II SAB/WA 307/25

II SAB/Wa 307/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski. /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149§ 1 pkt 1, 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2024 r. o udostepnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Szefa Kancelarii Sejmu do rozpoznania wniosku M. W. z dnia [...] grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie zdania pierwszego i drugiego, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Szef Kancelarii Sejmu dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu zdania trzeciego wniosku M. W. z dnia [...] grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Szefa Kancelarii Sejmu na rzecz M. W. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2024 r. M. W. (dalej "skarżący") wystąpił do Szefa Kancelarii Sejmu (dalej "organ") o udostępnienie informacji publicznej
o następującej treści: "(...) wnoszę o przekazanie kopii wszelkich materiałów jakie są
w posiadaniu Marszałka Sejmu RP oraz Kancelarii Sejmu RP związanych z wygaszaniem mojego mandatu parlamentarnego, w ramach procedury z art 249 Kodeksu wyborczego (Dz. U. 2011 Nr 21 poz. 112), Przekazane materiały powinny zawierać również kopię wszelkiej korespondencji Marszałka Sejmu RP lub Kancelarii Sejmu RP w tej sprawie, prowadzonej z organami administracyjnymi, organami wymiaru sprawiedliwości, jak i osobami fizycznymi. Oczekuję również przekazania treści oświadczeń Marszałka Sejmu RP oraz Kancelarii Sejmu RP, udostępnianych w debacie publicznej w mojej spawie, które w zamyśle Marszalka Sejmu RP zastępowały procedury prawne determinowane ustawowo w związku z uchyleniem immunitetu parlamentarnego. W otrzymanej odpowiedzi pisemnej Kancelarii Sejmu z dnia [...] listopada 2024 (sygn. [...]) odwołano się do publicznych wystąpień Marszałka Sejmu RP zastępujących procedury wymagane prawem, jednak bez skonkretyzowania o które wypowiedzi chodzi."
Pismem z dnia [...] grudnia 2024 r. organ poinformował skarżącego, że na podstawie art. 13 ust 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p.", o przedłużeniu terminu rozpatrzenia wniosku. Organ podał, że ustosunkowanie się do wniosku nastąpi najszybciej jak to możliwe, jednak nie później niż do dnia [...] lutego 2025 r.
W dniu 12 marca 2025 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiecie rozpatrzenia powyższego wniosku.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
2) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pomimo upływu terminów przewidzianych w u.d.i.p. podmiot zobowiązany nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Skarżący wskazał, że czyni to skargę zasadną i konieczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że [...] marca 2025 r. udzielił odpowiedzi skarżącemu, informując go, że jego wniosek dotyczy udostępnienia materiałów w indywidualnej sprawie, które nie mają waloru informacji publicznej. Zdaniem organu wniosek złożony przez skarżącego nie dotyczy sprawy publicznej, zatem żądane w nim informacje nie mogą być udostępnione w trybie u.d.i.p. Ponadto organ wskazał, że w odpowiedzi tej wyjaśniono, że wniosek
w części dotyczącej przekazania treści oświadczeń Marszałka Sejmu udostępnianych
w debacie publicznej w sprawie skarżącego w związku z uchyleniem immunitetu parlamentarnego jest bezprzedmiotowy, gdyż względem skarżącego nie toczyło się żadne postępowanie immunitetowe. Organ zaznaczył, że w udzielonej odpowiedzi przeprosił skarżącego za opóźnienie w realizacji wniosku, powołując się na precedensowy charakter sprawy.
Organ wyjaśnił, że odpowiadając na wniosek skarżącego, był zobowiązany do uwzględnienia ugruntowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu, zgodnie z którym pisma składane w indywidualnych sprawach przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie dotyczą spraw publicznych. Organ podkreślił, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż troska o dobro publiczne. Przedmiotem wniosku o udzielenie informacji publicznej nie może być informacja dotycząca indywidualnego, prywatnego interesu, a którą to informację można pozyskać w innym trybie. W ocenie organu nie można przy pomocy ustawy o dostępie do informacji publicznej starać się
o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie. Powyższe stanowisko potwierdzają liczne orzeczenia sądów administracyjnych (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 września 2018 r. I OSK 2274/15, z 27 maja 2020 r. I OSK 1601/19, z 17 listopada 2021 r. III OSK 4362/21).
Zdaniem organu w niniejszej sprawie skarżący, zwracając się o udostępnienie informacji wskazanych we wniosku, nie kierował się troską o sprawy publiczne, a miał na uwadze realizację lub ochronę własnych interesów. Skoro zatem przedmiotem wniosku była realizacja lub ochrona indywidualnych interesów skarżącego, to pismo zawierające ten wniosek nie dotyczy sprawy publicznej, a co za tym idzie, żądane przez skarżącego informacje nie powinny być udostępnione w trybie informacji publicznej.
Końcowo organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie wniosku skarżącego nastąpiło
w terminie przekraczającym terminy wyznaczone przez przepisy art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. (za co Kancelaria Sejmu przeprosiła skarżącego), jednak z dniem udzielenia odpowiedzi na wniosek stan bezczynności ustał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
W świetle powołanej ustawy, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej bądź jeśli stwierdzi, że brak jest szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że szef Kancelarii Sejmu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.
Dalej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja
o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, przedstawiając przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić też należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, jak również wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów.
Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko organu wskazujące, że żądane przez skarżącego w zdaniu pierwszym i drugim wniosku z dnia [...] grudnia 2024 r. dane nie stanowią informacji publicznej.
Przypomnieć należy, że skarżący w tej części wniosku domagał się udostępnienia "(...) kopii wszelkich materiałów jakie są w posiadaniu Marszałka Sejmu RP oraz Kancelarii Sejmu RP związanych z wygaszaniem mojego mandatu parlamentarnego, w ramach procedury z art 249 Kodeksu wyborczego (Dz. U. 2011 Nr 21 poz. 112). Przekazane materiały powinny zawierać również kopię wszelkiej korespondencji Marszałka Sejmu RP lub Kancelarii Sejmu RP w tej sprawie, prowadzonej z organami administracyjnymi, organami wymiaru sprawiedliwości, jak i osobami fizycznymi." W ocenie organu wyrażonej w odpowiedzi na wniosek informacje te są informacjami dotyczącymi "sprawy własnej" skarżącego i w związku z tym nie odnoszą się do spraw publicznych. Ponadto zdaniem organu pisma składane w indywidualnych sprawach przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru Informacji publicznej. Organ wyjaśnił, że ich przedmiotem nie jest problem czy kwestia, która ma znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli lub jest ważna dla funkcjonowania organów państwa, a realizacja lub ochrona indywidualnych interesów wnioskodawcy. Wobec tego pismo takie nie dotyczy sprawy publicznej, a żądane w nim informacje nie powinny być udostępniane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ zaznaczył również, że nie można przy pomocy ustawy o dostępie do informacji publicznej starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie.
Odnosząc się do tak zarysowanego problemu podnieść należy, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego negowany jest pogląd, który legł u podstaw udzielonej skarżącemu odpowiedzi w tym zakresie.
Wedle stanowiska organu jeżeli osoba wnioskująca o udostępnienie informacji informacji publicznej domaga się informacji o jego innej, niż zainicjowana wnioskiem, indywidualnej sprawie nie staje się sprawą publiczną tylko z tego tytułu, że dotyczy wnioskodawcy. Podnieść należy, że , kryterium "sprawy własnej" rozumiane w powyższy sposób jest nieczytelne i w istocie dyskryminujące wnioskodawcę w stosunku do innych osób. Jego przyjęcie prowadzi bowiem do konkluzji, zgodnie z którą wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). Pogląd, zgodnie z którym nie można przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie prowadziłby do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy. Wzmocnieniu tej argumentacji służą także wnioski wynikające z treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (...)". Na tle tego unormowania zarysował się problem, w jakim stopniu akta dotyczące indywidualnych, często bardzo osobistych spraw obywatela (spraw cywilnych, karnych, administracyjnych), są informacją publiczną i jaka powinna być możliwość dostępu do nich – w trybie określonym przez u.d.i.p. – osób innych niż strona, których akta te nie dotyczą. W orzecznictwie wypracowany został pogląd, zgodnie z którym strony tych "własnych spraw" mają dostęp do wszelkich informacji prawnie dostępnych, w tym również do informacji publicznych, w oparciu o unormowania poszczególnych procedur. Inne osoby, niż uczestnicy "spraw własnych" mają dostęp do informacji publicznych w "sprawach własnych" innych osób na podstawie u.d.i.p. Poglądy te dodatkowo ugruntowują w przekonaniu, że kategoria "sprawy własnej" nie jest wyznacznikiem kwalifikowania określonych informacji jako informacji publicznych.
Analiza stanowisk, w których sądy posługują się kryterium "sprawy własnej" skłania do wniosku, że akcentuje się w nich w istocie nie charakter sprawy jako przynależnej wyłącznie określonemu podmiotowi, lecz pewne zakresy sprawy ściśle związane z określonymi jej uczestnikami.
Przymiotnik "własny" ma w języku polskim wiele znaczeń i oznacza m.in. "należący do tego, o kim lub o czym mowa; pochodzący od niego; bezpośrednio go dotyczący"; "taki, w którego zrobieniu uczestniczył ten, o kim mowa" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 2, Warszawa 1999, s. 528) i może być synonimem określenia "prywatny" rozumianego jako "dotyczący osobiście kogoś lub jego spraw osobistych", "niezwiązany z żadną instytucją, funkcją, urzędem" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 2, Warszawa 1999, s. 528). Każda sprawa jako przedmiot określonego procedowania, a zatem objęta relacją prawną pomiędzy przynamniej dwoma podmiotami, "nie należy" jedynie do wnioskodawcy właśnie z tego względu, że zaangażowane są w nią również inne podmioty. Nigdy sprawa w znaczeniu prawnym nie będzie związana wyłącznie z jednym podmiotem i nigdy nie będzie dotyczyć wyłącznie jednego podmiotu, a zatem konieczne jest każdorazowe ustalenie w konkretnej sprawie zakresu tego co w niej jest "własne" dla poszczególnych jej podmiotów. Jeśli zatem w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, czy określona sprawa ma charakter "sprawy publicznej" (bo o takiej kategorii stanowi art. 1 ust. 1 u.d.i.p.) nawiązuje się do kategorii "sprawy własnej" i to "sprawy własnej" osoby wnioskującej o udostępnienie informacji publicznej, jako do argumentu mającego podważać publiczny charakter sprawy, to nawiązanie to znajduje racjonalne uzasadnienie jedynie przy przyjęciu, że chodzi o ustalenie zakresu sprawy, który "należy" wyłącznie do wnioskodawcy i jako taki nie jest publiczny. To z kolei prowadzi do wniosku, że w tego rodzaju sytuacjach określony zakres sprawy może być "własny" z punktu widzenia wnioskodawcy, jeśli przyjmie się rozumienie słowa "własny" jako synonimu słowa "prywatny". Wówczas te zakresy określonej sprawy, które związane są wyłącznie ze sferą prywatną wnioskodawcy, tj. taką, która w demokratycznym państwie prawnym jest sferą spoza instytucjonalnych relacji pomiędzy jednostką a wspólnotą publicznoprawną, bo dotyczącą kwestii osobistych, można traktować jako obszar "własny" rozpatrywanej sprawy.
Dostrzeganie obszarów "własnych" w sprawach prawnych szeroko rozumianych związane jest z koniecznością rozróżnienia aspektów publicznych od aspektów niepublicznych w działalności zobowiązanego podmiotu, skoro udostępnieniu podlegają wyłącznie informacje o sprawach publicznych. Aspekty obydwu rodzajów niewątpliwie mogą istnieć w sprawach wnioskodawcy (innych niż ta, w której domaga się informacji) rozpatrywanych na podstawie norm prawnych przez organy władzy publicznej, bo w takich sprawach mamy również do czynienia – obok aktywności wnioskodawcy (aspekt prywatny) - z aktywnością podmiotów bezpośrednio ukierunkowaną na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych (aspekt publiczny). W sprawach takich informacje ze sfery prywatnej ich uczestników mogą mieć istotne znaczenie, jednak nawet z tego względu, że są wymagane do podjęcia rozstrzygnięć przez organy rozpatrujące sprawę, nie uzyskują waloru publicznego. Z tego powodu dokumenty prywatne, chociaż niezbędne do realizacji kompetencji organów i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, takie jak wnioski, odwołania, skargi, zażalenia, nie są kwalifikowane jako informacje publiczne. Należy też dostrzec, że niewątpliwie splot elementów prywatnych (dokumentów, oświadczeń woli i wiedzy) może mieć miejsce częściej w sprawach, w których podmioty je prowadzące obok realizacji zadań i celów publicznych reprezentują jednocześnie interesy prywatne określonych podmiotów konkurencyjnych wobec innych uczestników sprawy, w tym również wobec wnioskodawcy, gdzie pod pojęciem interesu prywatnego należałoby rozumieć interes nawiązujący do pojęcia prywatności czy dobra prywatnego jako dobra własnego, oderwanego od bezpośredniej relacji pomiędzy jednostką a wspólnotą publicznoprawną, w której ona żyje i w tym sensie "nieinstytucjonalny", a dotyczący zwłaszcza spraw osobistych. W takich sytuacjach aspekt niepubliczny sprawy dominuje nad jej aspektem publicznym.
O ile zatem kryterium "sprawy własnej" jako kryterium służące kwestionowaniu publicznego charakteru wnioskowanej informacji nie znajduje racjonalnych i prawnych podstaw, to konieczne jest dostrzeganie sytuacji zbiegu w określonych sprawach takich jej obszarów, które mają aspekt niepubliczny (prywatny, własny), bo z tego powodu informacje dotyczące tych obszarów nie mają charakteru informacji publicznej.
Powyższe stanowisko stanowi kontynuację poglądów prezentowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 26 listopada 2021, III OSK 4568/21; 7 kwietnia 2022 r., III OSK 4371/21; 17 maja 2022 r., III OSK 1205/21; 14 lipca 2022 r., III OSK 1682/21; 15 lipca 2022 r., III OSK 1362/21, 24 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7440/21).
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżący zwracał się do organu o udostępnienie informacji dotyczących wygaszenia jego mandatu posła. Zgodnie z art. 249 ustawy z dnia z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365) wygaśnięcie mandatu posła niezwłocznie stwierdza Marszałek Sejmu w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie, o którym mowa w § 1, ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", z zastrzeżeniem art. 250 (§ 2). Postanowienie, o którym mowa w § 1, doręcza się niezwłocznie Państwowej Komisji Wyborczej, z zastrzeżeniem art. 250 (§ 3).
Wygaszenie mandatu posła niewątpliwie jest zadaniem publicznym realizowanym na przez Marszałka Sejmu na podstawie przepisów wymienionej wyżej ustawy. Informacje dotyczące wygaszenia mandatu stanowią niewątpliwie informację publiczną. Podkreślenia przy tym wymaga, że poseł, którego mandat jest wygaszany, nie ma zapewnionego dostępu do dokumentów gromadzonych w ramach postępowania w sprawie wygaszenia mandatu. Żaden z przepisów Kodeksu wyborczego nie przewiduje takiego uprawnienia. Nie można zatem uznać, że istnieje inny, poza u.d.i.p., tryb dostępu do tego rodzaju danych. Wobec tego wniosek skarżącego w części obejmującej zdanie pierwsze i drugie tego wniosku winien być rozpatrzony na podstawie przepisów u.d.i.p.
Ponadto zwrócić należy uwagę, że skarżący w zdaniu pierwszym swojego wniosku wystąpił o udostępnienie "kopii wszelkich materiałów jakie są w posiadaniu Marszałka Sejmu RP oraz Kancelarii Sejmu RP związanych z wygaszaniem mojego mandatu parlamentarnego, w ramach procedury z art 249 Kodeksu wyborczego". Tak sformułowany wniosek jest nieprecyzyjny i organ, w ocenie Sądu, winien wezwać skarżącego do jego doprecyzowania w tej części, poprzez dookreślenie, jakich konkretnie materiałów się on domaga. W zdaniu drugim przedmiotowego wniosku skarżący wskazał, że wnosi on również o udostępnienie kopii wszelkiej korespondencji Marszałka Sejmu RP lub Kancelarii Sejmu RP w tej sprawie, prowadzonej z organami administracyjnymi, organami wymiaru sprawiedliwości, jak i osobami fizycznymi. W tym przypadku skarżący wskazał precyzyjnie, jaki rodzaj danych go interesuje. Jednocześnie biorąc pod uwagę całą treść przedmiotowego wniosku nie można przyjąć, że zdanie drugie stanowi doprecyzowanie zdania pierwszego. Zauważyć należy przy tym, że skarżący domaga się korespondencji kierowanej przez Marszałka Sejmu RP lub Kancelarii Sejmu RP na zewnątrz, tj. do organów administracji, do organów wymiaru sprawiedliwości oraz do osób fizycznych. Przy braku szczegółowej wiedzy na temat treści tej korespondencji oraz nienegowaniu przez organ faktu jej istnienia, niewątpliwie wniosek skarżącego w tym zakresie wymagał rozpatrzenia trybie u.d.i.p.
Przypomnieć należy, że w myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2024 r., w części obejmującej zdanie pierwsze i drugie w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd podziela natomiast stanowisko organu, że zdanie trzecie wniosku skarżącego nie dotyczyło informacji publicznej. W tej części wniosku skarżący wnosił o udostępnienie "treści oświadczeń Marszałka Sejmu RP oraz Kancelarii Sejmu RP, udostępnianych
w debacie publicznej w mojej spawie, które w zamyśle Marszałka Sejmu RP zastępowały procedury prawne determinowane ustawowo w związku z uchyleniem immunitetu parlamentarnego". Niezależnie od tego, że, jak wskazuje organ, względem skarżącego nie toczyło się postępowanie immunitetowe, to podnieść należy, że trudno uznać, iż wniosek skarżącego w tej części odnosi się do sfery faktów. Nawiązuje on do bliżej nieokreślonych oświadczeń Marszałka Sejmu, a ponadto takich, które w "zamyśle" Marszałka Sejmu zastępowały określone procedury prawne. Realizując tak sformułowany wniosek organ musiałby zatem ustalić jaki był "zamysł" Marszałka Sejmu. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego "zamysł" to pomysł, pierwotna idea; plan. Nie można tu mówić zatem, że przedmiot wniosku w tym zakresie odnosi się do sfery faktów, a taką cechę posiada informacja publiczna.
Niemniej jednak należy zauważyć, że organ co do tej części wniosku udzielił skarżącemu odpowiedzi po terminie przewidzianym w u.d.i.p. Organ bowiem stosownie do treści art. 13 ust. 2 u.d.i.p. przedłużył termin załatwienia wniosku dnia 18 lutego
2025 r. Odpowiedź udzielona została zaś skarżącemu dopiero w dniu 24 marca 2025 r. Niewątpliwie zatem organ nie załatwił wniosku skarżącego w tej części w przypisanym do tego terminie. Wobec jednak załatwienia wniosku po wniesieniu skargi, Sąd nie miał podstaw, aby zobowiązać organ do jego rozpatrzenia. W tej sytuacji należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, w części obejmującej zdanie trzecie tego wniosku.
Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca
z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).
Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że organ, wprawdzie po terminie, ale udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek. W części obejmującej zdanie pierwsze i drugie rozpoznał jednak ten wniosek niewłaściwie, z naruszeniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nieudostępnienie wnioskowanych informacji wynikało jednak przede wszystkim z odmiennej interpretacji przepisów u.d.i.p. Wadliwe stosowanie przepisów prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną. Dodatkowo należy podnieść, że przekroczenie terminu załatwienia wniosku nie było na tyle znaczne, aby uznać, że bezczynność miała w tym przypadku charakter rażący.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, orzekł jak w pkt 1 wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia wskazaną w pkt 2 wyroku stanowił natomiast art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 sentencji oparte zostało na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 4 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w wysokości 100 zł.