II SAB/Wa 14/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-05-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejprawo energetycznetajemnica przedsiębiorstwazadania publicznemarża paliwowakontrola społecznasądy administracyjnebezczynność organu

WSA w Warszawie zobowiązał spółkę do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej marży paliwowej, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej marży paliwowej oraz awarii dystrybutorów. Spółka odmówiła, uznając dane za tajemnicę przedsiębiorstwa. Sąd administracyjny uznał, że spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej i nakazał udostępnienie danych dotyczących marży paliwowej, uznając je za informacje publiczne związane z realizacją zadań publicznych. Pozostałe wnioski oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi S. T. na bezczynność spółki [...] S.A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wnioskodawca pytał m.in. o marżę detaliczną paliw, liczbę awarii dystrybutorów oraz podstawy decyzji o obniżce cen. Spółka odmówiła udostępnienia danych, twierdząc, że stanowią one tajemnicę przedsiębiorstwa i nie są informacją publiczną. Sąd uznał, że spółka, jako podmiot wykonujący zadania publiczne związane z sektorem energetycznym, jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd podzielił stanowisko skarżącego co do publicznego charakteru informacji dotyczących marży detalicznej paliw (punkty 1 i 2 wniosku), uznając je za ściśle związane z realizacją zadań publicznych w zakresie kalkulacji cen i opłat, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego i interesu społecznego. Wobec tego zobowiązano spółkę do rozpoznania tych wniosków w terminie 14 dni. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność spółki w tym zakresie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pozostałe punkty wniosku (dotyczące awarii dystrybutorów, podstaw decyzji o obniżce cen oraz opinii spółki w kwestii bezpieczeństwa energetycznego) zostały uznane za niebędące informacją publiczną, ponieważ dotyczyły działalności biznesowej lub stanowiły opinie, a nie fakty. Skargę w tej części oddalono. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka wykonująca zadania publiczne, w tym w zakresie regulowanym przez Prawo energetyczne, jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka energetyczna realizuje zadania publiczne, co wynika z przepisów Prawa energetycznego dotyczących bezpieczeństwa energetycznego i zaspokajania potrzeb obywateli. Dlatego podlega obowiązkowi udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (13)

Główne

PPSA art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, kiedy bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy jest niezasadna.

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

UDIP art. 1 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej

Definicja informacji publicznej.

UDIP art. 4 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej

Podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.

UDIP art. 4 § 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej

Obowiązek udostępniania informacji przez podmioty posiadające takie informacje.

UDIP art. 6 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej

Katalog informacji podlegających udostępnieniu.

Pomocnicze

Prawo energetyczne art. 16 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Obowiązek sporządzania planu rozwoju przez przedsiębiorstwo energetyczne.

Prawo energetyczne art. 16 § 8

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Wymogi dotyczące planu rozwoju w zakresie bezpieczeństwa dostarczania energii.

Prawo energetyczne art. 2

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Cele ustawy Prawo energetyczne.

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej

Prawo do uzyskiwania informacji.

MPPOP art. 19 § 2

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych

Prawo do swobodnego wyrażania opinii i otrzymywania informacji.

KPCz art. 10 § 1

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Prawo do wolności wyrażania opinii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka wykonująca zadania publiczne w sektorze energetycznym jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej. Dane dotyczące marży detalicznej paliw są informacją publiczną, ponieważ są związane z realizacją zadań publicznych i umożliwiają kontrolę społeczną.

Odrzucone argumenty

Dane dotyczące marży paliwowej stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Informacje o awariach dystrybutorów, podstawach decyzji o obniżce cen i opiniach spółki nie są informacją publiczną.

