II SAB/Wa 341/24

II SAB/Wa 341/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt. 4, 120, 3 §2 pkt. 1-4 i 8 i 4a, 149 § 1a i 2, 154 §6, 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. T. na bezczynność Komisji Śledczej do zbadania legalności, prawidłowości oraz celowości czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych m.in. z wykorzystaniem oprogramowania Pegasus przez członków Rady Ministrów, służby specjalne, Policję, organy kontroli skarbowej oraz celno-skarbowej, organy powołane do ścigania przestępstw i prokuraturę w okresie od dnia 16 listopada 2015 r. do dnia 20 listopada 2023 r. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. A.T. (zwana dalej "Skarżącą") zwróciła się wnioskiem z [...] kwietnia 2024r. do Komisji Śledczej do zbadania legalności, prawidłowości oraz celowości czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych m.in. z wykorzystaniem oprogramowania [...] przez członków Rady Ministrów, służby specjalne, Policję, organy kontroli skarbowej oraz celno-skarbowej, organy powołane do ścigania przestępstw i prokuraturę w okresie od [...] listopada 2015r. do [...] listopada 2023r. (zwana dalej "Komisją"), na podstawie ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902, zwana dalej "u.d.i.p.") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1) jakie procedury i zasady dotyczące powołania ekspertów Komisji obowiązują w ramach Komisji? Kto, kiedy i w jakim trybie wdrożył te procedury?
2) na podstawie jakich przepisów prawa zostały wdrożone procedury, których dotyczy pytanie nr 1?
3) w jakim trybie i w jaki sposób nastąpiło powołanie ekspertów Komisji?
4) Ile wynosi (odpowiednio netto i brutto) miesięczne wynagrodzenie eksperta Komisji Śledczej?
5) w jaki sposób nastąpiło nawiązanie stosunku prawnego z ekspertami Komisji Śledczej?
6) czy przed poszczególnymi głosowaniami członków Komisji dotyczącymi kandydatur na ekspertów Komisji przeprowadzono weryfikację poszczególnych kandydatów na ekspertów Komisji przez właściwe organy państwa, w szczególności przez ABW bądź czy w ogóle jakakolwiek weryfikacji tych kandydatur dokonano? Jakie były kryteria tej weryfikacji dokonywanej przez inne podmioty niż właściwe organy państwa?
7) czy wszyscy kandydaci na ekspertów Komisji, którzy finalnie zostali wybrani na ekspertów Komisji, przeszli (do czasu wpłynięcia ww. pisma do Komisji) odpowiednią procedurę weryfikacyjną przez ABW?
8) jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca, to czy wszyscy wybrani eksperci Komisji otrzymali pozytywny certyfikat z zakresu bezpieczeństwa (do czasu wpłynięcia niniejszego pisma do Komisji)?
9) czy posłowie, którzy są członkami Komisji przeszli odpowiednią procedurę weryfikacyjną, przeprowadzaną przez organy państwa, w szczególności przez ABW (do czasu wpłynięcia niniejszego pisma do Komisji)? Proszę o wskazanie członków Komisji, którzy takiej procedury nie rozpoczęli (do czasu wpłynięcia niniejszego pisma do Komisji),
10) czy wszyscy członkowie Komisji otrzymali pozytywny certyfikat z zakresu bezpieczeństwa (do czasu wpłynięcia niniejszego pisma do Komisji)?
11) kiedy i w jakim trybie nastąpiło przyznanie członkom Komisji ww. certyfikatów, jeżeli zostały przyznane?
12) które kandydatury na ekspertów Komisji nie zostały przegłosowane przez Komisję i z jakiego powodu (do czasu wpłynięcia niniejszego pisma do Komisji)?
13) jakie były kryteria decydujące o tym, że dany kandydat nie został wybrany na eksperta Komisji?
14) czy kryteria, o których mowa powyżej, miały jednakowe zastosowanie do każdego z kandydatów - jeżeli nie - proszę o podanie czynnika dyferencjacyjnego?
