II SAB/WA 262/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-07-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
informacja publicznadostęp do informacjiPARPbeczynność organunadużycie prawaprawo administracyjnesądownictwo administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę na bezczynność PARP w sprawie udostępnienia informacji publicznej, uznając wniosek za nadużycie prawa.

Skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej zasad powoływania i kompetencji członków komisji kontrolującej jego projekt. PARP odmówiła, uznając wniosek za próbę nadużycia prawa do informacji w celu prowadzenia indywidualnego sporu. WSA oddalił skargę na bezczynność, stwierdzając, że żądanie informacji miało na celu realizację prywatnego interesu, a nie dobra publicznego, co stanowiło nadużycie prawa.

Skarżący, przedsiębiorca A.W., złożył skargę na bezczynność Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z listopada 2020 r. Wniosek dotyczył zasad powoływania, regulaminu wyboru oraz uprawnień, kwalifikacji i kompetencji członków komisji kontrolującej realizację jego projektu dofinansowanego przez PARP. PARP odmówiła udostępnienia informacji, uznając, że nie jest to informacja publiczna, a wniosek stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej, mające na celu realizację prywatnego interesu, a nie troskę o dobro publiczne. Skarżący argumentował, że informacje o kompetencjach osób pełniących funkcje publiczne stanowią informację publiczną i są istotne dla oceny prawidłowości kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko PARP. Sąd uznał, że choć żądane informacje mogły mieć charakter informacji publicznej, to sposób ich wykorzystania przez skarżącego (w kontekście indywidualnego sporu prawnego z PARP dotyczącego umowy o dofinansowanie) stanowił nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej służy dobru publicznemu i przejrzystości działań władzy, a nie zaspokajaniu indywidualnych potrzeb czy celów procesowych. Ponieważ skarżący miał możliwość uzyskania podobnych informacji w trybie postępowania administracyjnego (art. 73 k.p.a.), jego wniosek w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej został uznany za niedopuszczalny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, informacje o kompetencjach osób pełniących funkcje publiczne co do zasady stanowią informację publiczną, jednakże ich żądanie może zostać uznane za nadużycie prawa, jeśli służy realizacji indywidualnego interesu prawnego, a nie dobra publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć informacje o kompetencjach osób pełniących funkcje publiczne są informacją publiczną, to w tym konkretnym przypadku żądanie ich udostępnienia przez przedsiębiorcę w kontekście sporu z PARP dotyczącego umowy o dofinansowanie stanowiło nadużycie prawa, ponieważ służyło realizacji prywatnego interesu, a nie trosce o dobro publiczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1, 2, 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1, 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1, pkt 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit. d, pkt 5 lit. d

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

P.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1, § 1a, § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 36 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 73

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej stanowił nadużycie prawa, ponieważ służył realizacji indywidualnego interesu prawnego skarżącego w kontekście sporu z PARP, a nie trosce o dobro publiczne. Skarżący miał możliwość uzyskania żądanych informacji w trybie postępowania administracyjnego (art. 73 k.p.a.).

Odrzucone argumenty

Żądane przez skarżącego informacje o zasadach powoływania, regulaminie wyboru oraz uprawnieniach, kwalifikacjach i kompetencjach członków komisji kontrolującej stanowią informację publiczną. PARP pozostawała w bezczynności, nie rozpatrując wniosku w ustawowym terminie.

Godne uwagi sformułowania

próba skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego, niż troska o dobro publiczne prawo do informacji podąża za publicznym mieniem ratio legis ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej konstytucyjne prawo do informacji nie może być stosowane (wykorzystywane) do realizacji celów, które nie wynikają ani z Konstytucji RP, ani z ustawy o dostępie do informacji publicznej

Skład orzekający

Piotr Borowiecki

przewodniczący sprawozdawca

Łukasz Krzycki

sędzia

Ewa Radziszewska-Krupa

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej, gdy żądanie służy realizacji indywidualnego interesu prawnego w kontekście sporu z organem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której żądanie informacji publicznej jest powiązane z indywidualnym sporem prawnym z podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia nadużycia prawa do informacji publicznej, które ma szerokie implikacje dla relacji obywatel-państwo i może być interesujące dla prawników oraz osób zainteresowanych transparentnością działań publicznych.

Czy Twoje prawo do informacji publicznej może być uznane za nadużycie? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 262/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-07-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Łukasz Krzycki
Piotr Borowiecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 434/22 - Wyrok NSA z 2024-04-03
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 1 ust. 2 art. 4 ust. 1 art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c art. 10 ust. 1 art. 13 art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61 ust. 1, 2, 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. A.W., przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...], ul. [...], [...] (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca"), reprezentowany przez adwokata - działając za pośrednictwem organu - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej także: "PARP" lub "organ") w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Na podstawie akt niniejszej sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
W piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. A.W., przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] w L., powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm. - dalej także: "u.d.i.p."), wniósł do Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości o udostępnienie informacji publicznej poprzez dostarczenie mu dokumentów "w zakresie zasad powoływania, regulaminu wyboru oraz uprawnień, kwalifikacji i kompetencji członków komisji dokonującej kontroli w dniu [...] kwietnia 2019 r. dotyczącej realizowania projektu zgodnie z umową o dofinansowanie nr [...] u Beneficjenta A.W. W [...], tj. Pana W.G., K.K. i S.O.". Skarżący wniósł o przekazanie wnioskowanej informacji w formie elektronicznej na podany w treści wniosku adres poczty elektronicznej e-mail lub w formie papierowej poprzez przesłanie na adres kancelarii adwokackiej wskazany w treści pisma.
Ustosunkowując się do wniosku strony skarżącej, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. poinformowała skarżącego, iż żądana informacja nie jest informacją publiczną i nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ uznał, że pismo strony skarżącej stanowi w istocie nadużycie prawa do żądania udostępnienia informacji publicznej i polega ono na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego, niż troska o dobro publiczne, w szczególności na potrzeby potencjalnego sporu sądowego. PARP wskazała, że informacja, aby uzyskać walor informacji publicznej musi dotyczyć - zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - "sprawy publicznej". Przedmiotem takiej informacji jest problem lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. PARP zauważyła, że celem ustawy nie jest zatem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych, czy też na potrzeby potencjalnych sporów sądowych. Organ podniósł, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Organ wskazał, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, utrwalił się wobec tego pogląd, iż wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, albowiem nie odnoszą się do "sprawy publicznej". Zdaniem PARP, powyższe stanowisko jest ugruntowane zarówno w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 918/14; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 430/14; wyrok NSA z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1696/12; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 617/14; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2496/14; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 769/12), jak i w literaturze (por. P. Szustakiewicz, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1638/14, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2016 r. nr 4, s. 171 i nast.; podobnie: I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 25, s. 68, czy też M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151).
W piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. strona skarżąca, reprezentowana przez adwokata - powołując się na art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej: "k.p.a.") - wystąpiła za pośrednictwem PARP do Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z ponagleniem na przewlekłe działanie PARP w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. W treści pisma skarżący, wskazując na art. 36 § 1 k.p.a., zarzucił PARP, że pomimo upływu ponad dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku, organ ten ani nie wydał postanowienia, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a., ani też nie załatwił sprawy zainicjowanej wskazanym wyżej wnioskiem skarżącego.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. PARP poinformował skarżącego, iż jego wniosek o zapoznanie się, jako Beneficjent, z dokumentacją z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2019 r. jest przedwczesny. Jednocześnie, organ wskazał, iż skarżący będzie miał możliwość zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego, w tym z dokumentacją z przedmiotowej kontroli, po jego wszczęciu, w trybie określonym art. 73 k.p.a., o czym strona postępowania zostanie powiadomiona odrębnym pismem.
Ustosunkowując się do wniesionego przez stronę skarżącą ponaglenia, PARP w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. poinformowała skarżącego o załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wyjaśniając, że PARP w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. odpowiedziała na wspomniany wniosek skarżącego, zachowując tym samym 14-dniowy ustawowy termin na załatwienie sprawy.
W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata - działając za pośrednictwem organu - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W petitum skargi strona skarżąca wniosła o:
1. uwzględnienie skargi,
2. stwierdzenie, że przewlekłe działanie PARP ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.),
3. zobowiązanie organu do dokonania czynności w postaci udostępnienia informacji stanowiących informację publiczną w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.),
4. wymierzenie organowi grzywny w wysokości według uznania Sądu (art. 149 § 2 P.p.s.a.),
5. przyznanie od organu sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim (art. 149 § 2 P.p.s.a.),
6. rozpoznanie skargi po przeprowadzeniu rozprawy,
7. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (art. 200 P.p.s.a.).
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła, iż stanowisko PARP zaprezentowane w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. jest pozbawione zasadności, albowiem - jak zauważył skarżący - organ prowadzi postępowanie administracyjne wobec skarżącego w zakresie zwrotu środków dotacyjnych pozyskanych przez skarżącego na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...].
Skarżący zauważył, że postępowanie to zostało wszczęte w związku ze sporządzoną przez PARP informacją pokontrolną związaną z kontrolą przeprowadzoną w przedsiębiorstwie skarżącego w dniu [...] kwietnia 2019 r. przez pracowników organu, w tym osobę pełniącą w zespole kontrolującym funkcję eksperta. Skarżący wskazał, że kontrola oraz informacja pokontrolna obejmowała swoim zakresem sprawdzenie i stanowisko organu w przedmiocie realizacji przez skarżącego projektu zgodnie z umową o dofinansowanie. Skarżący podniósł, że PARP w informacji pokontrolnej wskazał, iż w ocenie komisji kontrolującej w dniu kontroli linia technologiczna, na którą to zakup skarżący uzyskał dofinansowanie, nie funkcjonuje poprawnie z uwagi na jej dekompletację w obszarze modułu pakującego, a ponadto, że nie było możliwe osiągniecie założonej w dokumentach przetargowych prędkości produkcji 700m/min z prawidłowo działającymi wszystkimi sekcjami.
Powołując się na szczegółowe wyniki kontroli oraz stawiane zarzuty wskazane w informacji pokontrolnej, które odnosiły się do prawidłowości realizowania przez skarżącego projektu i jego zgodności z umową o dofinansowanie, strona skarżąca zauważyła, że do przeprowadzenia w sposób prawidłowy kontroli wymagane jest od kontrolujących posiadanie wiedzy specjalistycznej z dziedziny, w której prowadzona jest przez skarżącego produkcja na linii produkcyjnej zakupionej ze środków dotacyjnych.
W tej sytuacji, strona skarżąca uznała, że żądanie w zakresie udostępnienia przez PARP danych objętych wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. uzasadnione jest wymogiem wynikającym z zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
Skarżący stwierdził, że bezsprzecznie informacje, o które wystąpił do PARP, odnoszą się do kwestii, które mają znaczenie dla określonej grupy obywateli, w stosunku do których prowadzone są przez organ postępowania o tożsamym zakresie. Jednocześnie, skarżący stwierdził, że są one ważne również z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa, które mają obowiązek podejmować czynności prawne w taki sposób, aby także indywidualny interes obywatel nie był naruszony. Strona skarżąca wskazała bowiem, że prowadzenie kontroli przez osoby nie mające żadnego doświadczenia w zakresie specyfiki danej branży może doprowadzić do sytuacji, w której wyciągane przez nich wnioski są oderwane od jej realiów.
Strona skarżąca podkreśliła, iż funkcjonariuszem publicznym jest osoba zajmująca w sektorze służby publicznej stanowisko, które łączy się z odpowiedzialnością za działania w interesie ogólnym. Oznacza to, jak zauważył skarżący, że osoby zajmujące takie stanowisko piastują wycinek suwerennej władzy publicznej, a więc są w zakresie wykonywanych zadań depozytariuszami władzy publicznej, odpowiedzialnymi za ochronę interesów ogólnych państwa bądź też innych władz publicznych (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r.). W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, warto zauważyć, że w wyroku z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Gd 48/17, WSA w Gdańsku stwierdził, że "(...) informacje o kierunku studiów lub szkole oraz specjalności, ewentualnie kierunku studiów podyplomowych, ukończonych przez osoby pełniące funkcje publiczne, stanowią informację publiczną, w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Informacje te niewątpliwie odzwierciedlają bowiem poziom kompetencji pracownika sprawującego funkcję publiczną (jego kwalifikacje) i wskazują na poziom jego zdatności do wykonywania władzy publicznej, a zatem są informacją publiczną, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p.".
Biorąc pod uwagę powyższe, skarżący podkreślił, iż prawo dostępu do informacji publicznej wynika z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i obejmuje prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Strona skarżąca wskazała, że prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Skarżący zauważył, że ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP), zaś tryb udostępnienia informacji, o jakich mowa wart. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP określają ustawy, przede wszystkim wskazana ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Strona skarżąca uznała, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż PARP, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym - na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. - do udzielenia informacji publicznej.
Powołując się z kolei na przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p., skarżący zauważył, że informacją publiczną jest informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach.
W tej sytuacji, skarżący stwierdził, że informacja odnosząca się do posiadanych przez zespół kontrolujący uprawnień, kompetencji, czy też kwalifikacji - jako, że odnosi się do osób pełniących funkcje publiczne - stanowi informację publiczną, w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Zdaniem skarżącego, informacje te niewątpliwie odzwierciedlają bowiem poziom wiedzy i doświadczenia pracownika sprawującego funkcję publiczną i wskazują na poziom jego zdatności do wykonywania władzy publicznej, a zatem są informacją publiczną, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. (podobnie: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie /w:/ wyrok z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 739/15; tak również: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie /w:/ wyrok z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. II SA/Kr 1349/16).
Mając na uwadze powyższe, strona skarżąca uznała, iż - wbrew twierdzeniom PARP - żądane wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. dokumenty stanowią informację publicznej, w rozumieniu u.d.i.p., co powinno skutkować przyjęciem, że po strome organu zaistniała bezczynność w rozpoznaniu wspomnianego wniosku skarżącego.
W odpowiedzi na skargę przesłaną w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie skargi z uwagi na jej bezzasadność.
PARP uznała, że udzielając w formie elektronicznej odpowiedzi na wniosek skarżącego w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r., podjęła działania mające na celu załatwienie sprawy w ustawowym terminie (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) oraz w formie zgodnej z wymogami ustawy (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).
W związku z powyższym, PARP stwierdziła, że skoro uznała, iż informacja objęta wnioskiem skarżącego nie jest informacją publiczną, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., i powiadomiła o odmowie udzielenia tej informacji w formie wskazanej przez skarżącego, zachowując przy tym termin 14 dni, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., to nie można zgodzić się z zarzutem skargi, iż PARP była w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W świetle przepisów art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W niniejszej sprawie, Sąd zastosował wspomniany wyżej tryb.
W świetle przepisu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (vide: art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Ponadto, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.).
Z kolei, jak stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Należy zauważyć, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m. in. T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 109). Jednocześnie, podnosi się w doktrynie, że stan "bezczynności organu" od "przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ" różni się tym, że o ile w pierwszym przypadku dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy poprzez to, iż organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, o tyle w drugim przypadku organ nie podejmuje skutecznych działań na podstawie przepisów k.p.a., przez co nie dochodzi do wydania rozstrzygnięcia (por. m. in. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wyd. 5, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017).
Takie rozumienie pojęcia bezczynności potwierdza również dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym stwierdza się, że jeżeli w toku postępowania administracyjnego organ podejmuje czynności mające na celu dokładne rozpoznanie sprawy w niezbędnym zakresie, to choć nie wydał w przewidzianym terminie decyzji administracyjnej, nie można mu zarzuć bezczynności (por. m. in. wyrok NSA z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11). W tym drugim przypadku (stan przewlekłości postępowania), czynności organu można również uważać za "pozorowane", w tym sensie, iż organ przeprowadza czynności nieistotne dla sprawy lub mnoży czynności postępowania dowodowego, pozostając w sprzeczności z koniecznością zachowania wymogu ekonomiki postępowania administracyjnego. Przy kwalifikowaniu "przewlekłości postępowania" powstaje więc sytuacja, w której działa opieszale lub tylko pozoruje działania (formalnie nie będąc bezczynnym).
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
Przyjmuje się, że bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej może przybrać jedną z czterech postaci:
1) podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej w ogóle nie odpowiada na wniosek strony skarżącej, a więc podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji (por. m. in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 28/08);
2) podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej przekracza termin określony w art. 13 u.d.i.p., a więc nie podejmuje w terminie wskazanym w art. 13 cyt. ustawy stosownych czynności (tak m. in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 485/12);
3) podmiot zobowiązany udziela informacji, lecz dokonuje przedstawienia informacji innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca lub też informacji wymijającej, a więc zachodzi sytuacja, gdy wnioskodawcy zostaje formalnie udzielona informacja publiczna, ale nie dotyczy ona pytań zawartych we wniosku, a zatem odpowiedź w ogóle nie dotyczy wniosku lub zawiera informacje niezwiązane z treścią wniosku;
4) podmiot zobowiązany udziela wprawdzie wnioskodawcy lakonicznej informacji, że nie dysponuje informacją publiczną, ale nie udowadnia swoich twierdzeń, a nawet nie uwiarygadnia, iż nie posiada żądanej informacji publicznej (tak również: m. in. wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 156/12).
Zaznaczyć należy, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero, bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm. - dalej także: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 - 2 u.d.i.p.).
Niewątpliwie istotą sporu sądowego w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący przedsiębiorca, będąc beneficjentem umowy o dofinansowanie na realizację projektu dotyczącego wdrożenia technologii produkcji innowacyjnego produktu, zgodnie z umową zawartą z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, może - jak twierdzi strona skarżąca - wystąpić do tego podmiotu, jako jednostki dysponującej mieniem publicznym, z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez dostarczenie wnioskodawcy dokumentów związanych z kontrolą przeprowadzoną w siedzibie skarżącego przedsiębiorcy, która dotyczyła realizowania wspomnianego projektu, powołując się w tym zakresie na tryb przewidziany w ustawie z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej, czy też - jak twierdzi PARP (organ) - wniosek taki jest niedopuszczalny w trybie wspomnianej ustawy, albowiem informacja objęta wnioskiem skarżącego przedsiębiorcy nie jest informacją publiczną, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zaś próba jej uzyskania stanowi w istocie nadużycie prawa do żądania udostępnienia informacji publicznej, albowiem polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego, niż troska o dobro publiczne, w szczególności na potrzeby potencjalnego sporu sądowego.
Przechodząc do oceny owego sporu, warto na wstępie zauważyć, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, a także wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi wyraźnie, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP).
Jednocześnie, ustawa zasadnicza przyjmuje, że ograniczenie prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (vide: art. 61 ust. 3 Konstytucji RP).
W rozpatrywanej sprawie skarżący przedsiębiorca A.W., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] w L. sformułowała wobec Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości zarzut bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w którym zażądał od PARP przekazania mu dokumentów "w zakresie zasad powoływania, regulaminu wyboru oraz uprawnień, kwalifikacji i kompetencji członków komisji dokonującej kontroli w dniu [...] kwietnia 2019 r. dotyczącej realizowania projektu zgodnie z umową o dofinansowanie nr [...] u Beneficjenta A.W. w [...], tj. Pana W.G., K.K. i S.O.".
Należy zauważyć, że do udostępniania informacji publicznej, w świetle przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane są w szczególności organy władzy publicznej, a także podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą, w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy).
W ocenie Sądu, już na podstawie powyżej wskazanego przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, należy Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości zaliczyć ewidentnie do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, albowiem ustawodawca nałożył obowiązek udzielania informacji publicznej na wszystkie jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Co więcej, przyjmuje się, że każdy podmiot, który gospodaruje choćby niewielką częścią publicznego mienia, ma obowiązek udostępniania informacji na jego temat. W konsekwencji, można wręcz stwierdzić, że prawo do informacji podąża za publicznym mieniem i osoby uprawnione mogą żądać informacji od każdego, kto takim mieniem zarządza lub z niego korzysta (por. m.in. P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej w pracy radcy prawnego, Radca Prawny z 2004 r. Nr 5, s. 8).
Niemniej, należy jednocześnie bardzo wyraźnie wskazać, że Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, choć - co do zasady - należy bez wątpienia do podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej, nie musi jednak udostępniać informacji, która - w świetle art. 1 u.d.i.p. - nie stanowi informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, w rozumieniu cyt. ustawy i podlega udostępnieniu.
Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia zaś kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną.
W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się jednocześnie, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357, a także z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14, publ. /w:/ https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy podkreślić jednocześnie, że o zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu, w rozumieniu u.d.i.p., decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji.
W tej sytuacji, pozostaje do rozważenia, czy żądana przez stronę skarżącą wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. informacja mieści się w ogóle w zakresie przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 5 lit. d u.d.i.p., udostępnieniu podlega w szczególności informacja o programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań, majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach. Ponadto, przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. wyraźnie stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach.
W związku z powyższym, należałoby postawić wstępną tezę, że - co do zasady - w świetle przywołanych powyżej regulacji ustawowych przyjąć trzeba, jak słusznie zauważyła zresztą strona skarżąca, iż wszelkie dokumenty znajdujące się w posiadaniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, które mogłyby stanowić podstawę do oceny prawidłowości przeprowadzenia przez ten podmiot kontroli realizowania projektu dotyczącego wdrożenia technologii produkcji innowacyjnego produktu, zgodnie z umową o dofinansowanie na realizację owego projektu, zawartą z PARP - powinny zostać uznane z informację publiczną, która generalnie podlega udostępnieniu w trybie złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku, gdy wnioskodawca żąda informacji związanych z działalnością organizacyjną tego podmiotu, czyli w zakresie, w jakim wykonuje on zadania publiczne oraz korzysta z funduszy publicznych, to takie żądanie stanowi informację publiczną, na podstawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
W ocenie Sądu, należy jednak bardzo wyraźnie podkreślić, że powyższe ustalenie nie przesądza jeszcze tego, iż każda informacja znajdująca się w posiadaniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, posiadająca teoretycznie walor informacji publicznej, może podlegać udostępnieniu w trybie u.d.i.p.
W tym miejscu trzeba jednak podkreślić, że jakkolwiek sama konstrukcja prawa dostępu do informacji publicznej, jako publicznego prawa podmiotowego, w praktyce oznacza, że już samo stwierdzenie, iż żądana informacja ma charakter informacji publicznej, implikuje obowiązek udzielania informacji każdemu podmiotowi, który się o to zwróci, to jednak takie stosowanie prawa prowadzić może również do jego nadużycia. W tej sytuacji, uznać należy, że okoliczności związane z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej powinny być zatem w każdym przypadku oceniane indywidualnie. Ocena taka powinna zatem uwzględniać szerszy kontekst sytuacyjny, a nie tylko samo teoretycznie ujęte uprawnienia do uzyskania takiej informacji (podobnie: m.in. /w:/ wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 481/19).
Otóż, zdaniem składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, kluczowym czynnikiem, który decydować będzie o możliwości zobowiązania takiego podmiotu, jak PARP, do udzielenia żądanej informacji publicznej, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest to, czy podmiot występujący o udostępnienie takiej informacji, posiadającej - co do zasady - znamiona (cechy) informacji publicznej, nie nadużywa prawa dostępu do informacji publicznej, a więc, czy w istocie - jak wskazał organ - jego działanie (wystąpienie z wnioskiem) polega na próbie korzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego, aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów, itp.
Analizując ratio legis ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, należy niewątpliwie bardzo wyraźnie podkreślić, że jedną z naczelnych zasad współczesnej demokracji jest zasada dostępu do informacji publicznej. Celem prawa do informacji jest zapewnienie jawności życia publicznego, przejrzystości działań organów państwa i innych instytucji wykonujących zadania publiczne, a w konsekwencji możliwości wpływania obywateli na postępowanie władz publicznych i funkcjonowanie struktur publicznych. Jednocześnie, przyjmuje się, że konstytucyjne prawo do informacji nie może być stosowane (wykorzystywane) do realizacji celów, które nie wynikają ani z Konstytucji RP, ani z ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zatem do osiągnięcia celu innego, niż dbałość o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Oznacza to, że prawo do informacji publicznej, a w szczególności procesowe instrumenty jej pozyskiwania, mają służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu, związanemu z funkcjonowaniem struktur państwowych i publicznych. Celem prawa do informacji publicznej nie jest więc zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych do celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych, itp. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (zob. I. Kamińska, J. Matarewicz, M. Rozbicka-Ostrowska, Komentarz do spraw administracyjnych, Wybrane zagadnienia, WK 2015 i powołana tam publikacja: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej /w:/ Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, red. J. Góral, R. Hauser, J. Trzciński, Warszawa 2005, s. 147-149).
Art. 61 Konstytucji RP ma na celu zagwarantowanie obywatelom, możliwości sprawowania kontroli nad organami władzy. Ma zatem w efekcie prowadzić do poprawy funkcjonowania organów władzy, przekładając się na poprawę działania całego Państwa. Tylko taki cel, co do zasady, winien wiec przyświecać stronie wnoszącej o udostępnienie informacji publicznej.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie można - korzystając z instrumentów prawnych przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej - występować z wnioskiem (żądaniem) uzyskania informacji, która dotyczy indywidualnej sprawy wnioskodawcy, a którą on zamierza następnie wykorzystać przeciwko podmiotowi zobowiązanemu, na gruncie u.d.i.p., w przyszłych bądź bieżących rozliczeniach finansowych, czy też sporach sądowych. Stanowiłoby to niewątpliwie wypaczenie instytucji dostępu do informacji publicznej, gdyż uprawnienia obywatelskie wynikające z Konstytucji RP nie powinny bowiem być wykładane w sposób sprzeczny z celami, jakimi mają służyć.
Warto w tym miejscu zauważyć, że kwestia nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej była również przedmiotem analizy w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów wojewódzkich. Dostrzegając to zjawisko składy orzekające uznawały, że w przypadku nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania przepisów regulujących dostęp do takich informacji (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; podobnie: m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 216/14).
Nie bez znaczenia jest również to, że także w doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (zob. A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszaw 1992, s. 153; podobnie: P. Przybysz, Głos w dyskusji na Konferencji Wydziału Prawa i Administracji UW w dniu 1 marca 2002 r. /w:/ Nadużycie prawa, pod red. H. Izdebskiego i A. Stępkowskiego, LIBER 2003, s. 189). Niewątpliwie, do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji, przyjmuje się, że zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por. m.in. T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS z 2005 r., nr 5, s. 81). W konsekwencji, Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażanym w literaturze, że nadużycie prawa to korzystanie z tego prawa i używanie instrumentów służących jego realizacji nie w celu zrealizowania wartości, którym to prawo ma służyć, chociaż z powoływaniem się na nie (tak m.in. W. Jakimowicz, Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, /w:/ Antywartości w prawie administracyjnym, maszynopis powielony, Kraków 2015, pkt. V).
W konsekwencji zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Według sądów administracyjnych, celem prawa do informacji jest przede wszystkim troska o dobro publiczne, zaś owym dobrem jest natomiast prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów, itp.
W tej sytuacji, uznać należy, że wnioskowane informacje nie tylko muszą posiadać status informacji publicznej, ale ich żądanie musi być również podyktowane interesem publicznym. Potrzeba zaspokojenia własnych potrzeb i interesu prywatnego świadczy, według Sądu, o nadużywaniu konstytucyjnego prawa do informacji.
Zdaniem Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie, uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie doszło do wykorzystania prawa do informacji publicznej na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych, w sytuacji, gdy skarżący przedsiębiorca będzie miał możliwość uzyskania informacji w trybie postepowania administracyjnego (art. 73-74 k.p.a.), o czym został wyraźnie poinformowany w piśmie PARP z dnia [...] stycznia 2021 r.
Bezsporne okoliczności rozpoznawanej sprawy świadczą o tym, że żądana przez skarżącego przedsiębiorcę informacja publiczna ma bezpośredni związek ze sporem, który zaistniał w związku z rozwiązaniem przez PARP umowy o dofinansowanie projektu realizowanego w ramach funduszy europejskich.
Tym samym, skoro - jak ustalono - skarżący przedsiębiorca, jako strona wspomnianego postępowania toczącego się trybie postępowania administracyjnego, ma możliwości uzyskania żądanych informacji, uznać należy zatem, że wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie spornych informacji, w okolicznościach niniejszej sprawy (z uwagi na charakter indywidualnego sporu prawnego), miało znamiona nadużycia prawa do informacji w trybie u.d.i.p., a więc skarżący nie mógł skorzystać z dobrodziejstwa trybu przewidzianego w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Jedynie na marginesie, wskazać przy tym należy na treść przepisu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Nie ulega wątpliwości, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej, natomiast obowiązek wydania decyzji administracyjnej ma miejsce w sytuacji, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), tj., gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) lub przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). A zatem, stwierdzić należy, że zasadniczo odmowa udostępnienia informacji publicznej powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, a nie zwykłym pismem, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, z uwagi na nadużycie przez stronę skarżącą (wnioskującą) prawa do informacji publicznej, odmowy jej udzielenia w takiej formie nie można zakwalifikować, jako bezczynności, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Konkludując, ponieważ PARP, jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji, wywiązała się w ustawowym terminie ze swoich obowiązków, udzielając stronie skarżącej w piśmie z dni [...] grudnia 2020 r. jednoznacznej odpowiedzi na złożony wniosek, brak było podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie organ ten pozostawał w bezczynności.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI