II SAB/Wa 369/24

II SAB/Wa 369/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 i2 , art 154 par. 6.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art.13 ust, 1, art. 10 ust. 1, art. 4 ust. 3, art. 16, art. 17, art. 5, art. 1 ust. 1, art. 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2167
art. 1, art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61, art. 6, art 70 ust. 4 i 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. N. na bezczynność Fundacji Ośrodka Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Fundacja Ośrodek Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych z siedzibą w [...] dopuściła się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Fundacji Ośrodka Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego K. N. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 19 maja 2024 r. K. N. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Fundacji Ośrodek Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych (dalej "Fundacja" lub "organ") w przedmiecie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie Fundacji do niezwłocznego rozpoznania jego wniosku nie później niż w terminie 14 dni;
2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
3. rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym;
4. zasądzenie od Fundacji na jego rzecz zwrotu kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2024 r. zwrócił się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Fundacji o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. treści programu lub celu realizowanego przez Fundację przez ostatnie 3 lata,
2. zrealizowania postanowień czy celów ww. programu z podaniem konkretnych działań i ich rezultatu, z podaniem szczegółów konkretnych działań i rezultatów,
3. uzyskiwanych dochodów przez Fundacje i szczegółowego podania ich wydatkowania za okres ostatnich 3 lat,
4. podania szczegółowych informacji o podmiotach finansujących Fundację,
5. podanie danych podmiotów finansujących Fundację,
6. podania kwot przekazywanych przez starych fundatorów i sponsorów działalności Fundacji za ostatnie 3 lata,
7. danych czy wobec prezesa fundacji [...] i członka [...] toczyły się sprawy sądowe (karne lub cywilne) lub prokuratorskie?
a) jeżeli tak, to podanie danych z sygnatur tych spraw i danych organów przed którymi się toczyły,
b) czy [...] powiązany z fundacją został prawomocnie skazany przez sąd karny? Jeżeli tak, to podanie za jakie konkretne przestępstwa z podaniem art. Kodeksu karnego oraz opisu czynów, oraz wymiaru kary za każde z przestępstw i czy kara została już wykonana, oraz przez jakie sądy wymierzona i wykonana (z podaniem ich nazw i siedzib),
c) czy [...] był lub czy jest poszukiwany listem gończym? Jeżeli tak to z jakiego powodu, oraz jaki jest jej obecny status prawny z tym związany?
8. podania za okres ostatnich 2 lat wysokości dochodu uzyskiwanego przez prezesa i członków fundacji z funduszy Fundacji lub poza nią, z których utrzymują się prezes [...] i [...]?
9. kopii zawartych umów przez Fundację z podmiotami zewnętrznymi, w tym na obsługę prawną i opinie prawne, wydanie kopii uzyskanych opinii prawnych,
10. kopii faktur wystawionych przez Fundacje podmiotom zewnętrznym
w okresie ostatnich 3 latach,
11. kopii faktur uzyskanych przez Fundacje od podmiotów zewnętrznych za okres 3 lat,
12. podanie zakresu obowiązków prezesa i członków Fundacji wraz danymi potwierdzającymi ich zrealizowanie,
13. kopii dokumentów przeprowadzonego zewnętrznego nadzoru lub kontroli, czy audytu nad działalnością fundacji i innych z tym związanych.
Skarżący wyjaśnił, że wniosek przesłał na skrzynkę wskazaną w profilu Fundacji na stronie Facebook pod linkiem [...].
Skarżący podniósł, że Fundacja zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p.", nie udzieliła mu w terminie do 14 dni (czyli do 7 marca 2024 r.) żądanej informacji publicznej i nie wydała decyzji odmownej, co rodzi bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej lub wydania decyzji w sprawie (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
W odpowiedzi na skargę Fundacja wniosła o oddalenie skargi w całości oraz
o zasądzenie od skarżącego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Fundacja na wstępie podniosła, że wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2024 r. nie trafił do jej skrzynki odbiorczej. Fundacja dopiero po otrzymaniu korespondencji sądowej była w stanie uzyskać informację o wysłanej przez skarżącego wiadomości i udzieliła odpowiedzi na jego wniosek.
Dalej Fundacja wskazała, że nie jest możliwe udzielenie skarżącemu wszystkich wnioskowanych informacji, albowiem nie stanowią one w większości informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. lub też złożone zapytania - nie stanowią wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Odnosząc się do poszczególnych punktów wniosku skarżącego Fundacja wskazała:
1. "treść programu lub celu realizowanego przez Fundację przez ostatnie 3 lata".
Fundacja nie realizuje i nie realizowała przez ostatnie 3 lata żadnego konkretnego programu. Cele Fundacji określone są w jej statucie, który dostępny jest na stronie internetowej Fundacji, tj. [...]. Fundacja realizuje cele Fundacji - bez sporządzania planów działania czy przedsięwzięcia. Celami Fundacji są: pomoc prawna ofiarom przestępstw oraz osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, działania na rzecz równego traktowania ludzi bez względu na ich przekonania, wyznanie, rasę, narodowość oraz poglądy, pomoc społeczna, w tym pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie szans tych rodzin i osób, działalność charytatywna, podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej, działalność na rzecz mniejszości narodowych, ochrona i promocja zdrowia, działanie na rzecz osób niepełnosprawnych, promocja zatrudnienia i aktywizacja zawodowa osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy, upowszechnianie i ochrona praw kobiet oraz działalność na rzecz praw kobiet i mężczyzn, działalność wspomagająca rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości, działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, nauka, edukacja, oświata i wychowanie, promocja kultury wysokiej, krajoznawstwo oraz wypoczynek dzieci i młodzieży, kultura i sztuka, ochrona dóbr kultury i tradycji, upowszechnianie kultury fizycznej i sportu, porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym, działania na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społecznościami, promocja i organizacja wolontariatu, ekologia, ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa narodowego, działania związane z ujawnianiem przestępstw oraz organizowanie pomocy ofiarom przestępstw, prowadzenie schronisk i miejsc udzielania pomocy weterynaryjnej.
2. "zrealizowanie postanowień czy celów ww. programu z podaniem konkretnych działań i ich rezultatu, z podaniem szczegółów jednych i drugich".
Fundacja nie realizuje i nie realizowała przez ostatnie 3 lata programu działania czy przedsięwzięcia.
3. "uzyskiwane dochody przez Fundację i szczegółowe podanie ich wydatkowania za okres ostatnich 3 lat".
Żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Dochody uzyskiwane przez Fundację nie stanowią majątku publicznego. Fundacja uzyskuje środki pieniężne na jej funkcjonowanie tylko i wyłączne dzięki prywatnym darowiznom dokonywanym przez osoby wspierające jej działalność oraz przy pomocy portalu [...], który nie umożliwia prowadzenia zbiórki publicznej. Zgodnie z ustawą o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych, zbiórka publiczna to "zbieranie ofiar w gotówce lub w naturze w miejscu publicznym na określony, zgodny z prawem cel pozostający w sferze zadań publicznych, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057), oraz na cele religijne." Zbiórką publiczną będzie więc zbiórka gotówki lub rzeczy przeprowadzana w miejscu publicznym na ww. cele. Wpłaty na indywidualne konto zbiórki za pośrednictwem serwisu [...] nie spełniają tej definicji. Wobec powyższego - szczegółowe dane związane ze sposobem wydatkowania dochodów uzyskiwanych przez Fundację nie podlegają udostępnieniu. Fundacja nie ma też statusu organizacji pożytku publicznego.
4. "podanie szczegółowych informacji o podmiotach finansujących Fundację".
Podmiotami "finansującymi" Fundację są tylko i wyłącznie prywatni darczyńcy.
Z uwagi na okoliczność, że przekazywane przez nich środki pieniężne nie są środkami publicznymi - brak jest możliwości udzielenia informacji o podmiotach wspierających finansowo Fundację. Co więcej - obowiązek informowania o danych darczyńcy zarezerwowany jest tylko wobec Urzędu Skarbowego i to tylko w stosunku do osób prawnych, gdy jednorazowa wartość darowizny wynosi 15 tys. zł lub ich łączna suma otrzymana od jednego darczyńcy przekracza 35 tys. zł. Obowiązek sporządzania takiej informacji dotyczy tylko tych organizacji społecznych, które mają status organizacji pożytku publicznego (a zatem nie: Fundacji). Co niezwykle istotne - informacja
o darowiźnie dokonanej przez osobę fizyczną na rzecz konkretnej organizacji pozarządowej lub organizacji pożytku publicznego może być uznana za pozwalającą na ustalenie profilu ideologicznego tej osoby. Tym samym informacja taka może być potraktowana jako dana szczególnej kategorii w rozumieniu art. 9 ust. 1 RODO
i w związku z tym oraz ze względu na prywatność osoby fizycznej - nie podlega udostępnieniu.
5. "podanie danych podmiotów finansujących Fundację".
Odpowiedź jak wyżej.
6. "podanie kwot przekazywanych przez starych fundatorów i sponsorów działalności Fundacji za ostatnie 3 lata".
Odpowiedź jak wyżej.
7. "dane czy wobec prezesa Fundacji [...] i członka [...] toczyły się sprawy sądowe (karne lub cywilne) lub prokuratorskie? [...]".
Żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że "Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji
o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji,
w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa". Ani [...], ani [...], który jest jedynie fundatorem Fundacji - nie pełnią funkcji publicznych; informacja o "sprawach sądowych (karnych lub cywilnych) lub prokuratorskich" - stanowi informację prywatną.
8. "proszę podać za okres ostatnich 2 lat wysokość dochodu uzyskiwanego przez prezesa i członków fundacji z funduszy Fundacji lub poza nią z których utrzymują się prezes [...] i [...]?"
Fundacja nie posiada "członków". Zarząd Fundacji jest jednoosobowy i jego prezesem jest jedyny jego członek, tj. [...]. Prezes zarządu ww. Fundacji nie otrzymuje wynagrodzenia ze środków publicznych, a zatem żądana informacja nie stanowi informacji publicznej.
9. "kopie zawartych umów przez Fundację z podmiotami zewnętrznymi, w tym na obsługę prawną i opinie prawne, A) wydanie kopii uzyskanych opinii prawnych".
Zdaniem Fundacji skarżący winien sprecyzować jakie dokładnie umowy i z jakimi podmiotami zewnętrznymi chciałby uzyskać, albowiem tak sformułowany wniosek (nieprecyzyjne żądanie) - nie stanowi wniosku o informację publiczną. Pomijając powyższe - nie każda umowa cywilnoprawna podlega ujawnieniu, lecz tylko taka umowa, która ze względu na swój charakter powinna zostać ujawniona. Chodzi tu o takie umowy cywilnoprawne, na podstawie których osoby je zawierające otrzymają wynagrodzenie ze środków publicznych lub będą czerpać korzyści z rozporządzania majątkiem publicznym lub będą realizować zadania publiczne (zob. teza wyroku NSA z dnia 25 września
2019 r., sygn. akt: I OSK 613/19). Fundacja takich umów nie zawierała. Co więcej - umowy na obsługę prawną i opinie prawne - objęte są tajemnicą adwokacką; w ustawie o dostępie do informacji publicznej zastrzeżono, że prawo dostępu do informacji publicznej nie jest absolutne i podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1 u.d.i.p.).
10. "kopie faktur wystawionych przez Fundację podmiotom zewnętrznym
w okresie ostatnich 3 lat?"
Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada statusu podatnika podatku od towarów i usług - nie ma obowiązku ani prawa wystawiania faktur VAT.
11. "kopie faktur uzyskanych przez Fundację od podmiotów zewnętrznych za okres 3 lat".
W art. 6 u.d.i.p. wskazano na przykładowe rodzaje informacji stanowiących informację publiczną. Do informacji tych należą również te, które, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a, dotyczą majątku publicznego. Publiczny charakter mogą mieć tylko i wyłącznie dokumenty związane z wydatkowaniem środków publicznych; z uwagi na okoliczność, że Fundacja nie wydatkuje środków publicznych, albowiem takich środków publicznych nie pozyskuje - brak obowiązku udzielenia informacji w tym zakresie.
12. "podanie zakresu obowiązków prezesa i członków fundacji wraz z danymi potwierdzającymi ich zrealizowanie".
Prezes zarządu Fundacji tj. [...] - kieruje działalnością Fundacji
i reprezentuje ją na zewnątrz, a w szczególności: sprawuje zarząd nad majątkiem Fundacji, przyjmuje spadki, darowizny, zapisy i subwencje, sporządza roczne sprawozdania z działalności Fundacji oraz sprawozdania finansowe za dany rok. Ww. dane zostały opublikowane na stronie [...]; zdaniem Fundacji nie jest zrozumiałe zapytanie w zakresie "wraz z danymi potwierdzającymi ich realizację" - skarżący winien sprecyzować jakie dokładnie dane chciałby uzyskać, albowiem tak sformułowany wniosek (nieprecyzyjne żądanie) - nie stanowi wniosku o informację publiczną.
13. "kopii dokumentów przeprowadzonego zewnętrznego nadzoru lub kontroli czy audytu nad działalnością Fundacji i innych z tym związanych"..
Żądana informacja nie stanowi informacji publicznej; ponadto pomijając powyższe - w stosunku do Fundacji nie była prowadzona jakakolwiek kontrola, audyt czy nadzór związany z jej działalnością.
W ocenie Fundacji skarga powinna podlegać oddaleniu, albowiem nie posiadała ona wiedzy, że skarżący skierował do niej wiadomość e-mail z zapytaniem o udzielenie informacji publicznej. Po uzyskaniu ww. informacji - w terminie 14 dni została udzielona skarżącemu odpowiedź. Fundacja wskazała, że ewentualnie niniejsze postępowanie należy umorzyć, gdyż stało się bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
W świetle powołanej ustawy, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję
o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej bądź jeśli stwierdzi, że brak jest szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Konstrukcja powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że po pierwsze podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne, do których na gruncie u.d.i.p. ustawodawca zalicza również władze publiczne, a także, po drugie – mając na uwadze użyty w treści przepisu zwrot: "w szczególności", że podmiotami wykonującymi zadania publiczne są podmioty wskazane w otwartym katalogu podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. Z treści art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. wynika zatem, że w rozumieniu u.d.i.p., wystarczające dla stwierdzenia, że określony podmiot wykonuje zadania publiczne, a w konsekwencji jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jest ustalenie, że podmiot taki jest podmiotem wymienionym w otwartym katalogu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jednocześnie stwierdzenie, że określony podmiot nie jest wymieniony w otwartym katalogu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie oznacza, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Brak ujęcia określonego podmiotu w otwartym katalogu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie oznacza bowiem, że podmiot taki nie wykonuje zadań publicznych. W istocie zatem odpowiedź na pytanie o to, czy dany podmiot jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej zdeterminowana jest wcześniejszym ustaleniem, czy jego działalność odpowiada ustawowemu kryterium "wykonywania zadań publicznych".
Wyjaśnić należy, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 2023 r., poz. 166) wynika, że fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych,
w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata
i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami (art. 1). Stosownie natomiast odo treści art. 2 ust. 1 ustawy
o Fundacjach fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą.
Na tym tle według kryterium m.in. celu fundacji wyróżnia się w doktrynie fundacje publiczne (użyteczności publicznej), które "tworzone są dla realizacji celów publicznych, służą dobru ogólnemu i bliżej niejednoznacznej liczbie osób" oraz fundacje prywatne, które służą "interesom lub dobru określonej grupy, np. rodziny". Podział ten nie jest tożsamy z podziałem fundacji na fundacje prawa prywatnego i fundacje prawa publicznego, dokonywanym według kryterium sposobu ich utworzenia, gdzie fundacje prawa prywatnego tworzone są w drodze czynności prywatnoprawnych, a fundacje prawa publicznego tworzone są aktem publicznoprawnym (ustawą, umową międzynarodową, aktem administracyjnym). Oznacza to, że również fundacja prawa prywatnego ma charakter fundacji publicznej. Obecnie w świetle art. 1 ustawy o fundacjach (wymóg celu społecznie lub gospodarczo uzasadnionego, zgodnego z podstawowymi interesami RP) tworzone mogą być wyłącznie fundacje publiczne (zob. M. Kasiński, Fundacje, w: M. Stahl (red.) Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2021, s. 340-341; por. też uchwała SN z dnia 31 marca 1998 r., III ZP 44/97, OSNP z 1998 r., nr 16, poz. 472).
W świetle powyższych uwag należy przyjąć, że normą prawną dającą podstawę do przyjęcia, że fundacje realizują zadania publiczne jest art. 1 ustawy o fundacjach. Ustawa używa wprawdzie ogólnego określenia "zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej cele społecznie lub gospodarczo użyteczne", jednakże jednocześnie wskazuje przykłady tych celów, jakimi są "ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami". W doktrynie podkreśla się, że są to cele, do których realizacji została powołana również administracja publiczna (zob. Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 85). Są to w istocie podstawowe cele państwa, co wynika z przepisów Konstytucji (np. art. 5 – "Rzeczpospolita Polska (...) strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska (...)"; art. 6 – "Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju"; art. 68 ust. 3-4 – "Władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (...), władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku; władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska"; art. 70 ust. 4 i 5 – "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia"; "Zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie".
Z art. 1 ustawy o fundacjach wynika zatem, że określa on normatywne zobowiązania fundacji do realizacji wytyczonego celu państwa, a aktywność taka odpowiada wyżej wskazanym określeniom zadań publicznych (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 4468/21, orzeczenia.nsa.gov.pl), które to pojęcie, tak jak już wskazano wyżej, jest zaś szersze od pojęcia "zadań władzy publicznej".
Wobec tego należy zatem uznać, że Fundacja wykonuje tak rozumiane zadania publiczne i w związku z tym jest podmiotem zobowiązanym do udostepnienia informacji publicznej. Z § 7 statutu Fundacji (dostępnego na stronie [...]) wynika bowiem, że celami Fundacji są: pomoc prawna ofiarom przestępstw oraz osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej; działania na rzecz równego traktowania ludzi bez względu na ich przekonania, wyznanie, rasę, narodowość oraz poglądy; pomoc społeczna, w tym pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie szans tych rodzin i osób; działalności charytatywna; podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej; działalność na rzecz mniejszości narodowych; ochrona i promocja zdrowia; działanie na rzecz osób niepełnosprawnych; promocja zatrudnienia i aktywizacja zawodowa osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy; upowszechnianie i ochrona praw kobiet oraz działalność na rzecz praw kobiet i mężczyzn; działalność wspomagająca rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości; działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych; nauka, edukacja, oświata i wychowanie; promocja kultury wysokiej; krajoznawstwo oraz wypoczynek dzieci i młodzieży; kultura i sztuka, ochrona dóbr kultury i tradycji; upowszechnianie kultury fizycznej i sportu; porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym; działania na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społecznościami; promocja i organizacja wolontariatu; ekologia, ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa narodowego; działania związane z ujawnianiem przestępstw oraz organizowanie pomocy ofiarom przestępstw; prowadzenie schronisk i miejsc udzielania pomocy weterynaryjnej.
Podkreślenie też wymaga, że Fundacja w istocie nie kwestionuje, iż co do zasady jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
W sprawie sporne natomiast jest, czy wniosek skarżącego w całym jego zakresie dotyczył informacji publicznej.
Odnośnie tego wyjaśnić należy, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. W orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu powyższego przepisu będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej
i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania.
W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W odpowiedzi na skargę Fundacja wyjaśniła, że nie dysponuje majątkiem publicznym. Fundacja podała, że uzyskuje środki na jej funkcjonowanie tylko i wyłącznie dzięki prywatnym darowiznom oraz przy pomocy portalu [...], który nie umożliwia prowadzenia zbiórek publicznych. Środki, jakie otrzymuje Fundacja, nie są zatem środkami publicznymi, a wobec tego Fundacja nie dysponuje majątkiem publicznym. Fakt ten rzutuje na ocenę charakteru żądanych przez skarżącego informacji. W tej sytuacji informacji publicznej nie stanowią dane żądane przez skarżącego w punktach 3-6 jego wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. W tym zakresie skarżący domagał się bowiem informacji o dochodach uzyskiwanych przez Fundację, sposobie ich wydatkowania, podmiotach, które finansują Fundację oraz konkretnych kwot, jakie Fundacja otrzymała. Skoro zaś Fundacja nie jest finansowana ze środków publicznych, to informacje na ten temat nie stanowią informacji publicznej.
Kwestii związanych z wydatkowaniem środków należących do Fundacji dotyczą zaś punkty 8 oraz 10-11. Wynagrodzenie zarządu Fundacji, faktury otrzymywane przez Fundację, czy też przez nią wystawiane, są informacjami o dysponowaniu własnym majątkiem Fundacji nie będącym majątkiem publicznym. W związku z tym dane te nie stanowią informacji publicznej. Ponadto z wyjaśnień Fundacji wynika, że nie wystawia ona faktur, a więc nie posiada tego typu danych.
Zgodzić się należy również z oceną organu, że punkt 9 wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2024 r. jest nieprecyzyjny. Nie wiadomo bowiem jakich umów skarżący domaga się udostępnienia. Umowy zawierane przez Fundacje teoretycznie mogłyby zawierać informację publiczną, o ile byłyby to informacje np. o działalności Fundacji jako podmiotu wykonującego zadania publiczne. Z drugiej zaś strony umowy związane
z dysponowaniem majątkiem Fundacji z opisanych wyżej względów nie będą stanowiły informacji publicznej. Tak nieprecyzyjny wniosek skarżącego nie mógł zatem być zrealizowany przez Fundację.
Informacje żądane w punkcie 7 wniosku skarżącego nie dotyczą informacji publicznej. W punkcie tym skarżący domagał się bowiem informacji o postępowaniach karnych, skazaniach, czy też poszukiwaniach listem gończym konkretnych osób. Są to informacje dotyczące sfery prywatnej tych osób. Nie stanowią one zatem informacji publicznej.
Informacji publicznej dotyczyły natomiast punkty 1-2 wniosku z dnia [...] lutego
2024 r. W tym zakresie skarżący żądał bowiem udostępnienia danych o działaniach Fundacji. Skoro zaś Fundacja jest podmiotem wykonującym zadanie publiczne, to tego typu dane stanowią informację publiczną. Są to zatem informacje, o jakich mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c) u.d.i.p. Działalności Fundacji dotyczył także pkt 13 wniosku, w którym skarżący żądał kopii dokumentów dotyczących przeprowadzonego zewnętrznego nadzoru lub kontroli, czy też audytu Fundacji. Jest to zatem informacja publiczna. Również punkt 12 wniosku skarżącego dotyczył informacji publicznej. W punkcie tym skarżący domagał się bowiem podania zakresu obowiązków prezesa i członków fundacji. Tego typu dane stanowią informację wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p.
Oceniając, czy organ w niniejszej sprawie dopuścił się bezczynności w pierwszej kolejności należy podnieść, że udzielił on odpowiedzi na wniosek skarżącego po terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Skarżący złożył wniosek w dniu [...] lutego 2024 r. Uczynił to za pośrednictwem poczty elektronicznej przesyłając przedmiotowy wniosek na adres e-mail wskazany na portalu Facebook. Organ podnosi w odpowiedzi na skargę, że otrzymał wniosek skarżącego dopiero wraz z korespondencją z Sądu. Należy jednak zauważyć, że do odpowiedzi na skargę organ dołączył przedmiotowy wniosek wydrukowany ze skrzynki e-mail Fundacji – [...]. Ze skargi i załączonej do niej kopii wniosku wynika, że na taki właśnie adres skarżący złożył ten wniosek. Nie jest to zatem egzemplarz wniosku stanowiący załącznik do skargi, ten bowiem pochodzi ze skrzynki e-mail skarżącego – [...]. Sąd nie mógł w tej sytuacji uwzględnić stanowiska Fundacji wskazującego na wcześniejsze niedysponowanie wnioskiem skarżącego. Sokoro bowiem organ podaje do publicznej wiadomości powyższy adres
e-mail, to musi liczyć się z tym, że będzie kierowana na niego korespondencja, w tym również wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Organ musi zatem zadbać
o obsługę tej skrzynki e-mail. Czym innym jest bowiem sytuacja, w której wniosek kierowany jest na błędny adres, a więc w istocie nie jest on złożony, a czym innym brak świadomości adresata wniosku co do faktu jego prawidłowego złożenia, który to stan wynika z zaniedbania adresata.
Niewątpliwie zatem organ nie załatwił wniosku skarżącego w przypisanym do tego terminie. Wobec jednak rozpatrzenia wniosku skarżącego po wniesieniu skargi, Sąd nie miał podstaw, aby zobowiązać organ do jego rozpatrzenia. W tej sytuacji należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.
Odnotować przy tym należy, że w takim zakresie, w jakim żądania skarżącego odnosiły się do informacji publicznej organ bądź poinformował skarżącego, że nie dysponuje wnioskowanymi danymi (pkt 2 oraz 13 wniosku), bądź też udostępnił żądane przez niego dane (pkt 1 i 12 wniosku). W zakresie pozostałych punktów wniosku organ prawidłowo wyjaśnił skarżącemu, że żądane w nich dane nie stanowią informacji publicznej.
Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsce
z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).
Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek, aczkolwiek uczynił to z opóźnieniem. Tak jak już podniesiono wyżej, z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że organ mógł nie mieć świadomości, iż otrzymał wniosek skarżącego. Choć okoliczność ta nie powinna mieć wpływu na terminowość rozpatrzenia wniosku, to zdaniem Sądu zaistniałe opóźnienie nie było jednak na tyle znaczne, aby uznać je za rażące. Ponadto po stronie organu nie można dopatrzyć się złej woli czy też lekceważącego stosunku do obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Całość zatem okoliczności sprawy, nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a, orzekł jak w pkt 1 wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia wskazaną w pkt 2 wyroku stanowił natomiast art. 149 § 1a p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200
w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.