sygn. akt II SAB/Op 1/04 (ONSAiWSA 2005/2/33), niemniej jednak Sąd w niniejszym składzie tezy tej nie podziela.
Warto zauważyć, że art. 52 § 4 przedmiotowej ustawy mówi o innych aktach, nie mówi natomiast o bezczynności, a ta przecież jest przedmiotem skargi. Trudno uznać, by pojęcie "inny akt" było tożsame z pojęciem "bezczynności". Podobnie rzecz się ma, gdy chodzi o art. 52 § 3 ww. ustawy. Przepis ten dotyczy skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie wspomina natomiast nic o bezczynności.
Sąd badał dopuszczalność skargi także w świetle innych regulacji, które mogłyby mieć w sprawie zastosowanie.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej kształtuje prawo do informacji w takim zakresie, w jakim dotyczy organów władzy publicznej i innych podmiotów zobowiązanych do udostępnienia posiadanych informacji publicznych. Reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy, procedurę i tryb. W bardzo wąskim zakresie odsyła do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), stanowiąc, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się kpa. Należy więc przyjąć, że procedura dostępu do informacji publicznej uregulowana jest w tej ustawie w sposób kompleksowy. Regulacja ta nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby interesującej nas kwestii.
Sąd zwraca uwagę, że zakres podmiotowy ustawy obejmuje nie tylko organy administracji publicznej, ale także podmioty niebędące organami administracji publicznej i to może tłumaczyć, dlaczego ustawa pomija kwestię bezczynności i środków zaskarżenia przy bezczynności w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Również nie bez znaczenia są tu krótsze terminy załatwiania spraw. Skarga na bezczynność w istocie ma służyć zwalczaniu zwłoki w załatwianiu spraw (służy walce z czasem, który jest marnotrawiony). Gdy termin załatwiania spraw jest krótszy, wprowadzenie środków zaskarżenia byłoby odsuwaniem celu w czasie, celu, którym jest uzyskanie informacji.
W przypadku wydania decyzji odmownej organ administracyjny lub podmiot niebędący organem ma obowiązek pouczyć stronę o przysługującym jej środku odwoławczym, ze wskazaniem organu lub podmiotu właściwego do jego rozpatrzenia (art. 107 § 1 kpa). Jeśli jednak wnioskodawca skieruje swój wniosek np. do stowarzyszenia korzystającego z majątku publicznego, to w sytuacji bezczynności stowarzyszenia może być zupełnie zdezorientowany, do jakiego podmiotu miałby zwrócić się z zażaleniem w trybie art. 37 § 1 kpa.
Brak uregulowania w zakresie bezczynności w samej ustawie o dostępie do informacji publicznej nie oznacza swoistego automatyzmu w stosowaniu w takiej sytuacji przepisów procedury administracyjnej. Ustawa odsyła do kpa tylko w zakresie wydania decyzji administracyjnej (decyzji odmawiającej udzielenia informacji), toteż nieuprawnionym byłoby twierdzenie, że warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia w trybie kpa.
Trzeba przy tym pamiętać, że osoba, która żąda udostępnienia informacji publicznej, swój wniosek składa nie po to, by jej odmówiono. Trudno zatem wymagać, by wnioskodawca przed wniesieniem skargi na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa, wymagane w odniesieniu do skarg na bezczynność, polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 52 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie.
Uznając zatem skargę za dopuszczalną i przechodząc do merytorycznych motywów wyroku, wskazać należy, iż pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Uwzględniając wszystkie te aspekty można zatem powiedzieć, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.
Art. 4 ust. 1 ustawy stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zespół [...] Szkół w Z. został wyodrębniony na mocy uchwały Rady Miasta Z. z dnia 22 września 2003r. nr XI/97/03 w celu zapewnienia obsługi finansowo – księgowej placówek szkolnych. Jest zatem jednostką organizacyjną służącą wykonywaniu zadań publicznych związanych z systemem oświaty w ramach struktury samorządu terytorialnego. Pozostając jednostką organizacyjną szkół, które obsługuje, jest jednocześnie podmiotem podporządkowanym dyrekcji szkół i organowi prowadzącemu szkoły (Burmistrz Miasta Z.). Z[...]S w Z. jest więc podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji, mającej charakter informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 ustawy).
