II SAB/WA 343/24

II SAB/Wa 343/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska
Joanna Kube /przewodniczący/
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par.1 i 1a, art 119 pkt.4, art 120, 205 par.2, art 200,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art.36 par.1, art. 12 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] stycznia 2021 r. 1. zobowiązuje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia skargi A. J. z dnia [...] stycznia 2021 r., w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego A.J. kwotę 107,80 zł (słownie: sto siedem złotych osiemdziesiąt groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] maja 2024 r. A. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w postępowaniu wszczętym skierowaną do organu skargą z dnia [...] stycznia 2021 r. na naruszenie prawa dysponowania danymi osobowymi skarżącego i obowiązku informacyjnego przez [...].
Skarżący zarzucił organowi, że dopuścił się rażącej bezczynności w sprawie przez to, że nie załatwił sprawy w terminie wynikającym z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako k.p.a.), nie podał przyczyn zwłoki i nie wyznaczył nowego terminu, jak stanowi art. 36 § 1-2 k.p.a., a także nie rozpoznał wniesionego ponaglenia albo nie przekazał tego ponaglenia odpowiedniemu organowi i nie wydał postanowienia wymaganego w art. 37 § 5 i 6 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania przez zwrot 100 zł wpisu sądowego i zwrot kosztu doręczenia skargi na bezczynność, który wynosi aktualnie 7,80 zł.
W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że z uwagi na ogromną długotrwałość procedowania wniósł w piśmie z dnia [...] lutego 2023 r. ponaglenie, w którym zarzucił organowi, że chociaż w piśmie z dnia [...] listopada 2022 r. poinformował go o zgromadzeniu pełnego materiału potrzebnego do ostatecznego rozstrzygnięcia nadal skarga na przetwarzanie danych osobowych nie jest rozpoznana.
Od dnia wniesienia ponaglenia nic w sprawie się nie wydarzyło. Nawet nie zostało wydane wymagane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego postanowienie odpowiadające na ponaglenie.
Skarżący podkreślił, że od dnia złożenia skargi do Prezesa UODO ([...] stycznia
2021 r.) upływają już 3 lata i 4 miesiące. Z kolei licząc tylko czas od zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego (listopad 2022 r.) mija już półtora roku. Organ jest w tym okresie całkowicie bezczynny i zignorował ponaglenie skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezes UODO przedstawił przebieg postępowania w sprawie, wskazując, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie doszło bezczynności.
Organ powołał się na treść art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, powoływanego dalej jako rozporządzenie nr 2016/679), zgodnie z którym organ nadzorczy zobligowany jest do poinformowania osoby, której dane dotyczą w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrzenia skargi. Zdaniem organu, przepis ten – nieokreślający granicznego terminu rozpatrzenia skargi przez organ nadzorczy – stanowi uregulowanie szczególne wobec przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych.
Organ wyjaśnił, że aktualnie zwrócił się do skarżonych podmiotów o złożenie uzupełniających wyjaśnień w sprawie, co było niezbędne w świetle zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Organ w żadnym razie, ani wcześniej ani obecnie, nie uchyla się jednak od wydania końcowego rozstrzygnięcia. Przeciwnie - organ przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy oraz zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną.
Organ podkreślił, że zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie, jego analiza, a następnie wydane rozstrzygnięcie nie sprowadza się wyłącznie do potwierdzenia lub niespełnienia przez wnioskodawcę hipotezy przepisu, a wymaga każdorazowego ustalania stanu faktycznego i odrębnej, pogłębionej analizy prawnej oraz uzasadnienia. Jednocześnie stronami tego rodzaju postępowań są przynajmniej dwa podmioty o spornych interesach, którym organ jest zobowiązany zapewnić czynny udział w postępowaniu, informować o podejmowanych czynnościach i podejmować wszelkie działania zmierzające do rozstrzygnięcia. Tym samym niezbędna jest dokładna analiza materiału dowodowego poprzedzająca wydanie decyzji. Natomiast zasada szybkości postępowania, jakkolwiek bardzo istotna, nie może być uznana za nadrzędną, w szczególności wobec zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a.
Organ wskazał, że decyzja kończąca postępowanie w niniejszej sprawie zostanie wydana niezwłocznie po wpłynięciu kompletnych wyjaśnień stron wezwanych do ich przedłożenia, a następnie po poinformowaniu stron o zgromadzeniu w aktach sprawy materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji oraz po upływie terminu wyznaczonego stronom na zrealizowanie przysługującego im prawa wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań oraz o możliwości wglądu w akta sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga na bezczynność organu zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę stanowiska organu, że trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679, jest przepisem szczególnym względem uregulowań Kodeksu postepowania administracyjnego, a tym samym organ nie jest związany terminami załatwienia sprawy określonymi w k.p.a., a jedynie ma obowiązek informować stronę o podejmowanych czynnościach w jej sprawie w odstępach czasu nie przekraczających trzech miesięcy, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679, bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 5190/21 oraz III OSK 4754/21, z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 1959/22 oraz z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 74/23), trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679 nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 rozporządzenia, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował ..."). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm.), oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie organu, że art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679 nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (por. P. Fajgielski [w:] Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4) – a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) – to termin z art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679 musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a.
W ocenie Sądu, art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679 należy zatem odczytywać w ten sposób, że obowiązek organu nadzoru poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi, staje się aktualny, jeśli skarga nie została rozpatrzona w tym terminie (czyli nie została wydana decyzja administracyjna) i zachodzi potrzeba jego wydłużenia, w trybie art. 36 k.p.a., co koresponduje z art. 62 ustawy o ochronie danych osobowych, nakazującym dodatkowo w takiej sytuacji poinformowanie stron o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, o którym mowa w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Prezes Urzędu, zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jest obowiązany również poinformować o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach.
Sąd administracyjny, ustalając, czy organ pozostaje w bezczynności w niniejszej sprawie, badał zatem, czy doszło do uchybienia trzymiesięcznego terminu określonego w art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679.
Co istotne, dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, będą natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] stycznia
2021 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] stycznia 2021 r. A. J. złożył do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych skargę na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych. Organ w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie podmiotów, których dotyczy skarga oraz jakich czynności od organu oczekuje skarżący. W następstwie powyższego skarżący w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. uzupełnił braki formalne wniosku. Pismo to wpłynęło do organu w dniu [...] lutego 2021 r. Określony w art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/679, termin do załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu [...] maja 2021 r. (poniedziałek). Tymczasem organ do dnia wydania wyroku nie wydał decyzji kończącej postępowanie administracyjne w tej sprawie, co oznacza, że uchybił terminowi do zakończenia sprawy ponad 3,5 roku. Organ nie wykonał także obowiązków wynikających z art. 36 § 1 k.p.a., bowiem na żadnym etapie postępowania nie powiadomił strony o niedochowaniu terminu, nie podał przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ pozostaje bezczynny w tej sprawie. W związku z powyższym Sąd w pkt 1 sentencji zobowiązał organ do rozpatrzenia skargi skarżącego z dnia [...] stycznia 2021 r.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Jak wynika z akt administracyjnych, organ po uzyskaniu w dniu [...] czerwca
2021 r. odpowiedzi skarżącego na drugie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku (w której to odpowiedzi skarżący oświadczył, że jego wniosek nie jest obarczony brakami formalnymi, a organ stanowisko to implicite zaakceptował), kolejną czynność w sprawie podjął w dniu [...] października 2021 r. (tj. po upływie ponad 4,5 miesiąca). Następnie po uzyskaniu w dniach [...] i [...] listopada 2021 r. odpowiedzi stron na wezwanie o udzielenie wyjaśnień, organ kolejną czynność w sprawie podjął w dniu [...] listopada
2022 r. (tj. po upływie ponad roku), informując strony o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy. Następnie organ nie podejmował jakichkolwiek czynności w sprawie, aż do złożenia przez skarżącego skargi na bezczynność w tej sprawie (tj. do maja 2024 r.), co oznacza niczym nieusprawiedliwioną przerwę w podejmowaniu czynności procesowych przez kolejne 1,5 roku. Do podjęcia czynności w postępowaniu nie zmotywowało organu również złożone przez skarżącego w dniu [...] lutego 2023 r. ponaglenie, które pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi.
Dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, organ dokonał ponownej analizy akt postępowania i wezwał strony do złożenia niezbędnych wyjaśnień. Wymaga jednak podkreślenia, że organ uczynił to po upływie 2,5 roku od uzyskania od stron poprzednio składanych wyjaśnień. W tym okresie organ nie dokonał żadnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, która pozwoliłaby mu stwierdzić, że konieczne będzie jego uzupełnienie. Z akt administracyjnych nie wynika, by istniało jakiegokolwiek racjonalne uzasadnienie tak istotnej zwłoki w rozpatrzeniu sprawy. Przedstawiona wyżej sekwencja czynności podejmowanych w sprawie w najmniejszym stopniu nie potwierdza twierdzenia organu, że podejmował czynności szybko, dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a. zasadą szybkości postępowania.
Sąd ocenił, że brak jakiejkolwiek aktywności organu w tak długich, wielomiesięcznych okresach pomiędzy poszczególnymi czynnościami procesowymi świadczy o zlekceważeniu przez organ prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy bez zbędnej zwłoki, a także o tym, że długość trwania postępowania nie była skutkiem (jak twierdzi organ) konieczności wnikliwego zebrania materiału dowodowego. Z tej przyczyny, zdaniem Sądu, bezczynności organu w tej sprawie można przypisać rażący charakter w wyżej przedstawionym rozumieniu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał w pkt 2 sentencji wyroku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. O kosztach w punkcie 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę stanowi uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz 7,80 zł kosztów nadania skargi na bezczynność do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.