II SAB/Sz 94/16

II SAB/Sz 94/16 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2016-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Danuta Strzelecka-Kuligowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 149 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 1393
art. 40a ust. 1 , art. 41 ust. 2
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. S. – W. - przedstawiciela reprezentującego Stowarzyszenie A. na bezczynność Starosty C. w przedmiocie rejestracji stowarzyszenia zwykłego I. zobowiązuje Starostę C. do załatwienia wniosku A. S.–W. - przedstawiciela reprezentującego Stowarzyszenie A. z dnia 3 lipca 2016 r. o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, II. stwierdza, że Starosta C. dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Starosty C. na rzecz skarżącej A. S. – W. - przedstawiciela reprezentującego Stowarzyszenie A. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A.S.-W. w dniu [...]r. złożyła w Starostwie Powiatowym w [...] wniosek o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, stowarzyszenia zwykłego o nazwie: "[...]" z siedzibą w [...]. Do wniosku dołączono: regulamin stowarzyszenia, protokół z zebrania członków założycieli, listę członków założycieli stowarzyszenia.
Starosta [...] pismem z dnia [...] r. na podstawie art. 40a ustawy Prawo o stowarzyszeniach, wezwał przedstawiciela Stowarzyszenia – A.S.-W. do uzupełnienia wniosku przez doprecyzowanie zapisów § 2 pkt 4 i 5 oraz § 3 pkt 11 Regulaminu Stowarzyszenia Zwykłego, wskazując, że wspomniane zapisy "bardzo ogólnikowo przedstawiają cele działania stowarzyszenia oraz sposób realizacji tych celów"
W odpowiedzi na powyższe, przedstawiciel Stowarzyszenia A.S.-W. w piśmie z dnia [...] r. wniosła o niezwłoczne dokonanie rejestracji stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w [...]. W piśmie wyjaśniła, że cele wskazane w § 2 pkt 4 i 5 oraz § 3 pkt 11 Regulaminu Stowarzyszenia, mieszczą się w sferze zadań publicznych działalności pożytku publicznego, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy
z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,
w szczególności w zakresie:
- art. 4 ust. 1 pkt lb - udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zwiększania świadomości prawnej społeczeństwa;
- art. 4 ust. 1 pkt 20 - porządku i bezpieczeństwa publicznego;
- art. 4 ust. 1 pkt 22a - udzielania nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego;
- art. 4 ust. 1 pkt 32 - przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom społecznym.
Ustawa w sposób ogólnikowy wylicza zadania o charakterze publicznych, nie definiując poszczególnych zadań. Ponadto art. 2 ust. 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, daje stowarzyszeniom możliwość zatrudniania pracowników, w tym swoich członków. Realizacja celów opisanych § 2 pkt 5 oraz § 3 pkt 11 regulaminu, opierać będzie się na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej przez zawodowych prawników, którzy udzielą obywatelom pomocy i wsparcia indywidualnego w sprawach trudnych przed urzędami, instytucjami i sądami. Działania na rzecz porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym, opisane w § 2 pkt 4, realizowane będą poprzez działalność informacyjną, edukacyjną, wydawniczą w celu kształtowania postaw obywatelskich i prospołecznych oraz organizowanie imprez promujących zdrowy tryb życia, ochronę zdrowia oraz mających na celu zapobieganie uzależnieniom i przestępczości (§ 3 pkt 3 i 15 Regulaminu).
Pismem z dnia [...] r. (data doręczenia [...] r.) Starosta [...] poinformował przedstawiciela Stowarzyszenia, że w dniu [...] r. zwrócił się do Krajowego Rejestru Sądowego w [...], na podstawie art. 25 ust. 1 i art. 41 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, z prośbą o wydanie opinii w sprawie zgodności regulaminu stowarzyszenia zwykłego "[...]" z siedzibą w [...] z przepisami prawa.
W dniu [...] r. przedstawiciel reprezentujący Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych [...] z siedzibą w [...]. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu nadzorującego do dokonania wpisu oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nadzorujący nie dokonał wpisu do ewidencji w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku o wpis, mimo uzupełnieniu braków wniosku. Przedstawiciel Stowarzyszenia nie został poinformowany o złożeniu wniosku o zakazie założenia stowarzyszenia zwykłego, w związku z powyższym skarga na bezczynność Starosty [...] stała się konieczna i uzasadniona.
W ocenie przedstawiciela Stowarzyszenia, wniosek Starosty pozbawiony jest podstawy prawnej i ma na celu jedynie wydłużenie procesu rejestracji Stowarzyszenia, co prowadzi do ograniczenia korzystania przez obywateli z ich konstytucyjnych praw, które są gwarancją istnienia demokratycznego państwa prawnego, a w szczególności społeczeństwa obywatelskiego.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi.
Organ wyjaśnił, że pomimo uzupełnienia wniosku przez przedstawiciela Stowarzyszenia nadal miał wątpliwości dotyczące prawidłowości i zgodności
z przepisami prawnymi działalności Stowarzyszenia w szczególności w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz udzielania poradnictwa obywatelskiego, dlatego zwrócił się pismem z dnia [...] r. w oparciu o przepis art. 41 ustawy Prawo o stowarzyszeniach z wnioskiem do Sądu Rejonowego [...] "w sprawie dopuszczalności działania stowarzyszenia", o czym także poinformował skarżącą jako przedstawiciela Stowarzyszenia.
W ocenie organu, skarga na bezczynność organu w przedmiocie wpisu stowarzyszenia do ewidencji jest dopuszczalna, gdy organ nadzoru nie wystąpił do sądu rejestrowego z wnioskiem określonym w art. 41 Prawa o stowarzyszeniach. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd rejestrowy, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może zakazać założenia stowarzyszenia zwykłego, jeżeli nie spełnia ono warunków określonych w przepisach prawa. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona pomimo tego, że organ nadzoru skorzystał z przewidzianego przepisami uprawnienia, polegającego na sądowej kontroli dopuszczalności wpisu stowarzyszenia. Tym samym, nie zaistniały ustawowe przesłanki uprawniające skarżącą do wniesienia skargi na bezczynność, dlatego skarga winna być odrzucona.
Niezależnie od powyższego Starosta wskazał, że skarga jest całkowicie bezzasadna, gdyż zachował ustawowe terminy dokonywania czynności, o których mowa w ustawie Prawo o stowarzyszeniach oraz Kodeksie postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej jako "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rejestracji stowarzyszenia zwykłego pod nazwą "[...]" z siedzibą w [...].
Merytoryczne rozważania dotyczące zasadności wniesionej skargi ściśle łączą się z kwestią formalną, a mianowicie wnioskiem organu o odrzucenie skargi, zawartym w odpowiedzi na skargę i zostaną przedstawione równolegle.
W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na uwadze przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U z 2015 r. poz. 1393), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 40 a ust. 1 ustawy, (dodanym ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy prawo o stowarzyszeniach Dz. U z 2015 r. poz.1923) stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji. Organ nadzorujący dokonuje wpisu do ewidencji w terminie 7 dni od dnia: 1) wpływu wniosku o wpis, jeżeli nie został złożony wniosek, o którym mowa w art. 41; 2) uprawomocnienia się orzeczenia odrzucającego albo oddalającego wniosek, o którym mowa w art. 41 (ust. 2). Jeżeli wniosek o wpis zawiera braki, organ nadzorujący wzywa do jego uzupełnienia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Termin na dokonanie wpisu, o którym mowa w ust. 2, liczy się od dnia uzupełnienia wniosku o wpis. Nieuzupełnienie wniosku o wpis w terminie 14 dni powoduje jego bezskuteczność (ust. 3). Organ nadzorujący informuje niezwłocznie przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd o dokonaniu wpisu do ewidencji albo bezskuteczności wniosku o wpis (ust. 4). W przypadku gdy organ nadzorujący nie dokona wpisu do ewidencji w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku o wpis lub uzupełnienia jego braków i nie został złożony wniosek, o którym mowa w art. 41, przedstawicielowi reprezentującemu stowarzyszenie zwykłe albo zarządowi przysługuje prawo wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego (ust. 5). Natomiast zgodnie z art. 41 ustawy Sąd rejestrowy, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może zakazać założenia stowarzyszenia zwykłego, jeżeli nie spełnia ono warunków określonych w przepisach prawa.
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że błędna jest argumentacja organu, iż skoro skorzystał z uprawnienia sądowej kontroli dopuszczalności rejestracji stowarzyszenia to skarga jest niedopuszczalna. Należy zauważyć, że pismem z dnia [...] r. Starosta [...] zwrócił się do właściwego sądu rejestrowego o wydanie opinii w sprawie zgodności regulaminu stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...] z prawem. Mimo tego, że organ w piśmie tym powołał się między innymi na art. 41 ustawy, to jednak intencją tego pisma było uzyskanie opinii sądu. Tymczasem przepis art. 41 ustawy daje organowi nadzoru uprawnienie do złożenia wniosku o zakaz działalności stowarzyszenia zwykłego, a nie uprawnienia do złożenia prośby o wydanie opinii.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach, zapewniły skarżącemu przedstawicielowi Stowarzyszenia prawo do realizacji jego wniosku, przez zaskarżony organ, w uregulowanej prawnie formie. Z cytowanych przepisów wynika, że organ nadzorujący ma obowiązek dokonać wpisu Stowarzyszenia do ewidencji:
1) w terminie 7 dni od dni wpływu wniosku. Termin ten nie biegnie, jeżeli organ złożył wniosek do właściwego sądu rejestrowego o zakaz działalności stowarzyszenia zwykłego,
2) w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia odrzucającego albo oddalającego wniosek o zakaz działalności stowarzyszenia zwykłego.
W rozpoznawanej sprawie organ nadzorujący nie dochował wskazanej procedury. Skoro nie można uznać, że Starosta [...] złożył wniosek o zakaz działalności stowarzyszenia zwykłego pod nazwą "[...]" z siedzibą w [...] (o którym mowa w art. 41) to stwierdzić należy, iż organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku przedstawiciela skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] r. o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych.
W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Starostę [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku. Realizując dyspozycję przepisu art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził że bezczynność Starosty [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż błędne przekonanie co do wyczerpania dyspozycji art. 41 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, nie może być decydujące dla kwalifikacji rażącej bezczynności. O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie czwartym wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.