II SAB/SZ 117/23

II SAB/Sz 117/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 10 ust.1, art.13 ust.1, art.14 ust.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi T. C. dla P. Z. w P. na bezczynność Prokuratora Rejonowego S. – Ś. w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
T. P. reprezentowane przez pełnomocnika (dalej: "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w S. (dalej też: "organ zobowiązany" lub "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
We wniosku z dnia [...] marca 2023 r. wnioskodawca zwrócił się do organu zobowiązanego, działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt. 2 i art. 6 ust.1 pkt. 2 w zw. z art. 4 ust. 1, art. 10 ust.1 i art. 14 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., zw. dalej: "u.d.i.p.") o dostępie do informacji publicznej, o przesłanie na adres kancelarii wskazany w nagłówku pisma, kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy PR [...] w zakresie:
1. protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez M.J.,
2. protokół przesłuchania A.M.,
3. protokoły przesłuchania 93 wymienionych z imienia i nazwiska świadków,
4. postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia [...] czerwca 2022 r.,
5. zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa wniesione przez pełnomocnika M.J. z dnia [...] lipca 2022 r.,
6. postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2022 r. wydane w sprawie [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia [...] czerwca 2022 r. - celem przeprowadzenia dowodu z ww. dokumentów w toku postępowania kanonicznego prowadzonego obecnie wobec ks. S.G.
W pkt. II wniosku, wnioskodawca zwrócił się o poinformowanie o wysokości opłaty za wydanie kserokopii ww. dokumentów, która zostanie bezzwłocznie uiszczona.
W odpowiedzi z dnia [...] marca 2023 r. organ zobowiązany wskazał, że po analizie treści wniosku informuje, że zakres wnioskowanych informacji nie dotyczy spraw publicznych, o których mowa w art. 1 u.d.i.p. albowiem dotyczą one postępowania karnego.
Organ zobowiązany nadmienił jednocześnie, że wniosek o tożsamej treści został już złożony przez wnioskodawcę do sprawy [...] na podstawie przepisów prawa karnego i stosownie do ich treści był procedowany.
Następnie skargą z dnia [...] kwietnia 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na odmowę udostępnienia informacji publicznej Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w sprawie o sygnaturze [...] o której pełnomocnik skarżącego został powiadomiony pismem z dnia [...] marca 2023 r., które na adres kancelarii zostało doręczone [...] marca 2023 r. Rozstrzygnięcie zostało zaskarżone w całości.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:
1.naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust 1 pkt 2 i art. 6 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., poprzez stwierdzenie, że zakres wnioskowanych we wniosku z dnia [...] marca 2023 r. informacji nie dotyczy spraw publicznych albowiem dotyczą one postępowania karnego mimo, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika jednoznacznie, że dokumenty w aktach zakończonego postępowania przygotowawczego, które zostały wytworzone przez organy władzy publicznej stanowią informację publiczną.
Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności czynności odmowy udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. oraz uznanie prawa skarżącego do dostępu do informacji publicznej zgodnie z art. 146 § 2 p.p.s.a. i zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej, poprzez nadesłanie na adres pełnomocnika skarżącego kserokopii dokumentów z akt sprawy [...] wymienionych we wniosku z dnia [...] marca 2023 r., w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie po uprzednim poinformowaniu pełnomocnika skarżącego o wysokości opłaty za wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy.
Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Z ostrożności procesowej, jedynie w razie nieuwzględnienia wniosku wskazanego w pkt 1, skarżący złożył wniosek ewentualny o stwierdzenie bezskuteczności czynności odmowy udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. oraz uznanie prawa skarżącego do dostępu do informacji publicznej zgodnie z art. 146 § 2 p.p.s.a. i zobowiązanie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] do udostępnienia informacji publicznej, poprzez nadesłanie na adres pełnomocnika skarżącego kserokopii dokumentów z akt sprawy [...] w zakresie postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia [...] czerwca 2022 r. i postanowienia Sądu Rejonowego S. [...] z dnia [...] października 2022 r. wydanego w sprawie [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia [...] czerwca 2022 r. w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie po poprzednim poinformowaniu o wysokości opłaty za wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął argumentację podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, organ zobowiązany wniósł o odrzucenie skargi. Prokurator wyjaśnił, że w Prokuraturze Rejonowej [...] w [...] prowadzone było śledztwo o sygn. [...] w sprawach o czyny z art. 200 § 1 k.k. w zb. art. 199 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Postępowanie to zostało zakończone postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. o umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Po zakończeniu tego postępowania pełnomocnik skarżacego składał wnioski datowane na [...] września 2022 r. i [...] listopada 2022 r. o udostępnienie mu do wglądu przedmiotowych akt i wydania z nich kopii dokumentów. Wnioski te zostały rozpoznane stosownie do treści obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania karnego. Zarządzeniem z dnia [...] września 2022 r. na podstawie art. 156 § 5 k.p.k. wyrażono wnioskodawcy zgodę na wgląd do akt, z czego wnioskodawca skorzystał oraz odmówiono mu zgody na wykonanie fotokopii i kserokopii z akt sprawy [...].
Następnie zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2023 r., po rozpoznaniu dwóch wniosków pełnomocnika T. C. dla P. Z., które nie było stroną niniejszego postępowania - datowanych na [...] listopada 2022 r., które wpłynęły do Prokuratury Rejonowej [...] odpowiednio w dniu [...] listopada 2022 r. i [...] stycznia 2023 r., odmówiono wyrażenia zgody na wydanie kserokopii wskazanych we wniosku dokumentów z akt postępowania o sygn. [...]. O treści niniejszego zarządzenia, pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. zawiadomiono wnoszącego.
Dalej wyjaśniono, że w dniu [...] stycznia 2023 r. do Prokuratury wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego datowane na [...] listopada 2022 r. wraz z zażaleniem na zarządzenie o odmowie wyrażenia zgody na wydanie kserokopii z akt postępowania o sygn. [...] datowane na [...] stycznia 2023 r.
Organ zobowiązany wskazał, że biorąc pod uwagę, że na zarządzenie o odmowie wydania kopii z akt sprawy nie przysługuje zażalenie, a zatem jest ono niedopuszczalne z mocy prawa, zarządzeniem z dnia [...] lutego 2023 r. odmówiono przyjęcia zażalenia. Niniejsze zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2023 r.
Dalej organ wskazał, że w dniu [...] marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego nadał w urzędzie pocztowym zażalenie na zarządzenie z dnia [...] lutego 2023 r., które wpłynęło do Prokuratury w dniu [...] marca 2023 r. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść orzeczenia, bowiem w jego ocenie, na zarządzenie o odmowie wydania kserokopii z akt przysługuje zażalenie. Zażalenie to zostało przekazane celem rozpoznania do Sądu Rejonowego [...] w S., który postanowieniem z dnia [...] marca 2023 r. o sygn. [...] utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie.
Zdaniem organu wskazane powyżej okoliczności, jak i to, że sformułowane jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej żądanie wydania kopii protokołów zeznań świadków z akt sprawy Prokuratury Rejonowej [...] w S. o sygn. [...] nie dotyczyło spraw publicznych, o których mowa w art. 1 u.d.i.p., a uprzednio składane wnioski tożsamej treści były procedowane stosownie do obowiązujących przepisów postępowania karnego, w przedmiotowej sprawie nie została wydana decyzja administracyjna o odmowie udzielenia informacji publicznej. Wobec powyższego, organ zobowiązany wniósł o odrzucenie skargi.
Pismem z dnia [...] maja 2023 r. wnioskodawca doprecyzował treść skargi, wskazując, że wnosi skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Jednocześnie skarżący wskazał, że pismo informacyjne organu z dnia [...] marca 2023 r. ocenia jako wyraz owej bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Dalej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.)
W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność jest zatem zwalczanie braku działania organu, polegającego na niezałatwianiu w terminie sprawy, do której dany organ był zobowiązany.
Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą albo wreszcie poinformowanie wnioskującego, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej powoływanej w skrócie jako "u.d.i.p."), udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W myśl art. 13 ust. 2 ustawy jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Przyjmuje się, że termin czternastodniowy jest również obowiązujący w przypadku załatwienia wniosku w drodze decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący zarzucił organowi bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia [...] marca 2023 r. obejmujący żądanie udostępnienia wskazanych tam, a opisanych wcześniej dokumentów. Z odpowiedzi na powyższy wniosek zawartej w piśmie z dnia [...] marca 2023 r. wynika, że organ wskazał w nim, że żądana informacja nie jest informacją publiczną albowiem dotyczy ona postępowania karnego. Prokurator wskazał nadto, że wniosek o tożsamej treści został już przez Stronę złożony na podstawie przepisów prawa karnego i stosownie do ich treści był procedowany.
W ocenie Sądu należy wskazać w pierwszej kolejności, że bezspornym jest, że Prokurator Rejonowy jest organem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej (zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Nie wymaga również jakichkolwiek szerszych rozważań stwierdzenie, że informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych odpowiadają definicji informacji publicznej (zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Dokumentem urzędowym - zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. - jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Niewątpliwie postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego jako jeden ze sposobów zakończenia postępowania przygotowawczego stanowi dokument urzędowy w rozumieniu powyższych przepisów. W najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje też pogląd, że za dokumenty urzędowe należy uznać protokoły przesłuchania świadków. Analogicznie należy potraktować protokół sporządzony z ustnego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Natomiast nie spełnia powyższych kryteriów zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa – zażalenie pochodzi bowiem od strony postępowania, nie jest też utrwalone i podpisane w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji.
Istota sprawy sprowadza się zatem do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy odmowa udostępnienia żądanych informacji była, w świetle art. 1 ust. 2 u.d.i.p., prawidłowa.
W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę sposób załatwienia wniosku przez Prokuratora Rejonowego [...] w S. zasługuje na aprobatę.
Sąd podziela przy tym argumentację wyrażoną w podobnej sprawie w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2022 roku sygn. akt III SAB/Gd 173/22, którą w dalszych rozważaniach się w dużej mierze posłuży.
Należy zatem podkreślić, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Co ważne, ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają też stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie (tak m.in. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, Przegląd Prawa Publicznego 2007/3, s. 12).
Sąd podziela też w całej rozciągłości pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Kr 35/21, że o ile dostęp stron postępowania i innych podmiotów do akt sprawy uregulowany jest odrębnie (w tym przypadku przepisami ustawy - Kodeks postępowania karnego), to tym samym w zakresie żądania strony o udostępnienie informacji o materiale zawartym w aktach wyłączone jest stosowanie przepisów u.d.i.p. Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy reguluje art. 156 i n. ustawy - Kodeks postępowania karnego. I tak art. 156 § 1 tej ustawy stanowi, że stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.
Z kolei przepisy art. 156 § 5, § 5a i § 5b ustawy – Kodeks postępowania karnego odnoszą się do postępowania przygotowawczego.
Zgodnie z art. 156 § 5 k.p.k. jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej.
Z kolei w razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b (art. 156 § 5a).
Co istotne, przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b).
Szczególnie Sąd pragnie podkreślić, że art. 156 § 5b został dodany do ustawy – Kodeks postępowania karnego z dniem 22 czerwca 2021 r. mocą ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1023). Co ważne, w uzasadnieniu do projektu zmian (zob.: druk sejmowy nr 867) wskazano, że założeniem zmian jest jednoznaczne uregulowanie zasad dostępu do akt zakończonego postępowania przygotowawczego (modyfikacja art. 156 § 5 i proj. art. 156 § 5b k.p.k.). Projekt przewidywał unormowanie w Kodeksie postępowania karnego problematyki dostępu do akt zakończonego postępowania przygotowawczego, poprzez dodanie do art. 156 przepisu, oznaczonego jako § 5b, zgodnie z którym do udostępniania takich akt stosować się będzie odpowiednio § 5 tego artykułu. Dodanie wskazanego unormowania połączone jest z wyłącznie dostosowawczą modyfikacją przepisu § 5, eliminującą z jego brzmienia fragment zdania pierwszego, który wobec dodania nowego przepisu staje się zbędny. W ocenie projektodawców proponowane rozwiązanie miało na celu jednoznaczne ukształtowanie podstawy do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych, zapewniającej możliwość szerokiego udostępnienia materiałów określonej sprawy w przypadkach takie udostępnienie uzasadniających, z drugiej zaś strony gwarantującej ochronę materiałów w sprawach, które pomimo formalnie zapadłej decyzji o zakończeniu postępowania przygotowawczego nie są sprawami zakończonymi w sensie merytorycznym (np. sprawy zakończone umorzeniem z powodu niewykrycia sprawcy przestępstwa albo braku wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie) i mogą zostać podjęte w razie ujawnienia nowych faktów, dowodów lub zaistnienia określonych zdarzeń prawnych. Projektodawcy wskazywali, że do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych stosowane są obecnie regulacje ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy czym niejednokrotnie są one stosowane niewłaściwie prowadząc do nieadekwatnego zakresowo w stosunku do celów tej ustawy ujawniania informacji zawartych w aktach takich postępowań. Szczególnie jaskrawymi przypadkami niewłaściwego stosowania tej ustawy w odniesieniu do materiałów postępowania przygotowawczego są przypadki udostępniania takich akt w całości, pomimo że znaczna ilość dokumentów w nich zawartych nie obejmuje informacji publicznej. Niewłaściwa interpretacja przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i ich nieprawidłowe stosowanie może doprowadzić do udostępnienia niewykrytemu sprawcy przestępstwa lub osobie działającej na jego zlecenie dokumentów z akt umorzonego postępowania przygotowawczego, co ułatwi mu uniknięcie odpowiedzialności karnej. Jako zagrażające konstytucyjnie gwarantowanym wolnościom i prawom należy ocenić potencjalne ujawnienie w tym trybie okoliczności dotyczących życia prywatnego określonych osób, a także ujawnienie danych osobowych, w tym danych wrażliwych, zawartych w materiałach postępowania, w szczególności w treści protokołów przesłuchań i opinii biegłych. Projektowane rozwiązanie, przewidujące odpowiednie stosowanie do akt zakończonego postępowania przygotowawczego reguł określonych w art. 156 § 5 k.p.k., miało pozwolić, w ocenie projektodawców, na objęcie ochroną informacji zawartych w materiałach sprawy, w celu zagwarantowania możliwości efektywnego kontynuowania postępowania w przypadku zaistnienia do tego podstaw oraz zapewnienia dostatecznej ochrony interesów osób uczestniczących w postępowaniu. Z drugiej strony proponowana zmiana miała pozwolić na udostępnianie akt sprawy w przypadkach za tym przemawiających, np. do celów naukowych, analitycznych lub szkoleniowych.
Mając na uwadze powyższe zapatrywania jak i rato legis regulacji art. 156 § 5b ustawy – Kodeks postępowania karnego należy wskazać, że prezentowany powyżej pogląd, ukierunkowany na wskazanie, że o ile dostęp stron postępowania i innych podmiotów do akt sprawy uregulowany jest odrębnie (w tym przypadku przepisami ustawy - Kodeks postępowania karnego), to tym samym w zakresie żądania strony o udostępnienie informacji o materiale zawartym w aktach wyłączone jest stosowanie przepisów u.d.i.p. znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, które w znacznej mierze odwołuje się do argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 7/13; publ. ONSAiWSA 2014/3/37).
W przedmiotowym uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że "przepisów tej ustawy (to jest ustawy o dostępie do informacji publicznej – przyp. Sądu) nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są np. art. 73 - 74 kpa, 156 i 321 k.p.k., § 94 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 roku Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38 , poz. 249 ze zm.), art. 525 k.p.c., czy też art. 12a §2 p.p.s.a. (...). Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art.525 k.p.c. i § 94 regulaminu sądowego w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP."
Dalej wskazać należy, że zaprezentowane stanowisko zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 maja 2017 r.; sygn. akt I OSK 1399/15; z dnia 19 grudnia 2019 r.; sygn. akt I OSK 357/19 oraz z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 298/20). W wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 298/20 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił wprost, że kwestia dostępu do akt postępowania przygotowawczego wyczerpuje wszelkie uprawnienia pokrzywdzonego lub podejrzanego, a także innych osób związane z uzyskaniem przez nich informacji zawartych w aktach czy dokumentach prowadzonego postępowania. Przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów Kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego."
W świetle powyższych zapatrywań oraz okoliczności rozpoznawanej sprawy uznać w ocenie Sądu należało, że w tej sytuacji, wniosek strony nie mógł podlegać rozpatrzeniu w trybie u.d.i.p. Przedmiotowa konstatacja determinuje z kolei uznanie, że brak było podstaw prawnych do uznania bezczynności zarzucanej organowi.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił wniesioną skargę jako bezzasadną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.