II SAB/Wa 305/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-09-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
informacja publicznadostęp do informacjibezczynność organuPolska Fundacja Narodowaustawa o dostępie do informacji publicznejsąd administracyjnytransparentnośćzadania publiczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał "Polską Fundację Narodową" do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez bezczynność i nakładając grzywnę.

Skarżąca M.W. wniosła skargę na bezczynność "Polskiej Fundacji Narodowej" (PFN) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej umów, finansów i działalności PFN. PFN kwestionowała swój status jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej. Sąd uznał PFN za podmiot zobowiązany, a żądane informacje za publiczne, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez bezczynność i zobowiązując PFN do rozpoznania wniosku w określonym zakresie.

Skarżąca M.W. złożyła skargę na bezczynność "Polskiej Fundacji Narodowej" (PFN) w odpowiedzi na jej wniosek z [...] stycznia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek dotyczył m.in. treści umów, dokumentów finansowych, listy rachunków bankowych oraz wykazu wpływów i wydatków PFN. PFN wielokrotnie wzywała skarżącą do podania adresu do doręczeń, kwestionując możliwość doręczania korespondencji drogą elektroniczną i podnosząc, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Sąd uznał, że PFN, mimo iż nie jest własnością Państwa, realizuje zadania publiczne przy użyciu środków pochodzących od spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa, co czyni ją podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Sąd uznał, że informacje dotyczące umów związanych z kampaniami informacyjnymi, dokumentów finansowych, listy rachunków bankowych oraz wykazu wpływów i wydatków stanowią informację publiczną. W związku z tym, sąd zobowiązał PFN do rozpoznania wniosku w określonych punktach, stwierdził rażące naruszenie prawa przez bezczynność, wymierzył grzywnę w wysokości 2.000 zł oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej. W pozostałym zakresie skargę oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, "Polska Fundacja Narodowa" jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ realizuje zadania publiczne przy użyciu środków pochodzących od spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa, co czyni ją podmiotem podlegającym przepisom ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo iż PFN nie jest własnością Państwa, jej działalność finansowana ze środków spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa i realizująca cele publiczne, podlega zasadom transparentności i społecznego nadzoru, podobnie jak majątek będący własnością Państwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (11)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Określa podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Stanowi, że udostępnienie informacji publicznej następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku.

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Określa, że odmowa udostępnienia informacji publicznej lub umorzenie postępowania wymaga formy decyzji administracyjnej.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 8 i 9

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym orzekanie w sprawach skarg na bezczynność.

p.p.s.a. art. 149 § par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a i par. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki uwzględnienia skargi na bezczynność, w tym zobowiązanie do wydania aktu lub dokonania czynności, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz wymierzenie grzywny.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 14 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Dotyczy umorzenia postępowania o udostępnienie informacji.

p.p.s.a. art. 52 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wyczerpania środków zaskarżenia jako warunku dopuszczalności skargi.

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych art. 5 § ust. 1

Definiuje środki publiczne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

PFN jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Żądane informacje stanowią informację publiczną. Bezczynność PFN miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odrzucone argumenty

PFN nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Skarga powinna zostać odrzucona z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia.

Godne uwagi sformułowania

"Polska Fundacja Narodowa" jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej, a żądanie objęte wnioskiem skarżącej jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Sposób zarządzania tym majątkiem powinien zatem podlegać, jeśli idzie o informację publiczną, takim samym zasadom transparentności i społecznego nadzoru, jak w odniesieniu do majątku będącego własnością Państwa. Bezczynność ta miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skład orzekający

Izabela Głowacka-Klimas

sprawozdawca

Konrad Łukaszewicz

członek

Stanisław Marek Pietras

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, gdy podmiot ten nie jest organem administracji publicznej w tradycyjnym rozumieniu, ale realizuje zadania publiczne przy użyciu środków publicznych lub quasi-publicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji "Polskiej Fundacji Narodowej", ale może być stosowane analogicznie do innych fundacji i podmiotów realizujących zadania publiczne przy wsparciu państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy transparentności działania fundacji powołanej z inicjatywy rządu i finansowanej ze środków spółek Skarbu Państwa, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i medialne.

Czy Polska Fundacja Narodowa ukrywa informacje o wydatkach? Sąd Administracyjny nakazuje ujawnienie danych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 305/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Konrad Łukaszewicz
Stanisław Marek Pietras /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2364/21 - Wyrok NSA z 2023-03-03
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. art. 1 ust. 1, 4 ust. 1, 13, 14 ust. 2, 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. art. 3 par. 2 pkt 8 i 9, 52 par. 1, 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a i par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi M.W. na bezczynność "Polskiej Fundacji Narodowej" z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje "Polską Fundację Narodową" z siedzibą w W. do rozpoznania wniosku skarżącej M.W. z dnia [...] stycznia 2018 r. w zakresie punktów: 1, 2, 3, 4, 6, 7 i 8 – w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza "Polskiej Fundacji Narodowej" z siedzibą w W. grzywnę w kwocie 2.000 zł (dwa tysiące złotych); 4. w pozostałym zakresie skargę oddala; 5. zasądza od "Polskiej Fundacji Narodowej" z siedzibą w W. na rzecz skarżącej M.W. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] stycznia 2018 r. Pani M. W. (strona, skarżąca) mailowo i bez podania szczegółowych danych (adresowych) skierowała do "Polskiej Fundacji Narodowej" wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w postaci:
1) treści umów, na podstawie których "Polska Fundacja Narodowa" (dalej jako PFN) posiada tytuł prawny do lokalu, w którym ma swoją siedzibę;
2) treści dokumentów finansowych i księgowych (w szczególności faktur
i rachunków) wystawionych w związku z zawarciem umów, o których mowa w pkt 1;
3) treści umów, zawartych przez PFN w celu prowadzenia kampanii informacyjnej, na temat której członkowie statutowych władz PFN wypowiadali się wraz z Prezesem Rady Ministrów na konferencji prasowej w dniu [...] września 2017 r.;
4) treści dokumentów finansowych i księgowych (w szczególności: faktur
i rachunków) wystawionych w związku z zawarciem umów, o których mowa w pkt 3;
5) treści korespondencji prowadzonej z przedstawicielami organów władzy publicznej, względnie z posłami lub senatorami – od dnia ujawnienia PFN
w Krajowym Rejestrze Sądowym do dnia realizacji niniejszego wniosku;
6) listy rachunków bankowych posiadanych przez PFN;
7) wykazu wpływów i wydatków na rachunki bankowe, o których mowa w pkt 6, na podstawie historii operacji – od dnia ujawnienia PFN w Krajowym Rejestrze Sądowym do dnia realizacji niniejszego wniosku – na przykład w formie dokumentu wyeksportowanego z systemu bankowości elektronicznej;
8) zestawienia umów zawartych przez PFN – od dnia ujawnienia PFN
w Krajowym Rejestrze Sądowym do dnia realizacji niniejszego wniosku – zawierającego co najmniej informację w zakresie: daty zawarcia umowy, przedmiotu umowy, podmiotu, z którym zawarto umowę (w tym numeru NIP, REGON lub KRS
w przypadku przedsiębiorców), wartości przedmiotu umowy, okresu obowiązywania umowy;
9) treści uchwał statutowych organów PFN - od dnia ujawnienia PFN w Krajowym Rejestrze Sądowym do dnia realizacji niniejszego wniosku.
W dniu [...] stycznia 2018 r. PFN powiadomiła skarżącą o konieczności wskazania adresu zamieszkania "celem doręczenia orzeczenia".
W dniu [...] stycznia 2018 r. skarżąca wskazała, iż adres do korespondencji skarżącej znajduje się we wniosku o dostęp do informacji publicznej.
W dniu [...] stycznia 2018 r. PFN poinformowała skarżącą, że "dokumenty" zostaną przesłane na podany adres.
W dniu [...] lutego 2018 r. PFN ponownie wezwała skarżącą do wskazania adresu zamieszkania "celem doręczenia orzeczenia". Zdaniem PFN na adres elektroniczny nie są doręczane orzeczenia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej
W dniu [...] lutego 2018 r. Skarżąca ponownie poinformowanie PFN, iż adres do korespondencji Skarżącej znajduje się w nagłówku wniosku o dostęp do informacji publicznej.
W dniu [...] lutego 2018 r. PFN ponowne powiadomiła skarżącą
o konieczności wskazania adresu zamieszkania (w terminie 7 dni) z informacją,
że podany "adres do doręczeń" nie może być uznany za prawidłowy w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W dniu [...] lutego 2018 r. skarżąca ponowne poinformowała PFN,
że adres zamieszkania skarżącej znajduje się w nagłówku wniosku o dostęp
do informacji publicznej i wniosła o wysłanie decyzji na wskazany adres.
W dniu [...] kwietnia 2018 r. skarżąca poinformowała PFN
o nieotrzymaniu ani wnioskowanej informacji publicznej, ani decyzji administracyjnej wraz z prośbą o niezwłoczne przesłanie żądanej informacji.
W dniu [...] kwietnia 2018 r. PFN poinformowała skarżącą o przedłużeniu
o 2 tygodnie terminu na udostępnienie żądanej informacji publicznej "z uwagi
na konieczność przeanalizowania dużej liczby wnioskowanych dokumentów".
W dniu [...] maja 2018 r. skarżąca poinformowała PFN o upływie terminu wyznaczonego w dniu [...] kwietnia 2018 r. wysyłając jednocześnie ponaglenie.
M. W. – skarżąca w niniejszej sprawie, wywiodła skargę
na bezczynność PFN w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia
2018 r. Polskiej Fundacji Narodowej zarzuciła naruszenie:
1) art. 10 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka - przez nieuzasadnione ograniczenie wolności skarżącej do pozyskiwania
i rozpowszechniania informacji;
2) art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP - przez nieudostępnienie informacji publicznej, objętej wnioskiem skarżącej z dnia [...] stycznia 2018 r.
Domagała się:
1) rozpoznanie sprawy na rozprawie;
2) zobowiązanie Polskiej Fundacji Narodowej do rozpoznania wniosku
z dnia [...] stycznia 2018 r. o dostąp do informacji publicznej w terminie trzech dni roboczych od dnia uprawomocnienia się wyroku;
3) stwierdzenie, że Polska Fundacja Narodowa dopuściła się bezczynności, oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszenia prawa;
4) wymierzenie Polskiej Fundacji Narodowej grzywny w wysokości 10 zł za każdy dzień bezczynności do dnia skierowania niniejszej skargi - tj. 4080 zł
od dnia [...] lutego 2018 r.;
5) zasądzenie od Polskiej Fundacji Narodowej zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi.
W uzasadnieniu skargi wskazała na dotychczasowy przebieg sprawy. Podkreśliła, że w jej ocenie PFN jest podmiotem podlegającym reżimowi ustawy
o dostępie do informacji publicznej. Polska Fundacja Narodowa powstała w 2016 r.
z inicjatywy aktualnej większości rządzącej jako wspólne przedsięwzięcie 17 spółek
z udziałem Skarbu Państwa.
W ocenie skarżącej biorąc pod uwagę powszechnie znane informacje dotyczące wpływu przedstawicieli organów władzy na ustanowienie PFN, jak i cele wyrażone w jej statucie i faktycznie podjęte inicjatywy, należy przyjąć, że państwo (przynajmniej częściowo) scedowało część swoich zadań na PFN. Inicjatywy podejmowane przez PFN, które spotykają się z pełną aprobatą polskiego rządu, są częścią prowadzonej przez władzę polityki historycznej oraz kampanii wizerunkowej dotyczącej Polski.
Fakt podległości PFN organom władzy publicznej wyraźnie ilustrują wypowiedzi przedstawicieli większości parlamentarnej, które zostały w skardze przywołane. W ocenie skarżącej świadczy to o aktywnej roli organów władzy publicznej w powołaniu PFN, jak również realizowanych przez nią przedsięwzięciach. Nie ma zatem wątpliwości, że PFN – co najmniej w zakresie organizacyjnym
i strategicznym – jest podmiotem podległym władzy publicznej.
Skarżąca wskazała ponadto, że organ administracji publicznej władczo decyduje o obsadzie dwóch statutowych organów PFN, jak również o kształcie jej statutu. Uprawnienia te zresztą skutecznie realizuje, na co wskazuje kwerenda akt rejestrowych PFN i zawarte w nich oświadczenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Skarżąca podkreśliła również, że wprawdzie majątek PFN, przeznaczony na jej działalność statutową, przekazany został w odpowiednich częściach przez spółki prawa handlowego, to nie sposób uznać go za w pełni prywatny. Biorąc pod uwagę sumę udziałów Skarbu Państwa w spółkach, będących fundatorami PFN, jak również obowiązujące zasady nadzoru nad działalnością takich podmiotów przez Prezesa Rady Ministrów lub poszczególnych ministrów, w ocenie skarżącej jest bezsprzeczne, że majątek PFN ma charakter "majątku Skarbu Państwa" sensu stricto, o którym mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie, fakt wykonywania przez PFN części zadań publicznych "na prośbę" lub "na zlecenie" polskiego rządu każe uznać, że jest ona podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Treść wniosku o dostęp do informacji publicznej z dnia [...] stycznia 2018 r. nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Skarżąca wymienia konkretne informacje publiczne, do których udostępnienia domaga się od PFN.
Każda z wymienionych informacji odnosi się bądź do sposobu finansowania działalności PFN z szeroko rozumianego mienia Skarbu Państwa, bądź do działań zewnętrznych PFN, żywo komentowanych w debacie publicznej.
W odpowiedzi na skargę PFN wniosła o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu wskazała, że do chwili obecnej brak jest jednoznacznego
i prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego obowiązek podpadania PFN pod ustawę o dostępie do informacji publicznej.
PFN stoi na stanowisku, że na gruncie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, przepisów ustawy, a w szczególności art. 4 ustawy nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej tzn. nie jest podmiotem podpadającym pod ustawę o dostępie do informacji publicznej.
PFN posiada cele statutowe, które nie mogą być utożsamiane z zadaniami publicznymi, zaś jej działania nie są działaniami delegowanymi władzy publicznej
i nie zastępują działalności organów władzy. PFN posiada jedynie status podmiotu finansującego konkretne działania objęte statutem oraz jego celami, zatem jest to działanie nie nakierowane do odbiorcy powszechnego, ale indywidualnego. Dopiero działanie podmiotu finansowanego może być postrzegane jako działanie w ramach zadań publicznych w rozumieniu orzecznictwa administracyjnego, o ile będzie nakierowane na działanie do odbiorcy powszechnego (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1858/13, Lex nr 140498 lub wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt IOSK 2878/14), z czym w sytuacji PFN (a tym bardziej w kontekście objętych wnioskiem umów) nie mamy do czynienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi stała się bezczynność PFN – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Skarga oceniana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać na wstępie wypada, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi jest, jak wynika z art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Jednakże w przypadku skargi na bezczynność organu, której przedmiotem jest dostęp do informacji publicznej, skarga nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Zgodne z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak jest podstaw do występowania z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa oraz ponagleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a. W postępowaniu w sprawie dostępu do informacji publicznej przepisy k.p.a. mają bowiem zastosowanie w bardzo ograniczonym zakresie, ponieważ stosuje się je wyłącznie do decyzji wydawanych na podstawie art. 16 u.d.i.p.(wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest w tej sytuacji zasadne żądanie PFN odrzucenia skargi z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 a p.p.s.a. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.
Zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w formie czynności materialnotechnicznej. Jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania
o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 wymagają formy decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Stosownie do art. 13 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1).
W świetle ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej
w rozumieniu ustawy, oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w wyżej przytoczonym przepisie stosownych czynności. Do tych czynności należy albo udostępnienie informacji co odbywa się w drodze czynności materialno-technicznej, albo też wydanie decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji
o umorzeniu postępowania (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Kr 122/12, dostępne j.w.). Na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo traktuje przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, co może powodować uzasadnione wątpliwości adresata odpowiedzi co do tego, czy organ w ogóle udzielił odpowiedzi na jego wniosek (zob. wyrok WSA
w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 51/12, dostępne j.w.). Innymi słowy, niepodjęcie czynności udostępnienia informacji lub niewydanie decyzji administracyjnej rozpoznającej wniosek w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku uzasadnia ocenę zachowania organu w kategorii bezczynności. Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 § 1 p.p.s.a..
Ocena zasadności skargi sądowoadministracyjnej w sprawie dotyczącej bezczynności w udzieleniu informacji publicznej zależy od ustalenia czy określony podmiot odpowiada cechom instytucji zobowiązanych mocą ustawy do ich udzielenia, a zatem czy jest to jeden z podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., oraz od tego czy informacja której skarżący żądał, posiada walory informacji publicznej
w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 63). W myśl art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są tylko takie podmioty, które są w posiadaniu takich informacji.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że przed przystąpieniem do oceny zasadności skargi na bezczynność, Sąd zobligowany jest ocenić czy żądane informacje są informacjami publicznymi oraz czy Fundacja, od której skarżąca domagała się udostępnienia określonych danych, należy do kręgu podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej – podmiotów zobowiązanych prawem do stosowania przepisów u.d.i.p. Dopiero pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie będzie równoznaczna z przyjęciem, że Fundacja była potencjalnie zobligowana do stosowania przepisów u.d.i.p., a tym samym do podjęcia określonej w tych przepisach reakcji wobec złożonego przez skarżącą wniosku.
Sąd po przeprowadzeniu analizy akt sprawy oraz stosownych przepisów prawa, doszedł do wniosku, że Fundacja, wbrew jej stanowisku, jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej, a żądanie objęte wnioskiem skarżącej jest informacją publiczną
w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p..
Jest faktem powszechnie znanym, że PFN została utworzona z inicjatywy Polskiego Rządu przez 17 spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa w celu realizacji określonych zadań publicznych zapisanych w Statucie Fundacji m.in. w celu promocji i ochrony wizerunku Rzeczypospolitej Polskiej oraz polskiej gospodarki. Zgodnie ze statutem Fundacji Rząd RP, poprzez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa oraz ministra właściwego do spraw energii, ma zapewniony władczy wpływ na funkcjonowanie Fundacji. Tylko za zgodą tych ministrów może nastąpić powołanie i odwołanie członków Zarządu Fundacji oraz Rady Fundacji, dokonanie zmian w statucie Fundacji, czy też postawienie Fundacji w stan likwidacji.
Majątek Fundacji stanowi Fundusz Założycielski w kwocie 97,5 mln zł, na który składają się środki finansowe wniesione przez Fundatorów (spółki kontrolowane przez Skarb Państwa) do 30 grudnia 2016 r. Ponadto każdy z Fundatorów zobowiązał się do dokonywania przez 10 lat począwszy od 2017 r. określonych corocznych wpłat na działalność statutową Fundacji.
Majątek, którym dysponuje Fundacja nie jest wprawdzie "majątkiem publicznym" sensu stricto, albowiem nie jest własnością Państwa, lecz własnością Fundacji działającej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1491). Nie są to też środki publiczne w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U.
z 2017 r. poz. 2077 ze zm.). Jednak w sytuacji, gdy Państwo realizuje swoje zadania publiczne poprzez tworzenie takich podmiotów z wykorzystaniem środków finansowych pochodzących od spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa, to nie można uznać, że majątek który został Fundacji przekazany, nie zachował charakteru "majątku publicznego". Sposób zarządzania tym majątkiem powinien zatem podlegać, jeśli idzie o informację publiczną, takim samym zasadom transparentności i społecznego nadzoru, jak w odniesieniu do majątku będącego własnością Państwa – tak też WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 2069/17 oraz z dnia 8 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Wa 486/18 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się do kwestii ustalenia, czy żądane informacje stanowią informację publiczną trzeba wskazać, iż pojęcie to przywołane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Kluczowe znaczenie ma tu definicja "sprawy publicznej". Sprawa publiczna stanowi przeciwieństwo sprawy niepublicznej (prywatnej), do której ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania. Sprawa publiczna, co do której ma być udzielona informacja publiczna, wskazuje na publiczną naturę zadań wykonywanych przez określony podmiot. To stanowisko odwołuje się do potocznego rozumienia słowa "publiczny", czyli dotyczący ogółu, służący ogółowi ludzi, dostępny dla wszystkich, ogólny, społeczny, nieprywatny (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego. Tom D-Ś, red. S. Dubisz, Warszawa 2008, s. 843). Oznacza to, że w sprawach prywatnych nie mamy do czynienia z informacją publiczną (tak w wyroku NSA z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1035/10). Uznać zatem należy, że z informacją publiczną nie mamy do czynienia wtedy, gdy dana informacja nie dotyczy sprawy publicznej, ale co do zasady obejmuje sprawy prywatne, niepubliczne, osobiste (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), a także informacje, które naruszałyby godność, cześć (dobre imię), a więc dobra osobiste (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151). Tym samym, jeśli informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa nie podlega ona udostępnieniu. W sytuacji, w której występuje aktywność organów publicznych, mamy natomiast do czynienia z informacją publiczną (patrz wyrok NSA z dnia 28 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2916/15, publik. j.w.).
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie informacje, których ujawnienia domagała się skarżąca zawarte pod pkt 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8 wniosku stanowią informację publiczną i w tym zakresie wniosek skarżącej winien być rozpatrzony przez Fundację.
Jeżeli chodzi o pkt 1, 3, 8 wniosku to należy wskazać, że umowa zawarta pomiędzy PFN a podmiotami gospodarczymi na kampanie informacyjne promujące cel publiczny, jak również inne umowy zawierane przez Fundację, sfinansowane
ze środków Fundacji (środków pozyskanych od spółek zarządzanych przez Skarb Państwa na cele publiczne) stanowi informację publiczną. W tym miejscu Sąd wskazuje, powołując się na poglądy orzecznictwa, iż treść umów dotyczących majątku publicznego jest informacją publiczną, a wnioski o ich udostępnienie powinny być rozpatrywane w oparciu o przepisy u.d.i.p..
Jeżeli chodzi o pkt 2, 4 wniosku to należy wskazać, że wystawione
na podstawie umów, o których mowa powyżej, dokumenty finansowe i księgowe
w szczególności (faktury i rachunki), posiadają walor informacji publicznej. Powyższa informacja stanowi element umowy cywilnoprawnej zawartej przez organ w związku
z realizacją określonych zadań związanych z jego działalnością i odnosi się do sposobu dysponowania majątkiem publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz.U.
z 2016 r. poz. 1764, ze zm. dalej zwana: "u.d.i.p."). Umowy cywilnoprawne oraz faktury Vat, czy też dokumenty potwierdzające dokonanie zapłaty związane
z gospodarowaniem środkami publicznymi, stanowią informację publiczną
w rozumieniu u.d.i.p..
W ocenie Sądu również w zakresie pkt 6 i 7 mamy do czynienia z informacją publiczną. Jeżeli chodzi o listę rachunków bankowych posiadanych przez Fundację to należy wskazać, że skoro Fundacja posiada środki pozyskane od spółek zarządzanych przez Skarb Państwa na cele publiczne, to dysponuje środkami publicznymi – majątkiem publicznym i jako taki powinien ujawnić listę rachunków bankowych, na których znajduje się majątek publiczny.
Jeżeli chodzi o pkt 5 wniosku to w ocenie Sądu, żądana tam informacja nie stanowi informacji publicznej jest to wewnętrzna dokumentacja Fundacji, która nie podlega ujawnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Również informacja z pkt 9 wniosku nie może być ujawniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dokumenty tworzone przez organy władzy publicznej podczas procesu legislacyjnego stanowią, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy
o dostępie do informacji publicznej, informacje o sprawach publicznych, a stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "c" i "d", będąc rodzajem informacji dotyczącej sposobu stanowienia aktów publicznoprawnych i sposobu przyjmowania i załatwiania spraw, podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych. Skarżąca domagała się natomiast udostępnienia samych uchwał.
Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest, jak stwierdził NSA w wyroku z 17.11.2015 r.,
II OSK 652/15, kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia
z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych.
W niniejszej sprawie Fundacja nie podjęła żadnych działań zmierzających do udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia [...] stycznia 2018 r., dlatego też
w ocenie składu orzekającego bezczynność ta miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Przyznanie od Fundacji na rzecz skarżącej grzywny do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Ustalając wysokość tej kwoty (2000 zł) Sąd wziął pod uwagę fakt, że Fundacja nie zajęła się sprawą.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i § 2 p.p.s.a., Sąd zobowiązał podmiotu obowiązany do rozpoznania wniosku, stwierdził, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, wymierzył organowi grzywnę. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od Fundacji na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwoty uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 zł, Sąd rozstrzygnął na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. W pozostałym zakresie oddalił skargę, orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a..

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI