II SAB/Sz 226/22

II SAB/Sz 226/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
1. stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. umorzono postęp.w zakr. zobowiązania organu do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 112a par. 1, art. 112a par.2, art. 105 ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 12 par. 1 i 2, art. 37 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 2, art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. J. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku I. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy, IV. w pozostałym zakresie oddala skargę, V. zasądza od Wojewody na rzecz S. J. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. S. T. działając poprzez pełnomocnika, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej określanej jako "P.p.s.a.", złożył skargę na bezczynność Wojewody w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 24 marca 2021 r. o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Skarżący wniósł o:
1. Zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;
2. Na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa związku z art. 149 P.p.s.a. wniósł o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;
3. Przyznanie skarżącemu od organu, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.;
4. Wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.;
5. Zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 24 marca 2021 r. Następnie, w dniu 20 grudnia 2021 r., skarżący wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W toku postępowania zwracał się również z prośbą o rozpoznanie sprawy. W czasie trwania postępowania organ jedynie raz podjął czynność w postaci wezwania do uzupełnienia braków formalnych.
Powołując się na przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz wejście w życie w dniu 29 stycznia 2022 r. nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, wedle której decyzja winna zostać wydana przez organ w terminie 60 dni (zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach), skarżący stwierdził, że w sprawie wystąpiła bezczynność organu administracji publicznej (art. 149 P.p.s.a.). Skarżący zauważył, że w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zaistniała więc bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
Biorąc pod uwagę, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz, że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również uchybienia organu należy przyjąć, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów przez organ, sposób zachowania, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Przekroczenie ustawowego i maksymalnego zarazem terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym pozbawione racjonalnego uzasadnienia.
Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżący wskazał, że sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (wydanie przez ten organ decyzji zezwalającej na pobyt czasowy) nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne.
Dodatkowo skarżący podał, że wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi I instancji powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie orzeczenia nie będąc przy tym zawiadomione o przyczynach ewentualnej zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy. Takie działanie narusza zasadę pogłębiania zaufania do administracji publicznej.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o:
odrzucenie skargi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.,
ewentualnie o oddalenie skargi w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Wojewoda wyjaśnił, że w dniu 24 marca 2021 r. wpłynął wniosek o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten zawierał braki formalne. Do przesłanej aplikacji nie dołączono wymaganego prawem załącznika zawierającego m.in. informacje dotyczące podmiotu powierzającego wykonywanie pracy oraz pracy, która ma być mu powierzona. Uzupełnienia w tym zakresie dokonano dopiero wraz z korespondencją nadaną w dniu 4 stycznia 2022 r. (wpływ do organu w dniu 5 stycznia 2022 r.).
W dniu 15 lutego 2022 r. skarżący dopełnił obowiązku osobistego stawiennictwa w siedzibie Z. Urzędu Wojewódzkiego w S., dlatego należy przyjąć, że postępowanie zostało wszczęte w dniu uzupełnienia ostatniego braku formalnego. Wtedy również organ odebrał od cudzoziemca odciski linii papilarnych i doręczył stronie pismo informujące wraz z załącznikami. W jego treści m.in. potwierdzono fakt złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz wskazano, że termin rozpatrzenia wniosku determinowany jest liczbą wpływających aplikacji oraz stopniem skomplikowania spraw i w związku z tym może wynosić znacznie powyżej 2 miesięcy.
Wojewoda wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego podejmowanych jest szereg czynności sprawdzających, od których uzależnione jest rozstrzygnięcie w danej sprawie. Pismem z 4 kwietnia 2022 r. organ wystąpił do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Uzyskanie informacji od ww. służb w trakcie prowadzonego postępowania stanowi czynność, która zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, przerywa bieg terminów procesowych w sprawie. Termin na przekazanie informacji dla powołanych do tego organów wynosi 30 dni od dnia otrzymania zapytania lub w uzasadnionym przypadku - 60 dni od dnia otrzymania zapytania.
W dniu 26 sierpnia 2022 r. została wydana decyzja o udzieleniu skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 30 sierpnia 2025 r.
Wojewoda przyznał, że wprawdzie podejmowane czynności w toku postępowania odbywały się w pewnych odstępach czasowych, lecz nie było to związane z opieszałością, pozornością czy nieuzasadnionym przedłużaniem terminów przez organ w celu opóźnienia załatwienia sprawy. Wydłużony czas podjęcia działań wynikał z konieczności ustalenia stanu faktycznego i prawnego oraz dokonania przez stronę niezbędnych uzupełnień dokumentów.
Nadto Wojewoda wyjaśnił, że ilość złożonych dziennie wniosków jest znacząco większa od możliwości dziennej liczby załatwiania spraw. Stąd też możliwości organu w natychmiastowym rozpatrzeniu każdego złożonego wniosku są ograniczone.
Jako podstawę uznania skargi za niedopuszczalną w świetle art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Wojewoda wskazał, że została ona złożona przez stronę po wejściu w życie ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), która w art. 1 pkt 44 wprowadziła zmianę do ustawy specjalnej, dodając art. 100c ustanawiający w ust. 3 i 4 m.in.:
1) wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności organu (art. 100c ust. 3 pkt 1);
2) negatywne przesłanki wymierzania przez sąd administracyjny grzywien lub zasądzania sum pieniężnych (na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.) za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100c ust. 3 pkt 2);
3) zakaz wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości w związku z zaprzestaniem czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1 (art. 100c ust. 4).
W ocenie Wojewody, czasowa niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, w tym również skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., stanowi podstawę do uznania wniesionej skargi za niedopuszczalną.
Jednak w przypadku uznania przez Sąd dopuszczalności skargi w przedmiocie bezczynności, z ostrożności procesowej organ wniósł również o oddalenie skargi w całości, uzasadniając swoje stanowisko czasowym spoczywaniem terminów i ogólnym wyłączeniem w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. stosowania przepisów o bezczynności (art. 100c ust. 3 pkt 1 ustawy specjalnej).
Odnosząc się kolejno do wniosków skarżącego o orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Wojewoda podkreślił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynikał ze złej woli pracowników Urzędu, ale był skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Okoliczności tych nie można pominąć przy ocenie tempa prowadzenia sprawy i podejmowania przez organ obowiązkowych czynności w sprawie. W odniesieniu do ilości wpływających do Wojewody wniosków o legalizację pobytu cudzoziemców istotny wpływ na terminowość podejmowanych działań ma nie tylko sposób przygotowania aplikacji legalizacyjnej, przekazanie jej wraz z obowiązkowym Załącznikiem nr 1 (w omawianym przypadku uzupełnienia dokonano dopiero w styczniu 2022 r.), ale również wszelkie inne czynności, związane z umożliwieniem stronom postępowań realizacji ich ustawowych praw (np. wglądu w akta sprawy), które organ jest obowiązany podjąć angażując te same zasoby kadrowe.
Odnośnie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w połowicznej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny, Wojewoda wskazał, że ustawodawca w art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy specjalnej wprowadził wyraźne wyłączenie stosowania tych środków przez sądy administracyjne w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 P.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Z uwagi na zamieszczony w odpowiedzi na skargę wniosek organu o uznanie skargi jako niedopuszczalnej i jej odrzucenie w pierwszej kolejności zasadnym jest odniesienie się do stanowiska organu, wedle którego w sprawie zastosowanie winny mieć przepisy art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.). Według Wojewody, w okresie od dnia wejścia w życie art. 100c ww. ustawy, tj. od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., bieg terminu na załatwienie spraw dotyczących między innymi udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że już samy tytuł ustawy "o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa", wskazuje jej adresatów. W art. 1 ust. 1 tej ustawy podano, że ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, w myśl art. 1 ust. 2 cyt. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim, ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Przepisy tej ustawy nie dotyczą zatem skarżącego, który jest obywatelem Indii i nie przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. Do skarżącego nie mają zastosowania również przepisy art. 1 ust. 3 ustawy. Podsumowując, przepisy art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, nie mają zastosowania do terminów załatwiania spraw cudzoziemców, o których mowa w przepisach ustawy o cudzoziemcach. Tożsamą ocenę analizowanych przepisów można odnaleźć w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 146/22, dostępnym na stronie www.nsa.orzeczenialgov.pl).
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Według postanowień art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu.
W tym miejscu celowym jest zwrócenie uwagi, że termin na załatwienie sprawy z wniosku skarżącego został określony w przepisie szczególnym. Zgodnie z art. 112a § 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354), dodanym przez art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 91), obowiązującym od dnia 29 stycznia 2022 r., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym, w myśl art. 112a § 2 ww. ustawy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Przy tym zauważyć należy, że według postanowień art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej, w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Uwzględnić także trzeba, że w przypadku, gdy wniosek nie został złożony przez cudzoziemca osobiście stosownie do art. 105 ust. 2 ww. ustawy, wojewoda zobowiązany jest wezwać go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Odnosząc przedstawione regulacje prawne do niespornego stanu faktycznego przedstawionego przez stronę w skardze oraz przez organ w odpowiedzi na skargę i znajdującego potwierdzenie w aktach sprawy, Sąd stwierdził, że wniosek o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 24 marca 2021 r. Dnia 20 grudnia 2021 r. wpłynęło do Wojewody ponaglenie kierowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie.. Dnia 15 lutego 2022 r. skarżący stawił się w siedzibie organu uzupełniając braki formalne wniosku. Tego samego dnia organ poinformował stronę pismem z dnia m.in. o tym, że termin załatwienia sprawy znacznie przekroczy 2 miesiące.
W dniu 4 kwietnia 2022 r. Wojewoda zwrócił się do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach.
Dnia 23 sierpnia 2022 r. do Wojewody wpłynęła skarga z 18 sierpnia 2022 r. na bezczynność adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W dniu 16 sierpnia 2022 r. organ skierował do pełnomocnika skarżącego pismo z tego samego dnia, wypełniając obowiązek wynikający z art. 10 § 1 k.p.a., a następnie 26 sierpnia 2022 r. wydał decyzję udzielającą skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do 25 sierpnia 2025 r.
Z analizy akt administracyjnych wynika, że uzupełnienie braków formalnych wniosku nastąpiło 15 lutego 2022 r., tj. wraz ze stawieniem się skarżącego w siedzibie organu. Po tej dacie organ nie kierował do strony wezwań mających na celu przedłożenie jakichkolwiek, dodatkowych dokumentów w sprawie. Po upływie prawie 2 miesięcy, tj. pismami z dnia 4 kwietnia 2022 r. zwrócił się do właściwych organów w trybie przepisu art. 109 ustawy o cudzoziemcach, o udzielenie informacji.
W dniu 12 kwietnia 2022 r. Urząd Do Spraw Cudzoziemców wydał postanowienie w którym uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Do dnia 16 sierpnia 2022 r. organ nie podejmował żadnych czynności procesowych mających na celu załatwienie sprawy, co uzasadnia stwierdzenie, że w okresie tym organ pozostawał w stanie nieuzasadnionej bezczynności.
Kolejny okres, tj. od skierowania zapytania do właściwych organów w dniu 4 kwietnia 2022 r. i oczekiwanie na ewentualną informację zwrotną, na którą organy współdziałające mają maksymalnie 60 dni (art. 109 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach), trwał do 16 sierpnia 2022 r. Ten okres oczekiwania, w ocenie Sądu, nie powinien być wliczony do terminu załatwienia sprawy (art. 35 § 5 k.p.a.). Po jego upływie organ wydał decyzję kończącą postępowanie dnia 26 sierpnia 2022 r.
W realiach rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, doszło do bezczynności organu, która ostatecznie ustała po wniesieniu skargi wraz z wydaniem decyzji. Zważywszy na czas pozostawania organu w stanie nieuzasadnionej bezczynności w okresie od uzupełnienia braków formalnych wniosku, tj. od 15 lutego 2022 r. do 4 kwietnia 2022 r. i ostatecznie do wydania decyzji 26 sierpnia 2022 r. uznać należało, że doszło do przekroczenia ustawowo określonego terminu 60 dni do wydania decyzji, o którym mowa w art. 112a § 1 ustawy o cudzoziemcach. Z tych względów Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Wobec wydania decyzji dnia 26 sierpnia 2022 r. i braku podstaw do zobowiązania organu do załatwienia sprawy, Sąd umorzył w tym zakresie postępowania, o czym orzekł w pkt III wyroku.
Oceniając charakter bezczynności Sąd uznał, że nie przybrała ona postaci rażącego naruszenia prawa. W dwumiesięcznej bezczynności organu trudno dopatrzyć się znamion złej woli organu w załatwieniu sprawy, czy też rażącego zaniedbania. Wyjaśnienia organu o przyczynach mających usprawiedliwiać naruszenie terminów rozpoznawania spraw dotyczących cudzoziemców (duża ilość wpływających wniosków, ograniczenia kadrowe), pomimo iż nie mogą całkowicie uwalniać organu od odpowiedzialności za stan bezczynności, tym niemniej mogą częściowo wpływać na ocenę jej charakteru.
Odnosząc się do żądania skargi przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art, 149 § 2 P.p.s.a. w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarżący nie wskazał odpowiedniej argumentacji dla sformułowanych wniosków, zaś działając z urzędu Sąd nie dopatrzył się przesłanek je uzasadniających.
Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a., stanowi szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan stwierdzonej przewlekłości postępowania. W związku z tym, w ocenie składu orzekającego, wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do określonego uszczerbku (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia, należy stwierdzić, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1313/16; z 16 maja 2017 r., I OSK 2934/16; z 7 września 2017 r., I OSK 798/17; z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17).
W świetle okoliczności sprawy należy mieć na uwadze, że stan niepewności prawnej niewątpliwie jest dyskomfortowy, jednakże skarżący nie wykazał żadnych konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała stwierdzona bezczynność w postępowaniu.
W okolicznościach sprawy Sąd nie uznał również za celowe nałożenia na organ grzywny.
Z tych względów w pkt IV wyroku Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę w pozostałej części oddalił.
Na mocy art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmujących wysokość wpisu sądowego od skargi (100 zł), wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). Przy tym mając na uwadze stopień skomplikowania sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika przy sporządzeniu skargi oraz poczynionych czynności procesowych, Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w podwójnej wysokości.