15) czy poszczególni kandydaci na ekspertów Komisji mieli prawo odnieść się do ewentualnych zastrzeżeń w zakresie ich kompetencji nie spełniających kryteriów wyboru, którymi kierowała się Komisja?
16) w jakim trybie Komisja umożliwiła odniesienie się kandydatom na ekspertów Komisji do czynionych im zarzutów w zakresie nie spełnienia kryteriów kwalifikowania się na eksperta Komisji?
17) czy i w jakim trybie kandydaci na ekspertów Komisji zostali poinformowani o tym, że nie spełniają kryteriów obowiązujących ekspertów Komisji?
18) czy informacje o wątpliwościach co do spełnienia przez kandydata kryteriów na eksperta Komisji były upublicznione (rozpowszechniane)? Których kandydatów na ekspertów Komisji to dotyczyło?
19) jeżeli wątpliwości, których dotyczy pytanie poprzedzające były rozpowszechniane proszę o wskazanie listy kanałów informacyjnych wraz ze wskazaniem listy stacji telewizyjnych transmitujących posiedzenia Komisji, podczas którego dokonano takiego rozpowszechnienia. Jeżeli Komisja posiada informację odnośnie zasięgów oglądalności transmisji medialnych (w tym w szczególności transmisji w stacjach telewizyjnych bądź na kanałach internetowych takich jak YouTube) proszę o wskazanie zasięgów oglądalności;
20) wskazanie podstaw prawnych, w odniesieniu do których ustalono kryteria wyboru ekspertów Komisji;
21) czy Komisja dokonała weryfikacji źródeł pochodzenia danych dotyczących ewentualnego braku spełniania przez danego kandydata kryterium wyboru na eksperta Komisji? Jeżeli tak to kiedy i w jaki sposób taka weryfikacja miała miejsce i czy dokonywał jej uprawniony organ państwa na podstawie i w graniach prawa?
22) czy w ramach prac Komisji wdrożono odpowiednie procedury związane z ochroną danych osobowych?
23) czy Komisja korzysta z usług osób fizycznych lub podmiotów zewnętrznych w zakresie pełnienia obowiązków Inspektora Ochrony Danych, a jeżeli tak wnoszę o podanie:
- daty zawarcia i zakończenia obowiązywania umowy,
- wysokości wynagrodzenia z tytułu świadczenia usługi,
- przedłożenia kopii zawartej umowy,
- sposobu wyboru wykonawcy (na podstawie zapytania ofertowego, zapytania o cenę, przetargu, z wolnej ręki, inne);
24) jakie zasady i procedury związane z ochroną i przetwarzaniem danych osobowych, obowiązywały w okresie od powstania Komisji do czasu udzielenia odpowiedzi na niniejsze pytanie?
25) jakie środki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczeństwo odpowiadające ryzyku przetwarzania danych zostały wdrożone w ramach Komisji od momentu powołania Komisji do daty udzielenia odpowiedzi na pytanie? Proszę o wskazanie dat wdrożenia tych środków (w tym w szczególności środków zapewniających bezpieczeństwo danych osobowych w tym ochronę przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem oraz przypadkową utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem) oraz w odniesieniu do środków organizacyjnych proszę o przekazanie stosownych regulaminów bądź procedur wraz z arkuszami analizy ryzyk zawierającymi ocenę ryzyka dla przyjętych przez administratora czynności przetwarzania danych osobowych;
26) kto i na czyje zlecenie dokonywał wdrożenia środków, o których mowa w pytaniu nr 24? Proszę o wskazanie daty zawarcia i zakończenia obowiązywania umowy oraz: a) wysokości wynagrodzenia z tytułu świadczenia usługi, b) przedłożenia kopii zawartej umowy, c) sposobu wyboru wykonawcy (na podstawie zapytania ofertowego, zapytania o cenę, przetargu, z wolnej ręki, inne);
27) czy do czasu udzielenia odpowiedzi na ww. pytania dokonano przeglądu lub uaktualnienia środków, których dot. pytanie poprzedzające? W jakich datach to nastąpiło? Kto dokonał tego przeglądu?
