II SAB/Wa 159/24

II SAB/Wa 159/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Andrzej Wieczorek
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego M. J. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] września 2024 r. M. J. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej "organ" lub "Minister") w przedmiecie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p.", polegające na zaniechaniu udzielenia bez zbędnej zwłoki odpowiedzi na powyższy wniosek, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Skarżący wniósł o:
1) zobowiązanie Ministra do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2023 r.
w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku;
2) stwierdzenie, że Minister dopuścił się bezczynności w sprawie
o udostępnienie informacji publicznej, zainicjowanej wnioskiem skarżącego złożonym
w dniu [...] sierpnia 2023 r;
3) wymierzenie Ministrowi grzywny w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2022 r.;
4) zasądzenie o Ministra na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z wydruków następujących artykułów:
1) artykułu pt. "[...]? [...]" opublikowanego w dniu [...] kwietnia 2023 r. w serwisie "[...]" pod adresem: [...] (Załącznik nr 4 do skargi);
2) artykułu pt. "[...] opublikowanego w dniu [...] kwietnia 2023 r. w serwisie "[...]" pod adresem: [...] (Załącznik nr 5 do skargi);
3) artykułu pt. "[...]" opublikowanego w dniu [...] kwietnia 2023 r. w serwisie "[...]" pod adresem: [...] (Załącznik nr 6 do skargi);
4) artykułu pt. "[...]" opublikowanego w dniu [...] kwietnia 2023 r. w serwisie "[...] pod adresem: [...] (Załącznik nr 7 do skargi);
5) artykułu pt. " [...]" opublikowanego w dniu [...] sierpnia .2023 r. w serwisie "[...]" pod adresem: [...](Załącznik nr 8 do skargi),
w celu stwierdzenia ich treści oraz ustalenia następujących faktów:
a. istnienia debaty publicznej na temat list podmiotów importujących na terytorium Polski z terytorium Ukrainy pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku lub słonecznika przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/903 z dnia 2 maja 2023 r. wprowadzającego środki zapobiegawcze dotyczące niektórych produktów pochodzących z Ukrainy, których dotyczą pytania objęte wnioskiem skarżącego;
b. formułowania w mediach zarzutów pod adresem poszczególnych podmiotów, że importowały na terytorium Polski z terytorium Ukrainy pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku lub słonecznika przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/903 z dnia 2 maja 2023 r. wprowadzającego środki zapobiegawcze dotyczące niektórych produktów pochodzących z Ukrainy;
c. komentowania i oceniania przez osoby sprawujące funkcje publiczne
w Polsce, w szczególności przez posła na Sejm RP X.Y., informacji podawanych przez media na temat list podmiotów importujących na terytorium Polski
z terytorium Ukrainy pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku lub słonecznika przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/903 z dnia 2 maja 2023 r. wprowadzającego środki zapobiegawcze dotyczące niektórych produktów pochodzących z Ukrainy, których dotyczą pytania objęte wnioskiem skarżącego;
d. udzielania od kwietnia do sierpnia 2023 r. przez Ministra Rolnictwa
i Rozwoju publicznych wypowiedzi na temat list podmiotów importujących na terytorium Polski z terytorium Ukrainy pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku lub słonecznika przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/903 z dnia 2 maja 2023 r. wprowadzającego środki zapobiegawcze dotyczące niektórych produktów pochodzących z Ukrainy, których dotyczą pytania objęte wnioskiem skarżącego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2023 r. skierował do Ministra za pośrednictwem poczty elektronicznej (równocześnie na następujące adresy: [...], [...] oraz [...] - [...]) wniosek o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1) czy w chwili sporządzania niniejszego wniosku, tj. w dniu [...] sierpnia
2023 r., istnieje lista podmiotów importujących na terytorium Polski z terytorium Ukrainy pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku lub słonecznika przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/903 z dnia 2 maja 2023 r. wprowadzającego środki zapobiegawcze dotyczące niektórych produktów pochodzących z Ukrainy?
2) jeśli w chwili sporządzania niniejszego wniosku, tj. w dniu [...] sierpnia
2023 r., istnieje lista wskazana w pkt. 1 powyżej, to kiedy została ona opracowana?
3) jeśli w chwili sporządzania niniejszego wniosku, tj. w dniu [...] sierpnia
2023 r., istnieje lista wskazana w pkt. 1 powyżej, to jaka jednostka organizacyjna podległa Ministrowi jest odpowiedzialna za jej opracowanie?
4) jeśli w chwili sporządzania niniejszego wniosku, tj. w dniu [...] sierpnia
2023 r., istnieje lista wskazana w pkt. 1 powyżej, to jakie kryteria decydowały
o umieszczeniu danego podmiotu na tej liście, w szczególności, czy umieszczono na niej podmioty skupujące pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku i słonecznika z Ukrainy, czy podmioty skupujące i magazynujące te produkty na terytorium Polski;
5) jeśli w chwili sporządzania niniejszego wniosku, tj. w dniu [...] sierpnia
2023 r., istnieje lista wskazana w pkt. 1 powyżej, to z jakich źródeł i na jakiej podstawie prawnej Minister lub podlegające mu jednostki uzyskiwały informacje o okolicznościach, które stanowiły podstawę umieszczenia danego podmiotu na tej liście;
6) jeśli w chwili sporządzania niniejszego wniosku, tj. w dniu [...] sierpnia
2023 r., istnieje lista wskazana w pkt. 1 powyżej, to o wskazanie wszystkich podmiotów umieszczonych na tej liście;
7) czy w chwili sporządzania niniejszego wniosku, tj. w dniu [...] sierpnia
2023 r., istnieją listy podmiotów importujących na terytorium Polski z terytorium Ukrainy pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku i słonecznika w 2023 r., przed dniem wejścia
w życie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/903 z dnia 2 maja 2023 r. wprowadzającego środki zapobiegawcze dotyczące niektórych produktów pochodzących z Ukrainy, sporządzone przez inne jednostki niż podlegające Ministrowi, w szczególności inne organy administracji publicznej?
8) jeśli, według informacji posiadanych przez Ministra, istnieją listy, o których mowa w pkt. 7 powyżej, to jakie dokładnie jednostki organizacyjne, w szczególności organy administracji publicznej, sporządziły te listy;
9) jeśli, według informacji posiadanych przez Ministra, istnieją listy, o których mowa w pkt. 7 powyżej, to czy były one tworzone we współpracy z Ministrem lub jakimikolwiek jednostkami organizacyjnymi podlegającymi Ministrowi?
10) jeśli, według informacji posiadanych przez Ministra, istnieją listy, o których mowa w pkt. 7 powyżej, jakie kryteria decydowały o umieszczeniu danego podmiotu na poszczególnych listach;
11) jeśli, według informacji posiadanych przez Ministra, istnieją listy, o których mowa w pkt. 7 powyżej, o wskazanie wszystkich podmiotów umieszczonych na poszczególnych listach (tj. poprzez podanie, na której dokładnie liście został umieszczony dany podmiot).
Skarżący podniósł, że ustawowy termin na udzielenie odpowiedzi upłynął bezskutecznie. Żaden przedstawiciel organu nie podjął względem skarżącego jakichkolwiek czynności świadczących o tym, że jego zapytanie jest w ogóle rozpoznawane. Organ nie informował również o żadnych okolicznościach uzasadniających opóźnienie czy ewentualne wyznaczenie nowego terminu udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem skarżącego zaniechanie organu narusza art. 10 ust 1 w zw. z art. 13 ust 1 u.d.i.p., a Minister dopuścił się bezczynności.
Odnośnie kwestii nałożenia na organ grzywny skarżący podniósł, że Minister wielokrotnie zapowiadał ujawnienie list, których dotyczą pytania objęte wnioskiem skarżącego. Zapewniał, że to kwestia czasu (patrz np. artykuł pt. "[...]" opublikowany w dniu [...] kwietnia 2023 r. w serwisie "[...]" pod adresem: [...], stanowiący Załącznik nr 7 do skargi). Do ujawnienia przedmiotowych list do chwili sporządzenia niniejszej skargi nie doszło, za to Minister od kwietnia do sierpnia 2023 r. zarówno formułował ocenę etyczną działań podmiotów umieszczonych na tych listach (patrz artykuł pt. "[...]" opublikowany w dniu [...] kwietnia 2023 r. w serwisie internetowym "[...]", stanowiący Załącznik nr 7 do skargi), jak i podawał dodatkowe informacje na ich temat (np. orientacyjną liczbę podmiotów importujących na terytorium Polski z terytorium Ukrainy pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku lub słonecznika). Dodatkowo wypowiedzi Ministra, patrz artykuł pt. "[...]" opublikowany w dniu [...] sierpnia 2023 r. w serwisie internetowym "[...]", stanowiący Załącznik nr 8 do skargi).
Skarżący wskazał, że listy których dotyczą jego pytania, szybko stały się przedmiotem spekulacji prasowych, czego dowodzą wydruki artykułów prasowych stanowiące Załączniki nr 4-6 do skargi. Na poszczególnych łamach wskazywano podmioty importujące na terytorium Polski z terytorium Ukrainy pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku lub słonecznika i formułowano krytyczne oceny ich postępowania. Takie publikacje prasowe oraz zawarte w nich informacje były komentowane także przez osoby sprawujące funkcje publiczne. Na temat importu kukurydzy z Ukrainy przez spółki
z holdingu [...], z którym związany jest W. P. (o czym informował serwis internetowy [...] - wydruk artykułu stanowi Załącznik nr 5 do niniejszej skargi) publicznie wypowiadał się np. poseł na Sejm RP X.Y. (cytowany w artykule pt. "[...]" z dnia [...] kwietnia 2023 r., dostępnym w serwisie [...], którego wydruk stanowi Załącznik nr 6 do skargi).
Zdaniem skarżącego dopóki listy pozostają niejawne, nie jest znana liczba wytworzonych list ani sposób i tryb ich opracowywania, weryfikacja twierdzeń pojawiających się w przestrzeni medialnej na ich temat jest niemożliwa. Taki stan rzeczy sprzyja dalszemu wykorzystywaniu przez osoby trzecie tematu importu zbóż i nasion
z Ukrainy na potrzeby własnych interesów, niemających nic wspólnego z interesem publicznym. Skarżący podniósł, że w sytuacji, gdy pomimo deklaracji o woli upublicznienia przedmiotowych list, organ nie przystępuje w ogóle do rozpoznania dotyczącego ich wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, bezczynność organu należy poczytywać za akceptację dotychczasowego stanu rzeczy i chęć jego utrwalania. Ponadto, poprzez swoją bezczynność organ uniemożliwia ewentualne sądowa kontrolę racji rzekomo przemawiających przeciw opublikowaniu list, o które pyta skarżący. Bezczynność organu w rozpoznawaniu wniosku skarżącego należy interpretować zatem jako wyraz świadomego lekceważenia jego prawa do sprawowania kontroli społecznej nad działaniami organów władzy publicznej, której emanacją jest dostęp do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł oddalenie skargi.
Organ wyjaśnił, że przekazał skarżącemu wszystkie żądane informacje w dniu [...] września 2023 r., w drodze mailowej. Odpowiedź została przesłana skarżącemu ponownie w formie mailowej dnia [...] października 2023 r., a także na adres wskazany we wniosku, za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] października 2023 r.
Minister przyznał, że udostępnienie informacji publicznej nastąpiło na gruncie niniejszej sprawy z uchybieniem terminu wynikającego z art., 13 ust. 1 u.d.i.p. Przyczyną udzielenia odpowiedzi po terminie ustawowym była destabilizacja na rynkach rolnych zaistniała w wyniku wojny w Ukrainie i wzmożona tym samym liczba koniecznych działań podejmowanych w resorcie rolnictwa w tym zakresie. Pracownicy resortu zaangażowani byli w liczne działania priorytetowe i pomocowe dla rolników. Opóźnienie w odpowiedzi wynikało również z braków kadrowych i absencji w czasie urlopowym. Uchybienie terminu w odpowiedzi na wniosek o dostęp do informacji publicznej wynosiło 25 dni, które
w przywołanych okolicznościach, zdaniem organu, uznać należy za nie będące rażącym. Organ podkreślił, że brak udzielenia odpowiedzi w terminie nie wynikał ze złej woli, ani nie był celowym unikaniem udzielenia odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
W świetle powołanej ustawy, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję
o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej bądź jeśli stwierdzi, że brak jest szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Nie ulega wątpliwości, że Minister jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
W sprawie nie było również sporne, że wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej.
W tym zakresie wyjaśnić należy, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. W orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu powyższego przepisu będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej
i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania.
W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżący we wniosku z dnia [...] sierpnia 2023 r. żądał udostępnienia szeregu danych dotyczących, ogólnie rzecz biorąc, listy podmiotów importujących zboża z terenu Ukrainy przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/903 z dnia 2 maja 2023 r. Żądał on zatem udostępnienia informacji niewątpliwie związanych z działalnością Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz podległych mu jednostek. Działania te związane są zarówno z realizacją polityki wewnętrznej jak i zagranicznej Państwa. Tego rodzaju dane dotyczą spraw publicznych i niewątpliwie stanowią informację publiczną w myśl przepisów u.d.i.p.
Zauważyć należy, że zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności
w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2023 r. Termin jego załatwienia upływał zatem z dniem [...] września 2023 r. Organ udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek dopiero w dniu [...] września 2023 r. Ponadto odpowiedź ta została udzielona za pośrednictwem poczty elektronicznej, a skarżący wnioskował o udostępnienie żądanej przez niego informacji publicznej na adres pocztowy miejsca jego pracy. Informacja publiczna w sposób żądany przez skarżącego udostępniona został przez organ w dniu [...] października 2023 r.
Niewątpliwie zatem organ nie załatwił wniosku skarżącego w przypisanym do tego terminie. Wobec jednak rozpatrzenia wniosku skarżącego po wniesieniu skargi, Sąd nie miał podstaw, aby zobowiązać organ do jego rozpatrzenia. W tej sytuacji należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.
Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsce
z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).
Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek, aczkolwiek uczynił to z opóźnieniem. Opóźnienie to wynosiło prawie miesiąc.
Zauważyć należy, że organ w odpowiedzi na skargę wskazał, iż wpływ na terminowość załatwienia wniosku miała destabilizacja na rynkach rolnych zaistniała
w wyniku wojny w Ukrainie i wzmożona tym samym liczba koniecznych działań podejmowanych w resorcie rolnictwa w tym zakresie. Ponadto organ wyjaśnił, że pracownicy resortu zaangażowani byli w liczne działania priorytetowe i pomocowe dla rolników. Ponadto wedle wyjaśnień organu opóźnienie to wynikało również z braków kadrowych i absencji w czasie urlopowym.
Zdaniem Sądu powołane przez organ okoliczności nie powinny mieć wpływu na terminowość rozpatrywania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Rzeczą organu jest bowiem taka organizacja pracy, aby bieżąca realizacja jego zadań nie miała wpływu na terminowość rozpatrywanie wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem Sądu zaistniałe opóźnienie nie było jednak na tyle znaczne, aby uznać je za rażące. W tym kontekście należy wziąć również pod uwagę, że organ pierwotnie, niezgodnie ze wskazanym przez skarżącego sposobem udostępnienia żądanej informacji, przesłał odpowiedź na wniosek w dniu [...] września 2023 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Nastąpiło to zatem 25 dni od upływu terminu załatwienia wniosku. Ponadto po stronie organu nie można dopatrzyć się złej woli czy też lekceważącego stosunku do obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wbrew zarzutom skargi bezczynność organu w rozpoznawaniu wniosku skarżącego nie można interpretować jako "wyraz świadomego lekceważenia jego prawa do sprawowania kontroli społecznej nad działaniami organów władzy publicznej, której emanacją jest dostęp do informacji publicznej", a raczej, biorąc pod uwagę treść odpowiedzi na skargę, jako efekt nieskutecznej pracy Urzędu obsługującego organ. Całość zatem okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim stopień opóźnienia organu, nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną.
Z powyższych też względów Sąd nie uwzględnił również wniosku skarżącego
o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie oddalił skargę. Stosownie do treści tego przepisu sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie
w przedmiocie wymierzenia grzywny ma charakter fakultatywny. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania ww. instytucji zgodnie
z wnioskiem skarżącego, zwłaszcza wobec orzeczenia, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 wyroku). Sąd nie stwierdził, że okoliczności sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony. Organ nie przejawiał postawy lekceważącej, ani też nie kierował się złą wolą. Zdaniem Sądu brak jest w takiej sytuacji podstaw do nakładania na organ grzywny.
Wyjaśnić ponadto należy, że Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie nie było żadnych istotnych wątpliwości, które wymagałyby przeprowadzenia dowodów uzupełniających. Ponadto skarżący wnioskował o przeprowadzenie dowodów z artykułów prasowych, które nie są dokumentami. Informacja (publikacja) prasowa nie stanowi dokumentu prywatnego, zatem nie jest dopuszczalne przeprowadzenie z niej dowodu w trybie omawianego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2007 r., II OSK 1051/06, ONSAiWSA 2008, nr 4, poz. 69).
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a, orzekł jak w pkt 1 wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia wskazaną w pkt 2 wyroku stanowił natomiast art. 149 § 1a p.p.s.a. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzekł w pkt 3 wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na wysokość zasądzonych kosztów (597 zł) składają się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, wpis od skargi w kwocie 100 zł. oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.