Orzeczenie · 2021-06-30

II SAB/Sz 52/21

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Miejsce
Szczecin
Data
2021-06-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuustawa o dostępie do informacji publicznejprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiinspektor sanitarnypandemiaCOVID-19rażące naruszenie prawaskarga administracyjna

Skarżący M. C. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Inspektora Sanitarnego w S. dotyczący szkoleń pracowników, procedur kontroli obostrzeń epidemicznych oraz liczby przeprowadzonych kontroli. Po upływie 14-dniowego terminu organ nie udzielił odpowiedzi, co skłoniło skarżącego do złożenia skargi na bezczynność. Organ w odpowiedzi na skargę tłumaczył się ogromną liczbą wniosków o informacje publiczne w okresie pandemii (akcja "ZapytajSanepid"), problemami technicznymi (folder SPAM, awaria serwera) oraz priorytetowym charakterem zadań związanych z walką z epidemią. Sąd uznał jednak, że problemy techniczne i obciążenie pracą nie usprawiedliwiają bezczynności organu, zwłaszcza gdy wniosek dotyczył istotnych kwestii publicznych. Sąd stwierdził bezczynność organu jako rażące naruszenie prawa, zobowiązał Inspektora Sanitarnego do załatwienia wniosku w terminie 30 dni, przyznał skarżącemu kwotę pieniężną jako zadośćuczynienie za bezczynność oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Potwierdza obowiązek organów administracji publicznej do udostępniania informacji publicznej w terminach ustawowych, nawet w trudnych warunkach (np. pandemii), oraz wskazuje na konsekwencje bezczynności jako rażącego naruszenia prawa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji bezczynności organu w odpowiedzi na wniosek o informację publiczną, z uwzględnieniem kontekstu pandemii COVID-19 i akcji "ZapytajSanepid".

Zagadnienia prawne (2)

Czy bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, spowodowana problemami technicznymi i dużą liczbą wniosków w okresie pandemii, stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, nawet w okresie pandemii i przy dużej liczbie wniosków, stanowi rażące naruszenie prawa, jeśli organ nie podjął działań w ustawowym terminie i nie usprawiedliwił swojego braku działania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że problemy techniczne i obciążenie pracą organu w związku z pandemią nie usprawiedliwiają bezczynności w udostępnianiu informacji publicznej. Organ jest zobowiązany do działania w terminach ustawowych, a jego brak reakcji na wniosek, który nie został odnotowany z przyczyn technicznych leżących po stronie organu, jest rażącym naruszeniem prawa.

Czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony w ramach akcji "ZapytajSanepid" może być uznany za nadużycie prawa do informacji publicznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może ogólnikowo kwalifikować wniosków jako nadużycie prawa bez wykazania konkretnych przesłanek wskazujących na taki cel po stronie wnioskodawcy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że argumentacja organu dotycząca celowości i charakteru wniosków kierowanych w ramach akcji "ZapytajSanepid" jako nadużycia prawa była zbyt ogólnikowa i nie przystawała do rozpoznawanej sprawy. Organ nie wykazał konkretnych podstaw do uznania wniosku skarżącego za nadużycie prawa.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Stwierdzono nieważność
Stwierdzono bezczynność Państwowego Inspektora Sanitarnego w S. w przedmiocie wniosku strony skarżącej, stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązano Państwowego Inspektora Sanitarnego w S. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Przepisy (14)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.

Pomocnicze

Konst. RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ jest odpowiedzialny za prawidłowe skonfigurowanie poczty elektronicznej i ponosi odpowiedzialność za nieodczytanie wniosku. • Prawo do informacji jest prawem indywidualnym i nie można go rozpatrywać przez pryzmat sposobu jego realizacji przez innych obywateli. • Zadania związane z epidemią nie zwalniają organu z obowiązku udostępniania informacji publicznej. • Wniosek skarżącego nie nosił znamion nadużycia prawa, był prosty i nieobszerny.

Odrzucone argumenty

Duża liczba wniosków o informacje publiczne w okresie pandemii i obciążenie pracą organu usprawiedliwiają bezczynność. • Wniosek skarżącego stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej i ma na celu zakłócenie funkcjonowania organu.

Godne uwagi sformułowania

"odzyskane z folderu SPAM po wniesieniu skargi" • "tysiące wniosków do Sanepidów, których pracownicy mają za dużo wolnego czasu i zamiast zajmować się wirusem, chodzą po restauracjach i uprzykrzają życie przedsiębiorcom" • "Sanepid gnębi przedsiębiorców coraz bardziej. Obserwujemy kompletne bezprawie i brak zasad moralnych. Państwo PiS działa jak grupa przestępcza." • "nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej oraz próbą sparaliżowania działalności PSSE" • "nie można rozpatrywać prawa do informacji, które przysługuje każdemu obywatelowi z osobna i indywidualnie, przez sposób realizacji tego prawa przez innych obywateli." • "zadania te nie zwalniają organu z wykonywania innych zadań publicznych, jakim jest udzielenie informacji publicznej." • "nie doszło w sprawie do nadużycia prawa do informacji publicznej; organ nie jest w stanie "przypisać dążenia [...] czyli do zakłócenia działalności administracji publicznej, ponieważ w żaden sposób nie wynika to z treści skierowanego wniosku albo sposobu jego złożenia." • "kategoria "rażącego" naruszenia prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa." • "organ w sposób nieusprawiedliwiony i bezpodstawny zakwalifikował zapytanie skarżącego, odnoszące się do istotnych zagadnień dotyczących funkcjonowania PPSE i PSE, jako nadużycie prawa i zlekceważył kwestie objęte wnioskiem i samego skarżącego."

Skład orzekający

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Kwiecińska

sędzia

Ewa Wojtysiak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdza obowiązek organów administracji publicznej do udostępniania informacji publicznej w terminach ustawowych, nawet w trudnych warunkach (np. pandemii), oraz wskazuje na konsekwencje bezczynności jako rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji bezczynności organu w odpowiedzi na wniosek o informację publiczną, z uwzględnieniem kontekstu pandemii COVID-19 i akcji "ZapytajSanepid".

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem obywatela do informacji a obciążeniem organów administracji w czasie kryzysu. Pokazuje też, jak sądy interpretują pojęcie 'rażącego naruszenia prawa' w praktyce.

Czy pandemia zwalnia urzędników z obowiązku udzielania informacji? Sąd administracyjny odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Sz 52/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Ewa Wojtysiak
Jolanta Kwiecińska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 1, art. 4, art. 6, art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 2, art. 154 par. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Sygn. [...] II SAB/Sz 52/21 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej stwierdza bezczynność Państwowego Inspektora Sanitarnego w S. w przedmiocie wniosku strony skarżącej, stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązuje Państwowego Inspektora Sanitarnego w S. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, przyznaje od Państwowego Inspektora Sanitarnego w S. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie [...]zł ([...]) złotych, zasądza od Państwowego Inspektora Sanitarnego w S. na rzecz strony skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Sygn. akt II SAB/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
M. C. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący"), pismem z [...] lutego 2021 r., złożył do Inspektor Sanitarny (dalej: "PPIS", "organ"), za pośrednictwem elektronicznej skrzynki, wniosek
o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1) czy zostało przeprowadzone szkolenie dla pracowników tut. jednostki dotyczące obowiązujących przepisów regulujących panujący stan epidemii?
Wnioskodawca zwrócił się o przesłanie informacji, w jaki sposób wybrano podmiot prowadzący szkolenie, ile kosztowały szkolenia i ilu pracowników wzięło w szkoleniu/ach łącznie udział, jeśli szkolenia były rzeczywiście przeprowadzane.
2) w jaki sposób następuje wybór miejsc, które mają być poddane kontroli naruszeń obostrzeń, zakazów i nakazów podczas stanu epidemii?
Wnioskodawca zawnioskował o wskazanie procedury wyboru miejsc, które maja być poddane kontroli.
3) ile łącznie od wprowadzenia stanu epidemii w Polsce dokonano kontroli miejsc pod kątem naruszeń obostrzeń, zakazów i nakazów zw. ze stanem epidemii?
Wnioskodawca wniósł o przekazanie informacji za pośrednictwem elektronicznej skrzynki nadawczej.
W piśmie z [...] lutego 2021 r., złożonym do PPIS za pośrednictwem elektronicznej skrzynki, wnioskodawca wskazał na upływ 14 dniowego terminu od dnia złożenia wniosku i "wyznaczył" organowi "nieprzekraczalny termin 2 dni roboczych" na rozpoznanie jego wniosku.
Następnie, [...] kwietnia 2021 r., wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem PPIS, skargę na bezczynność organu w zakresie rozpoznania jego wniosku z [...] lutego 2021 r.
Zarzucił naruszenie:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji na wniosek,
- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176, dalej "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący zawarł w skardze wniosek o:
1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] lutego 2021r.,
2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) wymierzenie organowi grzywny,
4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację mającą popierać przedstawione wyżej zarzuty i wnioski.
W szczególności skarżący przedstawił treść komunikatu wydanego przez PPIS w dniu 4 lutego 2021 r. w związku z inicjatywą "ZapytajSanepis.pl", dołączył go do skargi i wskazał na "ważne cechy" kierowanego przez niego do PPIS wniosku z dnia [...] lutego 2021 r.
Skarżący wyjaśnił, że jego wniosek został przygotowany osobiście przez skarżącego, jego treść dotyczy informacji, które nie są dostępne w BIP, został skierowany tylko do jednego urzędu i był to jedyny wniosek skarżącego skierowany w lutym 2021 r. Wniosek ten mógł być załatwiony poprzez udzielenie prostych odpowiedzi merytorycznych lub danych liczbowych. Motywacją złożenia wniosku była troska o dobro publiczne, w szczególności o jawność działań administracji publicznej, jej wydatków, znajomość przepisów prawa przez urzędników zatrudnionych w administracji publicznej. Nadto skarżący wskazał, że jest członkiem organu doradczego władz województwa [...] – Rady Młodzieży Województwa [...], co dodatkowo podkreśla poprawną motywację i potrzebę uzyskania informacji publicznej.
Skarżący dołączył nadto do skargi wydruki kierowanych do PPIS opisanych wyżej pism.
W odpowiedzi na skargę PPIS wniósł o jej oddalenie.
Organ wyjaśnił, że wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2021 r., jak i ponaglenie z [...] lutego 2021 r., zostały "odzyskane z folderu SPAM po wniesieniu skargi".
W ocenie organu, przedmiotowy wniosek skarżącego został wysłany do PPIS w okresie największego nasilenia (styczeń-marzec) zainicjowanej przez Kongres Polskiego Biznesu akcji "ZapytajSanepid", mającej na celu wysłanie cyt. "tysiące wniosków do Sanepidów, których pracownicy mają za dużo wolnego czasu i zamiast zajmować się wirusem, chodzą po restauracjach i uprzykrzają życie przedsiębiorcom" albowiem "Sanepid gnębi przedsiębiorców coraz bardziej. Obserwujemy kompletne bezprawie i brak zasad moralnych. Państwo PiS działa jak grupa przestępcza. Sprawdźmy, jak jest zorganizowane. Sami nie ustąpią, musimy im w tym pomóc. Pokażmy, że potrafimy jako społeczeństwo wspólnie dać opór tym bolszewickim praktykom" (źródło: https://zapytajsanepid.pl/).
Organ wskazał dalej na ilość otrzymanych wniosków o udzielenie informacji publicznej w okresie styczeń-marzec 2021 r. (5162 wniosków), w 2020 r. (4 wnioski) i 2019 r. (14 wniosków).
Organ wskazał również na powtarzalność treści wniosku skarżącego w innych wnioskach składanych do organu. Wyjaśnił, że w okresie luty – marzec 2021 r., z uwagi na liczbę wniosków, kilkukrotnie uległ awarii serwer Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. (dalej: "PSSE"), co zakłóciło funkcjonowanie organu i wykonywanie ustawowych zadań związanych z przeciwdziałaniem epidemii, stwarzając realne ryzyko dla zdrowia i życia obywateli. PSSE nie dysponowało również potencjałem kadrowym ani technicznym umożliwiającymi udzielanie odpowiedzi na wnioski bez uszczerbku dla wykonywania zadań w zakresie ochrony zdrowia publicznego. W związku z tym, PPIS zamieścił na swojej stronie internetowej komunikat o stanowisku organu w sprawie wniosków kierowanych w oparciu o przepisu ustawy o dostępie do informacji publicznej w ramach akcji "ZapytajSanepid" , które są, w ocenie organu, nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej oraz próbą sparaliżowania działalności PSSE.
PPIS wskazał dalej na ilość rozpoznawanych przez pracowników PSSE zgłoszeń dotyczących Covid19 w okresie styczeń – marzec 2021 r., i tak, w styczniu: 6672 (w tym dot. kwarantanny 6028), w lutym 4591 (w tym dotyczących kwarantanny 4212), w miesiącu marcu - 10 629 (w tym dotyczących kwarantanny 9815).
W tym samym okresie liczba zgłoszeń dotyczących potwierdzonych przypadków zakażenia wirusem SARS-CoV- 2 wyniosła w miesiącu styczniu - 3926, lutym - 1696 oraz marcu - 5044.
Organ przedstawił nadto zakres innych obowiązków pracowników PSSE oraz dane liczbowe wykonanych czynności w zakresie: przeprowadzanych wywiadów epidemiologicznych; przyjmowania zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych; zorganizowania i nadzoru poboru materiału do badań diagnostycznych w kierunku SARS-Cov-2 u 1125 pracowników szkół - nauczycieli klas I-III i pracowników administracyjnych z łącznie 75 szkół z terenu Gminy Miasta S., a następnie objęcia nadzorem placówek oświatowych, w których wystąpiły potwierdzone przypadki zachorowań; nadto, wydawania opinii o zawieszeniu zajęć w placówkach oświatowych oraz dla dzieci do lat 3.
Jednocześnie, PPIS wyjaśnił, że liczba zatrudnionych pracowników w PSSE w I kwartale 2021 r. wynosiła 79 (do 15 lutego) - 90 osób, z czego w każdym miesiącu ok. 10% pracowników przebywało na zwolnieniach lekarskich, w tym, w związku z warunkami pracy w ogromnym obciążeniu psychicznym i stresie.
Dalej organ stwierdził, że w sprawie zainicjowanej przez skarżącego doszło do nadużycia prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają ani z Konstytucji RP, ani z ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami państwa prawa, obliczonych na zakłócenie funkcjonowania organów Państwa.
Przedstawił, powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwa, na definicję nadużycia prawa podmiotowego w kontekście dostępu do informacji publicznej.
W ocenie organu, złożony w sprawie wniosek skarżącego ma na celu wywołanie dolegliwości u organu i utrudnienie funkcjonowania PPIS; przeciwstawiony zaangażowaniu organu w walkę z epidemią oraz o zdrowie i życie obywateli wniosek nie służy jakiemukolwiek dobru powszechnemu, nie tylko nie prowadzi do poprawy funkcjonowania organu, wręcz przeciwnie, ma stanowić dla niego dokuczliwość i dezorganizować jego pracę. Wniosek ten nie służy usprawnieniu realizacji przez organ zadań publicznych, a godzi w realizację tych zadań w związku z panującą sytuacją epidemiologiczną w kraju oraz odpowiedzialnością, która spoczęła na barkach pracowników Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
W ocenie PPIS, działania skarżącego wywołują niekorzystne skutki ogólnospołeczne związane z nieuzasadnionym obciążaniem organu, który działa w interesie społecznym w zakresie ochrony zdrowia i życia obywateli. Działalność skarżącego nie świadczy również o zamiarze uzyskania informacji publicznej w celu jej wykorzystania dla dobra wspólnego, mając na uwadze znikomą rolę oraz aktywność organizacji, na członkostwo w której się powołuje, w zakresie ochrony zdrowia i życia obywateli w czasie wciąż obowiązującego stanu epidemii na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (źródło: http://www.mlodziez.wzp.pl/kategoria/aktualnosci/).
Następnie skarżący, w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r., wskazał, odnosząc się do przedstawionego wyżej stanowiska organu w sprawie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że organ jest odpowiedzialny za prawidłowe skonfigurowanie poczty elektronicznej oraz ponosi odpowiedzialność za ewentualne nieodczytanie wniosku i związaną z tym faktem bezczynność. Stwierdził, że nie można rozpatrywać prawa do informacji, które przysługuje każdemu obywatelowi z osobna i indywidualnie, przez sposób realizacji tego prawa przez innych obywateli.
Odnosząc się do zawartych informacji dotyczących zadań publicznych realizowanych przez stację sanitarno-epidemiologiczną, skarżący zwrócił uwagę, że zadania te nie zwalniają organu z wykonywania innych zadań publicznych, jakim jest udzielenie informacji publicznej. Przedstawione dane stanowią w jego ocenie okoliczność indyferentną dla sprawy.
Wskazał dalej, że w jego ocenie nie doszło w sprawie do nadużycia prawa do informacji publicznej; organ nie jest w stanie "przypisać dążenia
, czyli do zakłócenia działalności administracji publicznej, ponieważ w żaden sposób nie wynika to z treści skierowanego wniosku albo sposobu jego złożenia. Jest wręcz przeciwnie — wniosek już na pierwszy rzut oka daje się poznać jako nieobszerny, prosty i którego obsługa nie spożytkuje dużych środków. O nadużyciu prawa do informacji można by zaś ewentualnie mówić, gdybym kierował do Organu ogromną liczbę wniosków, liczoną w dziesiątkach albo nawet w setkach, w bardzo krótkim czasie."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że Sąd mając na uwadze treść art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) rozpoznał sprawę w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, że procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Określenie na czym polega bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej wymaga odniesienia się do przepisów właśnie tej ustawy.
W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p.
Z dalszych przepisów u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się na wniosek i winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
W świetle powyższego wskazać należy, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej, stwierdzenie bezczynności wymaga w pierwszej kolejności potwierdzenia tego, że informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz że żądanie jej udzielenia zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia.
Jak wynika z okoliczności stanu faktycznego, [...] lutego 2021 r. do PSSE w S. wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1) czy zostało przeprowadzone szkolenie dla pracowników tut. jednostki dotyczące obowiązujących przepisów regulujących panujący stan epidemii?
Wnioskodawca zwrócił się o przesłanie informacji, w jaki sposób wybrano podmiot prowadzący szkolenie, ile kosztowały szkolenia i ilu pracowników wzięło w szkoleniu/ach łącznie udział, jeśli szkolenia były rzeczywiście przeprowadzane.
2) w jaki sposób następuje wybór miejsc, które mają być poddane kontroli naruszeń obostrzeń, zakazów i nakazów podczas stanu epidemii?
Wnioskodawca zawnioskował o wskazanie procedury wyboru miejsc, które maja być poddane kontroli.
3) ile łącznie od wprowadzenia stanu epidemii w Polsce dokonano kontroli miejsc pod kątem naruszeń obostrzeń, zakazów i nakazów zw. ze stanem epidemii?
Bezspornie PPIS w S. należy do podmiotów, na których ciąży ustawowy obowiązek udostępniania informacji publicznych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.
W niniejszej sprawie bezsporny pozostaje również publiczny charakter informacji objętych wnioskiem.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej z przyczyn technicznych, leżących po stronie organu, nie został "odnotowany" w systemie, nie zwalnia to jednak organu z obowiązków wynikających z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ żądanej informacji ani nie udzielił wnioskodawcy ani nie wydał decyzji odmownej; w żaden sposób nie skontaktował się w tej sprawie ze skarżącym.
Z uwagi na to, że żądana informacja stanowiła informację publiczną, a organ był podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a nadto w tym terminie nie poinformował o udostępnieniu informacji publicznej w późniejszym czasie, nie dłuższym niż dwa miesiące od dnia złożenia wniosku, stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że PPIS w S. dopuścił się bezczynności.
Brak działania organu we wskazanym zakresie nie ma żadnych uzasadnionych powodów, a w szczególności nie może znaleźć uzasadnienia znaczące obciążenie pracowników PSSE w S. w związku z epidemią SARS-COV-2 czy tez błędne skonfigurowana poczta elektroniczna organu.
Trzeba zauważyć, że kategoria "rażącego" naruszenia prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (vide wyrok NSA z 17 maja 2019 r., I OSK 2171/17).
W ocenie Sądu, organ w sposób nieusprawiedliwiony i bezpodstawny zakwalifikował zapytanie skarżącego, odnoszące się do istotnych zagadnień dotyczących funkcjonowania PPSE i PSE, jako nadużycie prawa i zlekceważył kwestie objęte wnioskiem i samego skarżącego.
Argumentacja organu dotycząca celowości i charakteru wniosków kierowanych do organu w ramach akcji "ZapytajSanepid" jako nadużycia prawa, jest zbyt ogólnikowa i nie przystaje do rozpoznawanej sprawy. Organ nie wskazał, na jakiej podstawie uznał, że w sprawie doszło do nadużycia prawa, np. poprzez wykazanie, ile takich wniosków skierował do organu sam skarżący.
Pozostałe kwestie poruszone przez organ w odpowiedzi na skargę, a dotyczące, np. liczby pracowników zatrudnionych w organie czy też rosnącej z roku na rok ilości wniosków o udzielenie informacji publicznej nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, także w świetle pozostałych okoliczności sprawy, tj. faktu, że wniosek skarżącego, jak i ponaglenie z [...] lutego 2021 r., zostały "odzyskane z folderu SPAM po wniesieniu skargi".
W takim stanie rzeczy Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała bezczynność, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku.
Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji wyroku).
Działając na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie [...]zł, o czym orzekł w pkt IV sentencji wyroku. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2104/17, CBOSA). Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.) jakiego doznała strona na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji.
O kosztach postępowania (pkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od PPIS w S. na rzecz skarżącego uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł.
Wszystkie wyroki przywołane w sprawie dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.