II SAB/WA 327/23

II SAB/Wa 327/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S.D. na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Zdrowia do rozpatrzenia wniosku skarżącego S.D. z dnia [...] kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącego S.D. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
S. D. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2023 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: "Proszę o informację dotyczącą kampanii [...]. Proszę o podanie ile spośród depesz "przygotowanych" w ramach kampanii jest w niewielkim stopniu zmodyfikowanymi kopiami materiałów zrealizowanych w ramach umowy z [...].11.2013 pomiędzy [...] i [...].".
Na dzień złożenia skargi organ nie udzielił żadnej odpowiedzi na wniosek. Wobec bezczynności organu, skarżący zarzucił Ministrowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim obowiązuje organ do udostępnienia informacji publicznej bezzwłocznie, w terminie do 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku poprzez udostępnienie wnioskowanej informacji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie toczy się już postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.).
W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że wiadomością elektroniczną z dnia [...] kwietnia 2023 r., skarżący wniósł do organu o udzielenie informacji publicznej. Pytanie, które skarżący wniósł do organu jest tożsame z treścią pytania złożonego przez skarżącego we wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] marca 2023 r. (uzupełnionym w dniu [...] marca 2023 r. oraz w dniu [...] marca 2023 r.), co do którego została złożona przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2023 r. skarga na bezczynność Ministra Zdrowia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odpowiedź Ministra Zdrowia na skargę Pana S. D. wraz z aktami sprawy, Organ przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu [...] maja 2023 r.
Z uwagi na fakt, że pytanie wniesione przez skarżącego wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2023 r. jest tożsame z pytaniem zawartym we wniosku z [...] marca 2023 r., co do którego toczy się już postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w ślad za przekazaną w dniu [...] maja 2023 r. odpowiedzią na skargę z dnia [...] kwietnia 2023 r., organ przekazał w dniu [...] maja 2023 r. także e-mail skarżącego z dnia [...] kwietnia 2023 r.
Skarżący pismem z dnia [...] maja 2023 r. (data wpływu do Ministerstwa Zdrowia - [...] maja 2023 r., za pośrednictwem platformy ePUAP) złożył skargę na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. W ocenie organu skarga ta winna zostać odrzucona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Rację ma organ wskazując, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 281/23 toczyło się postępowanie ze skargi S. D. na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Rację ma też organ podając, że wniosek z dnia [...] marca 2023 r. jest tożsamy z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2023 r. co do treści albowiem ówcześnie skarżący we wniosku żądał podania po pierwsze: "(...) liczby "depesz jakie zostały przygotowane w ramach umowy zawartej [...] października 2018 r. z [...]" (pkt 1 wniosku) oraz podanie "(...) ile spośród depesz jest w niewielkim stopniu zmodyfikowanymi kopiami materiałów zrealizowanych w ramach umowy z [...].11.2013 pomiędzy [...] i [...]." (pkt 2 wniosku). Z kolei we wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. skarżąca żąda podania "ile spośród depesz "przygotowanych" w ramach kampanii jest w niewielkim stopniu zmodyfikowanymi kopiami materiałów zrealizowanych w ramach umowy z [...].11.2013 pomiędzy [...] i [...].". Mimo tożsamości wniosków Sąd uznał, że skoro postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie dotyczące wniosku z dnia [...] marca 2023 r. zakończyło się ostatecznie prawomocnym postanowieniem z dnia 13 lipca 2023 r. o odrzuceniu skargi, to brak jest podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. W efekcie bowiem sąd administracyjny nie badał sprawy merytorycznie.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać należy, iż na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości i nie jest sporne, że Minister jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W kwestii kryterium przedmiotowego należy wskazać na art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, przedstawiając przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić jednak należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, jak również wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 73/22).
W tej sprawie w zasadzie, kwestia kryterium przedmiotowego także nie była sporna między stronami. Sąd również podziela pogląd, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że działalność Ministra Zdrowia w zakresie objętym zainteresowaniem skarżącego wyrażonym we wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. leży w sferze wykonywania funkcji publicznej. Wniosek dotyczy informacji dotyczącej kampanii "[...]", organizowanej przez Ministra Zdrowia. Nadto zauważyć należy, że Minister Zdrowia rozpoznając tożsamy, jak sam wskazał, wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2023 r., uznał, iż żądane informacje stanowią informację publiczną. Organ pismem z dnia [...] marca 2023 r. udzielił skarżącemu informacji w zakresie ilości depesz jakie zostały przygotowane w ramach umowy zawartej [...] października 2018 r. z [...], natomiast w zakresie pytania nr 2 (tożsamego z żądaniem zawartym we wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r.) organ uznał, iż mamy do czynienia z informacją publiczną - jednak przetworzoną.
Nie budzi też wątpliwości, iż organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. Powstaje jednak pytanie czy Minister był do tego zobowiązany w tej sprawie.
Aby odpowiedzieć na tak postawione pytanie należy odnieść się do chronologii zdarzeń. Otóż z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek z dnia [...] marca 2023 r. o udostępnienie ww. informacji publicznej o treści jak już wyżej wskazano (drogą e-mailową). W piśmie z dnia [...] marca 2023 r. organ po pierwsze udzielił informacji w zakresie pkt 1, a w zakresie pkt 2 wniosku poinformował, że mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną i wezwał skarżącego do wykazania, że udostępnienie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dodatkowo organ, działając na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., wyznaczył [...] kwietnia 2023 r. jako termin załatwienia sprawy. Skarżący pismem z dnia [...]marca 2023 r. ustosunkował się do wezwania organu (drogą e-mailową). Następnie w dniu [...] marca 2023 r. Minister wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku z dnia [...] marca 2023 r., uzupełnionego w dniu [...] marca 2023 r., poprzez przedłożenie go w formie pisemnej opatrzonej podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub w postaci elektronicznej opatrując go kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, a także podanie adresu, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu [...] marca 2023 r. skarżący nadesłał do organu prawidłowo podpisany wniosek jednakże nie wskazał adresu. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Minister Zdrowia poinformował skarżącego o pozostawieniu jego wniosku z dnia [...] marca 2023 r. bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych (brak wskazania adresu). Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2023 r. Skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana do Sądu przy piśmie z dnia [...] maja 2023 r. (sprawa o sygn. akt II SAB/Wa 281/23). Następnie skarżący w dniu [...] kwietnia 2023 r. sformułował kolejny wniosek o udostępnienie informacji publicznej – jak już wyżej wskazano tożsamy z wnioskiem z dnia [...] marca 2023 r. Wniosek ten został przekazany przez organ do Sądu w ślad za aktami sprawy do toczącej się ówcześnie sprawy.
Powyższe wskazuje, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. złożony został przez skarżącego po zakończeniu postępowania przed organem z wniosku z dnia [...] marca 2023 r., który pozostawiony został bez rozpoznania. Przyjąć zatem należało, iż stanowi on nowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej i rozpoznać go w zgodzie z przepisami u.d.i.p. Skoro Minister Zdrowia wniosek ten pominął milczeniem to bez wątpienia pozostaje w bezczynności. Stąd należało zobowiązać organ do jego rozpoznania i orzeczenia jak w pkt 1 wyroku.
Zdaniem Sądu stwierdzona w tej sprawie bezczynność nie jest rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
Z okoliczności sprawy nie wynika, aby zaistniała zwłoka wynikała z celowego zaniechania czy też z lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych. W ocenie Sądu, bezczynność w załatwieniu niniejszej sprawy nie jest efektem zaniechań podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia (udostępnienia informacji publicznej), lecz wynika z błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie jest sporne między stronami, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej. Bezczynność organu jest jedynie wynikiem błędne zakwalifikowania wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. jako wniosku złożonego w toku toczącego się już innego postępowania. Te okoliczności w ocenie Sądu, nie pozwalają uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku i stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt 3 sentencji wyroku, wydane zostało na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości 100 zł. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.