II SAB/Wa 207/22

II SAB/Wa 207/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /przewodniczący sprawozdawca/
Andrzej Góraj
Arkadiusz Koziarski
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Rady Doskonałości Naukowej w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że Rada Doskonałości Naukowej dopuściła się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Rady Doskonałości Naukowej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz J. G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga J. G. na bezczynność Rady Doskonałości Naukowej w przedmiocie rozpoznania odwołania.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Rada Naukowa Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu [...] (zwana dalej: [...], organ I instancji) odmówiła nadania dr J. G. (zwana dalej: skarżąca, strona), stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika.
Przedmiotowa uchwała doręczona została skarżącej w dniu [...] marca 2021 r.
Pismem oznaczonym datą [...] kwietnia 2021 r., które wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] kwietnia 2021 r., zaś do Rady Doskonałości Naukowej (zwanej dalej: Rada, organ odwoławczy) w dniu [...] kwietnia 2021 r., skarżąca wniosła odwołanie na powołaną wyżej uchwałę organu I instancji.
W odwołaniu strona wniosła również o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia postępowania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w sprawie zażalenia na odmowę zawieszenia postępowania przez Radę Wydziału Nauk Pedagogicznych w [...] oraz do czasu wyjaśnienia w sprawie zgłoszenia możliwości popełnienia przestępstwa polegającego na niszczeniu nagrań przez przewodniczącą Rady Wydziału Nauk Pedagogicznych prof. B. K. Ponadto wniosła o uchylenie uchwały [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Zespół [...] Nauk Społecznych Rady w dniu [...] grudnia 2021 r. po zapoznaniu się z odwołaniem strony od opisanej wyżej uchwały, w głosowaniu tajnym wypowiedział się za utrzymaniem zaskarżonej uchwały w mocy.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Rada, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 98 § 1 oraz art. 101 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r. poz. 735, ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789 ze zm., zwana dalej: u.s.n.t.n.) w zw. z art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm., zwana dalej: p.w.u.p.s.w.) po rozpatrzeniu wniosku strony o zawieszenie postępowania odwoławczego, orzekła o odmowie zawieszenia postępowania odwoławczego w przedmiocie uchwały nr [...] [...] z dnia [...] lutego 2022 r. odmawiającej nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego nauk pedagogicznych w dziedzinie nauk społecznych.
W dniu [...] grudnia 2021 r., Prezydium Rady po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu postanowiło w głosowaniu tajnym nie uwzględnić odwołania skarżącej i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.
Decyzją znak [...] w dnia [...] grudnia 2021 r. Rada, działając na podstawie art. 21 ust. 2 u.s.n.t.n. w zw. z art. 179 ust. 2 p.w.u.p.s.w., orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały. Decyzja została wysłana do skarżącej w dniu [...] marca 2022 r. i doręczona w dniu [...] marca 2022 r.
Pismem z dnia [...] marca 2022 r., doręczonym organowi w dniu [...] marca 2022 r., skarżąca wniosła do organu odwoławczego ponaglenie do niezwłocznego załatwienia sprawy: tj. wydania decyzji w przedmiocie uchylenia lub utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały.
Pismem z dnia [...] marca 2022 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rady w rozpoznaniu jej odwołania od uchwały [...]. Skarżąca wniosła o 1) stwierdzenie, że "przewlekłe prowadzenie postępowania" miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania, którego dotyczy skarga; 3) orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 10.000 zł; 4) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. oraz terminów określonych w art. 21 pkt 2 u.s.n.t.n., przez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżąca wskazała, że zgodnie z regulacją ustawową, wynikającą z art. 21 u.s.n.t.n., po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy, organ odwoławczy albo utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylając ją, przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostki organizacyjnej. Według ustawy postępowanie odwoławcze powinno być zakończone w terminie nie dłuższym niż 9 miesięcy, podczas gdy czas przedmiotowego postępowania przekroczył już 11 miesięcy. Natomiast czas całego postępowania habilitacyjnego od dnia złożenia wniosku trwa już 3 lata.
Skarżąca zwróciła uwagę, że od złożenia wniosku o wszczęcie postępowania habilitacyjnego do chwili złożenia skargi upłynęło 36 miesięcy, zatem terminy zostały przekroczone 2,5-krotnie. Podkreśliła, że Rada nie podjęła żadnych działań, mimo ogólnie dostępnej wiedzy dotyczącej przedłużającego się postępowania habilitacyjnego, zatem Rada pozostaje w bezczynności. Wprawdzie termin przewidziany w art. 21 ust. 2 u.s.n.t.n. co do zasady jest terminem instrukcyjnym, to jednak określa on czas wydania odpowiedniej decyzji przez organ odwoławczy.
Wskazała dalej, że organ odwoławczy nie był zmuszony do podejmowania licznych i czasochłonnych czynności, co mogłoby wskazywać na to, że rozpatrywana sprawa miała charakter "szczególnie skomplikowany" i w pewnym przynajmniej zakresie usprawiedliwiać brak rozstrzygnięcia w zakresie utrzymania lub uchylenia uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Zatem zwłoka w załatwieniu sprawy wynika - zdaniem skarżącej - z nieuzasadnionej opieszałości organu w podejmowaniu czynności procesowych. W tym czasie strona nie otrzymała żadnego pisma ani wiadomości o przyczynach przewlekłości postępowania i wyjaśnienia powodów niezałatwienia sprawy w terminie. Sposób procedowania Rady w niniejszej sprawie wskazuje na naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ powołuje prowadzi czynności w postępowaniu habilitacyjnym 3 lata, podczas gdy ustawowe terminy powinny łącznie z postępowaniem odwoławczym trwać nie dłużej niż 14 miesięcy. Taka bierność organu jest wyrazem jawnego lekceważenia prawa i interesów strony. Niewątpliwie zatem zarzut skargi dotyczący bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania jest uzasadniony. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty.
Bezczynność organu i przedłużający się termin zakończenia postępowania ma ogromne znaczenie w kontekście art. 179 ust. 4 u.p.w.p.s.w., zgodnie z którym przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne oraz postępowania o nadanie tytułu profesora wszczęte do dnia 30 kwietnia 2019 r. i niezakończone do dnia 31 grudnia 2022 r. odpowiednio umarza się albo zamyka się. Przepis ten nakazuje zamknąć (umorzyć) przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne czy o nadanie tytułu profesora bez względu na to, na jakim etapie dane postępowanie się znajduje. Można wyobrazić sobie sytuację, że z końcem grudnia 2022 r. odbywa się posiedzenie komisji habilitacyjnej, ale nie dochodzi do podjęcia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego do dnia 31 grudnia 2022 r. - wówczas to postępowanie będzie podlegało umorzeniu. Można także wyobrazić sobie sytuację, że została wydana decyzja o nadaniu tytułu naukowego, lecz prezydent RP przed 31 grudnia 2022 r. nie nadał tytułu. Powstaje więc wątpliwość, czy w takim przypadku prezydent będzie mógł nadać tytuł po 31 grudnia 2022 r. Można też wyobrazić sobie wcale nierzadką sytuację, że w postępowaniu habilitacyjnym doszło do wydania uchwały z rażącym naruszeniem prawa. Kandydat do stopnia składa odwołanie, a następnie skargę do sądu administracyjnego. Sąd dnia 10 grudnia 2022 r. uchyla wadliwą decyzję. Niemniej sprawa nie zostaje zakończona przed 31 grudnia 2022 r. i postępowanie zostaje umorzone. Umorzenie już wszczętych postępowań narusza interes prywatny kandydatów do stopnia czy tytułu, ale także interes publiczny. Jak widać na podstawie postępowania skarżącej niesprawnością działania organów władzy publicznej obciążani są kandydaci do stopnia czy tytułu. Zatem bezczynność organu ma fundamentalne znaczenie do korzystania przez skarżącą w pełni z prawa do odwołania, skargi do sądu na decyzję administracyjną oraz do obiektywnego i sprawiedliwego procesu.
Zdaniem strony w przedmiotowej sprawie doszło nie tylko do przekroczenia przez organ odwoławczy ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie było znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach było w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na podjęcie decyzji dotyczącej oceny dorobku jej życia, która istotnie wpływa na jej pozycję zawodową i dalszą karierę, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie Rady nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargę RDN wniósł o oddalenie skargi wskazując, że odwołanie skarżącej zostało rozpoznane w dniu [...] grudnia 2021 r., zaś decyzja wysłana została do strony w dniu [...] marca 2022 r. Tym samym bezzasadny jest zarzut bezczynności organu, bowiem skarga na bezczynność została złożona już po zakończeniu postępowania odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w ustawie.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej zachodzi w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie żadnej z przewidzianych prawem czynności, to jest nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnie z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) albo nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) albo też nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub, w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi była bezczynność organu, polegająca na nierozpoznaniu odwołania skarżącej od uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Uchwałą tą Rada Naukowa Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu [...] odmówiła nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika.
Decyzją znak [...] w dnia [...] grudnia 2021 r. Rada, działając na podstawie art. 21 ust. 2 u.s.n.t.n. w zw. z art. 179 ust. 2 p.w.u.p.s.w., orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały. Decyzja ta nie została jednak doręczona skarżącej, a zatem nie weszła do obrotu prawnego.
Skarżąca pismem z dnia [...] marca 2022 r. wniosła ponaglenie do organu, a w dniu 11 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skargę na bezczynność Rady w rozpoznaniu jej odwołania od uchwały [...]. Dopiero te czynności doprowadziły do wysłania skarżącej przedmiotowej decyzji.
W opisanym stanie faktycznym nie może budzić wątpliwości, że organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu odwołania skarżącej, gdyż brak doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r. spowodował, że nie weszła ona do obrotu prawnego.
Z tych przyczyn Sąd uwzględnił skargę na bezczynność (punkt 1 sentencji wyroku). Bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bo decyzja została doręczona bezpośrednio po wniesieniu skargi do sądu, aczkolwiek 3 miesiące po wydaniu decyzji (o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku). Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, gdyż nie miała ona usprawiedliwionych podstaw (punkt 3 sentencji wyroku). O kosztach orzeczono w punkcie 4 sentencji wyroku na podstawie art.200 i 205 p.p.s.a.