II SAB/Wa 107/24

II SAB/Wa 107/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Dorota Kozub-Marciniak
Łukasz Krzycki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 3, 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
P.S., zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił Prezesowi Sądu Okręgowego [...], zwanemu dalej "organem", bezczynność przy rozpatrywaniu jego podania o udostępnienie informacji publicznej, sformułowanego w piśmie z [...] lutego 2024 r.
W skardze zarzucono organowi naruszenie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej "ustawą o informacji", w zw. z art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37 ze zm.), zwanej dalej "K.p.k." - przez uznanie, że kodeks ten reguluje udostępnianie informacji publicznej, przez udostępnienie orzeczenia osobom, które nie są - w jego rozumieniu - uczestnikami postępowania karnego.
Wniesiono o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Uzasadniając skargę wskazano, że przedmiotem wniosku było udostępnienie zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem, nie zaś udostępnienie akt. W przepisach K.p.k. nie uregulowano procedury wydawania odpisów lub kopii osobom, które nie są uczestnikami procesu karnego. Ponieważ przedmiotowej materii nie reguluje K.p.k. znajdują tu zastosowanie przepisy ustawy o informacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano m.in.:
- Wnioskodawca - pismem z [...] lutego 2024 r. - zażądał udostępnienia informacji publicznej - wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym [...](pod wskazaną sygnaturą akt),
- organ uznał, że podstawą rozpoznania wniosku są przepisy ustawy o informacji - mając na względzie, że zgodnie z jej art. 1 ust. 1 każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w określonym w niej trybie,
- niemniej - stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy o informacji - przepisy tego aktu nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących publicznymi,
- w sprawie ustalono, że w prowadzonej pod wskazaną wnioskiem sygnaturą sprawy prawomocnie nie zakończono - wyrok nie jest prawomocny,
- tryb udostępniania danych publicznych z akt prowadzonej sprawy karnej uregulowano w art. 156 K.p.k.; przepisów ustawy o informacji nie stosuje się zaś, gdy nie są one do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych – gdzie odmiennie uregulowano zasady i tryb dostępu do informacji publicznej,
- wskazane regulacje K.p.k. zaadresowano do wszystkich potencjalnych odbiorców, a nie tylko do stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych oraz aktach trwającego i zakończonego postępowania przygotowawczego; są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o informacji i akt ten nie ma do nich zastosowania; w przepisach tych zawarto bowiem zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych – tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego); stanowisko takie jest utrwalone w judykaturze sądów administracyjnych (tak: wyroki NSA o sygn. akt III OSK 4343/21, 5052/21 i 1381/22, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych),
- mając na uwadze, że objętej żądaniem Wnioskodawcy informacji nie można było udostępnić w trybie przepisów ustawy o informacji - o czym poinformowano go w piśmie z [...] lutego 2024 r. - organ nie pozostawał bierny w zakresie wniosku; w celu załatwienia sprawy podjął wszystkie, wymagane prawem, czynności.
Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935).
Sąd zważył, co następuje:
Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego rozstrzygnięcia lub nie wykonano czynności - w szczególności, czy jest to następstwem zawinionej lub nie-opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Udostępnienie informacji publicznej następuje na wniosek bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy to uczyni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle daną informacją – powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r.,
o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny - w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji.
W rozpatrywanym przypadku poza sporem jest stan faktyczny w jego istotnych elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonej informacji publicznej (chodziło o wyrok w sprawie karnej wraz z uzasadnieniem – o wskazanej sygnaturze), zaś organ – z zachowaniem terminu, ustalonego art. 13 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o informacji - powiadomił go o braku możliwości rozpoznania wniosku w trybie ustawy o informacji, gdyż - wedle organu - w sprawie znajdą zastosowanie reguły zawarte w art. 156 K.p.k.
Spór sprowadza się do tego, czy stanowisko organu jest trafne. Sąd w tym składzie je podziela. Wobec zreferowania szerszej argumentacji organu - zawartej w odpowiedzi na skargę - jej ponowne przytaczanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną.
Sąd podziela stanowisko, sformułowane w uzasadnieniu powołanego już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2023 r. (sygn. akt III OSK 1381/22). Trafnie wskazano tam - w kontekście żadania udostępnienia treści wyroku zapadłego w innej sprawie karnej - m.in.:
- "Przepisy k.p.k. w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w postępowaniu karnym. Przy czym zastosowanie reguł k.p.k. w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach takiego postępowania, są przepisami szczególnymi w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania. W konsekwencji nawet jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są przepisami k.p.k. Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej (zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2022 r., sygn. III OSK 5052/21).",
- "[...] jak jasno wynika z treści wniosku skarżącego jego żądanie udostępnienia informacji publicznej dotyczyło "postaci kopii wyroku Sądu Rejonowego [...]". Zatem nie wnosił o udostępnienie informacji o określonej treści tj. o treści wyroku [...], lecz o ich konkretną postać.",
- "przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przewidują wyraźne rozróżnienie w zakresie prawa dostępu do treści informacji publicznej i do postaci informacji publicznej. Postać udostępnienia informacji publicznej odnosi się więc do formy w jakiej ma być przekazana informacja takie np. ksero, skan. Wnioskodawca w niniejszej sprawie wyraził się precyzyjnie, że żąda udostępnienia danych w postaci kopii wyroków. Tymczasem [...] w orzecznictwie przyjęto, że przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w tym także do poszczególnych dokumentów w nich zawartych, wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 15 lipca 2011 r., I OSK 647/11). W uchwale z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "[p]rzepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. oraz art. 525 K.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych wypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych niż osoby działające w trybie art. 10 tej ustawy, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP". Przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania od podmiotu prowadzącego postępowanie przygotowawcze odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Zatem dokumenty zgromadzone przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze w aktach podlegają "udostępnieniu" przez ten organ wyłącznie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego.",
- "W związku z tym [...] art. 156 § 1 k.p.k. adresowany jest do każdego, a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść jego zdania drugiego, z której wynika, że akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Po drugie, przepis ten zawiera zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego (dyscyplinarnego) i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie w końcu, wskazana regulacja k.p.k. mieści się w pojęciu "przepisy innych ustaw", o którym mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określającym odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej (dyscyplinarnej) (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4343/21, z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 357/19 oraz z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1399/15).".
Sąd w tym składzie w pełni akceptuje powyższe oceny, mając jednocześnie na względzie, że dotychczas w judykaturze wyrażono też stanowisko przeciwne. Nie jest ono jednak trafne. Uznanie go za słuszne, prowadziłoby to do sytuacji – co zasadnie zauważa Naczelny Sąd Administracyjny – powstania dla osób trzecich prawa dostępu do wybranych dokumentów w aktach (np. uzyskiwania ich kopii), z pominięciem reguły wyrażonej jednoznaczne w przepisie prawa (patrz rygor zgody w art. 156 § 1 K.p.k.). Trudno zaś doszukać się logicznych, racjonalnych przesłanek, przemawiających za odmiennym określeniem zasad samego przeglądania akt oraz zapoznawania się z treścią zawartych w nich poszczególnych dokumentów przez osoby postronne. Woli ustanowienia takich reguł nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, zaś w razie wątpliwości należy odwoływać się do reguł wykładni celowościowej i systemowej.
Powyższej konstatacji nie podważa okoliczność wskazania przez prawodawcę – w następstwie stosownej nowelizacji ustawy o informacji z 2014 roku - expressis verbis orzeczeń sądów, jako stanowiących informacje publiczną, w myśl danego aktu (tak dodane w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 3). Bezsporne jest bowiem, że orzeczenia sądów - co do treści jak i formy dokumentu – stanowią informację publiczną stanowią. Inną jest zaś kwestią, że - z woli prawodawcy w ramach regulacji odrębnych - w pewnym zakresie wprowadzono szczególny tryb dostępu do danej informacji.
Reasumując należy wskazać, że organ nie pozostawał w bezczynności. Wobec wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej - w terminie zakreślonym art. 13 ust. 1 ustawy o informacji - poinformowano Wnioskodawcę, w jakim trybie szczególnym żądane dokumenty mogą zostać udostępnione. Uczyniono więc zadość powinności udostępnienia informacji publicznej w zakresie, w jakim wymaga tego sama ustawa o informacji.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.