II SAB/Wa 286/21

II SAB/Wa 286/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Piotr Borowiecki
Sławomir Fularski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Sygn. powiązane
III OSK 225/22 - Wyrok NSA z 2024-03-15
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.) Sędzia WSA Danuta Kania Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na bezczynność Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej do rozpatrzenia wniosku skarżącego B. S. z dnia [...] grudnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz skarżącego B. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
B. S. (dalej jako "wnioskodawca" lub "skarżący ") pismem z [...] grudnia 2020 r. złożonym za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (EPUAP) zwrócił się do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej także jako "MFPR") z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (lub jednostki podległe) prowadziło korespondencję ws. nieprzyznania lub odbierania funduszy [...] na projekty
w samorządach, które przyjęły tzw. rezolucje przeciw "ideologii LGBT", z innymi ministerstwami (lub jednostkami podległymi), z samorządami w Polsce lub instytucjami w Polsce zajmującymi się funduszami [...]? Jeśli tak, to proszę o kopię tej korespondencji.
2. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (lub jednostki podlegle) przygotowało lub otrzymało raporty lub analizy prawne ws. nieprzyznawania lub odbierania funduszy [...] na projekty w samorządach, które przyjęły tzw. rezolucje przeciw "ideologii LGBT"? Jeśli tak, to proszę o kopię tej korespondencji.
3. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (lub jednostki podlegle) korespondowało z [...] rządem, [...] ministerstwami lub [...] instytucjami ws. nieprzyznawania lub odbierania funduszy [...] na projekty w samorządach, które przyjęły tzw. rezolucje przeciw "ideologii LGBT"? Jeśli tak, to proszę o kopię tej korespondencji.
4. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (lub jednostki podlegle) korespondowało z instytucjami Unii Europejskiej ws. nieprzyznawania lub odbierania funduszy unijnych lub funduszy [...] samorządom, które przyjęły tzw. rezolucje przeciw "ideologii LGBT"? Jeśli tak, to proszę o kopie tej korespondencji.
5. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (lub jednostki podlegle) zna przypadki projektów, które odrzucono (odmówiono im dofinansowania z funduszy [...] lub funduszy unijnych) ze względu na przyjęte tzw. rezolucje przeciw "ideologii LGBT"? Jeśli tak, to proszę o listę takich projektów wraz z nazwą wnioskodawcy/beneficjenta.
Wnioskodawca wyjaśnił przy tym, że przez rezolucje przeciw "ideologii LGBT" ma na myśli uchwały oraz deklaracje/stanowiska/rezolucje przyjmowane przez polskie samorządy (wojewódzkie, powiatowe i gminne) w okresie marzec 2019 r. - grudzień 2019 r., w szczególności te, w których mowa jest o "powstrzymaniu ideologii LGBT", zaś przez fundusze [...] ma na myśli Mechanizm Finansowy EOG i [...] i Mechanizm Finansowy (czyli tzw. Fundusze [...] i EOG).
Pismami z [...] i [...] stycznia 2021 r. MFPR poinformowało wnioskodawcę
o przedłużeniu terminu rozpoznania jego wniosku do [...] stycznia 2021 r., a następnie do [...] lutego 2021 r.
Pismem z [...] lutego 2021 r. MFPR poinformowało skarżącego, że wnioskodawca żądający udostępnienia informacji, którą już posiada, nie może skutecznie domagać się jej powtórnego udostępnienia. Z informacji bowiem zamieszczonych na blogu https:[...] wynika, że wnioskodawca pozyskał żądane informacje i korespondencję, których dotyczy wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] grudnia 2020 r. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wskazano, że gdy dana informacja jest już w posiadaniu wnioskodawcy, nie nabywa on na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej prawa do ponownego przekazania mu tej informacji w tej samej, bądź innej formie, dlatego też wniosek jest bezprzedmiotowy.
Pismem z [...] marca 2021 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej jako "organ" lub "Minister") w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z [...] grudnia 2020 r. Zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (dalej: "Konstytucja RP") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę do uzyskania informacji publicznej;
2) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej jako "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisu tego wynika prawo dostępu do informacji publicznej przysługujące każdemu;
3) art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepisy te przewidują, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności wyjaśnił, że skierowany przez niego wniosek związany jest z działaniami podejmowanymi przez część jednostek samorządu terytorialnego, które w drodze podejmowanych przez siebie uchwał przyjęły rezolucje przeciwko "ideologii LGBT". Rezolucje takie oceniane były przez sądy administracyjne, które stwierdzały, że są one nieważne, a ich przyjmowanie godzi
w podstawowe prawa i wolności człowieka. Podobnie rezolucje te ocenione zostały przez organ ochrony prawnej - Rzecznika Praw Obywatelskich, który wskazał, że naruszają one zakaz dyskryminacji wynikający z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, a także pozostają w sprzeczności z prawem europejskim, w tym z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Rezolucje stały się też przedmiotem obrad Parlamentu Europejskiego
w Strasburgu, który przyjął, rezolucję, w której potępiono dyskryminację i mowę nienawiści wobec osób LGBT w Unii Europejskiej. Konsekwencje przyjmowania rezolucji przez samorządy mają też wymiar finansowy. Samorządy, które podjęły takie uchwały mają bowiem problemy z otrzymywaniem finansowania z [...] Mechanizmu Finansowania oraz Mechanizmu Finansowania Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Część samorządów, które podjęły rezolucje utraciło finansowanie z Funduszy [...] albo może je utracić z uwagi na podejmowane przez siebie działania dyskryminacyjne wobec mniejszości seksualnych. Jest to wynikiem stanowczego sprzeciwu instytucji unijnych wobec finansowania ze środków unijnych podmiotów, które nie respektują zasady niedyskryminacji. Ten finansowy aspekt jest bardzo istotny. Celem pozyskiwania finansowania z Funduszy [...] jest bowiem przede wszystkim rozwijanie miejscowości, budowanie nowych miejsc pracy, rozwijanie lokalnej kultury, czyli podejmowanie działań, które są niezmiernie istotne dla społeczeństwa w skali mikro i makro.
Autor skargi wskazał, że aby dowiedzieć się, jakie działania podjęły polskie organy administracji rządowej, w celu zapobiegania utracie udzielania wielomilionowych dotacji z Funduszy [...], zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, m.in. do MFPR. Chciał dowiedzieć się, czy organ podejmował działania, które związane były z nieprzyznaniem lub utratą Funduszy [...] z innymi podmiotami, w tym z samorządami, innymi ministrami lub instytucjami zajmującymi się takimi Funduszami. Informacja na temat ewentualnej korespondencji prowadzonej przez MFPR pozwoli zweryfikować, jakie jest oficjalne stanowisko tego organu, a także jakie podjął on działania, aby zapobiec utracie wielomilionowych dotacji. Podkreślił przy tym, że do zadań MFPR należy m.in. zarządzanie systemem wdrażania Funduszy [...] i rozwój regionalny. Z tego względu kwestia finansowania z Funduszy [...] powinna być temu organowi szczególnie bliska.
Następnie skarżący wyjaśnił, że aby dzielić się ze społeczeństwem informacjami, które w ramach realizacji konstytucyjnego prawa do informacji udało mu się uzyskać od władz publicznych, założył bloga, który dostępny jest pod adresem: https:[...]. Na blogu tym na bieżąco publikuje informacje dotyczące kolejnych traconych przez Polskę dofinansowań z Funduszy [...], a także inne uzyskane informacje na temat działań Polski względem traconych dofinansowań. Dotychczas polskie organy są oporne na realizację konstytucyjnego prawa do informacji i podzielenia się ze społeczeństwem swoimi stanowiskami i korespondencją w sprawie utraconych Funduszy [...]. Z tego względu na ww. blogu dostępne są jedynie wyrywkowe informacje dotyczące korespondencji prowadzonej z instytucjami Funduszy [...], w tym dokumenty pozyskane z [...] MSZ na podstawie [...] przepisów dotyczących udostępniania informacji publicznej.
W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do stwierdzenia bezczynności organu. Złożony przez skarżącego wniosek dotyczy bowiem informacji publicznej, adresatem wniosku jest podmiot zobowiązany, który w ustawowym terminie nie udzielił żądanej informacji lub nie podjął nakazanych prawem czynności,
w szczególności nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Nie powinno budzić wątpliwości, że Minister Funduszy i Polityki Regionalnej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Organ ten jest bowiem organem administracji publicznej wykonującym władztwo publiczne. To z kolei powoduje, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Żądana przez skarżącego informacja dotycząca działań MFPR w obszarze przyznawania Funduszy [...] w kontekście przyjmowanych przez samorządy rezolucji przeciw "ideologii LGBT" stanowi informację publiczną, czego nie kwestionuje sam organ. Niewątpliwie korespondencja prowadzona przez MFPR w związku z utratą lub zagrożeniem utraty dofinansowań samorządów
z Funduszy [...] jest informacją o działalności tego organu. Co więcej, ustawodawca w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a i c u.d.i.p. przesądził, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym
o zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, programach
w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań. Również w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p. wskazano, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych.
Skarżący podniósł, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być rozpoznany bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, o czym stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wniosek został złożony do organu [...] grudnia 2020 r., a zatem czternastodniowy termin na jego rozpoznanie upłynął [...] stycznia 2021 r. Wyjątek od ww. terminu rozpoznania wniosku wprowadza art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Dopuszcza on przedłużenie terminu udostępnienia informacji publicznej na okres nie dłuższy niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, jeżeli nie może być ona udostępniona w terminie, o którym mowa w ust. 1. O ile zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. organ może przedłużyć termin do rozpoznania wniosku do maksymalnie dwóch miesięcy, to z uprawnienia tego organ może skorzystać wówczas, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego zakresu (np. wniosek jest nieprecyzyjny, wielowątkowy, lub zachodzi wątpliwość, czy dotyczy informacji publicznej). Niedopuszczalne jest zaś stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jedynie w celu "odroczenia" na okres do dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej. Organ pismami z [...] stycznia 2021 r. i następnie z [...] stycznia 2021 r. przedłużył termin rozpoznania wniosku skarżącego do [...] lutego 2021 r., jednak przedłużenie takie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Organ przedłużał bowiem termin rozpoznania wniosku, a nie udostępnienia informacji publicznej. Działanie organu odbierać należy, jako naruszające zasadę budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej. Skoro bowiem organ nie działał z zamiarem udostępnienia informacji publicznej, a dążył do poinformowania skarżącego o tym, że nie udostępni żądanej informacji, to przedłużanie terminu było nieuzasadnione.
Skarżący dodał, że wbrew temu, co zdaje się sugeruje organ, nie jest on
w posiadaniu informacji, która objęta jest jego wnioskiem. Na stronie blogu skarżącego https:[...] udostępniona jest bowiem wyłącznie korespondencja otrzymana od [...] MSZ (które jest jednym z podmiotów odpowiedzialnych za Fundusze [...]) i to dotycząca jedynie części korespondencji, która prowadzona była z organami krajowymi. Skarżący nie uzyskał zaś dotychczas i tym samym nie jest w posiadaniu informacji dotyczących m.in. korespondencji prowadzonej przez MFPR z innymi ministerstwami, samorządami lub instytucjami w Polsce zajmującymi się Funduszami [...]. Nie zostały mu też udostępnione raporty lub analizy ws. nieprzyznawania lub odbierania Funduszy [...] dla projektów samorządowych. Nawet, jeżeli część informacji umieszczonych na blogu skarżącego koresponduje z informacjami, które posiada MFPR i które objęte są jego wnioskiem, to stanowią one margines spośród informacji wskazanych we wniosku. W takim przypadku organ uprawniony jest wyłącznie do pominięcia tych dublujących się informacji. Minister błędnie więc wskazuje, że skarżącemu nie przysługuje prawo do powtórnego udostępnienia informacji, co mogłoby sugerować, że już wcześniej organ ten udostępnił mu jakieś informacje, o które ponownie się do niego skarżący zwrócił. Tymczasem wcześniej organ nie udostępnił mu żadnej informacji, która by była objęta wnioskiem (ani żadnej innej) - co powoduje, że nie może być mowy o ponownym udostępnieniu informacji. Minister nie wskazał, jakie informacje dostępne, na blogu skarżącego dublują się z informacjami, których żąda od organu we wniosku. Tym samym twierdzenia organu są gołosłowne i nie mogą zyskać aprobaty.
Podsumowując, skarżący stwierdził, że nie można uznać, iż informacje,
o udostępnienie których zwrócił się swoim wnioskiem, są w jego posiadaniu. Jeżeli zaś nawet pojedyncze informacje, które zostały przez skarżącego udostępnione na blogu,
a które pozyskane zostały z instytucji [...], pokrywają się z informacjami, które posiada organ, to nie wyczerpują one zakresu wniosku, który w pozostałej części powinien zostać rozpoznany i zrealizowany przez udostępnienie żądanej informacji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi.
Odnosząc się do poszczególnych argumentów skarżącego przedstawionych
w uzasadnieniu skargi zauważył, że omówienie okoliczności złożenia wniosku jest
w znacznej mierze irrelewantne dla niniejszej sprawy. Jedyną istotną z punktu widzenia prawnego kwestią jest wskazanie, że to minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego (tj. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, którego obsługę
w zakresie działu administracji rządowej rozwój regionalny zapewnia Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej) jest organem właściwym dla tzw. Funduszy [...] (tj. [...] Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o których mowa odpowiednio w art. 5 ust. 3 pkt 2 lit. a i b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych), czego organ nie kwestionuje. Oczywistym jest również, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej zalicza się do organów administracji publicznej wykonujących władztwo publiczne (tj. stanowi organ "władzy publicznej", zgodnie z nazewnictwem art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Nie ulega również wątpliwości, że co do zasady działalność organu
w zakresie tzw. Funduszy [...] może prowadzić do wytworzenia informacji posiadających walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., która podlega udostępnieniu na wniosek, zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p.
W ocenie organu w istocie rzeczy odmienne stanowiska stron w niniejszej sprawie nie ogniskują się wokół kwestii zasadniczych dotyczących istnienia prawa uzyskiwania informacji o sprawach publicznych, zakresu tego uprawnienia, czy też katalogu podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Sednem sporu jest zaś kwestia powtórnego udostępnienia informacji. Skarżący jest przekonany, że informacje, które już posiada w zakresie objętym wnioskiem (źródłem pozyskania informacji jest m.in. [...] MSZ, na co wskazuje sam skarżący) stanowią zaledwie fragment dokumentacji zgromadzonej w tym zakresie w MFPR, podczas gdy organ wyraził w piśmie z [...] lutego 2021 r. stanowisko, które podtrzymuje, że nie znajduje się w posiadaniu innych informacji lub korespondencji objętych wnioskiem, niż te które już posiada skarżący. W szczególności należy podkreślić, że organ nie prowadził korespondencji z samorządami w sprawie nieprzyznawania lub odbierania Funduszy [...] na projekty w samorządach, jak również nie posiada raportów lub analiz
w sprawie nieprzyznawania lub odbierania Funduszy [...] dla projektów samorządowych. Organ nie prowadził korespondencji z instytucjami Unii Europejskiej sprawie nieprzyznawania lub odbierania Funduszy [...] samorządom, a jedyne znane organowi przypadki projektów, w odniesieniu do których tzw. strona Darczyńców podjęła decyzję o zawieszeniu finansowania, to projekty Gminy [...] oraz Województwa [...]. Korespondencja w tym zakresie prezentowana jest w treści bloga internetowego skarżącego, a innej korespondencji w tym przedmiocie organ nie posiada.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu stanowisko wyrażone
w odpowiedzi skierowanej do skarżącego w dniu [...] lutego 2021 r. znajdowało potwierdzenie w przepisach u.d.i.p. oraz w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak bowiem wskazał NSA, np. w tezie wyroku z 20 listopada 2003 r. sygn. akt II SAB 372/03 obowiązek udostępnienia informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już
w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. Obowiązek udostępnienia informacji publicznej na wniosek istnieje wyłącznie w sytuacji gdy wnioskodawca nie posiada żądanej informacji publicznej.
W ocenie organu nie może budzić wątpliwości, że zakresem obowiązku udostępniania informacji publicznej objęte są wyłącznie informacje będące
w posiadaniu organu, o czym wprost przesądza art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Rozumowanie skarżącego jest zatem obarczone błędem w zakresie w jakim Skarżący wskazuje on, że jeżeli nawet pojedyncze informacje, które zostały przez niego udostępnione na blogu,
a które pozyskane zostały z instytucji [...], pokrywają się z informacjami, które posiada MFPR, to nie wyczerpują one zakresu wniosku, który w pozostałej części powinien zostać rozpoznany i zrealizowany przez udostępnienie żądanej informacji. Rozumowanie to opiera się bowiem na założeniu, że jeśli informacje już posiadane przez wnioskodawcę nie wyczerpują zakresu wniosku, to implikuje to po stronie adresata wniosku konieczność realizacji wniosku poprzez udostępnienie żądanej informacji, natomiast skarżący ignoruje prawnie doniosłą okoliczność, że informacje objęte zakresem wniosku, inne niż te które już posiada wnioskodawca, mogą nie znajdować się w posiadaniu adresata wniosku - a właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, przesądza to o braku aktualizacji po stronie skarżącego uprawnienia do uzyskania od organu, w trybie u.d.i.p., już posiadanych przez niego informacji, jak i skorelowanego z tym obowiązku po stronie organu do przekazania skarżącemu informacji, które są już w jego posiadaniu. Jednocześnie organ, zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., nie jest obowiązany do przekazania skarżącemu informacji, których sam nie posiada.
Analiza argumentacji skarżącego w zakresie kwestii "powtórnego udostępnienia informacji" prowadzi do wniosku, że skarżący odczytuje treść uprawnienia do uzyskania informacji publicznej na podstawie przepisów u.d.i.p. w ten sposób, że dopiero dwukrotne udostępnienie danej informacji przez ten sam organ stanowiłoby jej powtórne uzyskanie przez wnioskodawcę. W ocenie organu pogląd ten nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.d.i.p., jak i w ratio legis stojącym za uchwaleniem tej ustawy, realizującej dyspozycję art. 61 Konstytucji RP. Celem przedmiotowych przepisów jest zapewnienie każdemu możliwości zapoznania się ze swoistą kategorią informacji określoną jako "informacja publiczna". W przypadku, gdy zainteresowany już daną informację posiada realizacja tych przepisów jest bezprzedmiotowa.
Z przywołanych względów, w ocenie Ministra, w niniejszej sprawie nie ma miejsca bezczynność po stronie organu, zaś zarzuty skargi należy ocenić jako bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy
w trybie uproszczonym zważył co następuje:
W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność organu - Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 – 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy.
Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie
i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym
w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności.
Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności),
a dopiero później, iż obowiązku tego – w nakazanym terminie – organ nie wypełnia.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl § 1a tego przepisu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony.
Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy u.d.i.p.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Ustawodawca w przepisie art. 6 ust. 1 u.d.i.p. dokonał przykładowego wyliczenia, jaka informacja stanowi informację publiczną.
W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się w związku z tym, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych,
a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów i danych.
Wspomniany art. 6 ust. 1 w pkt 4 u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii, ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto walor informacji publicznej posiada treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego takim organem, związanych z nimi bezpośrednio poprzez ich wytworzenie bądź też przez nie niewytworzonych, lecz używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko przedstawione w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 432/14 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej może być objęte pytanie o określone fakty, czy o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi (M. Jabłoński, Wnioskowa procedura udostępnienia informacji publicznej, Wrocław 2009, s. 200 i n.). Faktem należy objąć każdą czynność i każde zachowanie organu wykonującego zadania publiczne podjęte w zakresie wykonywania takiego zadania. Zatem źródłem informacji o bieżącej polityce wewnętrznej i zagranicznej nie muszą być wyłącznie dokumenty, ale również ustne stanowiska i wystąpienia osób reprezentujących władzę wykonawczą lub ustawodawczą, jeżeli zostały one utrwalone. Oznacza to, że przy udostępnianiu informacji należy uwzględniać zarówno formalne, jak i nieformalne źródła tej informacji. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej zasadniczym jest bowiem szerokie rozumienie źródeł informacji. Za takim rozumieniem przemawia coraz szerzej stosowana zasada jawności i transparentności życia publicznego,
z uwzględnieniem postępowań prowadzonych przez uprawnione organy (por. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, op. cit).
Elementem rzetelności działania organów demokratycznego państwa jest zapewnienie obywatelom prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, łączącego się z powszechnie aprobowaną w państwach demokratycznych, zasadą "otwartego rządu", oznaczającą transparentność działalności wszystkich organów władz publicznych (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r. , I OSK 2213/13, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że żądana przez skarżącego informacja dotycząca działań MFPR w obszarze przyznawania Funduszy [...]
w kontekście przyjmowanych przez samorządy rezolucji przeciw "ideologii LGBT" stanowi informację publiczną, czego nie kwestionuje sam organ. Niewątpliwie korespondencja prowadzona przez MFPR w związku z utratą lub zagrożeniem utraty dofinansowań samorządów z Funduszy [...] jest informacją o działalności tego organu. Ustawodawca w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a i c u.d.i.p. przesądził, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań. Również w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p. wskazano, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych.
Spełniona zatem została przesłanka przedmiotowa zastosowania u.d.i.p. w zakresie wniosku strony skarżącej.
Odnośnie natomiast zakresu podmiotowego ustawy wskazać należy na treść art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zgodnie z którym obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organy władzy publicznej.
Wobec powyższego, Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej jest podmiotem zobowiązanym, stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Należy podkreślić, że przepisy u.d.i.p., nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w 14-dniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz
o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Udostępnienie informacji publicznej dokonywane jest w formie czynności materialno - technicznej, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia
w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 (...), następują
w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wówczas, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i nie funkcjonuje w obiegu publicznym.
W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się udostępnienia informacji niebędących
w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, nie jest możliwa realizacja żądania udostępnienia informacji publicznej, wówczas organ powinien poinformować
o tym wnioskodawcę w drodze zwykłego pisma i nie spoczywa na nim obowiązek poszukiwania informacji na użytek przedmiotowego wniosku (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1557/09).
W realiach rozpoznawanej sprawy przedmiotem sporu nie jest ustalenie charakteru żądanych przez skarżącego informacji, czy też określenie statusu organu jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznych. Wątpliwości budzi jedynie kwestia czy skarżący już posiada żądane od organu informacje, których dotyczy jego wniosek z [...] grudnia 2020 r.
Jak wskazał bowiem organ w swoim piśmie z [...] lutego 2021 r., stanowiącym odpowiedź na ww. wniosek, z informacji zamieszczonych na internetowym blogu skarżącego, wynika, że wnioskodawca pozyskał już przedmiotowe informacje. Skoro zaś dana informacja jest już w posiadaniu wnioskodawcy, nie nabywa on na podstawie u.d.i.p. prawa do ponownego przekazania mu tej informacji w tej samej, bądź innej formie, a tym samym jego wniosek jest bezprzedmiotowy.
Tymczasem skarżący wskazuje, że wbrew temu co podnosi organ, nie jest on
w posiadaniu informacji, która objęta jest jego wnioskiem. Na stronie blogu skarżącego https:[...] udostępniona jest bowiem wyłącznie korespondencja otrzymana od [...] MSZ (które jest jednym z podmiotów odpowiedzialnych za Fundusze [...]) i to dotycząca jedynie części korespondencji, która prowadzona była z organami krajowymi. Skarżący nie uzyskał zaś dotychczas i tym samym nie jest w posiadaniu informacji dotyczących m.in. korespondencji prowadzonej przez MFPR z innymi ministerstwami, samorządami lub instytucjami w Polsce zajmującymi się Funduszami [...]. Nie zostały mu też udostępnione raporty lub analizy ws. nieprzyznawania lub odbierania Funduszy [...] dla projektów samorządowych. Nawet zaś, jeżeli część informacji umieszczonych na blogu skarżącego koresponduje z informacjami, które posiada MFPR i które objęte są jego wnioskiem, to stanowią one margines spośród informacji wskazanych we wniosku.
Zgodzić się należy ze skarżącym, że w takim przypadku organ uprawniony jest wyłącznie do pominięcia tych dublujących się informacji. Minister błędnie więc wskazuje, że skarżącemu nie przysługuje prawo do powtórnego udostępnienia informacji, co mogłoby sugerować, że już wcześniej organ ten udostępnił mu jakieś informacje, o które ponownie się do niego skarżący zwrócił. Tymczasem, z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby wcześniej organ udostępnił skarżącemu informacje, które były objęte wnioskiem. Powyższe więc powoduje, że nie może być mowy o ponownym udostępnieniu informacji. Minister nie wskazał też, jakie informacje dostępne na blogu skarżącego dublują się z informacjami, których żąda od organu we wniosku. Tym samym, twierdzenia organu w tym zakresie są gołosłowne i nie mogą zyskać aprobaty.
Przede wszystkim organ w żaden sposób nie wykazał, że informacje,
o udostępnienie których zwrócił się do niego skarżący swoim wnioskiem, są już w jego posiadaniu. Jeżeli zaś nawet pojedyncze informacje, które zostały przez niego udostępnione na blogu, a które pozyskane zostały z instytucji [...], pokrywają się z informacjami, które posiada organ, to Minister nie wykazał, że wyczerpują one
w całości zakres wniosku skarżącego.
Odnosząc się z kolei do argumentów organu zawartych dopiero w odpowiedzi na skargę, z których to wynika, że MFPR nie znajduje się w posiadaniu innych informacji lub korespondencji objętych wnioskiem, niż te które już posiada skarżący, podkreślić należy, że orzecznictwo sądowoadministracyjne ukształtowało pogląd, że nie jest wystarczające zawarcie w piśmie informacyjnym lakonicznego stwierdzenia, iż podmiot obowiązany wnioskowanej informacji nie posiada. Dla ustalenia, że w sprawie nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, której adresat wniosku nie posiada, jest on obowiązany wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Wystarczające jest pisemne wyjaśnienie przyczyny nieudzielenia informacji. W takim przypadku pismo informujące o tym, stanowi odpowiedź na wniosek, co uwalnia adresata wniosku od zarzutu bezczynności. Nie jest bowiem możliwe skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności organu w sytuacji, gdy żądana informacja nie znajduje się w posiadaniu organu. Pismo kierowane do strony wnioskującej powinno zawierać wyjaśnienie takiego stanu rzeczy (tak w wyroku NSA z dnia 22 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 473/17). Podmiot, który twierdzi, że nie posiada informacji wskazanej we wniosku, powinien twierdzenie to uwiarygodnić. Powiadomienie o nieposiadaniu żądanej informacji powinno zawierać dane pozwalające na ocenę rzetelności takiego twierdzenia. Gdyby przyjąć, że samo takie twierdzenie zwalnia od zarzutu bezczynności, wnioskodawca byłby faktycznie pozbawiony realnej ochrony (zob. wyrok NSA z 24 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 851/09, publik. LexPolonica nr 2474778). Zasadniczo obowiązek informacyjny podmiotu zobowiązanego nie musi być adekwatny do zakresu jego działania, ale jest tylko i wyłącznie konsekwencją faktu dysponowania daną informacją. W wypadku pojawienia się problemów dowodowych związanych
z ustaleniem, czy żądana informacja rzeczywiście jest w posiadaniu podmiotu, do którego skierowano wniosek, przesądzające znaczenie powinno mieć to, czy przedmiot pytania (żądania) pokrywa się z właściwością rzeczową (zakresem działania) podmiotu, do którego skierowano wniosek. Zobowiązany byłby zatem każdy podmiot, który powinien mieć taką informację ze względu na swój zakres kompetencji lub swoją właściwość rzeczową (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, op. cit).
W rozpoznawanej sprawie organ w jakikolwiek sposób nie uwiarygodnił, że nie posiada informacji w zakresie objętym poszczególnymi pytaniami. Samo zaś stwierdzenie, że wnioskowanej informacji nie posiada nie realizuje obowiązku informacyjnego w rozumieniu u.d.i.p. Co jednak najbardziej istotne w niniejszej sprawie, jak już wskazano wyżej, w piśmie z [...] lutego 2021 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek skarżącego, organ jedynie arbitralnie wskazał, że wnioskodawca pozyskał już żądane informacje.
Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien dokonać analizy zakresu pytań wskazanych we wniosku z [...] grudnia 2020 r. i ewentualnie udostępnić posiadane informacje, co może nastąpić w sytuacji uznania, że nie zachodzą ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej, o których mowa w art. 5 u.d.i.p. Jeżeli natomiast podtrzyma swoje stanowisko, że informacji w jakimkolwiek zakresie nie posiada, to obowiązany jest w przekonywujący sposób wyjaśnić ten stan rzeczy. Organ musi uwiarygodnić, że nie posiada żądanej informacji publicznej, aby nie pozostawać
w stanie bezczynności w jej udostępnieniu. W orzecznictwie podkreśla się, że powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanych informacji należy rozpatrywać w kontekście art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a., a zatem takie powiadomienie powinno zawierać informację dlaczego organ nie posiada żądanych informacji oraz inne dane, które mogą mieć wpływ na sytuację faktyczną i prawną wnioskodawcy. Sąd jest natomiast zobowiązany do oceny czy prawdopodobne jest, że organ żądanej informacji nie posiada (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 2571/12 i powołane tam orzecznictwo, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, Sąd uznał, że pismo organu z dnia [...] lutego 2021 r. skierowane do skarżącego nie może być uznane za realizujące wniosek z [...] grudnia 2020 r. zawierający żądanie udostępnienia przez Ministra określonej w nim informacji publicznej. Ogólne i lakoniczne wyjaśnienie i to dopiero w odpowiedzi na skargę, że organ nie posiada informacji we wnioskowanym zakresie, oprócz tych informacji, które już znajdują się na blogu skarżącego, niepoparte wiarygodną, przekonującą argumentacją, nie może uwolnić Ministra z zarzutu bezczynności.
Przyjmując zatem, że Minister pozostaje w bezczynności co do udzielenia informacji publicznej ujętej we wniosku skarżącego z [...] grudnia 2020 r., Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał ten organ do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w zakreślonym terminie.
Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 a P.p.s.a.). Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu [...] grudnia 2020 r.
Pismami zaś z [...] i [...] stycznia 2021 r. organ poinformował wnioskodawcę
o przedłużeniu terminu rozpoznania jego wniosku, a [...] lutego 2021 r. skarżący otrzymał pocztą elektroniczną pismo ustosunkowujące się do jego żądań. Okoliczność, że odpowiedź ta nie została uznana przez Sąd za prawidłową realizację wniosku, nie może jednak świadczyć o rażącym naruszeniu prawa, a co najwyżej o nieprawidłowej wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w wysokości 100 zł znajduje oparcie w art. 200, art. 205 § 1
i art. 209 P.p.s.a.