28) czy członkowie Komisji oraz eksperci, a także wszelkie osoby powiązane z pracami Komisji w innej roli niż członka Komisji lub eksperta przeszli wymagane przez przepisy prawa szkolenia z zakresu ochrony danych osobowych związane z udziałem w pracach Komisji Śledczej? Proszę o wskazanie kiedy takie szkolenia miały miejsce oraz ile osób zostało przeszkolonych?
29) kto przeprowadził szkolenia, których dotyczy pytanie poprzedzające? Proszę jednocześnie o wskazanie daty zawarcia i zakończenia obowiązywania umowy związanej z przedmiotowym szkoleniami a także: a) wysokości wynagrodzenia z tytułu świadczenia usługi, b) przedłożenia kopii zawartej umowy, c) sposobu wyboru wykonawcy (na podstawie zapytania ofertowego, zapytania o cenę, przetargu, z wolnej ręki, inne);
30) czy do Komisji do czasu udzielenia odpowiedzi na niniejsze pismo wpłynęły informacje odnoszące się do incydentów naruszeń danych osobowych, do których doszło w wyniku działań lub zaniechań Komisji lub poszczególnych funkcjonariuszy publicznych będących członkami Komisji? Jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca proszę o: a) wskazanie dat, w których wiedzę o takich incydentach powziął Organ lub poszczególni członkowie tego Organu. W jakiej formie i w jakich datach zgłoszenia takich incydentów były dokonywane? Jaki był czas reakcji Organu od czasu wpłynięcia takich informacji? b) jakie kroki i w jakich datach zostały podjęte przez organ w odniesieniu do poszczególnych zgłoszonych incydentów? Jaki był czas reakcji Organu od wpłynięcia zgłoszenia do czasu podjęcia dalszych wymaganych przez prawo kroków? c) czy, kiedy i w jakiej formie Organ wdrożył przewidziane przez prawo kroki mające na celu wyeliminowanie skutków zaistniałych naruszeń? d) jakich kategorii danych osobowych dotyczyły zgłoszenia poszczególnych incydentów? e) jakie skutki (konsekwencje) naruszenia danych osobowych wskazywano Organowi w zgłoszeniach poszczególnych incydentów? f) czy do czasu udzielania odpowiedzi na niniejsze pytanie Organ dokonywał samodzielnie (zgodnie z przepisami prawa zgłoszeń do UODO w zakresie stwierdzonych naruszeń przepisów - w szczególności związanych z brakiem wdrożeniem stosownych procedur, bezprawnym przetwarzaniem danych osobowych etc.). Kiedy dokonano poszczególnych zgłoszeń - jaki był czas reakcji od momentu powzięcia wiedzy o poszczególnych naruszeniach do czasu ich zaraportowania?
31) czy do czasu udzielenia odpowiedzi na niniejsze pytanie kiedykolwiek podczas posiedzeń Komisji członkowie Komisji i/lub jej eksperci prowadzili pomiędzy sobą lub z osobami trzecimi korespondencję elektroniczną (w formie wiadomości e-mail; widomości SMS/MMS; iMessage etc. bądź za pomocą komunikatorów internetowych związaną z przedmiotem prac Komisji? - dotyczy to w szczególności nieprotokołowanej komunikacji/korespondencji pomiędzy poszczególnymi członkami Komisji i/lub ekspertami, która była prowadzona w czasie trwania posiedzeń Komisji;
32) jakiego rodzaju zabezpieczenia techniczne i fizyczne stosowane były w odniesieniu do korespondencji, której dotyczy poprzednie pytanie a związanej z przedmiotem prac Komisji? Czy, kiedy i przez kogo wdrożono stosowne procedury odnoszące się do tej kwestii? Czy istnieją grupy korespondencyjne stworzone na komunikatorach internetowych, w ramach których prowadzona jest korespondencja związana z przedmiotem prac Komisji Śledczej pomiędzy poszczególnymi (niektórymi lub wszystkimi) członkami Organu i/lub jego ekspertami (niektórymi lub wszystkimi)? Proszę o wskazanie listy komunikatorów w ramach których grupy korespondencyjne, o których mowa powyżej były prowadzone;
33) czy jeżeli taka komunikacja była prowadzona pomiędzy poszczególnymi (niektórymi lub wszystkimi) członkami Organu i/lub jego ekspertami (niektórymi lub wszystkimi) podczas posiedzeń Komisji, to czy wydruki z prowadzonej korespondencji zostały dołączone do protokołów posiedzeń komisji?
2. Komisja 29 kwietnia 2024r. za pomocą wiadomości elektronicznej powiadomiła Skarżącą o przedłużeniu terminu do rozpoznania ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej do 17 czerwca 2024r., ze względu na trwającą analizę wniosku.
3. Komisja 14 czerwca 2024r. udzieliła Skarżącej, drogą mailową, odpowiedzi na jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] kwietnia 2024r.
4. Skarżąca 29 maja 2024r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komisji w związku z nierozpoznaniem ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca zarzuciła Komisji naruszenie:
a) art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. - przez nieudostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a także niepoinformowanie w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim organ udostępni informację;
2) art. 35 § 1 i 4 k.p.a. w związku z art. 12 § 1 i § 2 i art. 36 § 1 k.p.a. - przez rażące niedopełnienie obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, z naruszeniem terminów ustawowych, w szczególności niedokonanie w sprawie, w sposób niezwłoczny, żadnej czynności urzędowej, pomimo upływu 14 dni od daty złożenia wniosku, niepoinformowanie strony powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim organ udostępni informację,
3) art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. - przez niezastosowanie ww. przepisów, co doprowadziło do naruszenia fundamentalnej zasady praworządności w demokratycznym państwie prawa, skutkującej wyłącznie utratą (a nie pozytywnym pogłębieniem) zaufania strony do organu, który uchylił się od spełnienia obowiązku prowadzenia i rozstrzygnięcia sprawy w terminie ustawowym.
Skarżąca w związku z tym zwróciła się o: stwierdzenie, że Komisja dopuściła się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie Komisji do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od daty wydania wyroku, wymierzenie Komisji grzywny oraz zasądzenie od Komisji na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi przedstawiła stan sprawy, wskazując m.in., że 29 kwietnia otrzymała wiadomość mailową z Biura Kominikacji Społecznej Kancelarii Sejmu, z której wynika, że trwa analiza wniosku i że wniosek zostanie rozpatrzony najpóźniej do 17 czerwca 2024r. Wskazała też, że do dnia złożenia skargi nie rozpoznano wniosku i nie otrzymała żadnej informacji z Komisji w przedmiocie rozpoznania wniosku, więc wniosku nie zrealizowano. Zdaniem Skarżącej u.d.i.p. nie pozostawia wątpliwości, że podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne, do których na gruncie u.d.i.p. ustawodawca zalicza również władze publiczne, a także podmioty wykonujące zadania publiczne wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. (ze względu na zwrot "w szczególności" jest to katalog otwarty). Zadania władzy publicznej są również zadaniami publicznymi (wyrok NSA z 24 listopada 2023r. sygn. akt III OSK 7674/21). Zdaniem Skarżącej, to nie Sejm, a Komisja, była zobligowana do udzielenia odpowiedzi na ww. wniosek Skarżącej o udzielenie informacji publicznej. Ustawodawca w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.p. expressis verbis nie wymienił organów władzy publicznej. Niewątpliwie w pkt 1 utożsamia z pojęciem organów władzy publicznej wszystkie organy administracyjne funkcjonujące w istniejącym aparacie władzy, a także te podmioty, których w sensie organizacyjnym nie zalicza się do administracji, a które są powołane w drodze ustawy do organizacji i realizacji zadań publicznych.
