II SAB/Wa 2/24

II SAB/Wa 2/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Joanna Kube /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1375
art. 156 § 1, § 2, § 5, § 5a, § 5b
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prokuratora Krajowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prokuratora Krajowego, dalej "Prokurator", "organ", w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W skardze zarzucił Prokuratorowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz udostępnienie informacji innych niż objęte zakresem wniosku.
Skarżący wniósł o zobowiązanie Prokuratora Krajowego do załatwienia jego wniosku z dnia [...] października 2023 r., stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu sumy pieniężnej w kwocie 100 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie wraz z zapewnieniem mu osobistego udziału w budynku Sądu.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m. in., że wnioskiem z dnia [...] października 2023 r. zwrócił się do Prokuratora Krajowego o wskazanie sygnatur spraw (postępowań przygotowawczych) prowadzonych lub nadzorowanych przez Wydział [...] Prokuratury Krajowej zakończonych w okresie od
[...] stycznia 2022 r. do [...] października 2023 r.
Skarżący podał, że w odpowiedzi na wniosek, udzielonej w piśmie z dnia [...] listopada 2023 r., Prokurator poinformował go tylko, że we wskazanym okresie Wydział [...] zakończył 49 postępowań przygotowawczych. Stwierdził, że organ wobec braku udostępnienia objętej wnioskiem informacji pozostaje w bezczynności. Przy czym uważa, że jest to umyślne postępowanie, co świadczy o tym, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Prokurator wniósł o jej oddalenie, ponieważ działania organu były prawidłowe zarówno w zakresie zachowania terminu do rozpoznania wniosku jak i formy udzielenia odpowiedzi. Wskazał, że wniosek skarżącego z dnia [...] października 2023 r. wpłynął w dniu [...] listopada 2023 r. W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] listopada 2023 r., Zastępca Dyrektora Biura [...] udostępniła żądaną informację publiczną, przekazując dane statystyczne dotyczące postępowań prowadzonych i nadzorowanych przez Wydział [...] Prokuratury Krajowej, zakończonych we wskazanym okresie.
Organ, powołując się na art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazał, że wszelkie informacje dotyczące postępowań karnych, inne niż dane statystyczne, udzielane są w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego, które stanowią lex specialis wobec przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i wyłączają jej zastosowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634
z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Prokuratora Krajowego w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Skarga jest niezasadna.
W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości stron, ani Sądu, że Prokurator Krajowy jest organem władzy publicznej obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Istota problemu w sprawie dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy sygnatury spraw postępowań przygotowawczych prowadzonych lub nadzorowanych przez Wydział [...] Prokuratury Krajowej zakończonych w okresie od
[...] stycznia 2022 r. do [...] października 2023 r. stanowią informację publiczną i czy podlegają udostępnieniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej: "u.d.i.p."
Skarżący stanął na stanowisku, że powyższe informacje stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Natomiast Prokurator Krajowy wskazał, że wszelkie informacje dotyczące postępowań karnych inne niż dane statystyczne, udzielane są w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego, które stanowią lex specjalis wobec u.d.i.p. i wyłączają jej zastosowanie.
Analizując tak przedstawiony spór prawny, zauważyć należy, że sygnatura akt postępowań przygotowawczych, tak jak i akta tego postępowania, jako, że zawierają dokumenty urzędowe odnoszące się do działania podmiotów publicznych, stanowią informację publiczną.
Kwestia jawności zewnętrznej akt sprawy została uregulowana w przepisie art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U.
z 2024 r., poz. 37 z późn. zm.), dalej: "k.p.k.", i umożliwia osobom trzecim, za wcześniej wyrażoną zgodą prezesa sądu, a w postępowaniu przygotowawczym,
z uwagi na charakter tego postępowania i tylko w wyjątkowych wypadkach na mocy decyzji prokuratora, zapoznanie się z aktami sprawy.
Z przepisów k.p.k. wynika, że stronom, obrońcom, pełnomocnikom
i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie (art. 156 § 1). Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom
i przedstawicielom ustawowym (art. 156 § 2 zdanie pierwsze). Według art. 156 § 5 k.p.k., jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go
o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego, pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora, akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej. Ostatni z powołanych przepisów stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b k.p.k.).
Skoro udostępnianie akt postępowania przygotowawczego jest regulowane
przepisami Kodeksu postępowania karnego, to również dostęp do sygnatur tych akt jest regulowany tymi przepisami. Z faktu, że wnioskodawca wystąpił o dostęp do sygnatur akt spraw, a nie do akt jako zbioru dokumentów, nie wynika zmiana reguł dostępu.
Wobec tego do wniosku skarżącego w tym zakresie znajduje zastosowanie art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady
i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Z przepisu tego wynika, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w ustawie
o dostępie do informacji publicznej, a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępniania informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Istnienie innych zasad, czy trybu udostępniania informacji publicznej, wyłącza stosowanie u.d.i.p. w zakresie regulowanym wyraźnie tą ustawą szczególną.
Powyższe zagadnienie stanowiło przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13, która wprawdzie, z uwagi na sposób sformułowania zagadnienia prawnego, dotyczy udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego, to jednak - w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę - zawierała również istotne wskazania, co do wzajemnej relacji przepisów u.d.i.p. i k.p.k.
W uzasadnieniu uchwały znalazło się stwierdzenie, że "Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną
i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa
w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych wypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych niż osoby działające w trybie art. 10 tej ustawy, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP."
Reasumując, po pierwsze, powołane przepisy k.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 k.p.k., z której wynika, że akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych. Po trzecie, powyżej wskazane przepisy k.p.k. stanowią owe "przepisy innych ustaw", o których mowa
w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów tejże ustawy do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 6466/21).
W świetle powyższego uznać należy, że sygnatury akt postępowań przygotowawczych prowadzonych lub nadzorowanych przez Wydział [...] Prokuratury Krajowej zakończonych w okresie od [...] stycznia 2022 r. do [...] października 2023 r. nie są informacją publiczną, której udostępnienia mógł domagać się skarżący w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wnioskowana informacja może być bowiem udostępniona wyłącznie według reguł zawartych w art. 156 k.p.k., który jest przepisem szczególnym, w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p.
Zaznaczenia wymaga, że przepisy u.d.i.p. nie mogą służyć obejściu normowanych w k.p.k. zasad dostępu do określonych akt postępowań przygotowawczych.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.