II SAB/Rz 132/25

II SAB/Rz 132/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/
Piotr Popek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szpitala
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi D. G. na bezczynność Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2) umarza postępowanie o zobowiązanie Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie do rozpoznania wniosku skarżącego D. G. z dnia 26 czerwca 2025r. o udzielenie informacji publicznej, 3) zasądza od Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie na rzecz skarżącego D. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 11 lipca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga D. G. (dalej: strona/skarżący) na bezczynność Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie (dalej: Szpital), w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 26 czerwca 2025 r. skierowanym do Szpitala strona wystąpiła o udostępnienie informacji publicznej, poprzez przesłanie w formie elektronicznej na adres ePUAP, dotyczącej treści aktualnej na dzień złożenia wniosku umowy na świadczenie usług pomocy prawnej zawartej przez Szpital z kancelarią świadczącą takie usługi
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), dalej: u.d.i.p.
Skarżący wniósł o zobowiązanie Szpitala do udostępnienia informacji publicznej niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawnienia się wyroku, zasądzenie od Szpitala kosztów postępowania oraz niedopuszczenie do udziału w postępowaniu w roli pełnomocnika Szpitala adw. [...] (oraz prawników wchodzących w skład zespołu Kancelarii Adwokackiej [...] ) z uwagi na pewny konflikt interesów.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do chwili złożenia skargi (tj. do 11 lipca 2025 r.) Szpital nie udostępnił żądanej informacji publicznej na platformie ePUAP, ani też nie wydał decyzji odmownej, zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., czym naruszył ustawowy, 14-dniowy termin wskazany w art. 13 ust. 1 ww. ustawy.
Skarżący zaznaczył, że Szpital będąc samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej zobowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej. Według skarżącego 14-dniowy termin do udostępnienia żądanej przez niego informacji publicznej upłynął bezskutecznie 10 lipca 2025 r.
Wniosek o niedopuszczenie do udziału w postępowaniu adw. [...] (oraz prawników wchodzących w skład zespołu Kancelarii uzasadniono wystąpieniem konfliktu interesów, gdyż istotą skargi jest domniemanie, że bezczynność mogła być wynikiem zaniedbania zawinionego przez pracowników tej kancelarii.
W odpowiedzi na skargę Szpital wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na udzielenie skarżącemu w dniu 22 lipca 2025 r. informacji publicznej, przez przesłanie za pośrednictwem ePUAP umowy żądanej we wniosku dostępowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz.935), dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Należy wyjaśnić, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny czy czynność nie została podjęta, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Prawo obywatela do informacji publicznej zostało zagwarantowane w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W zakres tego prawa wchodzi również dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP).
Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ustawa o dostępie do informacji publicznej. Wskazuje ona w szczególności, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie (art. 1 ust. 1), a nadto określa podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4), jak też katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6).
Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej, czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest to informacja prosta czy przetworzona, czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione, czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę.
Jeśli więc przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna w rozumieniu ww. ustawy, a organ będący adresatem wniosku taką informację posiada, udostępnia ją w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 ww. ustawy).
Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.
Wobec powyższego, o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Poza sporem w kontrolowanej sprawie pozostaje, że Szpital jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej jest podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2023 r. poz. 991) i udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych ubezpieczonym oraz innym osobom uprawnionym do tych świadczeń na podstawie przepisów nieodpłatnie, za częściową odpłatnością lub całkowitą odpłatnością. Jest zatem jednostką dysponującą majątkiem publicznym i wykonującą zadania publiczne z zakresu ochrony zdrowia.
Nie budzi wątpliwości Sądu i nie jest w sprawie kwestionowane, że żądana przez skarżącego informacja objęta jego wnioskiem dotycząca zwartej przez Szpital umowy na świadczenie usług pomocy prawnej ze wskazaną kancelarią, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., której udostępnienia można żądać w trybie i na zasadach przywdzianych w tej ustawie. Każda bowiem informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, w tym informacje o dysponowaniu majątkiem publicznym. Za taką informację należy uznać także informację objętą wnioskiem dostępowym skarżącego, dotyczącą umowy na świadczenie usług pomocy prawnej, której Szpital będący podmiotem dysponującym majątkiem publicznym jest stroną.
Istota skargi w niniejszej sprawie ostatecznie sprowadza się do oceny czy organ w zakresie rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku o udostępnienie informacji publicznej znajdował się w stanie bezczynności.
Według skarżącego Szpital nie udzielił mu w ustawowym terminie żądanej informacji. W jego ocenie 14-dniowy termin na udzielenie informacji upłynął bezskutecznie z dniem 10 lipca 2025 r.
Organ twierdzi natomiast, że wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, która powinna skutkować jego umorzeniem, gdyż uczynił zadość żądaniu skarżącego, przesyłając mu zgodnie z jego wnioskiem za pośrednictwem platformy ePUAP umowę o którą wnioskował. Jednocześnie organ przyznał, że żądany dokument, został wysłany skarżącemu z opóźnieniem, tj. 22 lipca 2025 r.
Stwierdzić przychodzi, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku, przy czym dzień, w którym wniosek wpłynął, nie jest wliczany do 14-dniowego terminu przewidzianego dla udzielenia informacji (por. np. wyrok NSA 11 maja 2017r. I OSK 2609/15).
W niniejszej sprawie, jak już wskazano, wniosek skarżącego został wysłany organowi za pośrednictwem platformy ePUAP. Z przedłożonych Sądowi dokumentów, wynika, że wniosek został doręczony organowi w dniu 26 czerwca 2025 r. (k.28 akt sprawy). Od tej daty należy zatem liczyć czternastodniowy termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, który upłynął w dniu 10 lipca 2025 r. Organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 22 lipca 2025 r., zatem po upływie ustawowego terminu i – co istotne – po wniesieniu skargi na bezczynność. Z wyjaśnień organu udzielonych w odpowiedzi na skargę wynika, że do przekroczenia terminu na udzielenie informacji publicznej doszło z przyczyn leżących po stronie organu (przeoczenie wniosku).
Należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że do obowiązków organu administracji publicznej należy takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej czy systemów informatycznych organu aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. wyroki NSA z: 8 czerwca 2017 r. I OSK 613/17, 19 maja 2017 r. I OSK 61/17).
Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r. I OSK 2897/15).
W konsekwencji należy przyjąć, że ostatecznie organ rozpoznał wniosek skarżącego, ponieważ udzielił wnioskowanej informacji publicznej, choć uczynił to już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie.
Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego w formie przewidzianej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. (sygn. I OPS 6/08) przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Wobec załatwienia wniosku przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że Szpital dopuścił się bezczynności (pkt 1 sentencji wyroku ) oraz na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania o zobowiązanie Szpitala do rozpoznania wniosku dostępowego (pkt 2 sentencji wyroku).
Oceniając charakter zaistniałej bezczynności, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., w świetle całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyroki NSA z: 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12, 29 listopada 2018 r. II GSK 1619/18). W przekonaniu Sądu w niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż organ ostatecznie udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy skarżącego, a przekroczenie terminu nie było znaczne. Opóźnienie nie wynikało zatem z lekceważenia przez organ zasad porządku prawnego i nie było nacechowane jego złą wolą. Nie występuje zatem przypuszczenie, że nałożenie grzywny jest konieczne aby wymusić prawidłowe procedowanie przez organ wniosków w zakresie dostępu do informacji publicznej.
Z kolei wniosek skarżącego o niedopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministarcyjnym profesjonalnego pełnomocnika organu – adwokata (w tym wszystkich pracowników wskazanej kancelarii) nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony z uwagi na jego bezzasadność. Pełnomocnik przedłożył ważne pełnomocnictwo do reprezentowania organu, spełniające wymogi określone w art. 37 § 1 p.p.s.a., wskazana zaś przez skarżącego przyczyna niedopuszczenia do udziału w postępowaniu - konflikt interesów, nie stanowi podstawy do odmowy dopuszczenia pełnomocnika (nie została przewidziana w p.p.s.a.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot niezbędnych kosztów postępowania w kwocie 100 zł (uiszczony wpis od skargi).