II SAB/Wa 168/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-03-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejOFEfundusze emerytalnePTEbezczynność organuprawo administracyjnesądownictwo administracyjneinformacja publiczna

WSA w Warszawie oddalił skargę na bezczynność Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego PZU S.A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, uznając, że dostęp do żądanych danych regulują przepisy szczególne, a nie ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Skarga została wniesiona przez L. K. na bezczynność Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego PZU S.A. w zakresie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej sposobu głosowania przedstawicieli funduszy OFE na walnych zgromadzeniach spółek. Skarżący powoływał się na konstytucyjne prawo do informacji oraz przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że choć Powszechne Towarzystwo Emerytalne wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym, to dostęp do żądanych informacji jest uregulowany odrębnymi przepisami rozporządzenia w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych, co wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Skarżący L. K. złożył skargę na bezczynność Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego PZU S.A. (PTE), zarzucając mu naruszenie przepisów Konstytucji RP, Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Wniosek dotyczył udostępnienia informacji o sposobie głosowania przedstawicieli funduszy OFE na walnych zgromadzeniach spółek, w szczególności w kontekście podziału zysku. PTE odmówiło udostępnienia informacji, argumentując, że środki zgromadzone w OFE nie są majątkiem publicznym w rozumieniu u.d.i.p., a sam fundusz jest odrębną osobą prawną. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną. Potwierdził, że OFE zarządzane przez PTE wykonują zadania publiczne i dysponują majątkiem publicznym, co generalnie kwalifikowałoby je do obowiązku udostępniania informacji publicznej. Jednakże, kluczowe okazało się stwierdzenie, że dostęp do żądanych informacji jest już szczegółowo uregulowany w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy tej ustawy nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady dostępu do informacji publicznej. Ponieważ istnieje odrębny tryb dostępu do informacji o głosowaniach OFE, ustawa o dostępie do informacji publicznej nie miała zastosowania, a PTE nie mogło dopuścić się bezczynności w jej rozumieniu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

PTE jest zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, jednakże dostęp do żądanych informacji jest uregulowany odrębnymi przepisami rozporządzenia w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych, co wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć PTE wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym, to specyficzne przepisy dotyczące obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych mają pierwszeństwo przed ogólną ustawą o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych art. 23 § ust. 3

Określa obowiązek zamieszczania przez Powszechne Towarzystwo wykazu głosowań na zgromadzeniach akcjonariuszy i obligatariuszy na stronie internetowej.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacją publiczną.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, są obowiązane do udostępniania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Definicja majątku publicznego nie obejmuje aktywów otwartego funduszu emerytalnego.

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.

MPPOIP art. 19 § ust. 2

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych

Prawo do swobodnego wyrażania opinii, obejmujące swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów.

ustawa systemowa art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa o OFE art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych

ustawa o OFE art. 89 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych

k.s.h. art. 395 § § 2 pkt 2

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 397

Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dostęp do żądanych informacji jest uregulowany odrębnymi przepisami rozporządzenia w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych, co wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Powszechne Towarzystwo Emerytalne PZU S.A. jest zobowiązane do udostępniania informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a jego odmowa stanowi bezczynność.

Godne uwagi sformułowania

ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy nie jest możliwe skuteczne domaganie się udostępnienia spornych informacji w trybie u.d.i.p., gdyż dostęp do nich uregulowano w odrębnej normie prawnej przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacją publiczną

Skład orzekający

Andrzej Góraj

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Kania

członek

Iwona Maciejuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o dostępie do informacji publicznej w kontekście specyficznych regulacji sektorowych, zwłaszcza dotyczących funduszy emerytalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie odrębne przepisy regulują dostęp do informacji, wyłączając ogólną ustawę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego, jakim jest dostęp do informacji publicznej, ale rozstrzygnięcie opiera się na złożonej interpretacji przepisów, co czyni ją interesującą głównie dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym.

Czy fundusze emerytalne muszą ujawniać sposób głosowania? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 168/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący sprawozdawca/
Danuta Kania
Iwona Maciejuk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi L. K. na bezczynność Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego PZU S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Postępowanie w sprawie zainicjował wniosek L. K.
z [...] grudnia 2023r. skierowany do Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego
[...] w W. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej o treści jak niżej :
"W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] listopada 2015 r., który stwierdził, że środki zgromadzone w OFE są środkami publicznymi. W związku
z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j. dalej "u.d.i.p."), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach
i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Fakt, że Powszechne Towarzystwo Emerytalne [...] jako zarządzający Otwarte Fundusze Emerytalne [...] dalej "[...]", jest zobowiązanym do udostępnienie informacji publicznej nie budzi wątpliwości stosownie do art. 4 ust.1 pkt 5 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych w tym wymienionych w art. 6 u.d.i.p., każda wiadomość odnoszona do majątku Skarbu Państwa, majątku publicznego oraz danych publicznych w postaci dokumentacji stanowiska. Za taki dokument należy uznać sposób głosowania oraz uzasadnienie do glosowania podczas Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. (zgodnie z zasadami ładu korporacyjnego OFE [...] z Rozdziałem [...] sposób głosowania na walnych zgromadzeniach oraz Rozdział [...] instrukcja dotycząca sposobu głosowania na walnym zgromadzeniu) Wnoszę o udostępnieni informacji publicznej w oparciu
o art. 10 u.d.i.p.:
1- Czy podczas Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki [...] dniu
[...] czerwca 2023 r. przedstawiciele funduszy PZU OFE "[...] ([...] głosów) głosowali za powzięciem jawnej Uchwały nr [...] w sprawie: podziału zysku netto [...] S.A. za rok obrotowy zakończony [...] grudnia 2022 roku? [Zwyczajne Walne Zgromadzenie [...] działając na podstawie art. 395 § 2 pkt 2] ustawy Kodeks spółek handlowych z dnia [...] września 2000 26 ust.1 pkt 2) Statutu Spółki, postanawia: 1. Przeznaczyć zysk netto [...] . za rok obrotowy zakończony [...] grudnia 2022 roku m' kwocie [...] zł (słownie: [...]) w całości na kapitał zapasowy Spółki. 11. Uchwała wchodzi w życie z chwilą powzięcia. W głosowaniu jawnym nad uchwałą oddano: - ogółem ważnych głosów
[...] (1 akcja =1 głos), co odpowiada 63,21% kapitału zakładowego, - głosów "Za" uchwałą - [...] - głosów " Przeciw " uchwale -[...] - głosów " Wstrzymujących się " [...] ]
2- Czy przedstawiciele [...] [...] głosowali "za" uchwałą, "przeciw" uchwale czy "wstrzymali się " od głosu oraz ile głosów oddali, proszę
o uzasadnienie zgodnie z zasadami ładu korporacyjnego [...] ?
3- W jaki sposób głosowali przedstawiciele [...] za projektem jawnej uchwały nr [...]. "za" uchwałą, "przeciw" uchwale czy "wstrzymali się" oraz ile głosów oddali, proszę o uzasadnienie zgodnie z zasadami ładu korporacyjnego [...] ? Treść projektów uchwał, które były poddane pod głosowanie, a nie zostały podjęte Uchwała w brzmieniu zaproponowanym przez akcjonariusza Pana T. : [Uchwała nr [...] Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą [...] Spółka Akcyjna z siedzibą [...]. z dnia [...] czerwca 2023 roku w sprawie: podziału zysku netto [...]. S.A. za rok obrotowy zakończony [...] grudnia 2022 roku. Zwyczajne Walne Zgromadzenie [...] działając na podstawie art. 395 § 2 pkt 2) ustawy Kodeks spółek handlowych z dnia 15 września 2000 r., § 26 ust. 1 pkt 2) Statutu Spółki, postanawia: 1. Podzielić zysk netto [...]. za rok obrotowy 2022 w wysokości [...] zł (słownie: [...]) w następujący sposób: a) kwotę [...] zł ([...]) przeznaczyć na wypłatę dywidendy dla Akcjonariuszy Spółki, b) kwotę [...] zł ( [...] [...] ) przeznaczyć na kapitał zapasowy Spółki [...]. Wypłacić dywidendę w wysokości [...] zł (słownie: [...] [...] ), tj. po 19,32 zł (słownie dziewiętnaści złotych trzydzieści dwa grosze) na jedną akcje z zysku netto Spółki za rok 2022. [...] . Ustalić dzień dywidendy na dzień [...] lipca 2023 roku, a dzień wypłaty dywidendy na dzień [...] sierpnia 2023 roku. [...] Uchwała wchodzi w życie
z chwilą powzięcia. W głosowaniu jawnym nad uchwałą oddano: - ogółem ważnych głosów - [...] (1 akcja =1 głos), co odpowiada 63,21% kapitału zakładowego, - głosów "Za" uchwałą - [...] - głosów "Przeciw" uchwale - [...] - głosów " Wstrzymujących się"- [...]
4- W jaki sposób głosowali przedstawiciele [...] za projektem uchwały nr [...] "za" uchwałą, "przeciw" uchwale czy "wstrzymali się" oraz ile głosów oddali, proszę o uzasadnienie zgodnie z zasadami ładu korporacyjnego [...] ? Uchwała w brzmieniu zaproponowanym przez akcjonariusza Pana B. : [Uchwała nr [...] Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą [...]. Spółka Akcyjna z siedzibą w J. z dnia [...] czerwca 2023 roku sprawie: podziału zysku netto J. S.A. za rok obrotowy zakończony [...] grudnia 2022 roku. Zwyczajne Walne Zgromadzenie [...] ., działając na podstawie art. 395 § 2 pkt 2) ustawy Kodeks spółek handlowych z dnia [...] września 2000 r., § 26 ust.1 pkt 2) Statutu Spółki, postanawia: 1. Zysk netto [...] za rok obrotowy zakończony [...] grudnia 2022 roku w kwocie [...] zł (słownie: [...]) przeznaczyć na: 1. wypłatę dywidendy w kwocie [...] zł (trzydzieści zł 30/100) na akcję, co stanowi [...] zł ([...]), 2. kapitał zapasowy w kwocie
[...] zł. 11. Zwyczajne Walne Zgromadzenie ustala dzień dywidendy na [...] lipca 2023 roku. [...] Zwyczajne Walne Zgromadzenie ustała termin wypłaty dywidendy na 10 sierpnia 2023 roku. IV. Uchwała wchodzi w życie z chwilą powzięcia. W glosowaniu jawnym nad uchwałą oddano: - ogółem ważnych głosów - [...] (1 akcja =1 głos), co odpowiada 63,21% kapitału zakładowego, - głosów "Za" uchwałą - [...]- głosów "Przeciw" uchwale - [...] - głosów " Wstrzymujących się "- [...]].
W odpowiedzi na wniosek pytany podmiot pismem z dnia [...] stycznia 2024 r. wyjaśnił, iż nie jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Fakt,
iż powszechne towarzystwo emerytalne zarządza i reprezentuje otwarty fundusz emerytalny jako jego organ nie oznacza, że pomiędzy tymi odrębnymi osobami prawnymi istnieje relacja jak pomiędzy podmiotem dominującym a podmiotem zależnym, gdyż analogicznie jak w przypadku funduszy inwestycyjnych są one podmiotami niezależnymi od zarządzającego nimi towarzystwa, a także od Skarbu Państwa, nawet jeżeli jest on podmiotem dominującym w stosunku do tegoż towarzystwa. Zwrócono też uwagę na to, że wykonywanie "zadania publicznego" nie odnosi się do działalności funduszu emerytalnego, gdyż należy ono do samorządu terytorialnego i służy zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej (art 163 ust. 1 i art. 166 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Analogicznie definicja "majątku publicznego" zawarta w art 6 ust 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji również nie odnosi się do aktywów otwartego funduszu emerytalnego i przedmiotu jego działalności, gdyż dotyczy "d) majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 [ustawy o dostępie do informacji], pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowo w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach". Przywołane w ww. przepisie lit. a-c w art. 6 ust. 1 pkt 5 dotyczą majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych, innych praw majątkowych przysługujących państwu i jego długach, majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych. Podkreśliono, że zgodnie z art. 6 ust. 1 w związku z art 89 ust. 1 ustawy o funduszach aktywa otwartego funduszu emerytalnego mają zupełnie inne źródło, gdyż pochodzą ze składek członków funduszu wpłaconych do funduszu (przeliczanych następnie na jednostki rozrachunkowe członków funduszu), nabytych za nie lub w związku z nimi praw i pożytków z tych praw.
Jednocześnie podano, że w zakresie dotyczącym informowania przez OFE PZU "[...]" o wykonywaniu prawa głosu na walnych zgromadzeniach,
Powszechne Towarzystwo Emerytalne [...] jako organ ww. funduszu
zobligowany jest, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia [...] stycznia
2014 r. w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych,
najpóźniej do końca czerwca każdego roku, na ogólnodostępnej stronie internetowej przeznaczonej do ogłoszeń danego funduszu: https... zamieścić wykaz głosowań na zgromadzeniach akcjonariuszy
i obligatariuszy, w których otwarty fundusz brał udział w roku poprzedzającym, z podaniem nazwy emitenta, daty zgromadzenia, liczby głosów, którymi otwarty fundusz lub dobrowolny fundusz dysponował na walnym zgromadzeniu, informacji, czego dotyczyła uchwała, oraz informacji o sposobie głosowania otwartego funduszu lub dobrowolnego funduszu.
L. K. wywiódł do tut. Sądu skargę na bezczynność pytanego podmiotu zarzucając mu naruszenie :
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania
i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie
i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu,
co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
3) art. 10 ust. 1 w zw. z art 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji;
4) art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., w zakresie, w jakim z przepisu wynika, że podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów obowiązane są do udostępnienia informacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż organ nie jest podmiot obowiązanym do udostępnienia informacji na zasadach u.d.i.p.
Wobec powyższego skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jawiła się jako niezasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należało, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych i wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Okolicznością oczywistą jest, że ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się więc do oceny tego, czy pytany podmiot jest co do zasady zobowiązany do udostępniania informacji publicznych i czy dostęp do żądanej informacji możliwy jest w trybie u.d.i.p.,
czy też istnieje odrębny tryb dostępu do niej.
Zajmując się wpierw zagadnieniem materii zakresu podmiotowego wniosku należało wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Ustawodawca w art.4 ust.1 u.d.i.p. ustanowił generalnie dwie grupy podmiotów na których ciąży obowiązek udostępniania informacji publicznej tj. władze publiczne i inne podmioty które wykonują zadania publiczne. Wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. musi być dokonywana w zgodzie z przepisami art. 61 ust. 1, art. 12 i art. 30 Konstytucji, co oznacza, że organy władzy publicznej, jako że powołane zostały wyłącznie i na zasadzie monopolu do realizacji zadań państwa, obowiązane są do udzielania informacji publicznej o całej swojej działalności, a inne jednostki organizacyjne, z woli ustawodawcy konstytucyjnego obowiązane są do informowania o swojej działalności, lecz tylko w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej (wyrok NSA z 7 lipca 2023r. sygn.. akt III OSK 890/22).
Analizując omawiany przepis należy też mieć na względzie zarówno przedmiot, jak i cel ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. umożliwienie obywatelom realnego udziału w życiu publicznym, a w ślad za tym wspieranie kontroli społecznej w sprawach publicznych. Ustawa stworzona została do informowania obywateli o sposobie i zasadach funkcjonowania organów władzy państwowej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne lub gospodarujących mieniem publicznym w celu poprawy tego funkcjonowania, a tym samym poprawy funkcjonowania państwa.
Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy wyjaśnić należało, że [...] (dalej OFE) zarządzane przez Powszechne Towarzystwo Emerytalne (dalej PTE) [...] zgodnie z art. 4 ust.1 pkt 5 u.d.i.p. wykonują nie tylko zadania publiczne ale także dysponują majątkiem publicznym zgodnie ze wskazanym przepisem. W ramach drugiego filaru systemu emerytalnego działają otwarte fundusze emerytalne, to znaczy osoby prawne wykonujące zadania publiczne z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń dalej "ustawy systemowej"). Wykonywanie tych zadań polega na gromadzeniu środków pieniężnych pochodzących z części składki emerytalnej przekazywanych przez ZUS oraz ich lokowaniu
z przeznaczeniem na wypłatę emerytury ubezpieczonym członkom OFE (art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych dalej: ustawa o OFE. Środki przekazywane do OFE pochodzą z części składki emerytalnej ubezpieczonego. Poglądy prawne wyrażane dotychczas
w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a w szczególności w wyroku SN z 4 czerwca 2008 r. (sygn. akt II UK 12/08, OSNP nr 21-22/2009, poz. 291), nie budzą wątpliwości co do charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne: "system emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych charakteryzuje się przymusem ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem odprowadzania składek, a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek ubezpieczenia społecznego ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na ubezpieczenie społeczne, w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę świadczeń dla innych podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami publicznymi, podlegającymi ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne". Z uwagi na przeznaczenie funduszu emerytalnego
i realizację konstytucyjnego prawa wynikającego z art. 67 ust. 1 Konstytucji – środki te zaklasyfikowano jako część środków publicznych. Taki charakter - jak podkreślał SN – owe środki pochodzące ze składki zachowują również po przekazaniu ich przez ZUS do wybranego OFE (zob. m.in. z: 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt III CZP 121/05, OSNC nr 11/2006, poz. 178; 10 września 2009 r., sygn. akt I UZP 5/09, OSNP 5-6/2010, poz. 71; wyroki SN z: 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II UK 346/08, 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II UK 12/08, OSP nr 6/2009, poz. 62; postanowienie SN z 16 maja 2013 r., sygn. akt IV CSK 616/12).
W świetle powyższego w ocenie tut. Sądu trafnie wywiódł skarżący,
że przekazanie przez ZUS do OFE środków pochodzących ze składki emerytalnej należy uznać za czynność techniczno-organizacyjną, prowadzącą de facto do ograniczonej w czasie zmiany podmiotu administrującego środkami publicznymi
(z szeroko rozumianego państwa na podmiot prywatny). Nie prowadzi to do przewłaszczenia tych środków na ubezpieczonego, a tym bardziej na OFE lub PTE.
Z chwilą przekazania przez ZUS do OFE środków pochodzących ze składki emerytalnej nie ustaje bowiem stosunek ubezpieczenia społecznego,
a ubezpieczony nie zyskuje uprawnienia do swobodnego dysponowania środkami zapisanymi na jego rachunku w OFE. Z powyższego słusznie więc wywiódł skarżący, że pytany podmiot jest co do zasady zobowiązany do udostępniania informacji publicznej.
Przechodząc zaś do drugiego z postawionych na wstępie niniejszych rozważań pytań wyjaśnić należało, że nie jest możliwe skuteczne domaganie się udostępnienia spornych informacji w trybie u.d.i.p., gdyż dostęp do nich uregulowano w odrębnej normie prawnej. Zgodnie z § 23 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.01.2014 r. w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych (Dz.U. z 2014r. poz.142 ze zm). Powszechne Towarzystwo zamieszcza, najpóźniej do końca czerwca każdego roku, na ogólnodostępnej stronie internetowej przeznaczonej do ogłoszeń danego funduszu, wykaz głosowań na zgromadzeniach akcjonariuszy i obligatariuszy, w których otwarty fundusz lub dobrowolny fundusz brał udział w roku poprzedzającym, z podaniem nazwy emitenta, daty zgromadzenia, liczby głosów, którymi otwarty fundusz lub dobrowolny fundusz dysponował na walnym zgromadzeniu, informacji, czego dotyczyła uchwała, oraz informacji o sposobie głosowania otwartego funduszu lub dobrowolnego funduszu. Wykaz obejmuje uchwały dotyczące organów spółki, organizacji spółki oraz jej sytuacji majątkowej, a w szczególności:
1) rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenia absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;
2) podjęcia uchwały o podziale zysku albo o pokryciu straty;
3) wyboru biegłego rewidenta do badania sprawozdań finansowych spółki;
4) wyboru lub odwołania członków rad nadzorczych lub członków zarządu spółki oraz wszelkich przyznanych im wynagrodzeń;
5) zmiany statutu spółki;
6) podniesienia lub obniżenia kapitału zakładowego i umorzenia akcji;
7) zbycia i wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienia na nich ograniczonego prawa rzeczowego;
8) nabycia i zbycia nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości;
9) dalszego istnienia spółki, powzięte w trybie art. 397 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030);
10) rozwiązania i likwidacji spółki;
11) łączenia się spółek;
12) podziału spółki;
13) zawarcia umowy między spółką dominującą a spółką zależną, przewidującej zarządzanie spółką zależną lub przekazywanie zysku przez taką spółkę, o której mowa w art. 7 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych;
14) emisji obligacji.
W ocenie składu orzekającego nie sposób więc skutecznie zarzucić organowi bezczynności w udzieleniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej odpowiedzi na pytania wniosku, skoro tryb dostępu do żądanej informacji został uregulowany w innym niż ustawa o dostępie do informacji publicznej akcie prawnym. Nie sposób bowiem abstrahować od tego, że w myśl art.1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacją publiczną.
Powołany przepis dopuszcza więc możliwość odmiennego, niż w omawianej ustawie, uregulowania kwestii dostępu do informacji publicznej w innych aktach prawnych. Konsekwencją takiego unormowania jest to, że ustawodawca dopuszcza możliwość, by w innych normach prawnych znajdowały się regulacje odmienne od zawartych w omawianej ustawie, a więc także m.in. np. zawężające krąg podmiotów uprawnionych do dostępu do informacji publicznej czy tez odmiennie regulujących jego zasady.
Stąd więc w sytuacji, gdy inna regulacja zawiera w sobie unormowania dotyczące zasad dostępu do informacji publicznej, to co do zasady nie zachodzi możliwość stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w celu obejścia tej innej regulacji. Inaczej rzecz ujmując, regulacje dotyczące dostępu do informacji publicznej, zawarte w innych aktach prawnych, wyłączają możliwość domagania się udostępnienia informacji publicznej w oparciu o unormowania ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Omawiając przedmiotową tematykę wartym wskazania jest to, że powyższa problematyka była już przedmiotem rozważań Sądów administracyjnych (patrz – pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 15 grudnia 2021r. wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 4343/21.). Stąd skoro zatem dostęp do żądanych informacji publicznych określają przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., to w sprawie nie miały zastosowania przepisy u.d.i.p. (...). Adresat żądania nie mógł więc co do zasady dopuścić się bezczynności w realizacji wniosku procedowanego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej
Biorąc pod uwagę powyższe, tut. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI