II SAB/WA 275/24

II SAB/Wa 275/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /przewodniczący/
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Rzecznika Praw Pacjenta do rozpoznania punktów: 10, 11, 12, 13, 17, 18, 21, 24, 25, 27, 28 i 31 wniosku J. J. z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu w zakresie określonym w punkcie 1. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Rzecznika Praw Pacjenta na rzecz skarżącego J. J. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia 22 kwietnia 2024 r. J. J. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w rozpoznaniu trzech wniosków o udostępnienie informacji publicznej, tj. wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r., z dnia [...] lutego 2024 r. oraz z dnia [...] lutego 2024 r.
We wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. skarżący zwrócił się do organu o udzielenie następujących informacji:
1. jakie procedury obowiązują w przedmiocie wyjaśnień skarg na złamanie praw pacjenta - proszę o skany oryginałów procedur;
2. czy Biuro Rzecznika Praw Pacjenta w postępowaniu wyjaśniającym przesyła pełną dokumentacją skarżącego do podmiotu leczniczego, czy zadaje tylko pytania i prosi o wyjaśnienia bez tej dokumentacji, czy oskarżany o złamanie praw pacjenta podmiot leczniczy ma pełny wgląd w dokumentację przesłaną przez skarżącego pacjenta?
3. czy w toku postępowań wyjaśniających w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta korzysta się z filmów i nagrań audiowizualnych wykonanych z ukrytej kamery czy dyktafonu bez zgody nagrywanego?
4. czy Biuro Rzecznika Praw Pacjenta współpracuje z innymi organizacjami i aktywistami walczącymi o prawa pacjenta, jeżeli tak to jakimi i jak ta współpraca wygląda?
5. czy Biuro Rzecznika Praw Pacjenta współpracowało z aktywistą medialnym D. G. zamieszkałym w [...] w przedmiocie naruszania Praw Pacjenta?
6. czy Biuro Rzecznika Praw Pacjenta zna publikacje D. G. w mediach społecznościowych w przedmiocie "festiwalu przestępstw" i naruszaniu praw pacjenta w Opiece Całodobowej w [...] nad [...] prowadzonej przez [...] Szpital Specjalistyczny?
7. czy Biuro Praw Pacjenta stwierdziło w rzetelnym postępowaniu naruszenie praw pacjentów w [...] Szpitalu Specjalistycznym, jeżeli tak to proszę o skany opinii biegłych które użyto w postępowaniach, kanałem elektronicznym. Jeżeli to nie jest możliwe, to proszę o informację kto i na jakich zasadach udzielił opinii i jaka jest jego merytoryczna treść/wniosek;
8. jaki zakres obowiązków ma Dyrektor Generalny Biura J. F. - proszę przesłać skan;
9. jakich pełnomocnictw udzielił Rzecznik Praw Pacjenta J. F. - proszę przesłać skan pełnomocnictwa;
10. jaki zakres obowiązków ma Główny Specjalista B. O. - proszę przesłać skan;
11. jakich pełnomocnictw udzielił Rzecznik Praw Pacjenta B. O. - proszę przesłać skan;
12. ilu pracowników w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta w tym w Departamencie do Spraw Wyjaśnień ma wykształcenie medyczne z wyszczególnieniem jakie oraz proszę podać informacje o doświadczeniu zawodowym pracowników tego Departamentu;
13. czy w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta pracują lekarze?
14. jakie wykształcenie ma B. O.?
15. czy B. O. posiada kwalifikacje zawodowe pozwalające ocenić stan zdrowia pacjenta i zasady wykonywania badań diagnostycznych w medycynie?
16. czy Główny Specjalista B. O. miała wiedzę o przestępczej działalności aktywisty walczącego o prawa pacjenta D. G. polegającej na zakłócaniu porządku, nękaniu personelu medycznego i pacjentów w Opiece Całodobowej w [...] nad [...]?
17. o ilości postępowań w przedmiocie naruszenia praw pacjenta w Biurze RPP i o wyniku tych postępowań w latach 2017 do 2023 - z ogólną liczbą tych postępowań w poszczególnych latach i wynikiem postępowań - proszę o liczby sumaryczne w ilu przypadkach stwierdzono naruszenie praw pacjenta, a w ilu nie stwierdzono naruszeń praw pacjenta ze skarg które były rozpatrywane - proszę o jak najbardziej skrótową informację;
18. czy w latach 2017 do 2023 ilość naruszeń praw pacjentów w Polsce narasta czy maleje?
19. czy Główny Specjalista B. O. otrzymała nagrody za swoją pracę - proszę o informację, jakie nagrody otrzymała i za jakie osiągnięcia w ostatnich 3 latach;
20. w przedmiocie informacji dla Pacjentów na stronach BIP BRPP pod tytułem "Na kłopoty Rzecznik Praw Pacjenta" w przedmiocie, jakie są najczęstsze kłopoty pacjentów w Polsce - proszę wymienić 10 najczęstszych;
21. ile opinii z zakresu medycyny zleciło Biuro Rzecznika Praw Pacjenta w 2023 r. -proszę o skany faktur za te opinie z wskazaniem, kto je sporządził, w jakiej sprawie i na jakich zasadach oraz jaki jest koszt tych opinii; koszt jednostkowy za opinię, jeżeli nie ma standardowego cennika, to proszę o koszt sporządzenia najtańszej i najdroższej opinii;
22. czy opinie biegłych z zakresu medycyny są opiniami na zlecenie Biura Rzecznika Praw Pacjenta na zasadach komercyjnych, czy są to opinie biegłych w postępowaniu sądowym?
23. jak można skontaktować się ze wszystkimi członkami Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta - proszę o podanie kontaktów e-mailowych do wszystkich ekspertów;
24. czy w latach 2017 do 2023 były przeprowadzone kontrole zewnętrzne w przedmiocie jakości pracy w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta - np. kontrole Kancelarii Premiera, NIK i inne - jeżeli tak to proszę przesłać skany wniosków pokontrolnych;
25. jacy pracownicy medyczni najczęściej są sprawcami naruszenia praw pacjenta i ile wniosków do właściwych izb o odpowiedzialność zawodową wniosło Biuro Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie lekarek i lekarzy, pielęgniarek i pielęgniarzy, fizjoterapeutów i innych zawodów medycznych; która grupa zawodów medycznych najczęściej łamie prawa pacjenta - proszę o dane z ostatnich trzech lat w sposób sumaryczny i najbardziej prosty;
26. jakie jest pogląd Rzecznika w przedmiocie braku możliwości ubezpieczenia się od niekorzystnych skutków ustaleń Rzecznika Praw Pacjenta - brokerzy uważają że działalność Biura Rzecznika Praw Pacjenta to niezrozumiały obieg prawny, podobnie jak kary nakładane przez NFZ; czy procedury ustaleń przez Biuro Rzecznika Praw Pacjenta są zgodne z konstytucyjnym porządkiem prawnym w Polsce;
27. proszę o przesłanie planu szkoleń dla pracowników Biura Rzecznika Praw Pacjenta w roku 2024 - skany drogą elektroniczną;
28. proszę o przesłanie skanów certyfikatów jakości wydanych na podstawie audytów zewnętrznych, które ma Biuro Rzecznika Praw Pacjenta;
29. czy w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta przestrzega się prawa i czy przeprowadzono audyt w tym przedmiocie; zewnętrzny!
30. czy Rzecznik Praw Pacjenta uważa, że wszystkie zdarzenia, jakie analizowało Biuro Rzecznika Praw Pacjenta, ustalając naruszenie praw pacjenta od początku działalności Biura wynikają z niedouczenia personelu medycznego czy z innych przyczyn, a jeżeli tak to jaka jest główna przyczyna - proszę o pogląd pana B. C. w tej sprawie w sposób jak najbardziej skrótowy;
31. na jakie stanowiska w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta przeprowadza się konkursy?
32. czy Rzecznik Praw Pacjenta uważa, że wszystkim ustalonym naruszeniom praw pacjenta przez Biuro Rzecznika Praw Pacjenta można było w sposób pewny zapobiec; donosi Pan o tym w mediach publicznych - proszę o potwierdzenie;
33. jaki charakter prawny ma ustalenie stwierdzenie faktu naruszenia praw pacjenta przez podmiot leczniczy i czy można się od niego odwołać - w jakiej procedurze prawnej;
34. istnieje powszechny pogląd publikowany w prasie medycznej, że działalność Biura Rzecznika Praw Pacjenta bardziej szkodzi pacjentom niż pomaga - w wyniku działań Biura pacjenci mogą mieć utrudniony dostęp do świadczeń medycznych - czy Rzecznik Praw Pacjenta zgadza się z tym poglądem?
35. czy Rzecznik praw Pacjenta uważa, że personel medyczny w Polsce wymaga "pouczeń i szkoleń", czy może w przedmiocie zarządzania są inne metody poprawy jakość w ochronie zdrowia - pytanie jest w związku z publicznymi stwierdzeniami B. C. jak to należy pouczać, szkolić i edukować personel medyczny w Polsce; proszę o wyrażenie poglądu człowieka tytułującego się MBA.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w związku z doniesieniami prasowymi o nielegalnym obiegu prawnym i przekraczaniu uprawnień przez urzędników Biura Rzecznika Praw Pacjenta oraz wątpliwymi pod względem legalności działaniami w kierunku podmiotów leczniczych i personelu medycznego zatrudnionego w podmiotach leczniczych zainteresował się jakością pracy tego urzędu i osobiście zwrócił się do Biura Rzecznika Praw Pacjenta z pytaniami w przedmiocie obowiązujących procedur stosowanych w tym urzędzie, z pytaniami dotyczącymi kwalifikacji i doświadczania pracowników, kosztów i celowości działań urzędu, zasad zatrudniania, warunków pracy, statystyk w przedmiocie efektów działalności, współpracy z innymi instytucjami, współpracy z członkami tzw. rady ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Nie uzyskał odpowiedzi na te pytania pomimo zapewnień samego Rzecznika Praw Pacjenta, że na wszystkie pytania urząd odpowie, ale w terminie przedłużonym ze względu na dużą liczbę pytań. Po długim oczekiwaniu i ponagleniu uzyskał odpowiedź, że jego celem jest zdestabilizowanie pracy urzędu i ma osobiste animozje do urzędników Biura Rzecznika Praw Pacjenta i w związku z tym nie uzyska odpowiedzi na zadane pytania.
Zdaniem skarżącego, fakt, że organ prowadził postępowanie w sprawie dotyczącej skarżącego nie może być podstawą do odmowy odpowiedzi na pytania w trybie dostępu do informacji publicznej zwłaszcza, że Biuro Rzecznika Praw Pacjenta poinformowało go, że nie jest stroną w żadnym postępowaniu z Biurem Rzecznika Praw Pacjenta.
W związku z tym skarżący wniósł, aby Sąd nakazał organowi, by postępował zgodnie z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym i odpowiadał na pytania obywateli w przedmiocie jakości pracy i poddał się kontroli obywatelskiej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił okoliczności związane z prowadzonym przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowaniem wyjaśniającym, w którym stwierdzono naruszenie praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością oraz do poszanowania intymności i godności przez podmiot leczniczy, w związku z działaniami skarżącego.
Zdaniem organu, skarżący w reakcji na to postępowanie zaczął składać do organu wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Wnioski te stanowią nieudolną próbę niejako ukarania Rzecznika Praw Pacjenta za to, że podjął postępowanie w sprawie pacjenta i wydał niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie, które spowodowało po jego stronie stratę finansową w postaci kary umownej nałożonej na niego przez szpital.
Organ w piśmie z dnia 26 lutego 2024 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na pytania 1 – 9 wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. Następnie w piśmie z dnia 29 lutego 2024 r. organ poinformował skarżącego, że jego prawo do dostępu do informacji publicznej nie zasługuje na realizację, ponieważ złożone wnioski stanowią nadużycie prawa do informacji publicznej.
W związku z tym, że przedmiotem skargi J. J. z dnia [...] kwietnia 2024 r. była bezczynność organu w zakresie trzech wniosków o udostępnienie informacji publicznej, zarządzeniem z dnia 11 maja 2024 r. Przewodniczący Wydziału II, działając na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), rozdzielił skargi J. J.: w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2024 r. (sygn. akt II SAB/Wa 275/24), w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2024 r. (sygn. akt II SAB/Wa 276/24) oraz w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2024 r. (sygn. akt II SAB/Wa 277/24).
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2024 r. skarżący wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
W pismach procesowych z dnia 3 lipca 2024 r., 8 lipca 2024 r., 15 lipca 2024 r., 22 lipca 2024 r., 2 września 2024 r., 26 września 2024 r. oraz z dnia 29 października 2024 r. skarżący przedstawił okoliczności związane z prowadzonym w jego sprawie postępowaniem wyjaśniającym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie przed sądem administracyjnym inicjowane jest skargą uprawnionego podmiotu, a granice orzekania wyznaczone są przez wnoszącego skargę, który określa przedmiot zaskarżenia, tj. wskazuje który akt lub czynność (lub też bezczynność w zakresie rozpoznania którego wniosku) ma zostać poddany kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W przypadku skargi na bezczynność organu granice sprawy określa co do zasady wniosek inicjujący postępowanie administracyjne.
W skardze z dnia 22 kwietnia 2024 r. skarżący wskazał w sposób niebudzący wątpliwości (załączając odpisy wniosków o udostępnienie informacji publicznej), że skarży bezczynność organu w zakresie trzech wniosków o udostępnienie informacji publicznej, tj. wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r., wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. oraz wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. Jak wynika z akt administracyjnych, ww. wnioski zostały złożone do organu odrębnie i z tej przyczyny każdy z nich winien być rozpatrzony przez organ (zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej) w oddzielnym postępowaniu. Z tej przyczyny sąd, działając na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a., rozdzielił te trzy skargi. W myśl bowiem tego przepisu, jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, wystąpiła w tej sprawie.
W konsekwencji przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była jedynie bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia
2024 r.
Rozpoznając skargę w tak określonym przedmiocie, Sąd uznał, że skarga na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia punktów 10, 11, 12, 13, 17, 18, 21, 24, 25, 27, 28 i 31 wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2024 r. zasługuje na uwzględnienie. W pozostałym zakresie, tj. w części dotyczącej punktów 1-9, 14-16, 19, 20, 22, 23, 26, 29, 30 i 32-35 ww. wniosku skarga okazała się niezasadna.
Jak wynika z treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie budzi zatem wątpliwości (i nie jest kwestionowane przez strony), że Rzecznik Praw Pacjenta – jako podmiot wykonujący zadania publiczne na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r., poz. 581) – jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej będącej w jego posiadaniu wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przedmiotem kontroli Sądu było zatem, czy organ zrealizował obowiązki nałożone na niego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Po pierwsze, należy zauważyć, że jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma organu z dnia 26 lutego 2024 r., organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na pytania zawarte w punktach 1-9 wniosku.
Odpowiadając na pytanie 1, poinformował skarżącego, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta jest uregulowane w przepisach art. 50 – 54 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Treść tej ustawy jest dostępna na stronie internetowej Sejmu RP.
Odpowiadając na pytanie 2, poinformował skarżącego, że prowadząc postępowanie wyjaśniające Rzecznik Praw Pacjenta ma prawo żądać złożenia wyjaśnień oraz zapewnienia dostępu do dokumentów, przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych. Rzecznik wnosząc o złożenie wyjaśnień nie ma obowiązku przekazywać dokumentacji załączonej do wniosku o wszczęcie postępowania.
Odpowiadając na pytanie 3, poinformował skarżącego, że dowodem w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem mogą być w szczególności nagrania z kamer i z takich dowodów Rzecznik korzysta w toku tego postępowania.
Odpowiadając na pytanie 4, poinformował skarżącego, że Rzecznik Praw Pacjenta współpracuje z organizacjami pozarządowymi, społecznymi i zawodowymi, do których celów statutowych należy ochrona praw pacjenta. Dane dotyczące organizacji, z którymi Rzecznik podjął współpracę oraz zakres tej współpracy dostępne są w sprawozdaniach z przestrzegania praw pacjenta, które publikowane są pod podanym adresem internetowym.
Odpowiadając na pytania 5 i 6, poinformował skarżącego, że informacja, o którą wnioskuje nie stanowi informacji publicznej.
Odpowiadając na pytanie 7, poinformował skarżącego, że Biuro Praw Pacjenta nie stwierdziło w postępowaniu naruszenia praw pacjentów w [...] Szpitalu Specjalistycznym. Opinie, ekspertyzy sporządzone w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta nie stanowią informacji publicznej.
Odpowiadając na pytanie 8, poinformował skarżącego, że zakres obowiązków Dyrektora Generalnego wynika z przepisów powszechnie obowiązujących, w tym z art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej.
Odpowiadając na pytanie 9, poinformował skarżącego, że Rzecznik Praw Pacjenta nie udziela pełnomocnictw J. F..
Analiza przytoczonych odpowiedzi świadczy, zdaniem Sądu, o tym, że skarżący otrzymał informację żądaną w punktach 1-9 wniosku z wyjątkiem żądań zawartych w punktach 5 i 6 oraz częściowo 7 wniosku, które – jak słusznie zauważył organ – nie dotyczyły informacji publicznej. W pkt 5 wniosku skarżący domagał się bowiem informacji o bliżej niesprecyzowanej "współpracy" z osoba fizyczną, w pkt 6 zaś informacji o stanie wiedzy organu. Tak określona informacja, podobnie, jak stanowiące dokumenty o charakterze wewnętrznym opinie biegłych sporządzane na potrzeby postępowania wyjaśniającego nie stanowią informacji publicznej. W zakresie objętym pkt 1-9 wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. skarga na bezczynność organ podlegała z tych przyczyn oddaleniu.
Przechodząc do oceny pozostałej części wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2024 r. należy podkreślić, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. W art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wskazano, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b, c, d u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, d, e u.d.i.p.); danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, a także stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, b, c u.d.i.p.), a także o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa i majątku jednostek samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p.).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że punkty 14-16, 19, 20, 22, 23, 26, 29, 30 i 32-35 wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. nie dotyczyły informacji publicznej. Skarżący domagał się w nich m.in. zajęcia przez organ stanowiska w zakresie pewnych twierdzeń wnioskodawcy: "jaki jest pogląd Rzecznika" (pkt 26), "czy Rzecznik Praw Pacjenta zgadza się z tym poglądem" (pkt 34), "Czy Rzecznik praw Pacjenta uważa, że..." (pkt 30, 32 i 35) lub odniesienia się do pewnych stwierdzeń o charakterze ocennym: "Czy B. O. posiada kwalifikacje zawodowe pozwalające ocenić stan zdrowia pacjenta" (pkt 15), "czy Główny Specjalista B. O. miała wiedzę o przestępczej działalności" (pkt 16), "jakie są najczęstsze kłopoty pacjentów w Polsce" (pkt 20), "Czy w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta przestrzega się prawa" (pkt 29) lub wyjaśnienie pewnego fragmentu rzeczywistości: charakter opinii biegłych z zakresu medycyny (pkt 22) lub "jaki charakter prawny ma ustalenie stwierdzenie faktu..." (pkt 33). Tak sformułowane pytania nie dotyczą sfery faktów, lecz wymagają od organu dokonania oceny celów, motywów i prawidłowości podejmowanych działań, wyjaśniania wnioskodawcy znaczenia pewnych faktów lub zajęcia subiektywnego stanowiska co do określonych twierdzeń wnioskodawcy. Tymczasem, jak podkreśla się w doktrynie, informacja publiczna musi dotyczyć sfery faktów (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28–29). Tego rodzaju faktem będzie niewątpliwie przedstawienie sposobu funkcjonowania władzy publicznej oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Nie można natomiast domagać się od organu (tak jak czyni to skarżący w zacytowanych fragmentach wniosku), by dokonywał (w ramach rozpatrywania wniosku o udostępnienie informacji publicznej) próby wyjaśnienia wnioskodawcy pewnego fragmentu rzeczywistości lub jego oceny. Nie ulega wątpliwości, że taka ocena będzie miała charakter subiektywny, zależny od osoby udzielającej odpowiedzi i w istocie nieweryfikowalny.
Z kolei pytania 14, 19 i 23 dotyczyły informacji dotyczących sfery osobistej osób niepełniących funkcji publicznych (wykształcenie, dane kontaktowe, otrzymane nagrody) i w związku z tym również nie mogły zostać zakwalifikowane jako informacja publiczna.
Z tej przyczyny Sad uznał, że punkty 14-16, 19, 20, 22, 23, 26, 29, 30 i 32-35 wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2024 r. nie dotyczyły informacji publicznej, a w związku z tym, organ nie był zobowiązany do rozpatrzenia wniosku w tej części zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności w tym zakresie, a skarga w części dotyczącej ww. punktów wniosku również podlegała oddaleniu.
Sąd uznał natomiast, że organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi na pytania dotyczące informacji publicznej w wyżej przedstawionym rozumieniu, zawarte w punktach 10, 11, 12, 13, 17, 18, 21, 24, 25, 27, 28 i 31 wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. i z tej przyczyny zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w tym zakresie.
Skarżący w wymienionych punktach wniosku zażądał następujących informacji:
w pkt 10, jaki zakres obowiązków ma Główny Specjalista B. O. i wniósł o przesłanie skanu tego dokumentu;
w pkt 11, jakich pełnomocnictw udzielił Rzecznik Praw Pacjenta B. O. wniósł o przesłanie skanu tego dokumentu;
w pkt 12, ilu pracowników w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta w tym w Departamencie do Spraw Wyjaśnień ma wykształcenie medyczne z wyszczególnieniem jakie oraz wniósł o podanie informacji o doświadczeniu zawodowym pracowników tego Departamentu;
w pkt 13, czy w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta pracują lekarze?
w pkt 17, o ilości postępowań w przedmiocie naruszenia praw pacjenta w Biurze RPP i o wyniku tych postępowań w latach 2017 do 2023;
w pkt 18, czy w latach 2017 do 2023 ilość naruszeń praw pacjentów w Polsce narasta czy maleje;
w pkt 21, ile opinii z zakresu medycyny zleciło Biuro Rzecznika Praw Pacjenta w 2023 r. -w niósł o przesłanie skanów faktur za te opinie ze wskazaniem, kto je sporządził, w jakiej sprawie i na jakich zasadach oraz jaki jest koszt tych opinii;
w pkt 24, czy w latach 2017 do 2023 były przeprowadzone kontrole zewnętrzne w przedmiocie jakości pracy w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta - np. kontrole Kancelarii Premiera, NIK i inne - jeżeli tak to proszę przesłać skany wniosków pokontrolnych;
w pkt 25, jacy pracownicy medyczni najczęściej są sprawcami naruszenia praw pacjenta i ile wniosków do właściwych izb o odpowiedzialność zawodową wniosło Biuro Rzecznika Praw Pacjenta; która grupa zawodów medycznych najczęściej łamie prawa pacjenta – wniósł o podanie danych z ostatnich trzech lat w sposób sumaryczny i najbardziej prosty;
w pkt 27, wniósł o przesłanie planu szkoleń dla pracowników Biura Rzecznika Praw Pacjenta w roku 2024;
w pkt 28, wniósł o przesłanie skanów certyfikatów jakości wydanych na podstawie audytów zewnętrznych, które ma Biuro Rzecznika Praw Pacjenta;
w pkt 31, wniósł o informację, na jakie stanowiska w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta przeprowadza się konkursy.
Analiza treści wyżej przytoczonych pytań wskazuje, że dotyczą one działalności Rzecznika Praw Pacjenta jako podmiotu publicznego, wydatkowanych środków, przeprowadzanych kontroli, sposobu prowadzenia postępowań i załatwiania spraw, wytworzonych przez organ dokumentów, a także informacji o kompetencjach osób zatrudnionych przez organ (przy czym nie chodzi tu o kompetencje poszczególnych pracowników lecz o informacje o wykształceniu osób wykonujących określone funkcje). Tego rodzaju informacje mieszczą się w wyżej przytoczonym katalogu zawartym w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., a w konsekwencji wniosek skarżącego w zakresie tych punktów winien być rozpatrzony zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Jak wynika z akt administracyjnych, organ w piśmie z dnia 29 lutego 2024 r. poinformował skarżącego, że jego wniosek z dnia [...] kwietnia 2024 r. nie może zostać uwzględniony, ponieważ żądanie skarżącego stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej.
W związku z tym stanowiskiem organu należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 1077/23, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), że z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 799/12). Odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Nadużycie prawa do informacji publicznej może bowiem zachodzić dopiero, gdy takie prawo do dostępu do konkretnej informacji publicznej wnioskodawcy przysługuje. Zatem w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy żądana informacja jest informacją publiczną. Dopiero w następnej kolejności należy wykazać, że żądanie jej udostępnienia stanowi nadużycie prawa. Jednak odmowa udostępnienia informacji publicznej z powodu nadużycia prawa może nastąpić w formie decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Podobne stanowisko prezentowane jest w licznych judykatach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki NSA z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. akt. III OSK 2604/23, z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3136/23, z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt III OSK 92/23, z dnia 10 października 2024 r. sygn. akt: III OSK 89/24, III OSK 1087/24 i III OSK 311/24). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości wyrażone w tych wyrokach stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że kwestia nadużycia prawa do informacji publicznej nie może być przedmiotem badania w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiocie bezczynności organu ustaleniu winien natomiast podlegać charakter żądanej informacji. Na tym etapie postępowania argumentacja organu związana z nadużyciem przez wnioskodawcę prawa do informacji nie może zatem być uznana za skuteczną.
Sformułowana przez organ w piśmie z dnia 29 lutego 2024 r. odpowiedź nie stanowi zatem prawidłowej realizacji obowiązków organu wynikających z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ewentualne stwierdzenie, że skarżący nadużył prawa do uzyskania informacji publicznej winno znaleźć odzwierciedlenie w wydanej przez organ decyzji administracyjnej odmawiającej udostępnienia żądanej informacji. W konsekwencji, należało stwierdzić, że organ w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności w zakresie punktów 10, 11, 12, 13, 17, 18, 21, 24, 25, 27, 28 i 31 wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). W przypadkach przewidzianych w ustawie organ może również poinformować wnioskodawcę o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), powiadomić o wysokości opłaty związanej ze sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do Rzecznika Praw Pacjenta w dniu [...] stycznia 2024 r. (wniosek został złożony drogą elektroniczną). Organ był zatem zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji do dnia 5 lutego 2024 r. (poniedziałek), czego jednak, w ocenie Sądu, nie uczynił w zakresie punktów 10, 11, 12, 13, 17, 18, 21, 24, 25, 27, 28 i 31 wniosku. Organ udzielił wprawdzie odpowiedzi w pismach z dnia 26 i 29 lutego 2024 r., jednak udzielona odpowiedź, jak już wskazano, nie czyni zadość obowiązkom organu wynikającym z ww. przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Do dnia wydania wyroku w tej sprawie organ nie udostępnił żądanych informacji ani nie wydał decyzji o odmowie ich udostępnienia.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, że Rzecznik Praw Pacjenta pozostaje bezczynny w rozpatrzeniu punktów 10, 11, 12, 13, 17, 18, 21, 24, 25, 27, 28 i 31 wniosku skarżącego. W związku z powyższym Sąd w pkt 1 sentencji zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. w omawianej części w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy.
Zgodnie z art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględniając skargę na bezczynność, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Jak wynika z akt administracyjnych, organ po wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji publicznej udzielił odpowiedzi na ten wniosek, częściowo udostępniając żądaną informację, zaś w pozostałym zakresie udzielając odpowiedzi, że wniosek nie może zostać zrealizowany z powodu nadużycia prawa do informacji publicznej. Powyższe świadczy o tym, że bezczynność organu nie była skutkiem zlekceważenia prawa skarżącego do uzyskania żądanej informacji publicznej, lecz wynikała z mylnej wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w przypadku stwierdzenia przez organ, że wnioskodawca nadużywa przysługującego mu prawa. W związku z powyższym Sąd przyjął, że bezczynności organu w tej sprawie nie można przypisać rażącego charakteru w wyżej przedstawionym rozumieniu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał w pkt 2 sentencji wyroku, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, tj. dotyczącym punktów 1-9, 14-16, 19, 20, 22, 23, 26, 29, 30 i 32-35 wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. z przyczyn wyżej wskazanych, tj. uznając, że informacja żądana w punktach 1-9 wniosku została skarżącemu udzielona, zaś punkty 14-16, 19, 20, 22, 23, 26, 29, 30 i 32-35 wniosku nie dotyczyły informacji publicznej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. Oddalenie skargi w pozostałym zakresie w pkt 3 sentencji nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach w punkcie 4 sentencji orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Koszty te stanowi uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.