Godne uwagi sformułowania

Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się więc do oceny tego, czy pytany podmiot jest co do zasady zobowiązany do udostępniania informacji publicznych i czy przedmiotem badanego wniosku jest informacja publiczna. Przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie muszą być spełnione łącznie. Istota art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. sprowadza się do objęcia obowiązkiem wynikającym z ustawy również podmiotów prywatnych realizujących m.in. zadania publiczne. Dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa. Wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel energią elektryczną [...] są zadaniami publicznymi. Cena paliwa, poza wszelkimi wątpliwościami należy zaś do sfery zainteresowania zdecydowanej większości naszego społeczeństwa. Stąd marża, jako składnik ceny towaru jakim jest paliwo, należy do informacji o charakterze publicznym. Odrębną kwestią jest sygnalizowana przez spółkę obawa, iż omawiana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Tej materii tut. Sąd nie mógł badać przy rozpatrywaniu skargi na bezczynność. Sposób dochodzenia do końcowych decyzji nie stanowi jednakże sam w sobie informacji publicznej. Społeczna kontrola nie musi towarzyszyć całemu procesowi podejmowania decyzji na każdym jego etapie, gdyż wręcz mogłaby zakłócić jego przebieg. Oceny czy opinie, nawet wyrażane przez podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, nie należą do sfery faktów.

Skład orzekający

Andrzej Góraj

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Kozub-Marciniak

asesor

Iwona Maciejuk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że spółki energetyczne wykonujące zadania publiczne podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz że dane dotyczące marży paliwowej są informacją publiczną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki energetycznej i jej zadań publicznych. Ocena charakteru informacji jako publicznej zależy od jej związku z realizacją tych zadań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – w kontekście kluczowego sektora gospodarki, jakim jest energetyka. Pokazuje, jak sądy interpretują granice między tajemnicą przedsiębiorstwa a interesem publicznym.

Czy marża paliwowa to tajemnica firmy, czy informacja publiczna? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 14/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozub-Marciniak
Iwona Maciejuk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2207/24 - Wyrok NSA z 2025-02-28
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149  par. 1a oraz  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. T. na bezczynność [...] S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1) zobowiązuje [...] S.A. z siedzibą w [...] do rozpoznania pkt 1 i 2 wniosku S. T. z dnia [...] października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2) stwierdza, że bezczynność [...] S.A. z siedzibą w [...] stwierdzona w pkt 1 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie; 4) zasądza od [...] S.A. z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego S. T. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postępowanie w sprawie zainicjował wniosek S. T. z dnia [...] października 2023 r. skierowany do [...] S.A. z siedzibą w [...] o udostępnienie informacji publicznej następującej treści:
1. Jak kształtowała się marża detaliczna (wartościowo oraz procentowo) dla paliw sprzedawanych na stacjach własnych marki [...] w Polsce we wrześniu 2023 roku?
2. Jak kształtowała się marża detaliczna (wartościowo oraz procentowo) dla paliw sprzedawanych na stacjach własnych marki [...] w Polsce we wrześniu w latach 2015-2022?
3. Jak kształtowała się liczba awarii dystrybutorów na stacjach [...] w roku 2023 w miesiącach styczeń-wrzesień w podziale na poszczególne miesiące?
4. Czy dystrybutory, które uległy w minionym okresie awariom, zostały ponownie
zalegalizowane po usunięciu usterek? Czy były one naprawiane, czy też usterki ustąpiły samoistnie?
5. W minionych miesiącach cena baryłki ropy jak i kurs USD/PLN znacząco wzrosły, jednak mimo tego ceny paliw na stacjach [...] były coraz niższe. Jakimi danymi spółka kierowała się w przypadku decyzji o obniżce cen dla klienta detalicznego?
6. Czy w ocenie Spółki niskie ceny paliw, które w przypadku benzyny bezołowiowej były najniższymi w Unii Europejskiej, nie stanowiły zagrożenia dla bezpieczeństwa Polski? Wg wypowiedzi Prezesa spółki [...] – X. Y. z kwietnia 2023 roku, ceny paliw muszą stać na odpowiednim poziomie, aby nie doszło do paraliżu kraju.
W odpowiedzi na wniosek pytana spółka pismem z dnia [...] listopada 2023 r. podała, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej a są tajemnicą przedsiębiorstwa.
Skargę na bezczynność spółki w rozpoznaniu w/w wniosku wywiódł do tut. Sądu S. T. zarzucając naruszenie:
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 roku (Dz.U.1977.38.167; dalej jako: "MPPOP") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującej swobodę otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
2) art. 10 ust 1 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 roku o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolnością zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U.1993.61.284, dalej jako: "KPCz") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do wolności wyrażania opinii obejmującej wolność otrzymywania i przekazywania informacji i idei, bez względu na granice państwowe, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
3) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. 1997.78.483) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
4) art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j.; dalej jako: "UDIP") w zakresie, w jakim podmiot, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieuznaniu obowiązku podmiotu do udostępnienia informacji publicznej,
5) art. 6 ust. 1 pkt 2 lit c i f oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 UDIP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi przedmiotowy katalog otwarty informacji, podlegających udostępnieniu w ramach informacji publicznej, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
6) art. 10 ust. 1 UDIP, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej udostępniana jest na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji, podczas, gdy w sprawie nie została wydana decyzja o odmowie udostępnienia informacji,
7) art. 16 ust 1 w związku z art. 5 UDIP i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 t.j.; dalej jako: "KPA") w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji, poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji,
8) art. 17 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 UDIP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji stosuje się przepisy art. 16 UDIP odpowiednio, poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji,
9) art. 153 PPSA w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2019 roku - sygn. akt II SAB/Wa 591/18 w zakresie, w jakim przepis ten związuje organ do dalszego postępowania, którego bezczynność była przedmiotem zaskarżenia, poprzez jego niezastosowanie skutkujące odmową udzielenia informacji publicznej pomimo ciążącego na Organie związania opinią prawną w wyniku rzeczonego wyroku.
W oparciu o powyższe wniósł o :
1) stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa,
2) zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku w rzeczonym zakresie niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,
3) zasądzenie od Organu na moją rzecz na podstawie art. 200 PPSA kosztów postępowania według norm przypisanych,
4) przyznanie na moją rzecz stosownego odszkodowania od Organu na podstawie art. 149 §2 PPSA w związku z wnioskiem z pkt 1 niniejszej skargi,
5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i 4 PPSA,
6) w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd wniosku z pkt 4, wnoszę o wymierzenie Organowi grzywny na podstawie art. 149 §2 PPSA.
W odpowiedzi na skargę spółka wniosła o jej oddalenie.
Podtrzymała swoje wcześniejsze twierdzenia dodając, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, bo Skarb Państwa nie ma w spółce pozycji dominującej.
Dodała też, że żądane informacje nie dotyczą bezpieczeństwa energetycznego kraju i są wyłącznie danymi stricte biznesowymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
skarga podlegała częściowemu uwzględnieniu.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należało, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych i wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Okolicznością oczywistą jest, że ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się więc do oceny tego, czy pytany podmiot jest co do zasady zobowiązany do udostępniania informacji publicznych i czy przedmiotem badanego wniosku jest informacja publiczna.
Zajmując się wpierw zagadnieniem materii zakresu podmiotowego wniosku należało wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
W ocenie tut. Sądu [...] S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., albowiem wykonuje zadania publiczne. Podnoszona przez spółkę okoliczność, że Skarb Państwa nie ma w [...] S.A. ponad 50% udziałów w kapitale zakładowym Spółki, nie stanowi zatem o braku podstaw do zakwalifikowania tego podmiotu do podmiotów zobowiązanych na gruncie u.d.i.p. Przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie muszą być spełnione łącznie (v. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 249/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Istota art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. sprowadza się do objęcia obowiązkiem wynikającym z ustawy również podmiotów prywatnych realizujących m.in. zadania publiczne. Taka sytuacja zachodzi zaś niewątpliwie w niniejszej sprawie. Okolicznością niesporną jest, że do zadań pytanej Spółki należy m.in. wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel paliwami gazowymi w systemie sieciowym. Dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (wyrok TK z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Sąd podziela prezentowany już w orzecznictwie sądowo-administracyjnym pogląd, że obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty (v. wyrok NSA z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1212/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zadaniami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p. są zadania mające na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli oraz istotne z punktu widzenia celów państwa (v. wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 902/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie budzi żadnych wątpliwości tut. Sądu kwestia tego, że działalność przedsiębiorstwa energetycznego określona w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 755 ze zm.) dotyczy spraw publicznych. Wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel energią elektryczną, ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju kraju, poziomu życia obywateli, a także konieczność uwzględniania wymogów ochrony środowiska, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, są zadaniami publicznymi. Prawo energetyczne nakłada zresztą na przedsiębiorstwa energetyczne określone obowiązki. Zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw gazowych lub energii sporządza, dla obszaru swojego działania, plan rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na paliwa gazowe lub energię, na okres nie krótszy niż 3 lata, uwzględniając m.in. politykę energetyczną państwa (pkt 3). Także art. 16 ust. 8 Prawa energetycznego, w którym jest mowa o tym, że plan powinien także określać działania i przedsięwzięcia zapewniające bezpieczeństwo dostarczania energii elektrycznej, potwierdza że Spółka jest podmiotem wykonującym zadania publiczne. Celem ustawy Prawo energetyczne jest bowiem m.in. tworzenie warunków zrównoważonego rozwoju kraju, jak również zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i równoważenie interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii (art. 2 ustawy).
W świetle powyższego jako błędne jawiło się stanowisko Spółki, że nie jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p.
Przechodząc do problematyki zakresu przedmiotowego badanego wniosku, w ocenie tut. Sądu wniosek ów w punktach 1 i 2 dotyczył informacji o charakterze publicznym.
Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej uznające za informację publiczną każdą wiadomość, dotyczącą faktów i danych, wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (v. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r. sygn. akt II SA 1956/02, LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1774/10, orzeczenia. nsa.gov.pl). Nie może jednakże budzić wątpliwości, że w przypadku spółki prawa handlowego, która wykonuje zadania publiczne, informację publiczną stanowią wyłącznie te dane, które związane są ściśle z wykonywanymi zadaniami publicznymi.
Z całą mocą podkreślić należy, iż ów związek z wykonywaniem zadań publicznych winien mieć charakter bezpośredni a nie jedynie pośredni. Przeciwna interpretacja ustawy o dostępie do informacji publicznej prowadziłaby bowiem do faktycznego zrównania w obowiązkach podmiotów publicznych z tymi, które nimi nie są a wykonują jedynie zadania publiczne. Taka wola ustawodawcy nie wynika zaś ani z przepisów omawianej ustawy ani z przepisów Konstytucji RP.
Przechodząc do meritum sprawy wyjaśnić należało, że w ocenie tut. Sądu pytania nr.1 i 2 wniosku odnoszą się do informacji o charakterze publicznym. Dotyczą bowiem materii kalkulowania cen i opłat a tym samym mieszczą się w zakresie działalności spółki uregulowanej ustawą Prawo energetyczne. Kwestie te pozostają więc w związku z realizacją zadania publicznego określonego ustawą Prawo energetyczne, bowiem dotyczą zadań operatora systemu dystrybucyjnego, czy generalnie wytwarzania, przesyłania i dystrybucji paliw albo energii. Żądane informacje mieszczą się w zakresie działalności regulowanej ustawą i realizowanej przez organy władzy publicznej (Prezesa URE), w tym w zakresie np. kształtowania taryf czy kalkulowania cen i opłat. Wyjaśnienia wymagało też to, że w/powołana ustawa reguluje m.in. materię handlu energią. Pojęcie handlu jest bardzo szerokie nie mniej jednak, nie budzi najmniejszych wątpliwości Sadu, że immanentną cechą handlu jako pojęcia dotyczącego sprzedaży towarów, jest cena sprzedawanego produktu.
Cena paliwa, poza wszelkimi wątpliwościami należy zaś do sfery zainteresowania zdecydowanej większości naszego społeczeństwa. Dotyczy bowiem nie tylko możliwości zakupu paliwa, ale także rzutuje w sposób bezpośredni na wysokość cen prawie wszystkich produktów dostępnych na rynku wewnętrznym. Nie wymaga przecież dowodu fakt, że dystrybucja większości towarów dokonywana jest przy użyciu transportu kołowego. Koszt transportu każdego towaru w gospodarce wolnorynkowej znajduje zaś zawsze odzwierciedlenie w końcowej cenie produktu.
Stąd marża, jako składnik ceny towaru jakim jest paliwo, należy do informacji o charakterze publicznym. Wymienione wyżej pytania, postawione przez wnioskodawcę, podlegały więc reżimowi u.d.i.p.
W tym miejscu należy dodać, że odrębną kwestią jest sygnalizowana przez spółkę obawa, iż omawiana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Tej materii tut. Sąd nie mógł badać przy rozpatrywaniu skargi na bezczynność. Ta kwestią może podlegać ocenie Sądu tylko w razie wydania przez spółkę decyzji o odmowie udostępnienia spornej informacji.
Co się tyczy pytań nr 3 i 4 badanego wniosku, to w ocenie tut. Sądu nie odnoszą się one do informacji o charakterze publicznym. Dotyczą wyłącznie kwestii działalności biznesowej spółki a odpowiedzi na te pytania nie umożliwią sprawowania kontroli społecznej nad realizacją przez spółkę zadań publicznych. Skład orzekający nie dopatrzył się także istnienia bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy przedmiotem w/w pytań a realizacją przez spółkę zadań publicznych.
Charakteru informacji publicznej nie ma w ocenie tut. Sądu także przedmiot pytania nr 5 wniosku. Co do zasady informacją publiczną są konkretne fakty. W przypadku podmiotów gospodarczych mogą to być końcowe decyzje biznesowe. Sposób dochodzenia do końcowych decyzji nie stanowi jednakże sam w sobie informacji publicznej. Tej tematyce znacznie bliżej jest do definicji dokumentu wewnętrznego, który może zawierać treści mające pewien wpływ na powstanie informacji publicznej ale który sam nią nie jest.
W takim duchu wypowiedział się m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21.06.2012r. sygn.. akt I OSK 666/12 stwierdzając, że dokumenty wewnętrzne służą realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale same w sobie nie przesądzają o kierunkach działania organu.
Tut. Sąd w pełni podziela w/przywołane poglądy judykatury i aprobuje konkluzję, że społeczna kontrola nie musi towarzyszyć całemu procesowi podejmowania decyzji na każdym jego etapie, gdyż wręcz mogłaby zakłócić jego przebieg. Podmiotom zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej powinno się zagwarantować możliwość podejmowania decyzji dopiero po zebraniu zasobu niezbędnych informacji, po uzgodnieniu stanowisk i ewentualnym przeanalizowaniu kilku niezbędnych wariantów danego rozstrzygnięcia. Nie powinno się więc zrównywać informacji publicznej z dokumentami wewnętrznymi, które służą jedynie do ukształtowania końcowego rozstrzygnięcia mającego walor publiczny.
Analizując wniosek skład orzekający nie dopatrzył się też tego, by jego pytanie nr 6 dotyczyło informacji publicznej. Oceny czy opinie, nawet wyrażane przez podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, nie należą do sfery faktów. Jako takie nie wchodzą więc w zakres stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Z w/w względów Sąd stwierdził, że [...] S.A. pozostawał w bezczynności na gruncie u.d.i.p. w rozpatrzeniu jedynie pkt. 1 i 2 wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w pt.1 wyroku.
Tut. Sąd doszedł też do przekonania, iż stwierdzona bezczynność, nie jawiła się jako mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.). Organ zareagował na wniosek strony niezwłocznie po otrzymaniu wniosku. Końcowa bezczynność jakiej dopuścił się pytany podmiot, spowodowana było zaś wyłącznie niewłaściwą interpretacją faktyczną i prawną. Nic nie wskazuje jednak na to, by wynikała ze złej woli organu.
Uznając skargę za niezasadną w pozostałej części Sąd oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1643 ze zm.).
O kosztach rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji art. 200 w/w normy prawnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI