II SAB/Wa 264/22

II SAB/Wa 264/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk
Joanna Kruszewska-Grońska
Karolina Kisielewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2022 r. sprawy ze skargi W. Z. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
W. Z. w piśmie z 9 stycznia 2022 r. (data jego sporządzenia i jednocześnie wpływu do organu) zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o udostępnienie, na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), informacji:
1. kiedy Wojskowe Biuro Emerytalne w [...] uzyskało funkcjonalność podmiotu publicznego na platformie ePUAP;
2. wskazanie adresu z Biuletynu Informacji Publicznej i daty podania do publicznej wiadomości informacji o uzyskaniu przez WBE w [...] funkcjonalności podmiotu publicznego na platformie ePUAP;
3. wskazanie adresu BIP i daty podania do publicznej wiadomości informacji o wprowadzeniu przez Ministra wewnątrzresortowych instrukcji lub odrębnych regulacji prawnych w zakresie trybu i sposobu prowadzenia korespondencji elektronicznej przez jednostki pionu wojskowego systemu emerytalno-rentowego, z uwzględnieniem ewentualnych ograniczeń lub wykluczeń;
4. wskazanie adresu BIP i daty podania do publicznej wiadomości informacji o możliwości udostępnienia przez WBE w [...] wszystkich dokumentów oraz formularzy w formie elektronicznej, umożliwiających tym samym ich wypełnianie i przesyłanie drogą elektroniczną, bez potrzeby składania dokumentów w formie papierowej;
5. wskazanie podstawy prawnej ewentualnych ograniczeń w zakresie korzystania z możliwości wygenerowania, wypełnienia i cyfrowego podpisania dokumentów udostępnionych przez WBE w [...], w tym formularzy niezbędnych do prawidłowego naliczenia i terminowej wypłaty należności w ramach wojskowego systemu emerytalno-rentowego, z uwzględnieniem daty i miejsca publikacji powyższej informacji w BIP.
Wnioskodawca zaznaczył jednocześnie, że odpowiedź na powyższe pytania ma być mu dostarczona w terminie ustawowym na jego indywidualną skrzynkę podawczą ePUAP i wskazał, że w ramach odpowiedzi nie ma potrzeby przetwarzania danych, a wystarczy podać daty i liczby istniejące w systemie teleinformatycznym WBE w [...] oraz adres BIP z opisem jednej usługi.
W odpowiedzi na wniosek, organ administracji w dniu 17 stycznia 2022 r. poinformował wnioskodawcę, że informacje objęte jego żądaniem dotyczą działalności WBE w [...]. Zgodnie natomiast z § 8 statutu Wojskowego Biura Emerytalnego stanowiącego załącznik nr 13 do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z 15 czerwca 2015 r. (nr 16/MON) w sprawie nadania wojskowym biurom emerytalnym statutu jednostki budżetowej (Dz. Urz. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), działalnością Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] kieruje dyrektor, który - w szczególności - podejmuje samodzielne decyzje dotyczące funkcjonowania Biura i realizuje jego zadania oraz ponosi za nie odpowiedzialność, wykonując swoje zadania samodzielnie oraz przy pomocy podległych mu osób funkcyjnych, zgodnie z zakresem ich obowiązków.
W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej wskazał wnioskodawcy, że organem właściwym do udzielenia mu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest dyrektor WBE w [...] i wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z 29 października 2020 r., sygn. akt I OSK 961/20 oraz wyrok WSA w Olsztynie z 2 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 308/20), że organ do którego skierowano żądanie udostępnienia informacji publicznej ma obowiązek udostępnienia tylko tych informacji publicznych, którymi dysponuje, a dodatkowo nie ma obowiązku pozyskiwania informacji publicznych, będących w posiadaniu innych organów, w celu udzielenia informacji publicznej zgodnie z żądaniem wnioskodawcy.
Minister zaznaczył także, że organ jest zobowiązany wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej jedynie w przypadku gdy taką informację posiada (tak m.in. wyrok NSA z 29 października 2020 r., sygn akt I OSK 961/20), a wyjaśnienie organu, że nie posiada żądanej informacji nie stanowi odmowy udostępnienia informacji publicznej.
W. Z. w piśmie z 26 kwietnia 2022 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w rozpoznaniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 9 stycznia 2022 r., w której zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust.1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia wnioskowanej przez niego informacji publicznej, zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wymierzenia kary grzywny na wskazany przez niego cel społeczny, tj. Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy.
W uzasadnieniu skargi W. Z. zakwestionował zapatrywanie organu, że Minister Obrony Narodowej nie jest właściwy do udzielenia odpowiedzi na sformułowane przez niego pytania, gdyż jego zdaniem jako podmiot odpowiedzialny za stworzenie ram prawnych i funkcjonalnych wojskowego systemu emerytalno-rentowego dysponuje żądanymi przez niego informacjami publicznymi.
Skarżący podniósł, że organ na mocy § 5 załącznika do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2015 r. Nr 33/MON w sprawie regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej (Dz. Urz. MON z 2015 r., poz. 250) zastrzegł sobie do wyłącznych kompetencji wydawanie aktów prawnych o charakterze wewnętrznym i w związku z tym był zobowiązany, m.in. do uregulowania kwestii trybu funkcjonowania struktur podległego mu systemu emerytalno-rentowego, dokonywania jego systematycznej kontroli, ewidencjonowania faktycznego stanu funkcjonalności w podległych mu urzędach i wydawania decyzji i zaleceń w celu uzyskania czy też odzyskania funkcjonalności systemu, za który ponosi pełną odpowiedzialność. Dlatego też należy przyjąć zdaniem skarżącego, że informacje, których udostępnienia się domaga - dotyczące stanu prawnego i faktycznego podległego Ministrowi systemu - pozostają w posiadaniu organu, a więc skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest zasadna.
Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, a w przypadku uznania przez Sąd, że pozostawał w bezczynności wniósł o stwierdzenie, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Organ podał, że wszystkie sformułowane przez skarżącego pytania zawarte we wniosku z 9 stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczą pośrednio lub bezpośrednio działalności Wojskowego Biura Emerytalnego w [...].
W związku z powyższym Minister wskazał, że w sprawie ma zastosowanie art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p., zgodnie z którym do ustalenia czy określony podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej konieczne jest zbadanie istnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, czy jest on podmiotem wykonującym zadania publiczne, a po drugie, czy w ramach powierzonych mu zadań publicznych może wytwarzać lub pozyskiwać informację publiczną.
Biorąc powyższe pod uwagę Minister stwierdził, że dyrektor WBE w [...] jest organem władzy publicznej, a zgodnie z § 8 ust. 1 statutu Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], stanowiącego załącznik nr 13 do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z 15 czerwca 2015 r. w sprawie nadania wojskowym biurom emerytalnym statutu jednostki budżetowej, kieruje on działalnością WBE w [...] i reprezentuje je na zewnątrz. Do zadań dyrektora należy w szczególności podejmowanie samodzielnych decyzji dotyczących funkcjonowania Biura i realizacji jego zadań oraz ponoszenie za nie odpowiedzialności (tak § 8 ust. 2 pkt 1 statutu). Minister wyjaśnił, że podstawowymi zadaniami samego Biura jest z kolei ustalanie prawa i wypłata świadczeń emerytalno-rentowych dla żołnierzy zawodowych oraz członków ich rodzin, a także funkcjonariuszy Służby Wywiadu Wojskowego, funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz członków ich rodzin, ustalanie prawa i wypłata świadczeń pieniężnych należnych żołnierzom przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, a także wydawanie i realizowanie decyzji w zakresie przekwalifikowania zawodowego żołnierzy, byłych żołnierzy oraz małżonka i dzieci po zmarłym lub zaginionym żołnierzu, jak również wypłata świadczeń wynikających z ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa. Ponadto, dyrektor WBE w [...] wydaje decyzje administracyjne w sprawach z zakresu świadczeń emerytalno-rentowych, jak i świadczeń pieniężnych określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także z zakresu świadczeń rekonwersyinych. Dlatego zdaniem organu należy uznać, że wskazane w statucie zadania mają charakter zadań publicznych, a przy realizacji większości z nich dyrektor WBE w [...] wytwarza lub pozyskuje informację publiczną. Minister dodał, że dyrektor WBE w [...] kieruje jednostką budżetową oraz jest dysponentem środków budżetu państwa, a więc należy do grupy podmiotów reprezentujących Skarb Państwa wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.
Minister Obrony Narodowej podkreślił, że nie posiada informacji wskazanych we wniosku skarżącego z 9 stycznia 2022 r. i jednocześnie nie jest zobowiązany do ich pozyskiwania. Minister podniósł, że udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego żądanie prawidłowo wskazując, że właściwym podmiotem do którego powinien się zwrócić jest dyrektor WBEW w [...]. Tym samym nie można uznać, że naruszył art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga W. Z. nie jest uzasadniona.
Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ – będąc w posiadaniu żądanej informacji – nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada lub że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też nieprawidłowo informuje wnioskodawcę, że żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja stanowi informację publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia takiej informacji.
Nie budzi wątpliwości, że Minister Obrony Narodowej jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
Informacją publiczną jest natomiast każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p.). Informację publiczną stanowi wszystko to, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem, działalnością podmiotów wymienionych w Konstytucji i o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w ramach przypisanych im zdań i kompetencji. Inaczej mówiąc, informacją publiczną są wiadomości, obojętnie przez kogo wytworzone, które podmiot zobowiązany do ich udostępnienia posiada i które wykorzystuje do załatwienia sprawy publicznej. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Przepis art. 6 u.d.i.p. nie ma charakteru zamkniętego, a wyliczenie stanów faktycznych w nim zawartych jest jedynie przykładowe.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu informacje, których udostępnienia domaga się skarżący we wniosku z 9 stycznia 2022 r., dotyczące funkcjonowania i działalności Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], mieszczą się w pojęciu informacji publicznej określonym w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Należy jednak zwrócić uwagę na to, że z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. jednoznacznie wynika, że organy administracji publicznej są obowiązane do udostępnienia jedynie takich informacji publicznych, które są w ich posiadaniu. Obowiązek informacyjny organu jest więc wyłącznie konsekwencją faktu dysponowania daną informacją (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016).
W sytuacji gdy organ nie dysponuje żądanymi informacjami, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale jest zobowiązany do wyjaśnienia wnioskodawcy, że ich nie posiada, co uczynił w niniejszej sprawie. Minister wskazał skarżącemu w odpowiedzi z 17 stycznia 2022 r., a zatem udzielonej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku z 9 stycznia 2022 r., że organem właściwym do udzielenia odpowiedzi na jego pytania jest dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] i to do niego skarżący powinien zgłosić się z żądaniem udostępnienia wnioskowanych informacji publicznych.
Jednocześnie należy podkreślić, że organ nie ma obowiązku pozyskiwania informacji od podległych mu jednostek, w celu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jeżeli mają one, tak jak Wojskowe Biuro Emerytalne w [...], status samodzielnych podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej.
Przedstawione rozważania prowadzą więc do wniosku, że Minister Obrony Narodowej nie pozostaje w bezczynnościci i w związku z tym nie ma podstaw, aby zobowiązać go do rozpoznania wniosku skarżącego z 9 stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.