II SAB/Wa 21/24

II SAB/Wa 21/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] września 2023 r. M. G. wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej: "1a. Czy Sąd Okręgowy w [...] jest właściwą instytucją do zbadania zgodności z obowiązującym prawem zarządzeń i/lub regulaminów organów administracji publicznej? b. Czy Sąd Okręgowy w [...] ma kompetencje do uchylenia takich zarządzeń i/lub regulaminów? 2.a Czy Sąd Okręgowy w [...] jest właściwą instytucją do zbadania zgodności z obowiązującym prawem zarządzeń i/lub regulaminów Archiwum Głównego Akt Dawnych w [...] (dalej: AGAD)? b. Czy Sąd Okręgowy w [...] ma kompetencje do uchylenia zarządzeń i/lub regulaminów AGAD? 3.Jeśli odpowiedź na powyższe pytania jest twierdząca, to co powinienem zrobić, aby Sąd Okręgowy w [...] zbadał zgodność z prawem zarządzenie Dyrektora AGAD nr [...] z [...] stycznia 2023 roku w zakresie par. 1 pkt4, czyli w zakresie Regulaminu świadczenia usług archiwalnych Archiwum Głównego Akt Dawnych i aby Sąd Okręgowy w [...] uchylił je, jeśli uzna za niezgodne z prawem? 4. Jeśli odpowiedź na powyższe pytania nie jest twierdząca, to jaka instytucja jest właściwa do zbadania zgodności z prawem ww. przepisu i/lub do uchylenia go?" Wnioskodawca dodał, że zadaje te pytania, ponieważ kwestionuje zgodność z prawem ww. przepisu zarządzonego przez Dyrektora AGAD.
Prezes Sądu Okręgowego w [...] pismem z [...] września 2023 r. poinformował wnioskodawcę, że sądy działają na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 10 oraz art. 175) oraz na podstawie art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Ponadto Prezes Sądu Okręgowego w [...] wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy Narodowym Zasobie Archiwalnym, nadzór nad Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Organ wyjaśnił również, że sędziowie nie mogą udzielać porad prawnych. Prezes Sądu Okręgowego w [...] wskazał, że na terenie [...] jest dostępna nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, zaś informacje tym zakresie dostępne są między innymi na stronie internetowej: [...], bądź pod numerem telefonu: [...] lub mailowo pod adresem [...] Informacje na temat darmowej pomocy prawnej dostępne są również na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, pod adresem: [...]. M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września o udostępnienie informacji publicznej. Wniósł o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do udzielenia informacji publicznych żądanych we wniosku z dnia [...] września 2023 r., nałożenie na organ grzywny, w tym, jeśli to możliwe, przyznania jej na jego rzecz, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżący w uzasadnieniu skargi, zarzucając naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 2c),d), ust. 1 pkt 3d) ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazał, że zadane pytania dotyczą przede wszystkim kompetencji SO. Podniósł, że w świetle powołanych przepisów ma prawo poznać odpowiedzi na zadane pytania oraz dowiedzieć
się o sposobie załatwienia sprawy związanej z zakwestionowaniem legalności zarządzeń organów administracji publicznej. Zwrócił się o udzielenie przez SO wyczerpujących odpowiedzi. Podał, że niezadowolony z odpowiedzi SO, w dniu [...] września 2023 r. złożył ponaglenie, za pośrednictwem SO, do Ministerstwa Sprawiedliwości.
Prezes Sądu Okręgowego w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podniósł m.in., że w myśl § 30 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Regulamin urzędowania sądów powszechnych z dnia 18 czerwca 2019 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2514 ze zm.) Prezes sądu wykonując czynności w zakresie działalności administracyjnej w szczególności: udziela informacji w odpowiedzi na wnioski kierowane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie działanie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] polegało na wskazaniu konkretnych aktów prawnych regulujących działanie Sądu Okręgowego w [...] oraz poinformowaniu, że nadzór nad Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Ponadto Prezes Sadu Okręgowego w [...] wyjaśnił, że sędziowie nie mogą udzielać porad prawnych oraz wyjaśnił szczegółowo, gdzie wnioskodawca może uzyskać informacje na temat nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.
Organ wskazał, że żądanie dostępu do informacji publicznej musi dotyczyć sfery faktów. Ponadto wniosek złożony w trybie dostępu do informacji publicznej nie może służyć udzielaniu porad prawnych w zakresie obowiązywania i stosowania przepisów prawa, czy też ich wykładni, albowiem działanie takie nie leży w kompetencjach Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Podkreślono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 24 stycznia 2023 r., sygn. II SAB/Lu 161/22 orzekł, że organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej i dokonania przez organ wykładni przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 164/22 zaznaczył, że w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych (...), czy też oceniać racjonalność czy celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w u.d.i.p. nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego, bądź innych organów władzy publicznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zaznacza się również,
że charakteru informacji publicznej nie mają wnioski w sprawach indywidualnych, wnioski będące postulatem wszczęcia postępowania w innej sprawie, a także wnioski dotyczące przyszłych działań organów w sprawach indywidualnych (por. postanowienie NSA z dnia ! 1 grudnia 2002 r., sygn. akt II SAB 105/02, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II SAB/Wa 175/06; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie stanowi także informacji publicznej polemika z zapadłym rozstrzygnięciem czy żądanie dokonania przez organ wykładni prawa (postanowienie NSA z 24 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 928/05, wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 872/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl) – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt IV SAB/Po 49/17, Legalis.
Organ wskazał, że treść wniosku jest efektem kwestionowania zgodności z prawem Zarządzenia Dyrektora Archiwum Głównego Akt Dawnych nr [...] z [...] stycznia 2023 r. w zakresie § 1 pkt 4, tj. Regulaminu świadczenia usług archiwalnych Archiwum Głównego Akt Dawnych, gdzie wykorzystując tryb dostępu do informacji publicznej wnioskodawca oczekuje udzielenia informacji jakich czynności powinien dokonać aby Sąd Okręgowy w [...] zbadał zgodność z prawem zarządzenia Dyrektora Archiwum Głównego Akta Dawnych oraz uchylił je, jeśli uzna za niezgodne z prawem.
Organ wskazał, że rozpoznając przedmiotowy wniosek wziął pod uwagę całokształt złożonych pytań jak również argumentację wniosku, z której wprost wynika, że odnoszą się one do - w ocenie wnioskodawcy - niezgodnego z prawem aktu prawnego wydanego przez Dyrektora Archiwum Głównego Akt Dawnych w [...]. W przeciwnym razie, gdyby organ miał rozpoznawać przedmiotowe żądania określone w poszczególnych punktach odrębnie, nie zwracając uwagi na kolejne pytania czy też argumentację wniosku to należałoby uznać, że zapytanie określone w punkcie 1 a i 1 b jest nieprecyzyjne bowiem wnioskodawca nie wskazał konkretniej o zbadanie jakiego rodzaju zarządzeń i/lub regulaminów wydanych przez jakie konkretnie organy administracji publicznej dotyczy żądanie. Organ zwrócił też uwagę, że adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie jest uprawniony do dowolnego doboru informacji przekazywanych wnioskodawcy, lecz zobligowany jest do ustosunkowania się do konkretnych żądań wnioskodawcy. Wobec czego przedmiotowy wniosek został rozpoznany z uwzględnieniem całokształtu wniosku
i zawartej w niej argumentacji. W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w odpowiedzi na wniosek z [...] września 2023 r. udzielono w ustawowym terminie. Organ pismem informacyjnym poinformował, że przedmiotowy wniosek dotyczy w istocie udzielenia porady prawnej, tym samym uznał, że nie dotyczy informacji publicznej. Wobec tego, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, organ nie miał obowiązku wydania decyzji administracyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie organu nie pozostaje on w bezczynności, bowiem pismem z [...] września 2023 r. wnioskodawca został poinformowany o podstawie działania sądów powszechnych. Wyjaśniono również, że nadzór nad Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Wskazano również w jaki sposób wnioskodawca ma możliwości skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm), zwanej dalej p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym
w pkt 4a.
W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 - 2 u.d.i.p.).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP).
Ograniczenie prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3).
Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b).
W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (v. wyrok NSA
z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt l OSK 601/05 LEX nr 236545, postanowienie NSA
z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1382/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten pozostaje aktualny w obecnym stanie prawnym i prezentuje go również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę (v. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia wniesienia ponaglenia nie ma zatem znaczenia w sprawie.
Przepisy p.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś,H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu
ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku,
a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi i powinny być udostępnione w trybie u.d.i.p.
Ustawa ta znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).
Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą
w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty,
o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Prezes Sądu Okręgowego jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), co w tej sprawie nie było kwestionowane. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 334) prezes sądu okręgowego jest organem tego sądu. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 tej ustawy prezes sądu kieruje sądem i reprezentuje sąd na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu. Na mocy art. 10 i art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej.
Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej uznając za informację publiczną każdą wiadomość dotyczącą faktów
i danych, wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji
(v. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1774/10, orzeczenia. nsa.gov.pl). Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności
o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych, w tym m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Nie oznacza to jednak, że u.d.i.p. umożliwia każdemu podmiotowi dostęp do każdej informacji i każdego dokumentu niezależnie od tego, jakim celom informacja bądź dokument służy.
Konstytucyjne prawo do informacji służyć ma dostępowi do informacji pozwalających na społeczną kontrolę wykonywania zadań publicznych i wydatkowania środków publicznych. Występuje tu zatem element dobra ogółu – chodzi o społeczną kontrolę prawidłowości funkcjonowania organów Państwa (w tym wydatkowania środków publicznych).
W ocenie Sądu żądania wniosku z dnia [...] września 2023 r. nie stanowią żądania udostępnienia informacji o sprawie publicznej. We wniosku tym skarżący żądał odpowiedzi na pytania "1a. Czy Sąd Okręgowy w [...] jest właściwą instytucją do zbadania zgodności z obowiązującym prawem zarządzeń i/lub regulaminów organów administracji publicznej? b. Czy Sąd Okręgowy w [...] ma kompetencje do uchylenia takich zarządzeń i/lub regulaminów? 2.a Czy Sąd Okręgowy w [...] jest właściwą instytucją do zbadania zgodności z obowiązującym prawem zarządzeń i/lub regulaminów Archiwum Głównego Akt Dawnych w [...] (dalej: AGAD)? b. Czy Sąd Okręgowy w [...] ma kompetencje do uchylenia zarządzeń i/lub regulaminów AGAD? 3.Jeśli odpowiedź na powyższe pytania jest twierdząca, to co powinienem zrobić, aby Sąd Okręgowy w [...] zbadał zgodność z prawem zarządzenie Dyrektora AGAD nr [...] z [...] stycznia 2023 roku w zakresie par. 1 pkt4, czyli w zakresie Regulaminu świadczenia usług archiwalnych Archiwum Głównego Akt Dawnych i aby Sąd Okręgowy w [...] uchylił je, jeśli uzna za niezgodne z prawem? 4. Jeśli odpowiedź na powyższe pytania nie jest twierdząca, to jaka instytucja jest właściwa do zbadania zgodności z prawem ww. przepisu i/lub do uchylenia go?"
Zdaniem Sądu treść wniosku z dnia [...] września 2023 r. wskazuje,
że skarżący oczekuje porady prawnej we własnej sprawie dotyczącej możliwości zakwestionowania zgodności z prawem zarządzenia Dyrektora Archiwum Głównego Akt Dawnych. Wbrew twierdzeniom skargi postawione we wniosku pytania nie dotyczą działalności i kompetencji Sądu Okręgowego, nie dotyczą informacji o osobach sprawujących funkcje ani informacji o sposobie przyjmowania i załatwiania spraw w Sądzie Okręgowym. Pytania wniosku zmierzają do pozyskania porady prawnej, pokierowania wnioskodawcy na określoną drogę prawną, aby mógł on zakwestionować wskazane we wniosku zarządzenia/regulaminy określonego podmiotu.
Zwrócić należy uwagę, że prawo do informacji o działalności podmiotu władzy zakresowo obejmuje wyłącznie tę jego aktywność, w ramach której wykonuje zadania władzy publicznej i gospodaruje mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W prawie do informacji publicznej nie mieści się udzielanie porad prawnych, w tym wskazywanie instytucji właściwych do rozpatrzenia określonej, interesującej wnioskodawcę, sprawy.
Także domaganie się udostępnienia informacji o obowiązującym prawie nie nosi znamion informacji publicznej i nie znajduje tu zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (v. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1380/12 oraz z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1963/12). Również wykładnia przepisów prawa, jak też ocena ich zastosowania, czyli swego rodzaju opinia prawna, nie stanowi informacji publicznej (v. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 8/11 i cytowane tam orzecznictwo).
Nawet, gdyby przyjąć, że wniosek stanowi ogólne pytanie o kompetencje SO, to Prezes Sądu Okręgowego trafnie wskazał na działanie Sądu na podstawie Konstytucji RP (art. 10 i art. 175) oraz ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Organ nie ma natomiast prawnej możliwości wypowiadania się w trybie dostępu do informacji publicznej o właściwości sądu w określonej, potencjalnie interesującej wnioskodawcę sprawie.
Nie może być wątpliwości, że gdy mowa o informacji publicznej to należy
ją odnosić do informacji o takiej aktywności podmiotów wskazanych
w Konstytucji RP, która jest bezpośrednio ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych celów publicznych.
Do zadań tych nie należy udzielanie porad prawnych przez Sąd Okręgowy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że "skoro ustawowe pojęcie sprawy publicznej rozumiane jako sprawa wspólnoty publicznej i wyznaczające ustawowy zakres prawa do informacji publicznej nie może być wykładane w sposób prowadzący do rozszerzenia konstytucyjnych granic tego prawa, to sprawa publiczna - oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów. Z prokonstytucyjną wykładnią art. 6 u.d.i.p. koresponduje treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p. eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie" (v. wyrok NSA z dnia 25 września 2020 r. sygn.. akt I OSK 404/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również m.in., że "Sprawami publicznymi nie będą (...) konkretne i indywidualne sprawy określonej osoby lub podmiotu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że pisma składane w indywidualnych sprawach, przez podmioty, których interesów te sprawy dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej. Ich przedmiotem nie jest bowiem problem czy kwestia, która ma znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli, lub jest ważna dla funkcjonowania organów państwa. Za pomocą u.d.i.p. nie można bowiem starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie."
W świetle powyższego stwierdzić należało, że żądania wniosku z dnia
[...] września 2023 r. nie dotyczą sprawy publicznej. Zainteresowanie skarżącego budzą konkretne, mające dla niego znaczenie, kwestie oceny zgodności z prawem określonych zarządzeń/regulaminów Archiwum Głównego Akt Dawnych
w [...].
Odnosząc się do treści żądań wniosku raz jeszcze podkreślenia wymaga,
że sprawy publiczne to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej, odnoszące się do pojęcia dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem trafnie akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14).
Natomiast sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną, zmierzające do uzyskania porady prawnej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, nie stanowią informacji o sprawie publicznej. Także w literaturze wskazuje się, iż "w kategorii informacji publicznej nie mieści się (...) ubieganie się o poradę prawną, wyjaśnienie charakteru i istoty przepisów prawnych, domaganie się instruktażu (wykładni), jak należy rozumieć i stosować w praktyce określone przepisy prawa" (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, komentarz do art. 6 u.d.i.p.).
Prawo do informacji służyć ma obywatelom do uzyskania wiedzy o działaniach organów władzy publicznej i osób wykonujących funkcje publiczne. Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wobec tego, że żądania wniosku nie dotyczą informacji publicznej, brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Organowi nie można zarzucić bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2023 r. na gruncie u.d.i.p. Organ prawidłowo poinformował wnioskodawcę pismem w ustawowym terminie, iż nie jest uprawniony do udzielania porad prawnych, a w istocie do tego sprowadzałoby się udzielenie odpowiedzi na wniosek.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w wyroku.