II SAB/Wa 320/14

II SAB/Wa 320/14 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-08-29
Data wpływu
2014-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I OZ 841/14 - Postanowienie NSA z 2014-10-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 246 par 1 pkt 2, art. 260
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Koła Łowieckiego "[...]" w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 20 stycznia 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Uzasadnienie
S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Koła Łowieckiego "[...]" w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 20 stycznia 2014 r.
Zarządzeniem z dnia 14 maja 2014 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł.
W dniu 8 czerwca 2014 r. skarżący złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zawierający żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Z treści wniosku oraz dokumentów źródłowych nadesłanych na wezwanie z dnia 25 czerwca 2014 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a łączny dochód w tym gospodarstwie wynosi 1.433,44 zł netto. Na dochód ten składa się świadczenie emerytalno - rentowe skarżącego i jego żony oraz wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę. Skarżący i jego żona nie posiadają majątku. Zajmują lokal mieszkalny należący do spółki prawa handlowego w zamian za administrowanie nieruchomościami spółki. Poza kosztem butli gazowej (70 zł miesięcznie) nie ponoszą opłat eksploatacyjnych za lokal. Skarżący w ramach własnego rachunku bankowego dokonuje spłaty karty kredytowej w wysokości do kwot ok. 250 zł miesięcznie. Konto zasilają również nieregularne wpłaty dokonywane przez syna skarżącego od 40 do 1000 zł. oznaczone jako "zwrot".
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2014 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata w ramach przyznania prawa pomocy oraz odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych.
W przewidzianym do tego terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Wnoszący podniósł, że w uzasadnieniu postanowienia dokonano krzywdzącej interpretacji podanych przez niego danych. Nadmienił, że od 1995 r. dzieli go z żoną rozdzielność majątkowa ustanowiona notarialnie. Zatem wspólne rozpatrywanie kwestii dochodów jest mylące, podał również, że łoży alimenty na rzecz żony ustanowione wyrokiem sądowym. S. P. zaznaczył także, że wpłaty od syna nie stanowią jego dochodu, bowiem są konsekwencją odbierania na rzecz syna przesyłek z portalu internetowego. Nadmienił jednak, że uzyskuje drobne wsparcie od syna np: na wykup leków.
Skarżący podniósł, że faktycznie rozporządza jedynie kwotą 424,14 zł miesięcznie, która pozostaje mu po potrąceniu alimentów przekazywanych na rzecz żony. Zatem z podanej sumy zmuszony jest pokryć koszty wyżywienia, ubrania czy leczenia. W postanowieniu dotyczącym odmowy zwolnienia od kosztów sądowych pominięta została również kwestia konieczności kupna drogich leków, na które tylko w ostatnim okresie skarżący wydał ponad 1000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem.
Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie sprzeciw S. P. został wniesiony od postanowienia z dnia 18 lipca 2014 r. jedynie w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, zatem postanowienie w części ustanawiającej adwokata w ramach przyznania prawa pomocy pozostaje w mocy.
Zgodnie z art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tego rodzaju przepisy szczególne zawarte są w Oddziale 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pt: "Prawo pomocy". Według art. 243 § 1 ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3 cyt. ustawy).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Użyty w tym przepisie zwrot "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 pkt 2) cytowanej ustawy. Zatem ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. To zainteresowany przyznaniem prawa pomocy powinien wykazać zasadności wniosku w świetle ustawowych przesłanek.
Sąd badając przedmiotową sprawę nie wezwał strony do ponownego wypełnienia formularza o przyznanie prawa pomocy, nie wezwał również do nadesłania nowych rachunków, uznał bowiem, że przedstawione przez S. P. dane umożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego oraz jej możliwości płatniczych.
W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, że skarżący wykazał, że jest w stanie ponieść należne w niniejszej sprawie koszty sądowe.
W przedmiotowej sprawie przyjęto, że wnioskodawca prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność, że małżonków dzieli rozdzielność majątkowa nie jest bowiem równoznaczna z prowadzeniem dwóch odrębnych gospodarstw domowych. Nadmienić należy, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Podkreślenia wymaga, że małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenie osobiste, ale i pieniężne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67, Lex nr 6155).
Stały miesięczny dochód w gospodarstwie domowym na który składa się świadczenie emerytalno - rentowe skarżącego i jego żony oraz wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę wynosi 1.433,44 zł netto miesięcznie. W przeliczeniu na jedną osobę w gospodarstwie domowym przypada zatem 716,50 zł. Na stałe miesięczne wydatki w rodzinie skarżącego składają się opłaty 70 zł za butlę z gazem, 250 zł za ratę kredytu oraz około 200 zł za lekarstwa (łącznie 520 zł). Po potrąceniu wspomnianej kwoty w dwu osobowym gospodarstwie domowym pozostaje kwota około 900 zł netto. Z podanej kwoty 900 zł małżonkowie muszą pokryć koszty niezbędnych wydatków takich jak jedzenie, ubranie czy leki. Jednakże w ocenie Sądu po potrąceniu kosztów jedzenia, ubrania czy leków skarżący wraz z małżonką miał możliwość zaoszczędzenia sumy 100 zł koniecznej do uiszczenia wpisu od skargi.
S. P. wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej do Koła Łowieckiego "[...]" w [...] w dniu [...] stycznia 2014 r. natomiast wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczone zostało w dniu 19 maja 2014 r. Zdaniem Sądu oszczędzanie miesięcznie sumy około 25 zł, tak by łącznie zebrać konieczną kwotę 100 zł, mieści się w możliwościach finansowych skarżącego. W takiej sytuacji nie ma podstaw, aby koszty sądowe pokrywane były za stronę z budżetu Państwa.
Decydując się na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego, S. P. powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych wnioskodawca sobie nie zapewnił i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać.
Udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie NSA II OZ 383/13).
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji postanowienia.