Skarżąca odwołała się do pojęcia bezczynności i przesłanek, które wskazują na wystąpienie bezczynności, mając na względzie stanowisko doktryny i judykatury wyrażane na gruncie u.d.i.p. i k.p.a. Skarżąca wskazała ponadto, że nawet teoretycznie przyjmując (z czym Skarżąca się nie zgodziła), że organ w terminie zareagował na wniosek o udostępnienie informacji publicznej), to zdaniem Skarżącej, nie sposób przyjąć, że spełniono warunki z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., gdyż Skarżącej nie wyjaśniono powodów opóźnienia. W treści maila wskazano bowiem jedynie datę, do której przedłużono termin. Skarżąca podniosła, że od dnia złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej minęło 1,5 miesiąca, więc termin ustawowy na załatwienie wniosku został w znacznym stopniu przekroczony. Postępowanie prowadzono jest zatem nieefektywnie, co świadczy o ograniczaniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i naruszeniu zasad: szybkości postępowania i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W sprawie mamy też do czynienia z rażącym naruszaniem prawa. W tym zakresie Skarżąca powołała się na dotychczasowe orzecznictwo Sądów administracyjnych. Wymierzenie organowi grzywny jest więc konieczne, bo organ przez 1,5 miesiąca ani nie udzielił odpowiedzi na ww. wniosek o udzielenie informacji publicznej, ani nie odniósł się do tego wniosku ani nie udzielił informacji dlaczego odpowiedź nie może zostać udzielona w ustawowym terminie 14 dni.
5. Komisja – reprezentowana przez Kancelarię Sejmu - w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi, wskazując, że zarzucana bezczynność nie miała miejsca, a powoływane przez Skarżącą przepisy k.p.a. nie miały w sprawie zastosowania, stosownie do art. 16 ust. 2 u.d.i.p.
W uzasadnieniu wskazano, że Kancelaria Sejmu jako jednostka organizacyjna właściwa do udostępniania informacji publicznej (art. 199 ust. 1 i 3 Regulaminu Sejmu) i § 27 ust. 1 pkt 8 regulaminu organizacyjnego Kancelarii Sejmu) poinformowała Skarżącą w terminie o przedłużeniu terminu na udostępnienie informacji publicznej oraz wskazała termin, w jakim udostępni informację (17 czerwca 2024r.), nie dłuższy niż 2 miesiące od złożenia wniosku ([...] kwietnia 2024r.). Podano też, że przyczyną przedłużenia terminu jest analiza wniosku pod kontem jego realizacji. Komisja jest organem sejmu (niestały organ kontroli sejmowej, powoływany uchwałą Sejmu, w której określa się cel i zakres działania, tj. jest organem pomocniczym Sejmu), ale nie organem władzy publicznej, o którym mowa w art. 4 u.d.i.p. Ponadto to Kancelaria Sejmu jest dysponentem żądanych przez Skarżącą informacji związanych z działalnością Komisji, jako organu Sejmu, więc to Kancelaria Sejmu w drodze czynności materialno-technicznej udostępnia informacje. W związku z tym podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej przez Skarżącą informacji publicznej była Kancelaria Sejmu. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę powołano się na orzecznictwo wskazujące przesłanki przemawiające za przedłużeniem terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
6. Skarżąca w piśmie z 11 lipca 2024r. nie zgodziła się argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę i podkreśla, że Komisja, jak każda inna sejmowa komisja jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., więc była zobligowana do udostępnienia informacji publicznej. Nie ma bowiem wyłączeń i ograniczeń ustawowych w tym przedmiocie. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w tym zakresie.
7. Komisja w odpowiedzi na ww. replikę Skarżącej podtrzymała dotychczasowe stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. skarga jest niezasadna.
2. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024r., poz. 935, zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 P.p.s.a. zaszła w sprawie, gdyż przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej – ww. Komisji.
3. Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak z kolei stanowi art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.
Skarga na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest zatem brak aktu lub czynności organu, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonym terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
Sąd wskazuje ponadto, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania "informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne", a ponadto "informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa". Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p.
Art. 13 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Powyższe reguły doznają pewnej modyfikacji w przypadku, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w ocenie jego adresata, dotyczy "informacji przetworzonej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wiąże się to z doniosłym na gruncie u.d.i.p. rozróżnieniem na informację publiczną "prostą" oraz "przetworzoną". Tym niemniej wyjaśnić należy, że na gruncie u.d.i.p. o bezczynności możemy mówić, jeżeli w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku (jako podmiot zobowiązany do udostepnienia informacji publicznej):
- nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.),
- nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), albo
- nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Oznacza to, że w wypadku, gdy dany podmiot, będąc właściwym i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w trybie i w sposób przewidziany przepisami u.d.i.p., wbrew tym przepisom, ani nie udostępni w nakazanym terminie – w drodze czynności materialno-technicznej w sposób i formie zgodnych z wnioskiem – żądanej informacji, ani nie wyda stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub o umorzeniu postępowania, ani też nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o ww. okolicznościach, to tym samym zaistnieje sytuacja kwalifikowana jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.
Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili wniesienia skargi. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy. Dlatego też dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi w terminach wskazanych w art. 13 u.d.i.p.
4. Sąd, mając powyższe rozważania na względzie uznał, że w sprawie nie wystąpiła - na dzień wniesienia przez Skarżącą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - bezczynność Komisji w rozpoznaniu ww. wniosku Skarżącej z 15 kwietnia 2024r. o udostępnienie informacji publicznej. Niezasadne okazały się wszystkie podnoszone w skardze zarzuty.
Sąd podnosi bowiem, że rację ma Komisja, wskazując w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie z 30 lipca 2024r., że jakkolwiek Komisja Śledcza, zgodnie z art. 9 pkt 4 i art. 19a uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 30 lipca 1992r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022r., poz. 990 ze zm., zwany dalej "Regulaminem Sejmu") jest organem Sejmu, to Kancelaria Sejmu - stosownie do art. 199 ust. 1 Regulaminu Sejmu - wykonuje zadania organizacyjno-techniczne i doradcze związane z działalnością Sejmu i jego organów.
Kancelaria Sejmu mogła zatem w imieniu ww. Komisji podejmować działania związane z ww. wnioskiem o udzielenie informacji publicznej.
Stosownie bowiem do art. 9 pkt 4 Regulaminu Sejmu Organami Sejmu są komisje sejmowe. Sejm, na mocy art. 19a Regulaminu Sejmu, może powołać komisję śledczą, o której mowa w art. 111 Konstytucji. Zgodnie ponadto z art. 199 ust. 3 Regulaminu Sejmu, Kancelaria Sejmu udostępnia informację publiczną oraz informację o środowisku i jego ochronie w trybie określonym w dziale IVa. Stwierdzić też należy, że Kancelaria Sejmu - na mocy art. 202a ust. 1 Regulaminu Sejmu - udostępnia informację publiczną poprzez ogłaszanie dokumentów i innych informacji w Systemie Informacyjnym Sejmu. Z art. 202a ust. 2 Regulaminu Sejmu wynika, że informacja publiczna może być udostępniana poprzez wskazanie ogólnodostępnego miejsca wyłożenia lub przechowywania informacji publicznej w Kancelarii Sejmu. Przepis art. 202a ust. 3 Regulaminu Sejmu stanowi, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w sposób, o którym mowa w ust. 1 lub 2, udostępniana jest przez Kancelarię Sejmu na pisemny wniosek. Wniosek może być przesłany za pośrednictwem Systemu Informacyjnego Sejmu.
Tym samym w świetle ww. unormowań prawnych możliwe, prawidłowe i skuteczne - wbrew stanowisku prezentowemu w skardze - było udzielenie przez Kancelarię Sejmu w imieniu ww. Komisji odpowiedzi z 29 kwietnia 2024r., wiążącej się z ww. wnioskiem Skarżącej z [...] kwietnia 2024r. o udostępnienie informacji publicznej. Skoro bowiem to Kancelaria Sejmu, zgodnie z art. 199 ust. 1 i 3 Regulaminu Sejmu, wykonuje zadania organizacyjno-techniczne i doradcze związane z działalnością Sejmu i jego organów (art. 9 pkt 4 w związku z art. 19a Regulaminu Sejmu) oraz w związku z art. 202a Regulaminu Sejmu udostępnia informację publiczną w sposób przewidziany w art. 202a Regulaminu Sejmu, to należało przyjąć, że Kancelaria Sejmu miała prawo podjąć działania w związku z ww. wnioskiem o udostępnianie informacji publicznej - przez skierowanie do Skarżącej pisma z 29 kwietnia 2024r. Niezasadne były w związku z tym podnoszone w skardze zarzuty i argumentacja z nimi związana.
Warto też podkreślić, że w świetle art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Skoro Kancelaria Sejmu jest dysponentem informacji publicznej związanej z działalnością ww. Komisji, jako organu Sejmu, to należy przyjąć, że udostępnienie informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej mogła zrealizować Kancelaria Sejmu w imieniu ww. Komisji (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Kancelaria Sejmu była w związku z tym uprawniona do przedłużenia terminu w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Nie przeczą temu podnoszone przez Skarżącą argumenty, że podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne, do których na gruncie u.d.i.p. ustawodawca zalicza także władze publiczne.
Sąd dodatkowo stwierdza, że ww. pismo Kancelarii Sejmu (działającej w imieniu ww. Komisji, zgodnie z art. 199 ust. 1 i 3, art. 202a Regulaminu Sejmu oraz art. 9 pkt 4 i art. 19a Regulaminu Sejmu), które skierowano do Skarżącej 29 kwietnia 2024r., wskazywało na brak bezczynności organu władzy publicznej w związku z ww. wnioskiem Skarżącej z 15 kwietnia 2024r. o udostępnianie informacji publicznej.
Z treści ww. pisma wynika bowiem, że doszło do poinformowania Skarżącej – w terminie 14-dniowym, przewidzianym w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. – o przedłużeniu terminu na udostępnienie informacji publicznej oraz do wskazania terminu, w jakim dojdzie do udostępnienia informacji publicznej (17 czerwca 2024r.), jak również podano przyczynę wskazującą na potrzebę przedłużenia terminu udostępnienia informacji publicznej - trwająca analiza wniosku pod kątem możliwości jego realizacji. Skoro Skarżąca złożyła do WSA w Warszawie ww. skargę przed wyekspirowaniem ww. terminu (przed 17 czerwca 2024r.), należało uznać, że skarga była niezasadna.
Sąd wskazuje ponadto, że jakkolwiek Kancelaria Sejmu (działając w imieniu ww. Komisji, stosownie do art. 199 ust. 1 i 3 w związku z art. 202a Regulaminu Sejmu w związku z art. 9 pkt 4 i art. 19a Regulaminu Sejmu) w ww. piśmie z 29 kwietnia 2024r. w sposób rozbudowany nie przedstawiła argumentacji, wskazującej na potrzebę przedłużenia terminu do udzielenia żądanej informacji, to należało stwierdzić, że wniosek Skarżącej z [...] kwietnia 2024r. składał się z 33, rozbudowanych, wielowątkowych oraz szczegółowych pytań, przy czym niektóre z nich składały się z kilku podpunktów oraz dotyczyły różnych aspektów funkcjonowania ww. Komisji. Możliwe było więc przyjęcie w realiach rozpoznawanej sprawy, że przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi na ww. wniosek o udostępnienie informacji publicznej opierało się na przesłankach obiektywnych wynikających z charakteru wniosku (skomplikowania, obszerności, wielowątkowości), choć w uzasadnieniu powołano się jedynie na potrzebę analizy ww. wniosku.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i ort. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadomi o w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Skoro ustawodawca nie wskazuje, jakie konkretne powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle art. 13 ust. 2 u.d.i.p., należy przyjąć, że przedłużenie terminu na udzielenie informacji publicznej, w świetle ww. unormowań prawnych, powinno opierać się na przesłankach obiektywnych, wynikających z charakteru wniosku (jego skomplikowaniu, obszerności, wielowątkowości, itp.). W sprawie miało to miejsce. Analogiczne stanowisko było wielokrotnie wyrażane w judykaturze (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 26 stycznia 2023r. sygn. akt III OSK 7256/21; 21 czerwca 2023r. sygn. akt III OSK 697/22 – dostępne na www.orzczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu obszerność wniosku i jego wielowątkowość pozwalała w sprawie na skorzystanie z rozwiązań przewidzianych w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. oraz nie wskazywała – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - na wystąpienie bezczynności o jakimkolwiek charakterze, tym bardziej nie rażącym.
Sąd podziela też stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, że skoro analiza zakresu przedmiotowego poszczególnych pytań ww. wniosku Skarżącej o udzielenie informacji publicznej, z uwagi na jego złożoność, wymagałaby konsultacji z innymi właściwymi komórkami organizacyjnymi Kancelarii Sejmu, to zebranie niezbędnych informacji w celu udostępnienia żądanych informacji, również pozwalało ww. Komisji na przedłużenie terminu do udzielenia żądanej informacji. Sąd wskazuje również, że o braku bezczynności w sprawie, w związku z poinformowaniem Skarżącej o skutecznym przedłużeniu terminu na rozpatrzenie wniosku o udzielenie informacji publicznej przez właściwy w sprawie organ, świadczą również podane w odpowiedzi na skargę informacje, wskazujące, że do Kancelarii Sejmu oraz do Biura Komunikacji Społecznej Kancelarii Sejmu, zajmującego się rozpatrywaniem korespondencji wpływającej do Sejmu i jego organów w kwietniu 2024r. wpłynęło 1815 pism (w marcu - 1979 pism, a w maju - 2695 pism). Z orzecznictwa sądowego, które Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela, wynika, że udostępnienie informacji publicznej, w szczególności w tak szerokim zakresie, wiąże się z zaangażowaniem personelu urzędniczego i określonych środków technicznych. Związane z tym obowiązki administracji nie są wobec tego obojętne dla efektywności wykonywania innych zadań publicznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2024r. sygn. akt III OSK 320/22.).
Sąd, mając na względzie zarzuty skargi o naruszeniu w sprawie przepisów k.p.a., wskazuje, że powoływane przez Skarżącą przepisy k.p.a. nie miały w sprawie zastosowania, stosownie do art. 16 ust. 2 u.d.i.p., gdyż przedłużenie terminu w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. nie nastąpiło w związku ze zmierzaniem przez organ do wydania decyzji administracyjnej. W orzecznictwie ugruntowane i jednolite jest stanowisko, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach dostępu do informacji publicznej stosuje się jedynie do decyzji wydanych, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 października 2018r. sygn. akt I OSK 59/17, LEX nr 2591648; 4 lutego 2016r. sygn. akt I OSK 873/15, 26 maja 2017r. sygn. akt I OSK 2534/16, 27 września 2017r. sygn. akt I OSK 7/17, 12 października 2017r. sygn. akt I OSK 430/17, 18 stycznia 2018r. sygn. akt I OSK 758/16, 22 czerwca 2018r. sygn. akt I OSK 2957/17, 23 września 2022r. sygn. akt III OSK 2024/21 - dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl).
5. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, stosownie do art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.