II SAB/Wa 272/22

II SAB/Wa 272/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Karolina Kisielewicz /przewodniczący/
Michał Sułkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
659
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 708
arrt. 8a ust. 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 12, art. 35, art. 36 i art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2022 r. sprawy ze skargi M.C. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania wszczętego wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania wszczętego wnioskiem M.C. z dnia [...] sierpnia 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania, o którym mowa w mowa w punkcie 1 wyroku, miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M.C. sumę pieniężną w wysokości 2500 zł (słownie: dwóch tysięcy pięciuset złotych).
Uzasadnienie
M. C. w piśmie z 30 sierpnia 2017 r. zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również "Minister" lub "MSWiA") o zastosowanie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (dalej "ustawa zaopatrzeniowa") w stosunku do zmarłego męża R. C..
Podanie wpłynęło do organu administracji 30 sierpnia 2017 r.
W piśmie z 26 września 2017 r. MSWiA zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, jakie okresy pracy i służby R. C. i w jakich formacjach stanowią podstawę świadczeń wypłacanych M. C., a także informacji, czy korzysta ona tylko z renty rodzinnej, czy też z innych świadczeń związanych ze służbą R. C.
Minister w piśmie z 26 września 2017 r., powołując się na art. 36 K.p.a., poinformował skarżącą, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 K.p.a. z uwagi na konieczność dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy, co wymaga podjęcia przez organ szeregu czynności wyjaśniających. MSWiA wskazał, że wystąpi najpierw do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, a następnie do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Odwołując się do art. 36 § 1 K.p.a., Minister zawiadomił, że rozpatrzenie wniosku M. C. powinno w jego ocenie nastąpić do 11 maja 2018 r.
4 stycznia 2017 r. do MSWiA wpłynęła odpowiedź Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z 3 listopada 2017 r. na pismo z 26 września 2017 r. wraz z załącznikami, w tym odpisem decyzji o ustaleniu wysokości renty rodzinnej na podstawie art. 24a ustawy zaopatrzeniowej oraz informacji sporządzonej na podstawie akt osobowych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Minister w piśmie z 18 kwietnia 2018 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby R. C. po 12 września 1989 r. i stanowiska, czy w ocenie Komendanta wymieniony rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
Minister w piśmie z 18 kwietnia 2018 r. zwrócił się do Prezesa Instytut Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o przebiegu służby R. C. przed 21 lipca 1990 r.
Minister w piśmie z 27 kwietnia 2018 r., powołując się na art. 36 K.p.a., poinformował M. C., że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w piśmie z 26 września 2017 r. Organ wskazał, że wystąpił o informacje do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, Prezesa Instytut Pamięci Narodowej
– Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz do formacji, w której R. C. pełnił służbę, po czym odwołując się do art. 36 § 1 K.p.a., zawiadomił, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu "powyższych" dowodów. Stwierdził, że w jego ocenie powinno to nastąpić do 14 października 2018 r.
26 lipca 2018 r. do MSWiA wpłynęła odpowiedź Instytutu Pamięci Narodowej
– Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na pismo z 18 kwietnia 2018 r., przy której przekazano kopie z akt osobowych dotyczące przebiegu służby R. C..
Minister w piśmie z 18 października 2018 r., powołując się na art. 36 K.p.a., poinformował M. C., że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w piśmie z 27 kwietnia 2018 r., stwierdzając, że wynika to z konieczności oczekiwania na nadesłanie materiału dowodowego z Policji. Organ, odwołując się do art. 36 § 1 K.p.a., zawiadomił, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu całokształtu dowodów. Stwierdził, że w jego ocenie powinno to nastąpić do 31 marca 2019 r.
W piśmie z 19 października 2018 r., w nawiązaniu do pisma z 18 kwietnia 2018 r., Minister ponownie zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o udzielenie informacji dotyczących przebiegu służby R. C..
7 marca 2019 r. do MSWiA wpłynęła odpowiedź Komendanta Głównego Policji z 28 lutego 2019 r. z informacją dotyczącą przebiegu służby.
Minister w piśmie z 29 maja 2019 r. poinformował M. C., że została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania decyzji w sprawie. Jednocześnie poinformował skarżącą o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań.
Jednocześnie, powołując się na art. 36 K.p.a., Minister poinformował M. C., że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w piśmie z 18 października 2018 r., co wynika z prawa skarżącej do zapoznania się z aktami sprawy oraz ewentualnego odniesienia się do zebranego materiału dowodowego. Organ, odwołując się do art. 36 § 1 K.p.a., zawiadomił, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po dokonaniu "powyższych" czynności. Stwierdził, że w jego ocenie powinno to nastąpić do 20 września 2019 r.
11 czerwca 2019 r. M.C. zapoznała się z aktami sprawy.
13 czerwca 2019 r. do MSWiA wpłynęło pismo skarżącej z 13 czerwca 2019 r., w którym odniosła się do zgromadzonych w sprawie dowodów i do którego dołączyła jeden dodatkowy dokument w postaci podziękowania za służbę w Policji skierowanego do R. C. przez Komendanta Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji.
2 września 2020 r. do MSWiA wpłynęło ponaglenie M. C., w którym wniosła o niezwłoczne rozpatrzenie wniosku z 30 sierpnia 2017 r. i podniosła, że w ciągu ostatnich trzech lat postępowanie z niezrozumiałych dla niej powodów było kilkakrotnie przedłużane, a mimo to nie zostało zakończone w ostatnim z wyznaczonych terminów, tj. do 20 września 2019 r.
Minister w piśmie z 7 września 2020 r. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie szerszej dokumentacji na potrzeby prowadzonego postępowania.
Minister w piśmie z 7 września 2020 r. powołując się na art. 36 K.p.a., poinformował M. C., że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w piśmie z 29 maja 2019 r., co wynika z "nowej linii orzeczniczej wskazującej na konieczność szerszego interpretowania zebranych w sprawie dokumentów". Organ wskazał, że wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie kompletnych akt osobowych. Odwołując się do art. 36 § 1 K.p.a., zawiadomił, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu wszystkich koniecznych dowodów. Stwierdził, że w jego ocenie powinno to nastąpić do 31 grudnia 2020 r.
7 października 2020 r. do MSWiA wpłynęła odpowiedź Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na pismo z 7 września 2020 r. wraz z płytą CD zawierającą kopie akt osobowych R. C.
17 czerwca 2021 r. do MSWiA wpłynęło drugie ponaglenie M. C., w którym wniosła o niezwłoczne rozpatrzenie wniosku z 30 sierpnia 2017 r. i podniosła, że w ciągu ostatnich czterech lat postępowanie z niezrozumiałych dla niej powodów było kilkakrotnie przedłużane i nie zostało zakończone w żadnym z wyznaczonych przez Ministra terminów.
7 marca 2022 r. do MSWiA wpłynęło trzecie ponaglenie M. C., w którym wniosła o niezwłoczne rozpatrzenie wniosku z 30 sierpnia 2017 r. i podniosła, że w ciągu ostatnich czterech lat postępowanie z niezrozumiałych dla niej powodów było kilkakrotnie przedłużane i nie zostało zakończone w żadnym z wyznaczonych przez Ministra terminów.
4 kwietnia 2022 r. M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy. W skardze opisała dotychczasowy przebieg postępowania oraz wniosła o zobowiązanie Ministra do wydanie decyzji w sprawie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Minister wniósł o oddalenie skargi. W odpowiedzi na skargę podniósł, że w świetle art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zobowiązany jest do podjęcia szeregu czynności, w szczególności zebrania materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy. Wskazał, że w postępowaniu konieczne było wystąpienie o niezbędne informacje do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz formacji, w której R. C. pełnił służbę. Odwoławszy się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 września 2016 r. sygn. akt IV SAB/Po 55/16 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 lipca 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 65/16, Minister stwierdził, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy było uzasadnione, bowiem organ potrzebuje – realnego w okolicznościach sprawy – czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Dodał, że właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje, dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin.
Na marginesie Minister dodał, że do organu wpłynęła znaczna liczba spraw (około 4900), których przedmiotem jest zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Odwoławszy się przy tym do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1262/16, zauważył, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a z obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na termin rozstrzygnięcia sprawy.
Organ administracji wymienił również pięć postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którymi odrzucono skargi na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosków w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a także dwanaście wyroków, którymi oddalono skargi na decyzje Ministra.
MSWiA decyzją z [...] lipca 2022 r., po rozpatrzeniu wniosku M. C., na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej odmówił wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. 26 lipca 2022 r. decyzja została doręczona skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708 ze zm. – stan prawny na dzień wszczęcia postępowania wnioskiem M. C.; dalej powoływana jako "ustawa zaopatrzeniowa"), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Przewidziana przez ustawodawcę dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej prawna forma decyzji administracyjnej skutkuje obowiązkiem stosowania w postępowaniu zmierzającym do wydania tej decyzji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. - stan prawny na dzień wszczęcia postępowania wnioskiem M. C.; dalej powoływany jako "K.p.a."), w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. W tym zakresie ustawa zaopatrzeniowa nie przewiduje odrębnej regulacji, jak natomiast wynika z art. 11 tej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się m.in. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Należy zatem zaznaczyć, że wyrażona w art. 12 K.p.a. zasada szybkości i prostoty postępowania nakazuje organom administracji publicznej działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ogólny obowiązek sprawnego i efektywnego prowadzenia postępowania administracyjnego został skonkretyzowany w art. 35 K.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do treści art. 35 § 2 K.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Wedle natomiast art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
W myśl art. 35 § 5 K.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Stosownie do treści art. 36 § 2 K.p.a., ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Jak wynika z art. 37 § 1 K.p.a. przez bezczynność organu administracji należy rozumieć sytuację, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1). Z przewlekłością postępowania mamy natomiast do czynienia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2).
Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej powoływana jako "P.p.s.a."), w przypadku postępowań prowadzonych w oparciu o przepisy K.p.a., należy zatem rozumieć w sposób określony odpowiednio w art. 37 § 1 pkt 1 lub pkt 2 K.p.a. Istota skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sprowadza się więc do kontroli postępowania prowadzonego przez organ administracji w kontekście zasady określonej w art. 12 K.p.a. Sąd ocenia prowadzone postępowanie w aspekcie czasowym, przy czym rozumianym, jako niedochowanie terminu określonego w art. 35 lub przepisach szczególnych, albo wskazanego zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność
– art 37 § 1 pkt 1 K.p.a.) lub jako prowadzenie postępowania nieefektywnie, bez wymaganej "koncentracji" podejmowanych czynności, pomimo dochowania terminów, o których wyżej mowa (przewlekłość – art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.). Przewlekłe prowadzenie postępowania może mieć miejsce, jeżeli organ administracji w bezzasadny sposób przedłuża termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 2 kpa, bądź gdy bieg terminu jest zatrzymany (art. 103 kpa). Formalnie rzecz biorąc, organ administracji nie pozostaje wtedy w bezczynności.
Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdził, co następuje.
I. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte 30 sierpnia 2017 r. (data wpływu podania do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji), a zakończone [...] lipca 2022 r. (dzień wydania decyzji odmawiającej wyłączenia stosowania przepisów ustawy). Wyłączając zatem okres od 14 marca 2020 r. (data ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 - § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U. poz. 433 ze zm.) do 15 maja 2020 r. (zob. art. 46 pkt 20 oraz art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
- Dz. U. poz. 875 ze zm.), w którym (mocą art. 15zzs ust. 1 pkt 6 oraz art. 15zzs ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.
– w brzmieniu obowiązującym do 15 maja 2020 r.) bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych uległ zawieszeniu (art. 15zzs ust. 1 pkt 6) i nie stosowało się przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu powiadamiania strony postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie (art. 15zzs ust. 10), należało stwierdzić, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadził postępowanie przez ponad cztery lata i osiem miesięcy.
II. Z akt sprawy wynika, że MSWiA podjął w tym czasie następujące czynności:
1. 26 września 2017 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, jakie okresy pracy i służby R. C. i w jakich formacjach stanowią podstawę świadczeń wypłacanych M. C., a także informacji, czy korzysta ona tylko z renty rodzinnej, czy też z innych świadczeń związanych ze służbą R. C.;
2. 18 kwietnia 2018 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby R. C. po 12 września 1989 r. i stanowiska, czy w ocenie Komendanta wymieniony rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia;
3. 18 kwietnia 2018 r. zwrócił się do Prezesa Instytut Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o przebiegu służby R. C. przed 21 lipca 1990 r.;
4. 19 października 2018 r., w nawiązaniu do pisma z 18 kwietnia 2018 r., ponownie zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o udzielenie informacji dotyczących przebiegu służby R. C.;
5. 7 września 2020 r. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie szerszej dokumentacji na potrzeby prowadzonego postępowania;
6. [...] lipca 2022 r. wydał decyzję w sprawie;
7. skierował do skarżącej pięć zawiadomień o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazując kolejne terminy, w których w ocenie organu "powinno" nastąpić załatwienie sprawy i nie pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia:
a. 26 września 2017 r.
b. 27 kwietnia 2018 r.,
c. 18 października 2018 r.
d. 29 maja 2019 r.
e. 7 września 2020 r.
III. W wyżej wymienionych zawiadomieniach Minister podawał następujące przyczyny zwłoki w załatwieniu sprawy:
1. konieczność dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy (zawiadomienie z 26 września 2017 r. – termin przedłużono do 11 maja 2018 r., zatem o siedem i pół miesiąca),
2. konieczność zebrania dowodów (zawiadomienie z 27 kwietnia 2018 r. – termin przedłużono do 14 października 2018 r., zatem o kolejne ponad pięć miesięcy po terminie wyznaczonym w zawiadomieniu z 26 września 2017 r.),
3. konieczności oczekiwania na nadesłanie materiału dowodowego z Policji (zawiadomienie z 18 października 2018 r. – termin przedłużono do 31 marca 2019 r., zawiadomienie skierowano cztery dni po upływie terminu wyznaczonego w zawiadomieniu z 27 kwietnia 2018 r., a termin przedłużono o kolejne ponad pięć i pół miesiąca po terminie wyznaczonym z zawiadomieniu z 27 kwietnia 2018 r.),
4. prawo skarżącej do zapoznania się z aktami sprawy oraz ewentualnego odniesienia się do zebranego materiału dowodowego (zawiadomienie z 29 maja 2019 r. – termin przedłużono do 20 września 2019 r., zawiadomienie skierowano dwa miesiące po upływie terminu wyznaczonego w zawiadomieniu z 18 października 2018 r., a termin przedłużono o kolejne prawie sześć miesięcy po terminie wyznaczonym w tym zawiadomieniu),
5. "nowa linia orzecznicza wskazującej na konieczność szerszego interpretowania zebranych w sprawie dokumentów" (zawiadomienie 7 września 2020 r. – termin przedłużono do 31 grudnia 2020 r., zawiadomienie skierowano prawie rok po upływie terminu wyznaczonego w zawiadomieniu z 29 maja 2019 r., po złożeniu przez skarżącą pierwszego ponaglenia z 2 września 2020 r., a termin przedłużono o kolejne ponad rok i trzy miesiące po terminie wyznaczonym w zawiadomieniu z 29 maja 2019 r.).
IV. Z akt sprawy wynika, że:
1. w okresie prawie miesiąca od wszczęcia postępowania do skierowania do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA pisma z 26 września 2017 r., a zarazem pierwszego zawiadomienia skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie, Minister nie podejmował w sprawie czynności;
2. od wpływu do MSWiA odpowiedzi Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA na pismo z 26 września 2017 r. (4 stycznia 2018 r.) do podjęcia kolejnych czynności w sprawie, tj. skierowania do Komendanta Głównego Policji i Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu pism z 18 kwietnia 2018 r. upłynęło trzy i pół miesiąca;
3. po otrzymaniu odpowiedzi Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (26 lipca 2018 r.) Minister dopiero po kolejnych prawie trzech miesiącach (19 października 2018 r.), a zarazem po upływie pół roku od wystosowania pierwszego pisma do Komendanta Głównego Policji, ponowił prośbę do Komendanta Głównego Policji o udzielenie informacji o przebiegu służby R. C.;
4. po otrzymaniu odpowiedzi Komendanta Głównego Policji (7 marca 2019 r.) po prawie kolejnych trzech miesiącach (29 maja 2019 r.) Minister skierował do skarżącej zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów;
5. następna czynność w sprawie (mimo wyznaczenia terminu zakończenia sprawy na 20 września 2019 r. – z uwagi na prawo strony do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie) została podjęta dopiero 7 września 2020 r. – ponad rok i trzy miesiące później - po ponagleniu skarżącej złożonym 2 września 2020 r., a polegała na ponownym zwróceniu się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Instytutu Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie szerszej dokumentacji dotyczącej służby R. C.;
6. po otrzymaniu materiałów z Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ([...] października 2020 r.) Minister zwlekał z wydaniem decyzji przez kolejny rok i dziewięć miesięcy. Z akt sprawy nie wynika, by w tym czasie organ prowadził jakiekolwiek inne czynności dowodowe, natomiast zignorował kolejne dwa wniesione przez skarżącą ponaglenia, kończąc postępowanie ([...] lipca 2022 r.) dopiero ponad trzy miesiące po otrzymaniu skargi na przewlekłość postępowania skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (4 kwietnia 2022 r. – data wpływu skargi na prezentacie znajdującej się na karcie nr 3 akt sądowych).
V. W świetle powyższych ustaleń Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że czynności podejmowane przez Ministra w postępowaniu wszczętym wnioskiem M. C. z 30 sierpnia 2017 r. i zakończonym decyzją MSWiA z [...] lipca 2022 r. nie były podejmowane bez zbędnej zwłoki. Oceniane postępowanie było prowadzone przewlekle, o wiele dłużej niż to było konieczne, ze znaczącymi, a nieznajdującymi uzasadnienia w świetle akt sprawy "przestojami", przy jednoczesnym bezzasadnym, wielokrotnym i znaczącym przedłużaniu terminu załatwiania sprawy.
VI. Podejmowanie w sprawie czynności i występujące między nimi wielomiesięczne, a nawet ponadroczne przerwy jednoznacznie świadczą o braku wymaganej "koncentracji" działań organu administracji. Należy przy tym podkreślić, że takie czynności, jak gromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego są elementami postępowania wyjaśniającego i zasadniczo powinny zostać zakończone w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a.
VII. Nawet zatem przyjmując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę, wskazującą na szczególnie skomplikowany charakter sprawy i dostrzegając, że rozpatrzenie wniosku M. C. wymagało wystąpienia przez Ministra o dodatkowe informacje do innych organów, tj. Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego MSWiA, Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i Komendanta Głównego Policji, nie można uznać postępowania za prowadzone bez zbędnej zwłoki w sytuacji, gdy w czasie prawie pięciu lat organ administracji skierował do trzech innych organów w sumie pięć pism, a akta zakończonej sprawy zamknęły się w osiemdziesięciu czterech kartach.
VIII. W ocenie Sądu, ani poziom złożoności stanu faktycznego sprawy, który znalazł odzwierciedlenie także w uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2022 r., ani stan prawny, nie dają podstaw do przyjęcia, że MSWiA prowadził postępowanie z poszanowaniem zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a.). W świetle akt sprawy nie ma zatem jakichkolwiek racjonalnych przesłanek, by przyjąć, że ocena, czy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wymagała od Ministra tak skomplikowanej i czasochłonnej analizy obszernego materiału dowodowego, bądź rozważania szczególnie złożonych zagadnień prawnych, by postępowanie musiało być prowadzone przez prawie pięć lat.
IX. Przeciwnie, wyznaczenie kolejnych wielomiesięcznych terminów w celu podjęcia zwykłych czynności, do których zobowiązany jest każdy organ prowadzący postępowanie, czy też w związku z możliwością zapoznania się przez stronę z zebranymi dowodami i zajęcia stanowiska, albo z uwagi na "nową linię orzeczniczą", świadczy o tym, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem kolejno wyznaczane (trzykrotnie po upływie wcześniej wyznaczonych) nowe terminy zakończenia postępowania nie były przeznaczane na podejmowanie czynności rzeczywiście zmierzających do załatwiania sprawy.
X. Co więcej, po 7 września 2020 r. organ administracji zaniechał jakichkolwiek działań, włącznie z informowaniem skarżącej o tym, że nie załatwi sprawy w ostatnim z wyznaczonych terminów (do 31 grudnia 2020 r.), zaś wniesione przez M. C. ponaglenia z 14 czerwca 2021 r. i z 7 marca 2022 r. nie spotkały się z żadną reakcją. Na co już zwrócono uwagę, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 K.p.a. Minister, wyznaczając kolejne terminy załatwienia sprawy, nie pouczał skarżącej o prawie wniesienia ponaglenia, stanowiącego wszakże środek zwalczania przez stronę stanu przewlekłości postępowania. Stanowi to dodatkowy argument za stwierdzeniem rażącego charakteru przewlekłości postępowania.
XI. Nie tylko zatem sama w sobie długość postępowania, ale także stwierdzone wielomiesięczne, a nawet ponad roczne przerwy pomiędzy nielicznymi czynnościami podjętymi w tym postępowaniu przez organ administracji, wyznaczenie dodatkowych, wielomiesięcznych terminów na dokonanie obowiązkowych i typowych czynności właściwych każdemu postępowaniu administracyjnemu, a także całkowite "milczenie" po 7 września 2020 r. i ignorowanie wnoszonych przez stronę środków procesowych służących ochronie przed opieszałością organu administracji, doprowadziły Sąd do wniosku, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
XII. Sad nie uwzględnił zasygnalizowanej w odpowiedzi na skargę okoliczności "wpływu znacznej ilości spraw (około 4900)", po pierwsze dlatego, że nie została ona w jakikolwiek sposób sprecyzowana – nie wiadomo, jakiego okresu dotyczy podana liczba, ani w jaki sposób okoliczność ta przełożyła się na kilkuletnie opóźnienie w zakończeniu przedmiotowej sprawy, po drugie dlatego, że problemy organizacyjne, na jakie napotyka organ administracji, zasadniczo nie mogą usprawiedliwiać naruszenia wyrażonego w art. 12 § 1 K.p.a. nakazu wnikliwego i szybkiego działania. Tego typu przyczyny nie mogą być postrzegane jako niezależne od organu w rozumieniu art. 35 § 5 K.p.a., które mogłyby skutkować wyłączeniem okresów ich występowania z terminów określonych powołanych wyżej art. 35 § 2 i § 3 K.p.a. Są to przyczyny pozostające wewnątrz aparatu administracyjnego, jako całości i związane są przede wszystkim z władczym wykonywaniem zwierzchniej władzy Państwa (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1459/17, z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2339/13; z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2390/12 niepublikowane; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
XIII. Jak wynika z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
XIV. W okolicznościach rozpoznanej sprawy Sąd za zasadne uznał przyznanie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości określonej w punkcie trzecim wyroku. Sąd wziął pod uwagę charakter tego środka prawnego, który jakkolwiek ma charakter kompensacyjny, to jednak nie pełni funkcji naprawienia szkody. Sąd uwzględnił więc, że przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałości organu administracji. W realiach rozpoznanej sprawy należało natomiast wziąć pod uwagę rażąco długi okres oczekiwania przez M. C. na rozstrzygnięcie jej sprawy, jak również to, że od rozstrzygnięcia tego może zależeć wysokość otrzymywanej przez nią renty rodzinnej, ponadto zaś to, że organ administracji w oczywisty sposób ignorował środki podejmowane przez skarżącą (w postaci ponagleń) w celu terminowego załatwienia sprawy bez potrzeby zwrócenia się na drogę sądową.
W tym stanie rzeczy, Sąd:
1. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji;
2. na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji;
3. na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji.