II SAB/Wa 337/25

II SAB/Wa 337/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Anna Pośpiech-Kłak /sprawozdawca/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 1 ust. 2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi L. G. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Sprawiedliwości dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Sprawiedliwości nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz L. G. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] lutego 2025 r. (złożonym za pośrednictwem platformy ePUAP) L. G., zw. dalej "wnioskodawcą" lub "skarżącym" zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości, zw. dalej "Ministrem" lub "organem" o udostępnienie następującej informacji publicznej (związanej z opublikowanym na stronie Ministerstwa w zakładce "Jak znaleźć mediatora" linkiem do nieaktualnej strony - [...] [...]): 1) dlaczego na stronie oficjalnej Ministerstwa publikujecie Państwo błędne informacje?; 2) kto personalnie jest odpowiedzialny za ten stan rzeczy?; 3)od jak dawna to trwa?; 4) jak obywatel ma mieć zaufanie do Państwa, jak nie może z oficjalnych źródeł dowiedzieć się o mediacji przed [...] Sądem? Jednocześnie skarżący wniósł o przesłanie aktualnej listy mediatorów wpisanych przy Sądzie Okręgowym w [...] w sprawach cywilnych.
Wobec braku odpowiedzi na rzeczony wniosek skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 11 marca 2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] lutego 2025 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku
o udostępnienie informacji publicznej z [...] lutego 2025 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania obejmujących koszty zastępstwa procesowego.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zw. dalej "u.d.i.p.".
W uzasadnieniu skargi wnioskodawca podał, że nie został powiadomiony
w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku.
Podniósł, że jego wniosek z [...] lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej został złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej. Nawet nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ takiego wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy.
W odpowiedzi, na ww. wniosek, udzielonej w piśmie z [...] marca 2025 r., Minister poinformował wnioskodawcę – w zakresie pkt 1 jego wniosku, że informacje publikowane na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości są regularnie aktualizowane. Błąd 404 oraz Unknown Host wskazuje na usterki związane z przeniesieniem strony na inny adres. Aktualny adres zakładki dotyczącej mediacji to link do zakładki "Mediacje" na stronie SO w [...]. Odnosząc się do pkt 2 wniosku organ podał, że informacje na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości zamieszczane są przez pracowników posiadających uprawnienia administratorów strony, natomiast treści przygotowywane są przez jednostki merytoryczne. W zakresie pkt 3 wniosku wskazał, że w sprawach związanych z działaniem witryny internetowej Sądu Okręgowego w [...], w tym kwestiach dotyczących momentu przeniesienia strony i zmiany jej adresu, prosi o kontakt z administratorem strony [...]. Natomiast w odniesieniu do pkt 4 wniosku Minister podał, że zaufanie obywateli do instytucji publicznych, transparentność oraz dostęp do aktualnych informacji są dla niego niezwykle istotne. Przesłał skarżącemu link do zaktualizowanej podstrony pn. "Jak znaleźć mediatora?", na której opublikowano załącznik, w którym zamieszczono linki do zakładek poświęconych mediacji na stronach sądów okręgowych (stan na dzień [...] marca 2025 r.). Jednocześnie przesłał wnioskodawcy plik, w którym znajduje się lista stałych mediatorów prowadzona przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] (która dostępna jest także w wersji elektronicznej pod adresem link - lista stałych mediatorów - SO [...]).
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że oceny bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej dokonuje się według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny, który jest zobowiązany badać, czy w dacie wniesienia skargi, a następnie w dacie zamknięcia rozprawy adresat wniosku pozostawał w bezczynności. A zatem ma obowiązek uwzględniania zdarzeń, które powodują, że ewentualne zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. Sąd może oddalić skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi podmiot zobowiązany nie pozostaje w bezczynności. Jeżeli więc przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej podmiot zobowiązany udzielił informacji publicznej, choćby z przekroczeniem ustawowego terminu, lub odmówił jej udzielenia w formie decyzji, oznacza to, że nie pozostaje on w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi. Nie może bowiem zobowiązać adresata wniosku do podjęcia czynności, która została podjęta przed dniem rozpoznania przez sąd skargi. Celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność jest doprowadzenie do podjęcia przez podmiot zobowiązany do określonego w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej działania.
Minister wyjaśnił, że wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. czternastodniowy termin na odpowiedz na wniosek w niniejszej sprawie upłynął [...] marca 2025 r., natomiast organ udzielił odpowiedzi trzy dni po upływie terminu, tj. [...] marca 2025 r. Z kolei skarga na bezczynność wpłynęła do organu kilka dni po wysłaniu odpowiedzi do wnioskodawcy, tj. [...] marca 2025 r. Podkreślił, że fakt udzielenia odpowiedzi po upływie terminu nie skutkował dla wnioskodawcy negatywnymi konsekwencjami prawnymi ani faktycznymi. Wnioskodawca nie wykazał również, aby z tego powodu poniósł jakiekolwiek straty materialne lub niematerialne.
Organ jako istotny podał fakt, że wszelkie informacje niezbędne do realizacji sprawy wnioskodawcy, w tym lista mediatorów, były cały czas publicznie dostępne (w dniu przesłania wniosku), w tym m.in. na stronie internetowej właściwego sądu (SO [...]). Zakładka dotycząca mediacji w dniu przekazania wniosku zawierała aktualną listę stałych mediatorów ([...]).
Wskazał nadto, że informacje na stronie ministerstwa (link, który wskazuje wnioskodawca) zostały zaktualizowane dzień po otrzymaniu wniosku, tj. [...] lutego 2025 r. [...]. Podał także, że publikowany na stronie Ministerstwa załącznik z linkami do stron sądów okręgowych, na których znajdują się listy stałych mediatorów prowadzone przez prezesów sądów okręgowych jest plikiem pomocniczym. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 stycznia 2016r. w sprawie prowadzenia listy stałych mediatorów, Prezes sądu okręgowego prowadzi listę w formie tabelarycznej w postaci pisemnej i elektronicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozstrzygając sprawę ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, w pierwszej kolejności ocenia czy określony podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z bezczynnością w takiej sprawie będziemy więc mieli do czynienia wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje w ustawowym 14 - dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ), zw. dalej "u.d.i.p.", nie wyda decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust.1 u.d.i.p.), nie powiadamia wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie udzielenia informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje o przeszkodach technicznych w uzyskaniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
Nie jest kwestionowane w sprawie, że Minister Sprawiedliwości, jako organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a., należy do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej,
Obowiązek informacyjny określonych podmiotów nie musi być adekwatny do ustalonego zakresu ich działania, ale jest tylko i wyłącznie konsekwencją faktu dysponowania przez organ daną informacją (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2005 r., sygn. akt OSK 1931/04). W dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że skoro obowiązek udostępnienia informacji publicznej obejmuje podmioty, które taką informacją dysponują, to jeśli podmiot nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej lub posiada ją tylko w pewnym zakresie (w części) - odpowiedź udzielona pismem (czynność materialno-techniczna), z podaniem wyjaśnienia, że podmiot nie jest w posiadaniu informacji, względnie nie dysponuje pełną informacją, stanowi udzielenie informacji publicznej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 195/16).
Zdaniem Sądu informacje, których udostępnienia domagał się skarżący w pkt 2 i 3 wniosku z dnia [...] lutego 2025 r. są informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Chodzi tu bowiem o informacje odnoszące się do: - wskazania odpowiedzialnych za brak możliwości znalezienia danych mediatora z listy mediatorów prowadzonej przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] (a to za sprawą odesłania do nieistniejącej strony internetowej [...]) oraz od jak dawna to trwa? Mając zatem na względzie, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych, tym bardziej jest nią informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Ujawnienie tej informacji znajduje zatem swoją podstawę w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.
Odnosząc się zaś do pytań wnioskodawcy "dlaczego na stronie oficjalnej Ministerstwa publikujecie Państwo błędne informacje?" oraz "jak obywatel ma mieć zaufanie do Państwa, jak nie może z oficjalnych źródeł dowiedzieć się o mediacji przed [...] Sądem? wskazać należy, że instytucja dostępu do informacji publicznej nie na celu kontroli prawidłowości funkcjonowania organów. Przepisy u.d.i.p. nie mogą służyć realizacji celów, dla których właściwe są inne tryby postępowania i do których realizacji powołane są właściwe organy kontrolne (wyrok WSA w Warszawie z 14 sierpnia 2024 r., II SAB/Wa 71/24). Tymczasem wniosek skarżącego jak i treść zadanych w nich pytań sugeruje negatywną ocenę co do sposobu zarządzania obsługą systemów informatycznych i informacji których są nośnikiem. W ocenie Sądu kwestie te wykraczają poza zakres dostępu do informacji publicznej, jak również nie mogą być objęte kontrolą sądu administracyjnego w postępowaniu ze skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Procedura udostępnienia informacji publicznej nie służy prowadzeniu z organem polemik na temat objętych wnioskiem okoliczności faktycznych, a także formułowania ocen działań organu.
Dlatego też ujętą w piśmie z dnia [...] marca 2025 r. odpowiedź organu Sąd ocenia jako wyczerpującą. Organ miał obowiązek udzielić skarżącemu informacji publicznej wynikającej z posiadanych przez niego dokumentów. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej ma na celu uzyskanie takiej informacji, jaką organ w swoich zasobach posiada. Informacja ma pozostawać w dyspozycji organu w chwili złożenia wniosku o jej udostępnienie, a wniosek ten nie może inicjować dodatkowych działań organu, w tym postępowania nastawionego na odtworzenie tych informacji, które w żaden sposób nie zostały utrwalone. Informacja ta nie może nie może też być przedmiotem działań, poszukiwań i dociekań ze strony organu, która sprowadzi do jej wytworzenia, (por. wyroki NSA: z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1177/12; z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 452/16; z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 358/14, czy wyrok z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1177/12).
W kontekście oceny bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej istotne jest, że Minister Sprawiedliwości odpowiedział na wniosek skarżącego w dniu [...] marca 2025 r., co uczynił po upływie terminu na udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Z tego powodu zarzut bezczynności jest uzasadniony. Jak już nadmieniono, z bezczynnością w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje w ustawowym 14 - dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).
Wskazać zatem należy, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do ww. organu w dniu [...] lutego 2025 r. Tym samym ustawowy termin do jego rozpatrzenia upływał z dniem [...] marca 2025 r. Natomiast Minister Sprawiedliwości udzielił odpowiedzi w dniu [...] marca 2025 r., a zatem z nieznacznym uchybieniem ustawowego terminu.
W związku z taką sekwencją zdarzeń Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie w zakresie w jakim Minister Sprawiedliwości nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, przy jednoczesnym niepodjęciu żadnych czynności umożliwiających wydłużenie tego terminu.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania".
Skoro jednak Minister w dniu [...] marca 2025 r. odpowiedziała na wniosek skarżącego ws. udostępnia informacji publicznej, przed wydaniem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przez Sąd, to brak było podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu w tym przedmiocie.
Jednocześnie Sąd stwierdza, że Minister dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego jednak bezczynność ta nie miała miejsca z "rażącym" naruszeniem prawa.
Przyjmuje się, że "rażącym" naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty.
W niniejszej sprawie wystarczyło proste zestawienie dat, aby dojść do przekonania, że bezczynność organu nie miała cech rażących. Dokonując takiej oceny Sąd miał na uwadze czas pozostawania Ministra po wpłynięciu do organu wniosku skarżącego oraz długość trwania całego postępowania, aż do czasu jego załatwienia, tj. udzielenia odpowiedzi w dniu [...] marca 2025 r. Dostrzec wypada, że przekroczenie tego terminu było nieznaczne. Dlatego też Sąd stwierdził, że Minister dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. "Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6".
Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Z kolei suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej - charakter kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu.
Z przytoczonych względów Sąd uznał, że w niniejszej sprawie wymierzenie organowi tak grzywny, jak i sumy pieniężnej nie jest wskazane. Wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona niedopuszczalnego, celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie. Tak naganna sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Podobnie Sąd ocenił niezasadność przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, która miałaby rekompensować czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku terminowego jego działania, których w świetle okoliczności tej sprawy nie sposób dostrzec.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.) - w punkcie 1 wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zaś w punkcie 2 wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Koszty postępowania Sąd zasądził na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i § 2 oraz 209 p.p.s.a. (punkt 3 wyroku).