Niewątpliwie żądane przez skarżącego informacje są informacjami publicznymi. Informacja o wypłaconych z budżetu Miasta Z. środkach finansowych na dowóz dzieci niepełnosprawnych do szkół, w tym informacja o podstawie wypłacenia środków, ich wielkość kwotowa, data wypłaty oraz dane dotyczące osoby zatwierdzającej i dokonującej wypłaty, a także informacja o sposobie wyliczenia przysługujących do wypłaty kwot z uwzględnieniem odległości dowozu dzieci oraz numery i daty zarządzeń Burmistrza Z. w sprawie dowozu dzieci niepełnosprawnych do szkół oraz sposób i daty powiadomień zainteresowanych o zarządzeniach, bez względu na czasokres i daty ich pochodzenia, stanowi, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informację o sprawach publicznych, a stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "f, pkt 3 lit. "b" oraz pkt 4 "a" i "d", będąc rodzajem informacji o treści dokumentów urzędowych, w tym w szczególności o dysponowaniu majątkiem i środkami publicznymi w zakresie wykonywania zadań publicznych i działalności w ramach gospodarki budżetowej, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych (co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP).
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy.
Organ (podmiot niebędący organem administracji publicznej) może odmówić udzielenia informacji publicznej z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych (co zasygnalizowano wcześniej). Jednakże jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. W zależności od rodzaju tajemnicy wnioskodawcy służy wówczas, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, bądź skarga do sądu administracyjnego, bądź powództwo do sądu powszechnego (art. 22 ustawy).
Bezczynność organu (podmiotu niebędącego organem administracji publicznej) na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ (podmiot niebędący organem administracji publicznej) zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu (podmiotu niebędącego organem administracji publicznej) w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ (podmiot niebędący organem administracji publicznej) "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Z kolei stanowisko organu (podmiotu niebędącego organem administracji publicznej), które w istocie sprowadza się do odmowy udzielenia informacji przybiera, jak wskazano powyżej, procesową formę decyzji administracyjnej, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).
W tego typu sprawach wnioskodawca domaga się udzielenia informacji, czyli wskazania zgodnego z wnioskiem, a nie odmowy. Przedstawienie informacji zupełnie innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca lub też informacji zupełnie wymijającej. może powodować jego wątpliwości co do tego, czy organ (podmiot niebędący organem administracji publicznej) w ogóle udzielił odpowiedzi (czy nie pozostaje w bezczynności).
Należy przy tym pamiętać, że wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może zmierzać do kwestionowania żądanych informacji, nie może być próbą nawiązania polemiki. Wniosek ma dotyczyć faktów, nie może być zaś środkiem do ich kwestionowania. W piśmie z dnia 22 grudnia 2005r., nazwanym "ponagleniem", w istocie skarżący podejmuje polemikę z Zespołem. Abstrahując od tego, że stawia określone wymogi w zakresie jasności i czytelności żądanej informacji, to nade wszystko instruuje Z[...]S, w jaki sposób winny być dokonywane wyliczenia, ile powinno być zarządzeń Burmistrza, etc. Tego rodzaju "wskazówki" nie mają nic wspólnego z obiektywnie istniejącym prawem obywatela do informacji publicznej.
Warto w tym miejscu podkreślić, że Z[...]S w Z. udzielił M. M. informacji zgodnie z jego wnioskiem z dnia 7 grudnia 2005r., jednocześnie odsyłając do publikatorów w tych kwestiach, które dotyczyły informacji publicznej już upublicznionej, ewentualnie o możliwości zapoznania się z informacją w pozostałym zakresie w Urzędzie Miasta Z.. Działanie takie pozostaje w zgodzie z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Sąd zwraca uwagę, że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym. Dotyczy to oczywiście sytuacji, kiedy żądana informacja znajduje się w posiadaniu organu (podmiotu niebędącego organem administracji publicznej). Sprawa wygląda inaczej, gdy organ (podmiot niebędący organem administracji publicznej) żądanych informacji nie posiada, o czym wnioskodawcę informuje, jak w niniejszej sprawie.
W piśmie z dnia 11 stycznia 2006r. Kierownik Z[...]S w Z. poinformował skarżącego, że dane dotyczące wypłat środków na dowóz dzieci niepełnosprawnych do szkół, w tym ich wielkości kwotowe, daty wypłat oraz dane o osobach zatwierdzających i dokonujących wypłat, nie stanowią danych jego jednostki, gdyż wypłaty były dokonywane w szkołach.
W przypadku skarg na bezczynność, Sąd, uwzględniając skargę, zobowiązuje organ (podmiot niebędący organem administracji publicznej) do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej w całości lub w części (art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie ma jednak podstaw do zastosowania tego przepisu, gdy organ (podmiot niebędący organem administracji publicznej) żądanych informacji po prostu nie ma.
Skarżący na rozprawie w dniu 8 września 2006r. przedstawił pismo Dyrektora Gimnazjum [...] w Z., z którego wynika, że wszystkie dokumenty finansowe przekazywane są przez Gimnazjum do Z[...]S w Z.
Z[...]S w Z. w odpowiedzi na skargę wyjaśnił z kolei, że dla obsługi księgowej są mu przekazywane jedynie zbiorcze zestawienia, określające kwoty wydatkowane, natomiast kto fizycznie dokonał wypłaty w szkole, w jakiej dacie i komu została ona wypłacona, nie stanowi dokumentów Z[...]S w Z. Wskazano przy tym, że tego rodzaju dokumentacja finansowa stanowi dokumentację szkoły.
Niezależnie od twierdzeń Dyrektora Gimnazjum, jak i Z[...]S, uprawnionym jest wniosek, że każdy dokument dotyczący szkoły winien być przekazany do Zespołu, skoro został on powołany do obsługi administracyjnej i księgowej szkół. Z[...]S w Z. wskazuje jednak, że trafiają do niego jedynie zestawienia zbiorcze dokonywanych w Gimnazjum wypłat. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zbiorcze zestawienia z pewnością umożliwiają prowadzenie dokumentacji księgowej, nie jest z kolei pewne, czy Gimnazjum rzeczywiście przekazuje dowody poszczególnych wypłat, skoro robi to w formie zbiorczych zestawień. Powstaje zatem pytanie, co dzieje się z żądaną przez skarżącego dokumentacją, skoro powołany do prowadzenia i przechowywania wszystkich dokumentów księgowych Zespół takich dokumentów nie posiada.
Sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania dowodowego, a zatem weryfikacja tego zagadnienia może odbyć się tylko w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Gdyby wypłaty dokonywane były bezpośrednio przez Zespół, nie byłoby najmniejszych wątpliwości, że to on musiałby posiadać żądane przez skarżącego informacje. Inną zupełnie kwestią jest to, czy prawidłową jest taka praktyka prowadzenia księgowości, ale znamiennym jest, co warto zaakcentować, że pismo Dyrektora Gimnazjum nie wspomina nic o jednostkowych wypłatach, o które skarżącemu chodzi. Informuje jedynie o sposobie naliczania zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia, zatwierdzaniu wypłat i przekazywaniu do Z[...]S w Z. wszystkich dokumentów, natomiast w żaden sposób nie odnosi się do interesującej skarżącego sprawy, czyli dokonywaniu jednostkowych wypłat. Skoro Zespół prowadzi całość dokumentacji księgowej, to z pewnością wszystkie dokumenty dotyczące szkoły i przez nią wytworzone winny trafiać do Z[...]S w Z. Nie ma jednak żadnych dowodów na to, że dokumenty potwierdzające poszczególne wypłaty dokonywane w Gimnazjum zostały przekazane do Zespołu, a tylko wtedy Sąd mógłby uwzględnić skargę i zobowiązać do udostępnienia żądanych informacji. Nie można bowiem zobowiązać organu (podmiotu niebędącego organem administracji publicznej) do udostępnienia informacji, której nie ma.
Jednocześnie należy wyjaśnić skarżącemu, że sąd administracyjny, nawet w przypadku uwzględnienia skargi, nie jest uprawniony do wymierzenia kary na podstawie przepisu art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten przewiduje możliwość nałożenia sankcji karnych jedynie w trybie procedury karnej.
W takim stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Odnosząc się w tym miejscu do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, należy wskazać, że stosownie do przepisów działu V ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującego kwestię kosztów postępowania, przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wyłączone zostało stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania Koszty postępowania zasądza się jedynie w razie uwzględnienia skargi i tylko na rzecz skarżącego (art. 200 ww. ustawy). Tak więc, w przypadku oddalenia skargi Sąd nie ma podstaw prawnych do zasądzenia od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania.
W oparciu o art. 250 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w kwocie [...] zł powiększone o należny podatek VAT w wysokości [...] zł, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.