II SAB/Wa 204/24

II SAB/Wa 204/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Arkadiusz Koziarski
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 91/25 - Wyrok NSA z 2025-05-21
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. art. 1 ust. 1, 4 ust. 1, 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje, Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącej J. S. z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 1, pkt 3 i pkt 3a wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w [...] na rzecz skarżącej J. S. kwotę 100 (słownie sto) złotych, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest skarga J. S. (dalej jako "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego
w [...] (dalej jako "organ" lub "Prezes SR") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 2024 r.
Do złożenia przedmiotowej skargi doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym :
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2024 r., nadesłanym drogą mailową, Skarżąca wskazując pierwotne numery ksiąg wieczystych zwróciła się poprzez e-mail do Organu z prośbą o pilne wskazanie ich nowych numerów elektronicznych. Wniosek został ponowiony pismem z dnia [...] lutego 2024 r.
W dniu [...] lutego 2024 r. Skarżąca skierowała do organu mailem prośbę o pilne poinformowanie:
1) czy, a jeśli tak to pod jakim oznaczeniem zarejestrowano wniosek Skarżącej z dnia [...].01.2024. oraz pismo z dnia [...].02.2024 r.,
2) w jakim trybie organ zmienił sposób dotychczasowego załatwiania spraw, wobec faktu, iż zdaniem Skarżącej organ miesiącami ignoruje jej wnioski, uniemożliwiając dostęp do nowo nadanych numerów ksiąg wieczystych (numerów elektronicznych) w sytuacji, gdy zna ona i wskazuje numery pierwotne ksiąg,
3) czy księgi wieczyste [...] znajdują się w sądzie i czy uległy migracji do postaci elektronicznej,
a/ jeśli zostały gdzieś przekazane, wnoszę o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza,
b/jeśli nie ma ich w sądzie, to czy, a jeśli tak to w jakiej dacie ww. księgi zaginęły w SR w [...]?
c/ czy, a jeśli tak to kto i kiedy stwierdził ich zaginięcie i czy, a jeśli tak to kiedy, jakie i z jakim skutkiem podjęto kroki w tej sprawie? wnoszę o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza,
d/jeśli żadnych kroków nie podjęto, to czy a jeśli tak to w jakim trybie organ zaakceptował zaginięcie tak ważnych dokumentów?
4/ czy, a jeśli tak to kiedy, w jakim trybie i przez kogo organ został zwolniony z obowiązku gromadzenia, archiwizowania i zabezpieczenia przed zniszczeniem przekazywanych mu ksiąg wieczystych, wnoszę o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza.
W piśmie z dnia [...] marca 2024 roku Organ poinformował Skarżącą, że złożony przez nią wniosek z [...] stycznia 2024 r został przekazany odpowiedniej jednostce organizacyjnej.
Pismem datowanym na [...] marca 2024 roku Pani J. S. wywiodła skargę na bezczynność Organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 2024 r.
W skardze tej Skarżąca podniosła, iż jej wniosek z dnia [...] lutego 2024 r. dotyczył informacji na temat trybu działania Organu w zakresie wykonywania zadań publicznych oraz udostępnienia treści i postaci dokumentu urzędowego, co w myśl przepisów art 6 ust. 1 pkt 3 lit. b i pkt 4 lit. a u.d.i.p. stanowi niewątpliwie informację publiczną. Prezes Sądu Rejonowego w [...] jest natomiast organem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych. W ocenie Skarżącej, została wypełniona zarówno przesłanka przedmiotowa, jak i podmiotowa dla udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, a Skarżąca - pomimo upływu ustawowych terminów - nie otrzymała żądanej informacji ani decyzji administracyjnej. Brak decyzji administracyjnej w tej sprawie, zdaniem Pani J. S., zamknął jej drogę polemiki w postępowaniu odwoławczym, łamiąc konstytucyjne i ustawowe prawa Skarżącej, a Organ dopuścił się bezczynności.
W konsekwencji Skarżącą wniosła o:
1) zobowiązanie Organu do niezwłocznego rozpoznania wniosku zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej;
2) stwierdzenie, że Organ rażąco naruszył prawo - art. 13 i 16 ust 1 u.d.i.p. i art. 61 Konstytucji RP oraz o wymierzenie Organowi grzywny;
3) zasądzenie od Organu zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca wskazała również na możliwość nałożenia przez Sąd z urzędu grzywny na organ.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżąca rażąco nadużywa prawa do informacji publicznej poprzez korzystanie z tego prawa w celach innych niż troska o dobro publiczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Na wstępie należy wskazać ,że wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę przedmiotem rozpoznania jest wniosek skarżącej z dnia [...] lutego 2024 r., Skarżąca w swojej skardze nie wskazała, że wniosek ten jest kontynuacją korespondencji z organem zawartej we wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. i ponowionego pismem z [...] lutego 2024 r.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się
z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p.") terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki
i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji
w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne,
w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie budzi wątpliwości, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Prezes SR, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił natomiast w art. 1 ust. 1
i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja
o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że zakres pojęcia informacji publicznej należy interpretować szeroko uwzględniając konstytucyjny charakter tego prawa. Informację publiczną stanowi, zatem każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które władzę publiczną realizują lub w zakresie swoich kompetencji gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, stanowi informację publiczną. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 721/08, Baza Orzeczeń LEX nr 423325). Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA z 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; publ.: CBOSA). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wymienia zaś przykładowe kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Zgodzić się należy ze skarżącą, że jej wniosek dotyczył informacji na temat trybu działania organu w zakresie wykonywania zadań publicznych, o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, oraz udostępnienia treści i postaci dokumentów urzędowych, co w myśl przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i pkt 4 lit. a, b i d u.d.i.p. stanowi informację publiczną. Pytania skarżącej zawarte we wniosku z [...] lutego 2024 r. jedynie w pewnym zakresie dotyczyły niewątpliwie sfery faktów ( pytanie z pkt 1 ,3 i 3a). Została więc wypełniona zarówno przesłanka przedmiotowa, jak i podmiotowa dla udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a skarżąca - pomimo upływu ustawowych terminów - nie otrzymała żądanej informacji, ani decyzji administracyjnej.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Prezes SR nie udzielił bowiem żadnej odpowiedzi na wniosek skarżącej z [...] lutego 2024 r. w zakresie pytania z pkt 1 ,3 i 3a, które pozostają w sferze faktów.
Pozostałe pytania wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. nie stanowią zdaniem Sądu informacji publicznej. Są to pytania zakładające uprzednie zaistnienie pewnego zdarzenia, tak więc nie odnoszą się do faktów i dlatego też nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej i w tym zakresie Sąd skargę oddalił działając na podstawie art. 151 p.p.s.a..
W ocenie organu skarżąca nadużywa prawa do informacji publicznej, co uzasadnia odmowę jej udzielenia. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić.
Wskazać bowiem należy, że nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej należy rozumieć jako próbę korzystania z tej instytucji dla osiągnięcia innego celu niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów (por. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005 r., J. Góral, R. Hauser, J. Trzciński, Warszawa 2005 oraz np. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r. sygn. I OSK 2642/16 i przywołane tam orzecznictwo, dostępny: https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnosi się, że celem prawa do informacji jest przede wszystkim zapewnienie transparentności życia publicznego, jawności i przejrzystości działań podejmowanych przez organy władzy państwowej i inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ponadto, ma ono zapewnić wpływ obywateli na poczynania władzy w takim zakresie, w jakim jest to istotne z punktu widzenia realizacji standardów demokratycznego państwa prawnego.
W związku z tym, celem prawa do informacji publicznej nie jest zaspokajanie, czy realizacja indywidualnych potrzeb w postaci pozyskiwania informacji mających charakter publiczny, lecz wykorzystywanych dla innych celów.
Organ zobowiązany, wskazując na aktywność skarżącej w korzystaniu z prawa do informacji publicznej, zdaniem Sądu, nie może tylko z tego faktu wywodzić podstawy do zamykania, czy ograniczania jej tego prawa w każdym przypadku. To konstytucyjne prawo przysługuje bowiem wszystkim obywatelom i nie może być odbierane tylko z uwagi na osobę wnioskodawcy. Należy przy tym odróżnić aktywność wnioskodawcy (nawet nadmierną) od pojęcia "nadużycia prawa do informacji publicznej". Nadużycie takie może być stwierdzone tylko w konkretnym stanie faktycznym sprawy, nie zaś z uwagi na osobę wnioskodawcy. Takie rozumienie nadużycia prawa do informacji publicznej pozostaje w zgodzie ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 799/12, w uzasadnieniu którego podniesiono, że "taka ocena winna być stosowana niezwykle rzadko, w sytuacjach wyjątkowych i tylko gdy ze stanu faktycznego w sposób oczywisty wynika, że wnioskodawca nadużywa przysługującego mu prawa do uzyskania informacji publicznej". W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie z takim nadużyciem nie mamy do czynienia. Organ nie wykazał, aby skarżąca nadużywała prawa dostępu do informacji publicznej, co mogłoby stanowić podstawę do odmowy jej udostępnienia. Organ nie wykazał, jakie indywidualne interesy skarżącej mają być zaspokojone dzięki uzyskaniu wnioskowanej informacji publicznej. Podkreślić należy, że już samo stwierdzenie, że żądana informacja jest informacją publiczną zobowiązuje organ do jej udzielenia. Niewątpliwie zaś skarżąca zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej we wskazanym powyżej zakresie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Stwierdzając stan bezczynności organu w ww. zakresie, Sąd uznał w punkcie 2 sentencji wyroku, że bezczynność ta nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W judykaturze przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Podkreśla się również, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por. wyrok NSA z 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
W niniejszej sprawie taka sytuacja zdaniem Sądu nie miała jednak miejsca. Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia z urzędu organowi grzywny zgodnie z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 4 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się uiszczony przez skarżącą wpis stały od skargi w wysokości 100 zł.