II SAB/Wa 169/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-11-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organusąd dyscyplinarnyadwokaturaorzeczeniaanonimizacjatajemnica adwokackazadania publiczne

WSA w Warszawie zobowiązał Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzając bezczynność organu, ale bez rażącego naruszenia prawa.

Skarga H.Ł. dotyczyła bezczynności Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury w przedmiocie udostępnienia treści orzeczeń. Organ odmówił udzielenia informacji, uznając je za niepubliczne i wymagające anonimizacji. Sąd administracyjny uznał jednak, że orzeczenia te stanowią informację publiczną i zobowiązał organ do ich rozpoznania w terminie 14 dni, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę H.Ł. na bezczynność Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, którą stanowiły treści orzeczeń wydanych przez ten organ. Skarżąca wniosła o udostępnienie orzeczeń, na co organ odpowiedział wezwaniem do doprecyzowania sygnatur i wskazania przeznaczenia wniosku, a następnie odmówił udzielenia informacji, argumentując, że nie stanowią one informacji publicznej i zawierają dane objęte tajemnicą adwokacką. Sąd administracyjny, powołując się na orzecznictwo NSA, uznał, że Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, a orzeczenia dyscyplinarne mają taki charakter. W związku z tym sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie pozostawał bierny, a jedynie błędnie ocenił charakter żądanej informacji. Sąd zasądził również od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, orzeczenia wydane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury stanowią informację publiczną.

Uzasadnienie

Sądy dyscyplinarne wykonują zadania publiczne, a orzeczenia przez nie wydawane dotyczą przedmiotu działalności samorządu zawodowego i mają charakter informacji publicznej, podlegającej udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (13)

Główne

u.d.i.p. art. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy samorządów gospodarczych i zawodowych, są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o podmiotach, ich statusie prawnym, formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, majątku.

u.d.i.p. art. 10

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacja publiczna jest udostępniana na wniosek.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe postępowanie.

P.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności w określonym terminie.

P.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

W przypadku niemożności dotrzymania terminu, organ powinien zawiadomić wnioskodawcę o przyczynach opóźnienia i wskazać nowy termin, nie dłuższy niż dwa miesiące.

u.p.a. art. 1 § ust. 2

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Adwokatura zorganizowana jest na zasadach samorządu zawodowego.

u.p.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Zadaniem samorządu adwokackiego jest m.in. reprezentacja zawodowych i społecznych interesów zawodu oraz dbałość o doskonalenie zawodowe i etykę.

u.p.a. art. 39 § pkt 3

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Organem izby adwokackiej jest sąd dyscyplinarny, do którego zakresu działania należy wydawanie orzeczeń w sprawach dyscyplinarnych członków izby.

Konstytucja RP art. 17

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Samorządy zawodowe reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury stanowią informację publiczną. Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powodu błędnej oceny jej charakteru stanowi bezczynność organu.

Odrzucone argumenty

Orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury nie stanowią informacji publicznej. Żądane informacje są interesujące wyłącznie dla skarżącej i nie służą interesowi ogółu. Udostępnienie informacji wymagałoby wielogodzinnej anonimizacji, co uzasadnia odmowę.

Godne uwagi sformułowania

nie powinno budzić wątpliwości, iż Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury posiada zdolność sądową nie stanowi informacji publicznej zbiór orzeczeń wydanych przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego nie można a priori przyjmować, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa

Skład orzekający

Waldemar Śledzik

przewodniczący-sprawozdawca

Iwona Maciejuk

członek

Lucyna Staniszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że orzeczenia sądów dyscyplinarnych samorządów zawodowych stanowią informację publiczną i że odmowa ich udostępnienia z powodu błędnej oceny prawnej jest bezczynnością organu."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw o dostęp do informacji publicznej w odniesieniu do orzeczeń organów samorządów zawodowych. Konieczność indywidualnej oceny, czy anonimizacja jest możliwa i czy nie zachodzą inne przesłanki ograniczające dostęp.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w kontekście orzeczeń dyscyplinarnych adwokatów, co jest istotne dla przejrzystości działania samorządów zawodowych i budzi zainteresowanie prawników oraz potencjalnie osób zainteresowanych funkcjonowaniem adwokatury.

Czy orzeczenia dyscyplinarne adwokatów to informacja publiczna? Sąd administracyjny odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 597 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 169/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk
Lucyna Staniszewska
Waldemar Śledzik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Lucyna Staniszewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2023 r. sprawy ze skargi H.Ł. na bezczynność Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury do rozpoznania wniosku H. L. z dnia [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury na rzecz H. L. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2023r. `H. L. (zwana dalej także jako: "Wnioskodawczyni"; "Skarżąca") powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej zwróciła się z wnioskiem do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w W. (zwanego dalej także "Organem") o przesłanie na jej adres treści orzeczeń wydanych przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury w dniu [...] maja 2018r.
Odpowiadając na powyższy wniosek, Organ pismem z dnia [...] stycznia 2023r. o sygn. [...] wezwał Wnioskodawczynię o wskazanie sygnatur spraw, o których orzeczenia wniosła, wyjaśniając, że "(...) udostępnienie takich orzeczeń jest możliwe po dokonanych anonimizacjach i weryfikacji w zakresie naruszenia tajemnicy adwokackiej, tajemnicy przedsiębiorstwa i innych wskazanych w ustawie". Ponadto Organ poprosił o wskazanie przeznaczenia i wykorzystania wnioskowanych orzeczeń.
W odpowiedzi na wskazane wezwanie Organu, Wnioskodawczyni pismem z dnia [...] lutego 2023r. wyjaśniła, że przedmiotowy wniosek obejmuje wszystkie orzeczenia wydane w dniu [...] marca 2018r., co wynika wprost z jego treści. Jednocześnie oświadczyła, że "(...) dziwią ją pozostałe pytania wobec jednoznacznego brzmienia art. 2 ust.2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który stanowi, że "od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego" i dlatego ponownie wezwała Organ do podjęcia stosownych działań i "niepozostawania w bezczynności".
W dniu [...] lutego 2023r. Organ odmówił udzielenia Wnioskodawczyni żądanej informacji. W uzasadnieniu swojego stanowiska Organ podniósł, że nie stanowi informacji publicznej zbiór orzeczeń wydanych przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury w dniu [...] marca 2023r. Podkreślił też, że już prima facie są to dane interesujące wyłącznie Wnioskodawczynię, żądane z pobudek których nie da się uzasadnić interesem ogółu społeczeństwa.
Dodatkowo Organ podniósł, że nawet przyjmując teoretycznie, że dane te stanowią informację publiczną, to orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury zawierają szereg danych objętych bezwzględnie obowiązującą tajemnicą adwokacką, jak i chronione dane osobowe, a także, że przygotowanie wnioskowanych dokumentów wymagałoby wielogodzinnej, wnikliwej analizy każdego orzeczenia i jego anonimizacji w wyżej wskazanym zakresie, a w konsekwencji, Organowi przysługuje uprawnienie do badania czy informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.
W związku z treścią tak udzielonej odpowiedzi, Wnioskodawczyni poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, [...] lutego 2023r. wniosła skargę na bezczynność Organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznych, których dotyczył wniosek z dnia [...] stycznia 2023 r. o udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 13 i 14 Ustawy z dnia 6 września 2001 r, o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001 nr 112 poz. 1198 ze zm. – zwanej dalej także jako "u.d.i.p."), domagając się:
1) zobowiązanie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury do prawidłowego
do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni;
2) dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów (wniosek
o udostępnienie informacji publicznej, odpowiedź Organu i dwa dalsze pisma) na okoliczność treści wniosku oraz tego, że został on przesłany Organowi;
3) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego;
4) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca, opisując dotychczasowy przebieg postępowania przez Organem w pierwszej kolejności podniosła – powołując się na dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych – że nie powinno budzić wątpliwości, iż Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury posiada zdolność sądową oraz, że podobnie jak Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej, jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. i tym samym jest zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, skoro wykonuje zadania publiczne polegające na sprawowaniu sądownictwa dyscyplinarnego, a co za tym idzie, decyduje o możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego.
Skarżąca podniosła też, że - nie kwestionując potrzeby dokonania anonimizacji orzeczeń dyscyplinarnych – zdziwienie budzić może sam fakt bezczynności Organu, skoro istnieje bogate orzecznictwo na ten temat i można oczekiwać, że organy Adwokatury wykażą się jego znajomością. Dlatego też "podejście samorządu zaufania publicznego osób świadczących osób prawną (pisownia oryginalna – przyp. Sadu) uzasadnia stwierdzenie, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości oraz obciążenie Skarżącej kosztami postępowania, podnosząc w uzasadnieniu swojego stanowiska, że przyznaje stan faktyczny opisany w skardze, nie podzielając jednak poglądu, że czynność materialno-techniczna w postaci zawiadomienia Skarżącej z [...] lutego 2023r., w którym poinformował ją o odmówieniu udzielenia informacji z uwagi na to, że nie stanowi ona informacji publicznej – jest rozstrzygnięciem Organu. Podkreślił też, że interes Skarżącej nie może być realizowany w trybie u.d.i.p., gdyż w warunkach analizowanej sprawy niewątpliwie nie odpowiadałoby to ani celowi, ani funkcji tejże ustawy, godząc jedynie w sprawność działania Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury. Niedopuszczalne jest bowiem, aby osoba domagająca się dostępu do informacji interpretowanej przez nią jako informacja publiczna, dla rozrywki, z nudów, w celu zakłócania funkcjonowania podmiotu od którego domaga się takiej informacji, czy też z pobudek czysto osobistych, z przyczyn zdrowotnych itp. - uzyskała od państwa ochronę prawną kosztem pracowników podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji. To ci pracownicy bowiem muszą kosztem dodatkowego czasu pracy i wysiłku w to włożonego zaspokajać żądania "dostępu do informacji publicznej" tylko dlatego, że żądającemu "to się należy". Nie jest to motywacja realizująca zasadę demokratycznego państwa prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienia przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a.").
Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe postępowanie.
Na podstawie art. 120 P.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm., zwaną dalej: "P.u.s.a.") oraz art. § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020r., poz. 1276, ze zm., zwanej dalej także jako: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.
Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Rozpoznając skargę na bezczynność organu, sąd orzeka z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy ustalonego w dniu wydania orzeczenia (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 – publ. na stronach: www.cbois.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe przywołane w nin. uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych).
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że przedmiotowa skarga jest zasadna.
W punkcie wyjścia rozważań Sąd stwierdza, że przepisy P.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w postępowaniu tym sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1721/11).
Dodać można, że bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.).
Dalej Sąd stwierdza, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, przewiduje w art. 7 ust. 1 u.d.i.p. różne sposoby udostępniania. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. .
Złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku automatycznego udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on stwierdzić, czy jest on w posiadaniu wnioskowanej informacji , a następnie czy przepisy komentowanej ustawy znajdują zastosowanie w danej sytuacji. W przypadku pozytywnej odpowiedzi w dalszej kolejności podmiot zobowiązany powinien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Obowiązkiem sądu administracyjnego w skargach na bezczynność organu jest więc w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Dokonując takiej oceny Sąd stwierdza, że – jak słusznie zauważył Skarżący - Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 stycznia sygn. akt IOSK 1091/16 przesądził nie tylko o zdolności sądowej przed sądem administracyjnym sądu dyscyplinarnego samorządu zawodowego adwokatów, ale jednocześnie stwierdził, że ma on status podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej . W związku z tym należy zaliczyć go do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., zgodnie z którym zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy samorządów gospodarczych i zawodowych. Ponieważ kwestia ta wydaje się niesporna także między stronami, gdyż, w szczególności, Organ w przedmiotowej sprawie nie podniósł zarzutu braku zdolności sądowej ani też nie kwestionuje, że jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. do udzielenia informacji publicznej, Sąd w pełni akceptując przywołane wyżej stanowisko NSA zawarte w postanowieniu w sprawie o sygn. akt IOSK 1091/16 - odstępuje od dalszej analizy w tym zakresie uznając, że sprawa o udzielenie wnioskowanej informacji mieści się w zakresie podmiotowym na gruncie u.d.i.p.
Spór koncentruje się więc jedynie wokół kwestii czy informacja, o której udostępnienie wystąpiła Skarżąca stanowi informację publiczną. Jednocześnie niespornym jest w sprawie, że Organ zareagował na wniosek Skarżącej o udzielenie informacji publicznej w zakresie przesłania na jej adres orzeczeń wydanych przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury w dniu [...] marca 2018r. odpowiednio pismami z dnia [...] stycznia 2023r. (wnosząc o doprecyzowanie orzeczeń o wskazanie sygnatur akt) oraz, że pismem z dnia [...] lutego 2023r., odmówił udzielenia informacji z uwagi na to, że – zdaniem Organu – nie stanowią one informacji publicznej.
Odnosząc się do tak zakreślonego sporu oraz zakresu przedmiotowego rozumienia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p., Sąd w punkcie wyjścia rozważań w tej kwestii zauważa, że - co do zasady - zgodnie z art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjęto, że informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów.
Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., ich statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, majątku, którym dysponują. Przy czym katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną, zamieszczony w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., jest otwarty i ma charakter przykładowy, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w tym przepisie sformułowanie "w szczególności". O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje treść i charakter żądanej informacji. Informacje dotyczące zapadłych orzeczeń dyscyplinarnych dotyczą przedmiotu działalności samorządu zawodowego.
Niewątpliwie przy analizie czy w rozpatrywanym przypadku spełniony zostały zakres przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej, należy odwołać się do przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze. I tak: art. 1 ust. 2 tejże ustawy stanowi, że adwokatura zorganizowana jest na zasadach samorządu zawodowego, którego zadaniem określonym w art. 3 ust. 1 tej ustawy jest m.in. reprezentacja zawodowych, społecznych interesów tego zawodu oraz dbałość o doskonalenie zawodowe i krzewienie etyki zawodowej. Podkreślenia wymaga przy tym, że zgodnie z art. 39 pkt 3 u.p.a. organem izby adwokackiej jest także sąd dyscyplinarny do którego zakresu działania należy wydawanie orzeczeń w sprawach dyscyplinarnych członków izby (por. art.50 - Prawo o adwokaturze, dalej "u.p.a."). Podkreślić należy, że sądownictwo dyscyplinarne stanowi realizację zasady samorządności określonej w art. 17 Konstytucji RP, będącej podstawą tworzenia samorządów zawodowych, reprezentujących osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujących pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.
Z uwagi na władcze uprawnienia sądów dyscyplinarnych (z uwagi na szeroki zakres kognicji obejmujący także decydowanie - w ramach kar dyscyplinarnych - o możliwości dalszego wykonywania zawodu) oraz sposób powoływania i odwoływania członków tego sądu, a także wybierania jego przewodniczącego i zastępców, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że sądy te wykonują tym samym zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. W konsekwencji, nie budzi również wątpliwości, że orzeczenia wydawane przez sądy dyscyplinarne mają charakter informacji publicznej (por. postanowienia NSA : z dnia 18 lutego 2015 sygn. I OSK 294/15 oraz z dnia 4 lutego 2015 sygn. I OSK 146/15, wyrażone na tle analogicznej sprawy dotyczącej sądownictwa dyscyplinarnego zawodu notariusza; wyroki WSA : w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. II SAB/Wa 570/14, w Szczecinie z dnia 15 października 2015 r. sygn. II SAB/Sz 124/15, w Opolu z dnia 26 października 2015 r., sygn. II SAB/Op 56/15 dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Reasumując dotychczasowe rozważania, uprawnionym jest więc przyjęcie, że orzeczenia sądów dyscyplinarnych stanowią informację publiczną, która podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., gdyż odnoszą się do spraw publicznych, służą realizacji zadań publicznych, do jakich należy niewątpliwie świadczenie pomocy prawnej, w tym również pomocy udzielanej z urzędu. Tym samym, wnioskowane przez Skarżącą informacje, o których mowa we wniosku, mają niewątpliwie walor informacji publicznej i są objęte zakresem przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji. Dotyczą bowiem przedmiotu , o którym mowa w art.6 ust.1 pkt 3 u.d.i.p. ,a więc informacji o zasadach działania organu samorządu zawodowego w zakresie wykonywania przez niego zadań publicznych .
Końcowo Sąd zauważa, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje dwie formy reakcji organu na wniosek strony. Z jednej strony jest to udzielenie żądanych informacji, które należy traktować jako czynność materialno-techniczną, z drugiej zaś, w przypadku odmowy ich udostępnienia jest to decyzja administracyjna.
Jednocześnie, jak wskazano w części wstępnej rozważań, termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 od dnia doręczenia adresatowi wniosku ( art.13 ust.1 u.d.i.p.), przy czym dzień, w którym wniosek wpłynął lub został osobiście złożony nie jest wliczany do 14-dniowego terminu, przewidzianego dla udzielania informacji. Natomiast gdy podmiot dysponujący nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art.13 ust.1 u.d.i.p., powinien zastosować procedur , o której mowa w art.13 ust.2 u.d.i.p. A zatem powinien zawiadomić wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu, w którym udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od złożenia wniosku.
W ocenie Sądu, pismo Organu z dnia [...] lutego 2023r. adresowane do Skarżącej, stanowiące "finalną" odpowiedź na przedmiotowy wniosek, kwestionujące publiczny charakter żądanych w nim informacji, z przyczyn wskazanych wyżej, jest wadliwe, co uzasadnia uznanie - na moment rozpoznania skargi - zarzut bezczynności.
Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do zobowiązania Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury do rozpoznania wniosku Skarżącej z dnia [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozpatrując wniosek Skarżącego Organ powinien zastosować się do dokonanej w niniejszym orzeczeniu oceny prawnej charakteru żądanych informacji w kontekście okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i w oparciu o ustawowe przesłanki udostępnienia danych publicznych.
Jednocześnie Sąd wskazuje, w nawiązaniu do argumentacji Organu zawartej w odpowiedzi na skargę, że rozpatrując przedmiotowy wniosek Organ ma prawo dokonać czy ich udostępnienia nie jest ograniczone na gruncie u.d.i.p. regulacjami wynikającymi z art. 3 ust. 1 pkt 1 bądź z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Dokonując oceny charakteru zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przemawia za tym fakt, że Organ w sprawie nie pozostawał bierny albowiem nie pozostawił wniosku Skarżącej bez odpowiedzi, ale ustosunkował się do niego, wprawdzie z przekroczeniem terminu zakreślonego ustawą o dostępie do informacji publicznej oraz przyjmując wadliwą ocenę wnioskowanych informacji jako nie mających charakteru informacji publicznej, lecz bezczynność ta nie miała rażącego naruszeniu prawa.
Sąd zauważa, że w sytuacji sporu prawnego, który został rozstrzygnięty dopiero w toku postępowania sądowego, nie można a priori przyjmować, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). Objęły one uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł) ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) oraz opłatę skarbową w wysokości 17 zł od uiszczonego pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI