II SAB/Sz 33/06

II SAB/Sz 33/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2007-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Iwona Tomaszewska /przewodniczący/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
Zobowiązano organ do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder /spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Polskiej Federacji Ośrodków Szkolenia Kierowców i Instruktorów na bezczynność Marszałka Województwa w przedmiocie udostępnienia akt I. zobowiązuje Marszałka Województwa [...] do udostępnienia Polskiej Federacji Ośrodków Szkolenia Kierowców i Instruktorów w [...] dowodu w postaci nagrania przebiegu egzaminu na prawo jazdy M. K. przeprowadzonego w [...] Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] w dniu [...] r. zarejestrowanego na nośniku DVD w siedzibie Delegatury Urzędu Marszałkowskiego w [...] w terminie 14 dni. II. zasądza od Marszałka Województwa [...] na rzecz skarżącej Polskiej Federacji Szkolenia Kierowców i Instruktorów w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem opatrzonym datą [...] r. Polska Federacja Ośrodków Szkolenia Kierowców i Instruktorów w [...], stowarzyszenie wpisane do Rejestru Stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego, wniosła skargę na bezczynność Marszałka Województwa [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy ze skargi M. K. na przebieg egzaminu na prawo jazdy, który odbył się w Koszalinie w dniu [...] r. oraz przejrzenia poza siedzibą Urzędu [...] w [...] nagrania z przebiegu tego egzaminu.
Skarżąca zarzuciła również, że Marszałek Województwa [...] odmówił przesłania stowarzyszeniu płyty CD z nagranym przebiegiem egzaminu oraz nie wydał w trybie art. 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowienia w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosków Stowarzyszenia.
Polska Federacja Ośrodków Szkolenia Kierowców i Instruktorów w [...] domagała się zobowiązania przez Sąd Marszałka Województwa [...] do przesłania Federacji płyty CD z nagranym przebiegiem egzaminu na prawo jazdy M. K, który odbył się w dniu [...]r. oraz uznania uprawnienia skarżącej jako strony postępowania do przeglądania akt sprawy poza siedzibą Urzędu Marszałkowskiego, w tym zapoznania się z nagranym przebiegiem egzaminu.
W uzasadnieniu skargi Federacja przedstawiła stan faktyczny sprawy i wskazała, że Marszałek Województwa [...] postanowieniem z dnia [...]r. dopuścił skarżącą do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zainicjowanej skargą M. K. na przebieg egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii B. Organ poinformował skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego w [...], zaś jej wniosek o umożliwienie zapoznania się z aktami , w tym z nagraniem z przebiegu egzaminu w dniu [...]r. w Delegaturze Urzędu w [...] lub w siedzibie [...] Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] rozpatrzył odmownie.
Kolejne wnioski skarżącej o udostępnienie akt sprawy oraz nagrania przebiegu egzaminu w [...] , umotywowane skromnymi funduszami oraz uciążliwościami związanymi z dojazdem, organ również rozpatrzył odmownie, natomiast pismem z dnia [...] r. poinformował Federację ostatecznym terminie zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego w [...] , który wyznaczył na dzień [...] r.
Pismem z dnia [...] r. organ poinformował skarżącą o braku podstaw prawnych do wydania postanowienia na podstawie art. 74 § 2 Kpa w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy.
W odpowiedzi na skargę Marszałek Województwa [...] wniósł o jej oddalenie i zarzucił, iż organ nigdy nie odmówił, ani też nie uniemożliwił stronie zapoznania się z aktami sprawy, w tym z nagraniem z przebiegu egzaminu praktycznego. Podniósł, że we wszystkich pismach kierowanych do strony informował o możliwościach zapoznania się z aktami sprawy oraz wyznaczał w tym celu stosowne terminy.
Organ przyznał również, że nie przychylił się do wniosku skarżącej odnośnie zapoznania się z aktami sprawy w [...] i przesłania stronie wnioskowanych przez nią materiałów dowodowych.
Wskazał nadto, że nie wydał postanowienia w przedmiocie odmowy wydania dokumentu z zapisem przebiegu egzaminu, albowiem § 21 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. Nr 217, 1834) wskazuje krąg podmiotów upoważnionych do przeglądania i odtwarzania zarejestrowanego przebiegu egzaminu. Wśród tych podmiotów nie ma mowy o innych uczestnikach postępowania, w tym działających na prawach strony. Organ nie badał zatem istnienia po stronie żądającego czynności uzasadnionego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 Kpa, a żądanie takie z mocy samego prawa winno zostać rozstrzygnięte negatywnie.
Marszałek Województwa [...] wskazał również, że z uwagi na cele statutowe Federacji uznał jej prawo do zapoznania się z zapisem egzaminu w obecności uprawnionego pracownika organu, który będzie sprawował pieczę nad tą czynnością. Skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała albowiem przeprowadzenie czynności w siedzibie organu w [...] byłoby dla niej nadmiernie uciążliwe i obciążające finansowo.
Organ stwierdził w tej sytuacji, że zarzut odległości jako przeszkody w zapoznaniu się z aktami sprawy nie powinien być podnoszony, albowiem ze statutu Federacji wynika jej ogólnopolski zasięg działania, natomiast przeszkody finansowe, niewątpliwie uciążliwe, winny skutkować ograniczeniem zakresu działalności skarżącej lub rezygnacją działania w ogóle. Federacja dobrowolnie włączając się do postępowania powinna była co najmniej liczyć się z koniecznością przyjazdu do siedziby organu nie tylko w celu zapoznania się z aktami sprawy, lecz również podjęcia czynności, których żądanie przeprowadzenia w sprawie zapowiadała w pismach skierowanych do organu.
Skarżąca złożyła na rozprawie w dniu [...]r. pismo opatrzone datą [...]r., w którym ustosunkowała się do wniesionej przez organ odpowiedzi na skargę. W piśmie tym sprecyzowała, że zgodnie z pismem, które skierowała do organu w dniu [...] r. domaga się umożliwienia zapoznania się w [...] z nagraniem z przebiegu egzaminu lub przesłania Federacji płyty DVD z nagraniem przebiegu egzaminu. Podniosła nadto, że w późniejszych postępowaniach skargowych, dotyczących innych osób organ wyrażał zgodę na zapoznanie się z nagraniem przebiegu egzaminu w siedzibie [...] Ośrodka Ruchu Drogowego w [...].
Skarżąca wskazała również, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. przekracza zakres delegacji ustawowej, albowiem art. 115 ust.l pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie upoważnia Ministra Infrastruktury do uregulowania w drodze rozporządzenia sposobu postępowania z dokumentami wytworzonymi w procesie egzaminowania, a tym bardziej do ograniczenia kręgu osób, w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, uprawnionych do zapoznania się z aktami sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej P.p.s.a., wnoszenie skarg na bezczynność organów administracji dopuszczalne jest wówczas, gdy nie wydają one rozstrzygnięć w sprawach szczegółowych wymienionych w art. 3 § 2 pkt l-4a tej ustawy.
Istota sporu w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd sprowadza się do odmowy wykonania czynności polegającej na udostępnieniu przez Marszałka Województwa [...]- organ sprawujący w myśl art. 112 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zmianami) nad przeprowadzeniem egzaminów państwowych kandydatów na kierowców, podmiotowi dopuszczonemu do postępowania na prawach strony -Polskiej Federacji Ośrodków Szkolenia Kierowców i Instruktorów w [...], nagrania na nośniku DVD z przebiegu egzaminu praktycznego M. K. w siedzibie Delegatury Urzędu Marszałkowskiego w [...], bądź przesłania Federacji nośnika DVD z nagranym przebiegiem egzaminu.
Skarżąca zarzucała organowi bezczynność, albowiem organ ograniczył prawo strony do przejrzenia nagrania z przebiegu egzaminu praktycznego wyłącznie w miejscu przez niego wskazanym, tj. w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego w [...]. Tymczasem, jak podniosłą skarżąca, organ miał możliwość udostępnienia nagrania w Koszalinie, czyli bez narażania strony na wydatki oraz uciążliwości związane z podróżą tym bardziej, że w [...] mają swoje siedziby zarówno Federacja jak i Delegatura Urzędu Marszałkowskiego.
W ocenie Sądu żaden z argumentów powołanych przez Marszałka Województwa [...] nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności rozważyć jednak należy, w jakiej sytuacji mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej.
W piśmiennictwie dominuje pogląd, że organ jest bezczynny wówczas, gdy w prawie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności / T.Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze PW
N, Warszawa 1996, s.62-63/. Przytoczone określenie pojęcia bezczynności zostało sformułowane w czasie obowiązywania ustawy o Naczelnym
Sądzie Administracyjnym, ale pozostaje aktualne, skoro przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ poddaje kontroli bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt l-4a.
Zgodnie z art. 73 § 1 Kpa, w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Prawo to dotyczy całych akt sprawy, bez względu na rodzaj zgromadzonego w nich materiału dowodowego zebranego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Procedura administracyjna nie przewiduje dla strony oraz organu odrębnych terminów związanych z czynnościami określonymi w powołanym wyżej przepisie, należy zatem przyjąć, że strona ma prawo do przeglądania akt w każdym stadium postępowania i w każdym czasie.
Ograniczenia wglądu do akt sprawy reguluje art. 74 Kpa wskazując jako przyczynę ograniczenia ochronę tajemnicy państwowej. Przepis ten nie zawiera jednak upoważnienia do wprowadzenia innych ograniczeń, w tym również wynikających z aktów prawnych rangi podstawowej.
Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy uprawnione jest twierdzenie, że § 21 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. Nr 217, 1834) należy interpretować w ten sposób, że prawo do przeglądania i odtwarzania nagrania z przebiegu egzaminu służy nie tylko podmiotom wymienionym w tym przepisie, ale również Stowarzyszeniu dopuszczonemu do postępowania na prawach strony. Zasadność tego twierdzenia jest zbieżna z pozycją procesową jaką Kodeks postępowania administracyjnego przyznał podmiotowi dopuszczonemu do postępowania na prawach strony. Status prawny tego podmiotu jest wyznaczony wyłącznie przez przysługujące stronie prawa procesowe.
Powołany wyżej art. 73 § 1 Kpa nie zawiera żadnych ograniczeń w uprawnieniach strony oraz dla podmiotu działającego na prawach strony w uprawnieniach do przeglądania akt w celu zapoznania się z ich treścią - również w odniesieniu do miejsca zapoznania się z aktami sprawy.
Przechodząc na grunt sprawy będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd stwierdzić należało, że organu prowadzącego w trybie nadzoru postępowanie nad przebiegiem egzaminu państwowego dla kandydatów na kierowców, nie ograniczały żadne przepisy prawa w zakresie udostępnienia podmiotowi występującemu w tym postępowaniu na prawach strony nagrania z przebiegu egzaminu na nośniku DVD w siedzibie delegatury Urzędu Marszałkowskiego w [...]. Słuszny jest zatem podniesiony przez skarżącą zarzut bezczynności organu odnoszący się do zaniechania wykonania czynności technicznej jaką jest udostępnienie nagrania z przebiegu egzaminu w zamiejscowej siedzibie organu. Obciążanie skarżącej obowiązkiem przyjazdu do siedziby Urzędu Marszałkowskiego w [...] w celu skorzystania z uprawnienia określonego w art. 73 § 1 Kpa należało uznać w istocie jako nie wykonanie przez organ powinności udostępnienia stronie akt we wskazanym przez stronę zakresie.
Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy są zarówno przepisy regulujące zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, które organ ma obowiązek stosować w każdym stadium postępowania jak i Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. Drugi z wymienionych aktów prawnych w art. 6 ust. 1 stanowi, iż w toku podejmowania decyzji urzędnik zapewni, że przyjęte działania pozostaną współmierne do obranego celu. Urzędnik będzie w szczególności unikać ograniczania praw obywateli lub nakładania na nich obciążeń, jeżeli ograniczenia te lub obciążenia byłyby niewspółmierne do prowadzonych działań.
Zdaniem Sądu w świetle obowiązującego prawa regulującego powinności administracji publicznej wobec obywateli lub działających w ich imieniu lub na ich rzecz organizacji społecznych, nie można nakładać na strony postępowania administracyjnego obciążeń, które nie tylko godzą w szeroko pojętą zasadę praworządności, albowiem strona w istocie nie może swobodnie korzystać ze swoich uprawnień, ale również powodują , że organ w istocie nie wykonuje czynności, do których z mocy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustaw został powołany.
Sąd pragnie podkreślić, że niedopuszczalne w świetle obowiązującego prawa oraz szeroko pojętej kultury administrowania jest kierowanie przez organ zobowiązany do działania do suwerennego podmiotu prawa nieuprawnionych sugestii o ewentualnym zaniechaniu lub ograniczeniu działalności tego podmiotu ze względu na określoną sytuację finansową lub administracyjną.
Zgodnie z art. 149 ustawy P.p.s.a., istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
W sprawie niniejszej Sąd uznał za zasadne zobowiązanie Marszałka Województwa [...] do udostępnienia Federacji nagrania egzaminu na prawo jazdy M. K. na nośniku DVD w siedzibie Delegatury Urzędu Marszałkowskiego w [...].
Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 149 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.