II SAB/WA 388/25

II SAB/Wa 388/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
3 § 2 pkt. 1,4,8, art. 149 § 1 pkt.1 i 1a, art. 149 §2, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt.1, art. 7, 10 i 11, art. 13, art. 14
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi M. J. – Redaktora Naczelnego czasopisma [...] na bezczynność Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku M. J. – Redaktora Naczelnego czasopisma [...] z dnia [...] lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. w pozostałym zakresie skargę oddala, 4. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącego M. J. – Redaktora Naczelnego czasopisma [...] kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2025 r. M. J. (dalej: "Skarżący") wniósł do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister", "Organ") wniosek o udzielenie informacji publicznej o następującej treści: "W związku z przygotowaniem publikacji prasowej w trybie art. 3a i 4 Ustawy Prawo Prasowe (ustawa prawo prasowe z dnia 26 stycznia 1984r., Dz.U.2018 poz. 1914 dalej: "p.p") uprzejmie prosimy o następujące informacje w formie zestawienia z podziałem na miesiące i lata :
1. Ile środków z tzw. tarcz rządowych podlegało zwrotowi w latach 2020 - 2024?
2. Ile decyzji o zwrocie środków z tzw. tarcz rządowych wydano w latach 2020 - 2024 ?
3. Ile środków z tzw. tarcz rządowych podlegających zwrotowi odzyskano w latach 2020 - 2024?
4. Ile środków z tzw. tarcz rządowych podlegających zwrotowi odzyskanych w latach 2020 - 2024 przekazano do Skarbu Państwa na jego rachunki?"
W dniu [...] kwietnia 2025 r. Organ udzielił Skarżącemu odpowiedzi na zadane przez niego pytanie we wniosku z dnia [...] lutego 2025 r.
Skarżący w dniu [...] kwietnia 2025 r. za pośrednictwem e-PUAP wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Organu.
W uzasadnieniu skargi wniósł o:
1. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
2. wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 154 § 6 Ustawy o p.p.s.a (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej: "p.p.s.a.") w kwocie co najmniej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia,
3. zasądzenie odszkodowania w trybie art. 154 § 7 Ustawy o p.p.s.a w kwocie co najmniej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia.
4. zasądzenie od zobowiązanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów dojazdu na rozprawę w przypadku jej wyznaczenia w kwocie 420 km x 1,15 zł/km x 2 strony co stanowi 966 zł plus koszt noclegu za każdą rozprawę stacjonarną.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że w trybie art. 3a i 4 Ustawy Prawo Prasowe zwrócił się do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej (zwanego dalej podmiotem zobowiązanym) w postaci informacji niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej w tym odpisów z dokumentów. Podmiot zobowiązany nie udzielił informacji publicznej.
W tej sytuacji Skarżący podnosił zarzut, iż pomimo upływu terminu ustawowego 14 dni na udzielenie informacji i przesłanie danych - informacji publicznej nie przedstawiono.
Brak odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej strona traktuje jako nieuzasadnioną bezczynność albowiem podmiot zobowiązany pozostaje w rażącej, nieuzasadnionej zwłoce w zakresie udzielenia odpowiedzi na zapytanie o informację publiczną. Uzasadnia to wymierzenie grzywny w trybie art. 154 § 6 ustawy o p.p.s.a co najmniej w stawce trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia tj. równowartości miesięcznego wynagrodzenia netto zarządu podmiotu zobowiązanego.
Ponadto w trybie art. 154 § 6 ustawy o p.p.s.a Skarżący wnosi o zasądzenie zadośćuczynienia co najmniej w stawce trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia wskazując, iż w okolicznościach sprawy jest oczywistym, iż doszło do uniemożliwienia zebrania materiału niezbędnego do sporządzenia krytyki prasowej.
Skarżący powołał się także na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w uzasadnieniu swojej skargi.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2025 r. Organ wniósł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddalenie skargi ewentualnie o umorzenie postępowania, zgodnie z art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Wskazując, że pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. Ministerstwo udzieliło skarżącemu odpowiedzi na wniosek. Organ wskazał na niedopuszczalność skargi z uwagi na niewniesienie przez skarżącego ponaglenia.
W dniu [...] kwietnia 2025 r. Skarżący złożył do tut. Sądu replikę na odpowiedź na skargę, w której podtrzymał żądania zawarte w skardze oraz potwierdził, że w dniu [...] kwietnia 2025 r. otrzymał od organu odpowiedź na swój wniosek.
W uzasadnieniu wskazał, że nie ulega żadnej wątpliwości, iż zakres żądanych informacji stanowił informacje publiczną. W tym stanie rzeczy podmiot zobowiązany był do udzielenia odpowiedzi w trybie art. 3a p.p. a więc w terminie na jaki wskazuje ustawa o dostępie do informacji publicznej. Nie wymagane było także żadne ponaglenie w tym przedmiocie.
Swoje obowiązki z przedmiotowym zakresie podmiot zobowiązany jawnie zlekceważył, przy czym w piśmie powołuje się on na bliżej nieokreślone trudności techniczne. Otóż dostrzec należy, że skarżący tylko w miesiącu marcu i kwietniu zmuszony był do złożenia 16 skarg na bezczynność różnych ministerstw w zakresie udzielenia informacji publicznej.
Podmioty takie jak ministerstwa jawnie bowiem lekceważą swoje obowiązki ustawowe związane z udzieleniem odpowiedzi na wnioski o informację publiczną. Jest to "plaga" jaka rozlewa się po tych organach od kilku miesięcy, a w przypadku każdej skargi na bezczynność wszystkie ministerstwa wskazują na "problem techniczny" związany z odbiorem korespondencji na skrzynce e-mail.
Skarżący wskazał, że należy dostrzec, iż organy państwa (wszystkie ministerstwa jednocześnie) dotyka problem wadliwej infrastruktury informatycznej i to za każdym razem w każdym ministerstwie jednej skrzynki - tej służącej do obsługi zapytań prasowych, albo też organy te wskazują pretekst nie mający pokrycia w rzeczywistości, że skrzynka odbiorcza poczty elektronicznej nie działa prawidłowo. W świetle doświadczenia życiowego wydaje się bardziej prawdopodobna ta druga wersja, gdyż nie jest możliwe aby we wszystkich ministerstwach jednocześnie przestały działać skrzynki odbiorcze poczty i to tylko te do kontaktu z prasą.
Co należy zaakcentować, poza gołosłownym twierdzeniem o awarii, podmiot zobowiązany nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, iż awaria skrzynki odbiorczej poczty w ogóle miała miejsce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 3a prawa prasowego, w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wniosek stąd, że udostępnianie informacji publicznej prasie odbywa się w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlega rozpatrzeniu w drodze czynności materialno-technicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. lub decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Oczywistym jest, że w przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, strona może zwalczać stan jego opieszałości w drodze skargi na bezczynność w trybie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez nią informacje są informacjami publicznymi i powinny być jej udzielone w trybie u.d.i.p..
W przypadku takiej skargi, sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru, podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie stwierdzając bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, ocenia wówczas prawidłowość dokonania przez organ kwalifikacji wniosku, zapewniając stronie niezbędną ochronę sądową w zakresie dostępu do informacji publicznej.
Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych; wymienia, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji będącej faktycznie informacją publiczną, a z przepisów ustawy o dostępnie do informacji publicznej jednoznacznie wynika, że udostępnieniu w trybie ustawy podlega tylko informacja publiczna (art. 6 ust. 1 u.d.i.p.). Zatem tylko w sytuacji ustalenia, iż dana informacja stanowi informację publiczną, jak też, że wniosek o jej udostępnienie skierowany jest do podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia, można rozpatrywać ewentualną bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej.
Należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.
Należy również zauważyć, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępne w CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania.
Na wstępie rozważań w niniejszej sprawie należy wskazać, że w ocenie Sądu złożona skarga dotyczy bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku tj. wniosku z [...] lutego 2025 r.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. organy władzy publicznej obowiązane są do udzielenia informacji publicznej. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest organem władzy publicznej.
W sprawie należało również ustalić, czy wskazana we wniosku skarżącego z [...] lutego 2025 r. informacja stanowi informację publiczną, o której mowa w art. 6 u.d.i.p. a w związku z tym, czy organ zobowiązany był, na mocy cytowanych przepisów, do jej udostępnienia.
Jak wynika z odpowiedzi organu na skargę uznał on żądane we wniosku z [...] lutego 2025 r. informacje za informacje publiczne i udzielił w dniu [...] kwietnia 2025 r. odpowiedzi na wniosek skarżącego. Sąd stanowisko organu w tym zakresie akceptuje.
Sposób udzielenia informacji publicznej określono w art. 7, art. 10 i art. 11 u.d.i.p. Termin udostępnienia informacji publicznej określono w art. 13 u.d.i.p, zaś formę udostępnienia informacji publicznej - w art. 14 u.d.i.p..
Przepisy u.d.i.p. nie przewidują żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Ustawa ta przewiduje załatwienie wniosku poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 14 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1). Z kolei, jeśli żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy. Podobnie, gdy podmiot zobowiązany nie posiada wnioskowanej informacji publicznej, albo jeżeli zaistnieją warunki określone w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc inne ustawy określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, podmiot zobowiązany winien tylko pisemnie poinformować o tym wnioskodawcę.
Z przywołanych przepisów wynika, że stan bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów, podmiot zobowiązany nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji lub że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2025 r. został rozpatrzony przez organ bez zachowania 14-dniowego terminu, o którym mowa
w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., gdyż organ dopiero w dniu [...] kwietnia 2025 r. wystosował do skarżącego odpowiedź na wniosek, gdy tymczasem termin do jej udzielenia upłynął [...] lutego 2025 r.
Biorąc powyższe pod rozwagę należy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uznać, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2025 r. (pkt.1 wyroku), na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA w sprawie II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu w sprawie IV SAB/Po 19/15, CBOSA). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ organ przekroczył bowiem termin w sposób nieznaczny.
Z uwagi na fakt, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny i przyznania skarżącemu sumy pieniężnej od organu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a