II SAB/Wa 337/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-01-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
przewlekłość postępowaniaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiminister spraw wewnętrznych i administracjiwniosek o wyłączenie stosowania przepisówzadośćuczynienieterminy załatwiania sprawkpaskarga na bezczynność

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku J.M. w terminie 14 dni, stwierdzając przewlekłe prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem prawa.

Skarga J.M. na przewlekłość postępowania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wniosku z marca 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów emerytalnych została uwzględniona. Sąd zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni, stwierdził rażące naruszenie prawa przez przewlekłość, przyznał skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia i zasądził koszty postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę J.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wniosku z marca 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący złożył ponaglenie w styczniu 2020 r., wskazując na brak rozstrzygnięcia mimo upływu ponad dwóch lat od złożenia wniosku i zebrania materiału dowodowego. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni, przyznał skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz zasądził koszty postępowania. Sąd podkreślił, że długotrwałość postępowania, zwłaszcza po zebraniu materiału dowodowego, nie może być usprawiedliwiona, a strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, które trwa ponad dwa lata od złożenia wniosku i ponad rok od zebrania materiału dowodowego, stanowi rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ponad dwuletnie opóźnienie w rozpoznaniu wniosku, zwłaszcza po zebraniu całego materiału dowodowego, jest rażącym naruszeniem prawa, ponieważ strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa zaopatrzeniowa art. 8a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

k.p.a. art. 35 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa zaopatrzeniowa art. 15c

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 22a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 24a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długotrwałość postępowania przekraczająca ustawowe terminy. Brak działań organu po zebraniu materiału dowodowego. Strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań organu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra o potrzebie czasu na analizę materiału dowodowego i złożoności sprawy nie usprawiedliwiała ponad dwuletniego opóźnienia.

Godne uwagi sformułowania

przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu nie można przyjąć, że organ w sprawie wniosku z dnia [...] marca 2017 r. działał efektywnie

Skład orzekający

Agnieszka Góra-Błaszczykowska

sprawozdawca

Andrzej Wieczorek

członek

Łukasz Krzycki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznania zadośćuczynienia za przewlekłość postępowania administracyjnego oraz kryteria oceny rażącego naruszenia prawa w kontekście terminów załatwiania spraw."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przewlekłości postępowania administracyjnego, gdzie organ nie podjął działań mimo zebrania materiału dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długo obywatel może czekać na decyzję organu i jakie są konsekwencje dla urzędu. Jest to przykład walki obywatela z biurokracją i skutecznego dochodzenia swoich praw.

Ponad dwa lata czekania na decyzję. Minister Spraw Wewnętrznych ukarany za przewlekłość postępowania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 337/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /sprawozdawca/
Andrzej Wieczorek
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
III OSK 4985/21 - Wyrok NSA z 2022-06-30
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
ART. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2017 r. 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego J. M. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje J. M. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w wysokości 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz J. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga J. M. na przewlekłość Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Pismem z dnia [...] marca 2017 r. (data wpływu do organu – [...] marca 2017 r.) J. M. (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca), skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708, zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270), w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. organ, powołując się na konieczność wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy oraz podjęcia szeregu czynności wyjaśniających, poinformował wnioskodawcę, że jego wniosek nie zostanie rozpatrzony w terminie wynikającym z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), tj. w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie powołując art. 36 k.p.a. organ zawiadomił skarżącego o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia [...] sierpnia 2017 r.
W tej samej dacie organ wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz podanie, jakie okresy pracy i służby oraz w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia.
Odpowiedzi na powyższe wezwanie organu Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowy MSWiA udzielił w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. (data wpływu do organu – [...] maja 2017 r.) informując, że wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, przy czym wpłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Do wymiaru emerytury zaliczono wymienione w tym piśmie okresy zatrudnienia. Wskazał również, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2009 r.
Następnie w dniu [...] sierpnia 2017 r. organ zwrócił się do Komendanta Głównego Policji oraz Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy.
Z uwagi na powyższe czynności, pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. organ poinformował skarżącego o niemożności zakończenia sprawy w pierwotnie wskazanym terminie i konieczności jego przedłużenia do dnia [...] lutego 2018 r.
W dniu [...] października 2017 r. (data wpływu do organu) IPN przesłał Ministrowi dokumentację dotyczącą przebiegu służby skarżącego.
Pismem z [...] marca 2018 r. organ poinformował skarżącego o konieczności ponownego wystąpienia do Komendanta Głównego Policji o udzielenie informacji o przebiegu jego służby. Wskazał jednocześnie, iż z uwagi na ww. okoliczność, termin załatwienia jego sprawy został przedłużony do dnia [...] września 2018 r.
Jednocześnie organ ponowił wniosek skierowany uprzednio do Komendanta Głównego Policji o przesłanie informacji dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy.
W dniu [...] maja 2018 r. (data wpływu do organu) Komendant Główny Policji przesłał wnioskowaną informację, dotyczącą przebiegu służby skarżącego.
Pismem z dnia [...] maja 2018 r. organ poinformował skarżącego, iż w jego sprawie zebrana została dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, w związku z czym może się on zapoznać ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. (data wpływu do organu – [...] stycznia 2020 r.) wnioskodawca złożył do Ministra ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wnosząc o niezwłoczne rozpatrzenie jego wniosku z dnia [...] marca 2017 r.
Przy piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. (data wpływu do organu – [...] stycznia 2020 r.) Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowy MSWiA ponownie przedstawił dokumentację dotyczącą przebiegu służby skarżącego.
Pismem z dnia [...] maja 2020 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, skargę na przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania z jego wniosku z dnia [...] marca 2017 r. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu wydania decyzji rozstrzygającej wniosek w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ administracji odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie, że Minister prowadził postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. w sposób przewlekły i że przewlekłość ta nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3) orzeczenie o istnieniu uprawnień skarżącego do wyłączenia wobec niego stosowania art. 15c i art. 22a o zaopatrzeniu emerytalnym; 4) zasądzenie od Ministra na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 21.473,35 zł (słownie: dwadzieścia jeden tysięcy czterysta siedemdziesiąt trzy złote 35/100); 5) zasądzenie od Ministra na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący przedstawił czynności organu ze wskazaniem ich dat oraz wskazał, iż pomimo określenia w piśmie z dnia [...] marca 2018 r., że rozpatrzenie jego wniosku powinno nastąpić do dnia [...] września 2018 r. oraz w piśmie z dnia [...] maja 2020 r., że sprawa nadaje się do merytorycznego rozstrzygnięcia, do dnia wniesienia skargi Minister nie załatwił jego sprawy. Zaprzestał też informowania go o stanie sprawy; ponadto organ nie wypowiedział się co do złożonego w dniu [...] stycznia 2020 r. ponaglenia.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy oraz poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, wydłużenie terminu załatwienia sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Organ poinformował również, że wpłynęła znaczna ilość spraw na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej (około 4.900). Odnosząc się do wniosku o przyznanie na rzecz skarżącego określonej sumy pieniężnej wskazał, może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga na bezczynność Ministra w zakresie wniosku o wyłączenie na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy, jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.).
Skarga jest dopuszczalna także z tego względu, iż skarżący dopełnił określonej w art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. (data wpływu do organu – [...] stycznia 2020 r.) wniósł ponaglenie do Ministra wobec niezałatwienia jego wniosku z dnia
[...] marca 2017 r.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,
(3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia przewlekłości. Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.
Celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na przewlekłość organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt nie został wydany, a czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili rozpoznawania skargi.
Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych wynika, że wnioskiem oznaczonym datą [...] marca 2017 r., który wpłynął do organu [...] marca 2017 r. skarżący wystąpił do Ministra o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Następnie wobec zaniechania organu w rozpoznaniu ww. wniosku skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego Sąd bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.
Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, bądź w terminach określonych w k.p.a., to rozpatrzenie wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2017 r. nie zostało zakończone do daty złożenia skargi na przewlekłość postępowania, tj. [...] maja 2020 r. ani też do [...] stycznia 2021 r. tj. daty jej rozpoznania. Zwłoka jakiej dopuścił się Minister w załatwieniu sprawy, nie budzi zatem wątpliwości, a jej rozmiar jest znaczny.
Jak wynika z akt sprawy, organ po otrzymaniu od Prezesa IPN oraz Komendanta Głównego Policji odpowiednio w dniach [...] października 2017 r. i [...] maja 2018 r. informacji i dokumentów dotyczących skarżącego, pismem z dnia [...] maja 2018 r. poinformował wnioskodawcę o zebraniu dokumentacji niezbędnej do merytorycznego rozstrzygnięcia oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Od tego czasu do złożenia w dniu [...] stycznia 2020 r. przez skarżącego ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, organ nie podejmował żadnych czynności.
Do dnia rozpatrzenia skargi przez sąd organ nie zakończył postępowania i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Analizując przebieg postępowania nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki podejmował stosowne czynności. Organ co prawda kierował kilkakrotnie do skarżącego informacje o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, ale żadnego z nich nie dotrzymał. Nie można więc przyjąć, że organ w sprawie wniosku z dnia [...] marca 2017 r. działał efektywnie.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów, dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania. Kwestie związane z trudnościami, wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt, nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów, czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.
W świetle powyższego bezsporne jest, że organ pozostawał w przewlekłości w zakresie rozpoznania wniosku wnioskodawcy, a zatem konieczne było zobowiązanie Ministra do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku (o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku).
Oceniając charakter stwierdzonej przewlekłości wskazać trzeba, że konsekwentnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, iż rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W judykaturze przyjmuje się jednocześnie, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 i art. 36 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (por.: Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).
Sąd podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, jednak z tego powodu nie można usprawiedliwić ponad dwuletniego opóźnienia, które miało miejsce już po zebraniu całego materiału dowodowego.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż pismem z dnia [...] maja 2018 r. organ powiadomił wnioskodawcę o zgromadzeniu materiału aktowego w zakresie niezbędnym do merytorycznego rozstrzygnięcia oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Od tego czasu nie przejawiał aktywności procesowej. Przewlekłość ta trwa nadal, bowiem do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie organ nie rozpoznał wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2017 r. i nie zakończył postępowania wydaniem decyzji.
W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącego o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jak i brak zintensyfikowanych działań ze strony organu, zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, zwłaszcza po zebraniu w sprawie pełnej dokumentacji powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku).
Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej (o czym Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku). Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej. Przyjąć jednak należy, że kwota ta ma znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że jej przyznanie ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie m.in. przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Za przyznaniem skarżącemu sumy pieniężnej w niniejszej sprawie w wysokości 1.000 zł przemawiał znaczny upływ czasu od daty złożenia wniosku (z [...] marca 2017 r.), który nadal nie został rozpoznany poprzez wydanie decyzji. Tak długi okres przewlekłości organu uzasadniał zrekompensowanie skarżącemu negatywnych skutków tego stanu rzeczy poprzez przyznanie sumy pieniężnej we wskazanej wysokości. Ponad kwotę 1000 zł Sąd oddalił skargę (pkt 4 sentencji wyroku), gdyż żądana w skardze suma pieniężna 21 473, 35 zł jest zupełnie zawyżona i nie znajduje oparcia w materiale sprawy.
O kosztach postępowania (pkt 5 sentencji wyroku) obejmujących koszty zastępstwa procesowego (w kwocie 480 zł) Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a w związku z art. 205 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI