II SAB/WA 310/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-01-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuMinister Sprawiedliwościsędziowiesąd apelacyjnyinformacja publicznaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o dostępie do informacji publicznej

WSA w Warszawie zobowiązał Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, uznając, że pismo sędziów dotyczące powołania prezesa sądu apelacyjnego stanowi informację publiczną.

Skarżący A.J. złożył skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w sprawie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej pisma sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] z wnioskiem o powołanie SSA X.Y. na funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego. Minister Sprawiedliwości wnosił o odrzucenie skargi, argumentując brak legitymacji skarżącego oraz twierdząc, że pismo sędziów nie stanowi informacji publicznej. Sąd uznał jednak, że pismo to, nawet wyrażone poza trybem ustawowym, jest informacją publiczną, a skarżący (jako członek zrzeszenia) ma legitymację do złożenia skargi. W konsekwencji sąd zobowiązał Ministra do rozpoznania wniosku.

Skarżący A.J., członek zarządu Zrzeszenia Sędziów "Sędziowie RP", zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanu lub zdjęcia pisma sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] z wnioskiem o powołanie SSA X.Y. na funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego, wraz z podpisami sędziów. Minister Sprawiedliwości odmówił udostępnienia, uznając, że dokument ten nie stanowi informacji publicznej, i zasugerował zwrócenie się bezpośrednio do sądu. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu. Minister Sprawiedliwości wnosił o odrzucenie skargi, podnosząc brak legitymacji procesowej skarżącego, ponieważ wniosek został złożony przez Zrzeszenie, a skargę wniósł jako osoba fizyczna. Sąd uznał jednak, że nawet niesformalizowane zrzeszenie oraz jego członkowie mają prawo do informacji publicznej, a pismo sędziów, nawet wyrażone z własnej inicjatywy i poza formalnym trybem, stanowi informację publiczną. Sąd zobowiązał Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, takie pismo stanowi informację publiczną, ponieważ dotyczy sfery faktów związanych z działalnością organu władzy publicznej i dysponowaniem mieniem publicznym, a celem ustawy jest zapewnienie społecznej kontroli nad działalnością organów władzy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kryterium rzeczowe decyduje o tym, czy dokument zawiera informację publiczną. Nawet jeśli pismo nie jest dokumentem urzędowym w ścisłym tego słowa znaczeniu, może zawierać informację publiczną, a ustawa o dostępie do informacji publicznej powinna być interpretowana szeroko w celu zapewnienia jawności życia publicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności.

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu.

Konstytucja RP art. 58 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się.

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne stanowi podstawowe prawo obywateli.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4 lit. b i lit. c, pkt 3 lit. a, lit. d, lit. e i pkt 4 lit. a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 i zasadach ich funkcjonowania, o przedmiocie działalności i kompetencjach, o trybie działania władz publicznych, o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, a także treść i postać dokumentów urzędowych.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Dokumentem urzędowym w rozumieniu u.d.i.p jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.

P.u.s.p. art. 23 § § 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych

Minister Sprawiedliwości powołuje prezesa sądu apelacyjnego spośród sędziów sądu apelacyjnego albo sądu okręgowego.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo sędziów dotyczące powołania prezesa sądu apelacyjnego stanowi informację publiczną. Członek zrzeszenia o niesformalizowanej strukturze prawnej posiada legitymację do wniesienia skargi na bezczynność organu. Szeroka interpretacja pojęcia "każdy" w kontekście prawa do informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Pismo sędziów nie stanowi informacji publicznej. Brak legitymacji procesowej skarżącego, ponieważ wniosek złożyło Zrzeszenie, a skargę osoba fizyczna. Wniosek został rozpatrzony w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p., a odpowiedź została przekazana Zrzeszeniu.

Godne uwagi sformułowania

"aby dokument podlegał udostępnieniu musi charakteryzować się cechami, które pozwalają na uznanie, iż jest informacją publiczną." "pismo, które prezentuje opinię lub poglądy nadawcy" "Zrzeszenie nie ma podmiotowości prawnej, gdyż nie jest obecnie stowarzyszeniem, ale zrzeszeniem osób fizycznych, utworzonym bezpośrednio na podstawie art. 58 Konstytucji RP." "założenie, że ze skargą w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej może wystąpić (jako osoba fizyczna) dowolny członek organizacji, która jest pierwotnym (właściwym) wnioskodawcą, jest błędne i bezpodstawne." "opinia wyrażona poza ustawowym trybem procedowania, z własnej inicjatywy sędziów w trosce o właściwe funkcjonowanie Sądu Apelacyjnego w [...] nie może zostać zakwalifikowana, jako dokument, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej." "Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odniesienie się do formy prawnej Skarżącego i rozważenie czy w opisanym stanie faktycznym i prawnym może występować jako przedstawiciel Zrzeszenia lub osoba fizyczna." "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (...) przewiduje wolność zrzeszania się. Przepis art. 58 ust.1 Konstytucji RP wskazuje, że "Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się". Pojęcie "każdy" oznacza zarówno osoby fizyczne i prawne, jak i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, np. organizacje społeczne." "W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe regulacje należy interpretować w kontekście specyfiki prawa do informacji publicznej, które charakteryzuje relację, jaka nawiązuje się pomiędzy członkiem wspólnoty publicznoprawnej domagającym się informacji publicznej a dysponentem tej informacji." "Wobec powyższego nawet w sytuacji gdy z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej występuje niesformalizowany prawnie Związek a skargę do Sądu składa członek tego związku nie można uznać, iż brak legitymacji skargowej Skarżącego powoduje konieczność odrzucenia skargi." "Założeniem tej ustawy jest zapewnienie, w drodze dostępu do informacji publicznej, społecznej kontroli nad działalnością m.in. organów władzy publicznej."

Skład orzekający

Andrzej Góraj

przewodniczący

Andrzej Wieczorek

sprawozdawca

Arkadiusz Koziarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie szerokiej interpretacji prawa do informacji publicznej, dopuszczającej dostęp do opinii sędziów wyrażonych poza formalnym trybem, oraz potwierdzenie legitymacji procesowej członków niesformalizowanych zrzeszeń."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego kontekstu wniosku o informację publiczną skierowanego do Ministra Sprawiedliwości w sprawie dotyczącej sądownictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu dostępu do informacji publicznej, a mianowicie możliwości uzyskania informacji o wewnętrznych opiniach sędziów dotyczących obsady stanowisk w sądownictwie. Podkreśla znaczenie jawności życia publicznego i kontroli obywatelskiej nad działaniami władzy.

Czy opinia sędziów w sprawie nominacji prezesa sądu to informacja publiczna? WSA odpowiada!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 310/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Arkadiusz Koziarski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości do rozpatrzenia wniosku A. J. z dnia [...] marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. J. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pan A.J. (dalej Skarżący) wniósł skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej MS/Organ) w sprawie udostępnienia informacji publicznej opisanej we wniosku złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] marca 2024 r. (znak sprawy w Ministerstwie Sprawiedliwości [...]).
Skarżący wskazał, że jest członkiem zarządu [...] (dalej Zrzeszenie) i w w/w dniu zwrócił się do Organu o udostępnienie informacji publicznej, to jest o przesłanie "skanu albo zdjęcia pisma sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] z wnioskiem o powołanie SSA X.Y. na funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego wraz z podpisami sędziów". Wniosek został wysłany z adresu poczty elektronicznej: [...], który służy do prowadzenia oficjalnej korespondencji Zrzeszenia.
Podniósł, że Zrzeszenie nie ma podmiotowości prawnej, gdyż nie jest obecnie stowarzyszeniem, ale zrzeszeniem osób fizycznych, utworzonym bezpośrednio na podstawie art. 58 Konstytucji RP. Wobec tego, że Zrzeszenie nie ma zdolności prawnej ani sądowej, wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony w istocie przeze niego, jako osobę fizyczną.
Wskazał, że pismem z [...] kwietnia 2024 r. Dyrektor Biura Komunikacji i Promocji Ministerstwa Sprawiedliwości skierowanym do Skarżącego wskazał między innymi, że "aby dokument podlegał udostępnieniu musi charakteryzować się cechami, które pozwalają na uznanie, iż jest informacją publiczną. Ustawa definiuje informację publiczną, jako informację o sprawach publicznych. Przeciwieństwem informacji publicznych są dokumenty, które nie przesądzają o kierunku działania, ich sporządzenia nie przewiduje ustawa. Mogą powstać na potrzeby wewnętrzne albo pomocniczo w celu wypracowania ostatecznego stanowiska lub podjęcia decyzji. Zdaniem organu takim dokumentem jest też pismo, które prezentuje opinię lub poglądy nadawcy" ([...]). W piśmie zaproponowano również zwrócenie się o udzielenie wnioskowanej informacji bezpośrednio do Sądu Apelacyjnego w [...].
Skarżący wskazał, że z treści pisma Organu wynika, że jego autor nie zaprzeczył, iż Ministerstwo jest w posiadaniu listu, o którym mowa we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie organu dokument, którego wniosek dotyczy, nie stanowi jednak informacji publicznej.
Jego zdaniem dokument objęty wnioskiem o udostępnienie informacji pobeczanej spełnia wszystkie przesłanki, pozwalające uznać go za informację pobeczaną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 dalej u.d.i.p). W uzasadnieniu skargi wskazywał, dlaczego wnioskowaną informację należało uznać za informację publiczną i podnosił, że z tych powodów powinna ona zostać udostępniona przez MS zgodnie z wnioskiem.
W odpowiedzi na skargę Organ wnosił o jej odrzucenie lub oddalenie.
Organ zauważył, że w skardze z [...] maja 2024 r. Skarżący (występujący, jako osoba fizyczna) postawił MS zarzut bezczynności w zakresie sposobu, w jaki organ odpowiedział na wniosek Zrzeszenia z [...] marca 2024 r. o treści: "w imieniu Zrzeszenia Sędziów "Sędziowie RP" zwracam się z prośbą o udzielenie informacji publicznej - przesłania skanu albo zdjęcia pisma sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] z wnioskiem o powołanie SSA X.Y. na funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego wraz z podpisami sędziów".
MS wnosił o odrzucenie skargi z powodu braku legitymacji skargowej Skarżącego. Twierdzi, że skarga została wniesiona przez osobę fizyczną - Pana A.J. a dotyczy postępowania zainicjowanego przez inny podmiot -Zrzeszenie.
Zdaniem Organu o tym kto jest wnioskodawcą w tej sprawie świadczą te okoliczności:
1. wniosek rozpoczyna się od słów "w imieniu Zrzeszenia Sędziów "Sędziowie RP" zwracam się z prośbą o udzielenie informacji publicznej (...);
2. wniosek podpisał i wniósł członek zarządu Zrzeszenia;
3. wniosek został wniesiony z oficjalnego adresu poczty elektronicznej Zrzeszenia, to jest: Zrzeszenie Sędziowie RP ([...] ten sam adres widnieje na głównej stronie internetowej Zrzeszenia: [...] - informacja umieszczona została na dole strony obok innych danych adresowych Zrzeszenia).
Organ wskazał, że wniosek Zrzeszenia został rozpatrzony w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. a odpowiedź na wniosek została przekazana Zrzeszeniu. Podniesiono, że Skarżący twierdzi, że wniosek "został złożony w istocie "przeze mnie, jako osobę fizyczną". Nadal wskazuje jednak, że:
1. złożył wniosek jako członek zarządu Zrzeszenia (tak też podpisał wniosek),
2. w sprawie wniosku reprezentuje Zrzeszenie,
3. wniosek został wysłany z adresu poczty elektronicznej, który służy do prowadzenia "oficjalnej korespondencji Zrzeszenia".
Podkreślił, że Skarżący nie wykazał w skardze związku między sferą jego indywidualnych praw (jako osoby fizycznej) a zaskarżoną czynnością organu, jaką jest odpowiedź udzielona na wniosek Ogólnopolskiego Zrzeszenia [...]". Nie wykazał, aby legitymował się interesem własnym, a przy tym indywidualnym do zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wniosku z [...] marca 2024 r. wniesionego przez inny podmiot.
Zdaniem organu, założenie, że ze skargą w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej może wystąpić (jako osoba fizyczna) dowolny członek organizacji, która jest pierwotnym (właściwym) wnioskodawcą, jest błędne i bezpodstawne.
Wobec powyższego mając na uwadze brzmienie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - P.p.s.a. ) Organ wnosił o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej.
Z ostrożności procesowej organ wobec braku naruszenia prawa wnosił oddalenie skargi. Stwierdził, że Sędziowie, podobnie, jak wszyscy obywatele, mają prawo do wyrażania swoich poglądów.
Uznał, że MS działa na podstawie i w granicach prawa. Dotyczy to m.in. kompetencji, którą przewiduje art. 23 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze.zm.). Zgodnie z tą normą, Minister Sprawiedliwości powołuje prezesa sądu apelacyjnego spośród sędziów sądu apelacyjnego albo sądu okręgowego. Po powołaniu prezesa sądu apelacyjnego Minister Sprawiedliwości przedstawia go właściwemu zgromadzeniu ogólnemu sędziów sądu apelacyjnego.
W ocenie organu nie można zgodzić się ze Skarżącym, że opinia wyrażona poza ww. trybem ustawowym, z własnej inicjatywy sędziów w trosce o właściwe funkcjonowanie Sądu Apelacyjnego w [...] może zostać zakwalifikowana, jako dokument, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zdaniem Organu Opinia taka, wbrew zdaniu Skarżącego, nie stanowi "stanowiska wyrażonego przez funkcjonariusza publicznego" w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b u.d.i.p. Jego zdaniem nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że skoro sędzia jest funkcjonariuszem publicznym to automatycznie "wystąpienie grupy sędziów stanowi informację publiczną". Uznał, że bezsprzecznie powołanie Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] jest sprawą publiczną. Z tego powodu Minister Sprawiedliwości na bieżąco informował opinię publiczną (także za pośrednictwem Biuletynu Informacji Publicznej) o wszystkich etapach tej procedury i swoich decyzjach. Jego zdaniem nie oznacza to, że każda indywidualna opinia wyrażona poza ww. procedurą nabiera w związku z tym waloru informacji publicznej.
W konsekwencji zdaniem Organu jest niezasadny zarzut, że wniosek z [...] marca 2024 r. został rozpatrzony z naruszeniem prawa. Organ uznał, że wobec zaprezentowanych ustaleń natury faktycznej i prawnej, za właściwy sposób rozpatrzenia tego wniosku należało przyjąć zawiadomienie wnioskodawcy pismem, że jego wniosek wykracza poza zakres ustawowego obowiązku informacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - P.p.s.a. ), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.
Skarga analizowana wg. podanych kryteriów kontroli jest zasadna.
Skarżący wskazał, że jest członkiem zarządu Zrzeszenia i zwrócił się do Organu o udostępnienie informacji publicznej, to jest o przesłanie "skanu albo zdjęcia pisma sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] z wnioskiem o powołanie SSA X.Y. na funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego wraz z podpisami sędziów".
Organ twierdzi, że zastosował dyspozycję art. 13 ust. 2 u.d.i.p. tj. przekazał Zrzeszeniu odpowiedź na wniosek. Zdaniem Organu w skardze z [...] maja 2024 r. Skarżący (występujący, jako osoba fizyczna) postawił Ministrowi Sprawiedliwości zarzut bezczynności w zakresie sposobu, w jaki organ odpowiedział na wniosek Zrzeszenia z [...] marca 2024 r. o treści: "w imieniu Zrzeszenia [...] zwracam się z prośbą o udzielenie informacji publicznej - przesłania skanu albo zdjęcia pisma sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] z wnioskiem o powołanie SSA X.Y. na funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego wraz z podpisami sędziów".
Wobec powyższego Skarżący wniósł skargę na bezczynność MS w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, złożonego za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] marca 2024 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
MS wnosił o odrzucenie skargi z powodu braku legitymacji skargowej Skarżącego. Twierdzi, że skarga została wniesiona przez osobę fizyczną - Pana A.J. a dotyczy postępowania zainicjowanego przez inny podmiot -Zrzeszenie. Z tego powodu skarga powinna zostać odrzucona.
Organ twierdzi , że opinia wyrażona poza ustawowym trybem procedowania, z własnej inicjatywy sędziów w trosce o właściwe funkcjonowanie Sądu Apelacyjnego w [...] nie może zostać zakwalifikowana, jako dokument, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odniesienie się do formy prawnej Skarżącego i rozważenie czy w opisanym stanie faktycznym i prawnym może występować jako przedstawiciel Zrzeszenia lub osoba fizyczna. Nadto konieczne jest odniesienie się do zagadnienia, czy opinia wyrażona poza trybem ustawowym, z własnej inicjatywy sędziów może zostać zakwalifikowana, jako dokument, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W pierwszej kolejności należy odnieść się najdalej idącego wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę a mianowicie wniosku o odrzucenie skargi.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest dokonanie oceny, czy podmiot prawa nie będący Zrzeszenie o niesformalizowanej strukturze prawnej jest uprawniony w obowiązującym stanie prawnym do żądania informacji publicznej i kto może działać w imieniu takiego podmiotu.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997.07.16, 1997.78.483 dalej Konstytucja RP) przewiduje wolność zrzeszania się. Przepis art. 58 ust.1 Konstytucji RP wskazuje, że "Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się". Pojęcie "każdy" oznacza zarówno osoby fizyczne i prawne, jak i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, np. organizacje społeczne. W ocenie WSA w Warszawie taka forma prawna jaką przyjęło występujące w sprawie Zrzeszenie uprawnia podmioty tworzące to Zrzeszenie do daleko idącej swobody w podejmowaniu decyzji także decyzji procesowych.
W ocenie WSA w Warszawie w tym stanie faktycznym należy uprawnienia Zwiazku lub jego członków należy ujmować szeroko. Przede wszystkim należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd przyjmujący szerokie ujęcie podmiotowego zakresu dostępu do informacji publicznej. W tym zakresie można zwłaszcza powołać wyrok NSA z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. I OSK 1746/16 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), który na temat rozbieżnego brzmienia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 2 ust. 1 u.d.i.p. wypowiedział się w sposób następujący: "W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe regulacje należy interpretować w kontekście specyfiki prawa do informacji publicznej, które charakteryzuje relację, jaka nawiązuje się pomiędzy członkiem wspólnoty publicznoprawnej domagającym się informacji publicznej a dysponentem tej informacji. Wskazywane wyżej wartości leżące u podstaw prawa podmiotowego do informacji publicznej uzasadniają tezę, że skoro informacja publiczna ma stanowić gwarancję jawności życia publicznego, to nie ma uzasadnionych podstaw do zawężania katalogu podmiotów uprawnionych do jej uzyskania. W tym kontekście należy wykładać wskazane wyżej regulacje prawne. Normę wskazującą na podmiot publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej zakodowaną w wiążących organy władzy publicznej przepisach art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 1 u.d.i.p.
W ocenie Sądu normę art.58 ust.1, art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 1 u.d.i.p. należy odczytywać w ten sposób, że podmiotem mogącym domagać się udostępnienia informacji publicznej jest podmiot legitymowany do tego ustawowo, tj. "każdy".
Podkreślić, należy że stanowisko, według którego prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, a nie tylko obywatelom, zostało wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2015 r., II PO 2/15, LEX nr 1996831. Również w literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcie "każdy" oznacza zarówno osoby fizyczne i prawne, jak i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, np. organizacje społeczne (wyrok NSA z 18 lutego 2016 r., I OSK 2259/14; glosa M. Jaśkowskiej do postanowienia WSA w Warszawie z 18 lutego 2010 r., II SAB/Wa 197/09, OSP 2011/9/94; wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., I OSK 1172/16; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., I OSK 1002/09 i I OSK 1003/09)".
Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2016 r., sygn. I OSK 1172/16 (również dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Wobec powyższego nawet w sytuacji gdy z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej występuje niesformalizowany prawnie Związek a skargę do Sądu składa członek tego związku nie można uznać, iż brak legitymacji skargowej Skarżącego powoduje konieczność odrzucenia skargi.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1– 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast okoliczność wydania aktu lub podjęcia czynności po wniesieniu skargi powoduje, że bezprzedmiotowe jest orzekanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, ale uwzględnienie skargi może wówczas polegać na stwierdzeniu, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo naruszenie prawa nie było rażące (wyrok NSA z 2 lutego 2018 roku, sygn. akt II OSK 2966/17). Sąd mając na względzie katalog możliwych rozstrzygnięć wymienionych w art. 149 P.p.s.a. powinien odnieść się do całości sprawy orzekając zarówno w zakresie bezczynności, jak i dokonując oceny, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p, nie umorzył postępowania bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej – art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zaś zakres podmiotowy – wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Jak z kolei wynika z art. 6 ust. 1 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. c, pkt 3 lit. a, lit. d, lit. e i pkt 4 lit. a u.d.i.p, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 i zasadach ich funkcjonowania, w tym o organizacji (pkt 2 lit. b), o przedmiocie działalności i kompetencjach (pkt 2 lit. c); o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (pkt 3 lit. a), o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (pkt 3 lit. d), o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (pkt 3 lit. e), a także treść i postać dokumentów urzędowych (pkt 4 lit. a). Dokumentem urzędowym w rozumieniu u.d.i.p jest natomiast treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2 u.d.i.p).
Analizując treści art. 1 ust. 1 oraz art. 6 u.d.i.p. z uwzględnieniem zawarowanego w art. 61 Konstytucji RP prawa podmiotowego do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej, powszechnie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. W szczególności jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, w tym treść dokumentów używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań, niezależnie od tego, od kogo pochodzą (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 września 2021 r. sygn. akt III OSK 1036/21, z 27 października 2020 r. sygn. akt I OSK 2266/19, z 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 967/19 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p., decyduje zatem kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Informacja publiczna obejmuje swoim znaczeniem szerszy zakres pojęciowy niż dokumenty urzędowe, przy czym pojęcie dokumentu urzędowego różni się od dokumentu zawierającego informację publiczną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 3032/21 – niepublikowany; dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). "Zewnętrzność" pisma, rozumiana jako skierowanie go do innego podmiotu lub złożenie do akt sprawy, stanowi cechę definicyjną dokumentu urzędowego. Kwestia zewnętrznego charakteru pisma ma więc znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy jest ono dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Nieskierowanie pisma do podmiotu spoza struktur organizacyjnych jego autora dowodzi zatem, że nie stanowi ono dokumentu urzędowego, co nie oznacza jeszcze, że pismo to nie zawiera informacji publicznej. Nie każdy dokument zawierający informację publiczną jest dokumentem urzędowym i nie każdy dokument niebędący dokumentem urzędowym jest tzw. dokumentem wewnętrznym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2022 r. sygn. akt III OSK 1588/21 – niepublikowany; dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W analizowanym przypadku w ocenie Sądu opinia wyrażona poza ustawowym trybem procedowania, z własnej inicjatywy sędziów w trosce o właściwe funkcjonowanie Sądu Apelacyjnego w [...] powinna być zakwalifikowana, jako dokument, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zdaniem tut. Sądu również sporne treści oznaczone we wniosku strony, jako odnoszące się do szeroko rozumianej materii informacji o działalności organu władzy publicznej i dysponowania mieniem publicznym należy zakwalifikować jako informację publiczną, znów pamiętając o tym, że nauka prawa jak i judykatura, opowiada się za szerokim rozumieniem pojęcia informacji publicznej.
Rozstrzygając w oparciu o kryterium rzeczowe, czy określony dokument zawiera informację podlegającą udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p., należy mieć zatem na uwadze, że założeniem tej ustawy jest zapewnienie, w drodze dostępu do informacji publicznej, społecznej kontroli nad działalnością m.in. organów władzy publicznej. Cel ten powinien być uwzględniany każdorazowo przy ocenie, czy dana informacja ma charakter informacji publicznej (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 1218/21, z 24 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4207/21, z 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1645/14 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu żądana przez Skarżącego informacja została wytworzona przez osoby publiczne i przedstawiona organowi administracji.
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, uznając skargę za zasadną, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a..
Sąd doszedł zaś do przekonania, iż stwierdzona bezczynność, nie jawiła się jako mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji przepisu art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI