II SAB/Sz 108/20

II SAB/Sz 108/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 684/21 - Postanowienie NSA z 2023-07-27
Skarżony organ
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 37, art. 133
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 52 par. 2, art. 3 par. 2 pkt 9, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi T. Z. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w przedmiocie przekazania odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 października 2020 r. T. Ż., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., polegającą na nie przekazaniu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S. jego odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] ustalającej opłatę za pobyt syna skarżącego w spokrewnionej rodzinie zastępczej za okres od 19 września 2014 r. do 30 września 2014 r. oraz od 1 października 2014 r. do 30 listopada 2015 r. Decyzja ta została doręczona ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego, będącego adwokatem w dniu 16 maja 2018 r. wraz z inną decyzją z tej samej daty, również ustalającą odpłatność za pobyt syna strony w spokrewnionej rodzinie zastępczej, ale za inny okres. Według skarżącego, odwołaniami z dnia 29 maja 2018 r. (nadanymi w urzędzie pocztowym w dniu 30 maja 2018 r.) pełnomocnik skarżącego zakwestionował obie decyzje z dnia [...] kwietnia 2018 r., jednak odwołanie od decyzji nr [...], które do organu I instancji wpłynęło 4 czerwca 2018 r., nie zostało przesłane organowi odwoławczemu. Organ I instancji pozostaje zatem w bezczynności, naruszając art. 132 i 133 K.p.a.
Nadto, poprzedni pełnomocnik skarżącego potwierdził w oświadczeniu z dnia 30 września 2020 r., dołączonym do skargi, że w pierwszej połowie 2018 r. otrzymał w jednej kopercie dwie decyzje dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt w rodzinie zastępczej syna skarżącego. Decyzje te były podobne w treści oraz w numeracji, dotyczyły rożnych okresów za które ustalono odpłatność. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że w ustawowym terminie złożył odwołania od obydwu decyzji, były one podobne w swej treści i zostały nadane listem poleconym w jednej kopercie, tak samo jak decyzje organu. Po nadaniu odwołań pełnomocnik skarżącego poinformował organ I instancji o wygaśnięciu jego pełnomocnictwa do reprezentowania strony z dniem 31 maja 2018 r.
W skardze do Sądu podniesiono również, że do dnia jej wniesienia T. Ż. nie został poinformowany o dalszych losach jego odwołania od decyzji nr [...] Natomiast pismem z dnia 26 maja 2020 r. organ wezwał skarżącego do zapłaty kwoty [...]zł tytułem opłaty wynikającej z przedmiotowej decyzji, która według organu stała się prawomocna. Skarżący niezwłocznie po otrzymaniu wezwania do zapłaty, pismem z dnia 8 czerwca 2020 r. ustosunkował się do wezwania, przedstawiając swoje stanowisko w sprawie.
Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż skarżący występujący już wówczas bez profesjonalnego pełnomocnika uważał sprawę za zakończoną, a wobec ilości postępowań i wydawanych decyzji dotyczących opłat za pobyt syna w rodzinie zastępczej, nie był zaskoczony wielością otrzymywanej od organu korespondencji, nie zdawał sobie jednak sprawy, że organ uważa decyzję w stosunku do której wniósł odwołanie za ostateczną.
W tej sytuacji pismem z dnia 3 sierpnia 2020 r. skarżący, korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, złożył ponaglenie do organu odwoławczego dotyczące braku rozpatrzenia jego odwołania od decyzji nr [...] Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. (powinno być 2020 r.) nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało ponaglenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu 5 czerwca 2018 r. do Kolegium wpłynęły dwa odwołania T. Ż. reprezentowanego przez adwokata M. R., ale obydwa dotyczyły tej samej decyzji nr [...] z dnia 26 kwietnia 2018 r. Ponieważ strona nie wniosła odwołania od decyzji nr [...], decyzja stała się ostateczna. W tej sytuacji organ odwoławczy nie stwierdził, by organ I instancji pozostawał w bezczynności co do przesłania odwołania. W ocenie skarżącego, Kolegium w postanowieniu tym potwierdziło więc, że zostały w jego imieniu wniesione dwa odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., natomiast prawdopodobnie na skutek pomyłki, organ odwoławczy nie zauważył różnicy w numeracji decyzji, których odwołania dotyczyły.
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie potwierdził, że wpłynęła do organu I instancji przesyłka nadana w urzędzie pocztowym w dniu 30 maja 2018 r. przez poprzedniego pełnomocnika skarżącego, jednak nie zawierała ona odwołania od decyzji, której dotyczy skarga na bezczynność. Dnia 1 czerwca 2018 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., a następnie dnia 4 czerwca 2018 r. do Działu Pieczy Zastępczej wpłynęło przesłane przez pełnomocnika skarżącego odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] oraz odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Pismem z 5 czerwca 2018 r. przekazano akta sprawy wraz z odwołaniami do SKO w S. jednocześnie informując, że odwołanie od decyzji nr [...] z dnia 20 października 2017 r. zostało już złożone w dniu 23 listopada 2017 r. i było rozpatrzone przez SKO decyzją [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium rozpoznało odwołanie od decyzji nr [...]
Organ I instancji wyjaśnił, iż nie posiada informacji dotyczących ponownego odwołania od decyzji z dnia [...] października 2017 r. W dniu 6 czerwca 2020 r. do Działu Pieczy Zastępczej wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego informujące o wygaśnięciu pełnomocnictwa do reprezentowania strony z dniem 31 maja 2018 r. W związku z tym zaadresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. pismo z dnia 5 czerwca 2018 r., z którym przekazano odwołania i jednocześnie poinformowano organ odwoławczy, że jedno z odwołań dotyczy decyzji z 2017 r. od której odwołanie już rozpoznano, doręczono do wiadomości T. Ż. w dniu 13 czerwca 2018 r.
Odwołanie, które wpłynęło do Działu Pieczy Zastępczej w dniu 4 czerwca 2018 r. dotyczyło konkretnie decyzji nr [...] i z jego treści nie wynikało, jakoby intencją strony było odwołanie od decyzji [...], a dotyczyły one dwóch rożnych okresów. Organ wyjaśnił, że nie wie dlaczego zostało jeszcze raz wysłane to samo odwołanie od decyzji z 2017 r. Być może była to pomyłka, ale o tym fakcie strona została poinformowana i w żaden sposób się do tego nie odniosła.
Ponadto, po uchyleniu przez SKO w S. decyzji nr [...] i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, pismem z dnia 21 sierpnia 2018 r. poinformowano skarżącego o wszczęciu postępowania z urzędu jednocześnie informując, iż decyzja nr [...] z dnia 26 kwietnia 2018 r. uprawomocniła się w dniu 31 maja 2018 r. T. Ż. również na tę informację nie zareagował.
Odnosząc się do oświadczenia byłego pełnomocnika skarżącego z dnia 30 września 2020 r. organ wyjaśnił, że skarżący złożył, za pośrednictwem pełnomocnika, odwołanie od decyzji [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] października 2017 r. od której odwołanie zostało już rozpoznane. Odwołanie od decyzji której dotyczy skarga na bezczynność nie mogło zostać przekazane w terminie 7 dni organowi odwoławczemu, ponieważ nigdy nie wpłynęło do organu I instancji. Uzasadnia to oddalenie skargi na bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Natomiast skarga nieuzasadniona podlega oddaleniu - 151 p.p.s.a.
Stosownie do postanowień art. 52 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania taki tryb został określony w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256) - dalej "k.p.a.". Zgodnie z założeniami ustawodawcy wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. stanowi warunek formalny do wywiedzenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Znajduje to wyraz także w brzmieniu art. 52 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z treści powyższych regulacji wynika zatem, że warunkiem dopuszczalności skargi wniesionej przez skarżącego na bezczynność organu było wyczerpanie środka zaskarżenia w postaci ponaglenia. W niniejszej sprawie skarżący, przed wniesieniem skargi dopełnił wymogu wyczerpania środka zaskarżenia w zakresie bezczynności organu, wnosząc do SKO w S. ponaglenie z 3 sierpnia 2020 r.
W zakresie dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji publicznej w sprawie przekazania odwołania wraz z aktami administracyjnymi sprawy organowi odwoławczemu, wskazać należy, że zgodnie z art. 133 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji uchylającej lub zmieniającej zaskarżoną decyzję. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że organy administracji publicznej, rozstrzygając powierzone im sprawy, muszą ściśle przestrzegać reguł określonych w przepisach k.p.a.. Są one zobowiązane do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Z powyższych względów należy uznać, że na bezczynność organu I instancji lub przewlekłe prowadzenia postępowania w zakresie wykonania obowiązku ustawowego, określonego w art. 133 k.p.a., służy stronie skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 2651/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 29 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/Rz 48/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt I SAB/Go 195/19; orzeczenia dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.).
W tej sytuacji skarga podlegała merytorycznej ocenie Sądu. Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione. W konsekwencji w przypadku skargi na bezczynność kontrola Sądu zmierza do sprawdzenia, czy istotnie, mimo obowiązku wszczęcia postępowania w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji czy dokonania czynności, organ administracji pozostaje w zwłoce.
W niniejszej sprawie skarżący zarzucił organowi I instancji, że nie przekazał jego odwołania z dnia 29 maja 2018 r. od decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] organowi odwoławczemu do dnia wniesienia skargi na bezczynność, a także nie poinformował go dalszych losach odwołania. Wezwał natomiast skarżącego do wykonania ww. decyzji.
Zarzuty skarżącego wobec organu okazały się niezasadne. Potwierdzenie znajdują w aktach sprawy wyjaśnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, według którego, odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], nie zostało złożone za jego pośrednictwem.
W aktach sprawy znajdują się informacje potwierdzającej, że w dniu 1 czerwca 2018 r. do organu I instancji rzeczywiście wpłynęły dwa odwołania złożone w imieniu skarżącego przez jego pełnomocnika, ale tylko jedno z nich dotyczyło decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Drugie dotyczyło decyzji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Odwołania te wraz z prezentatą organu I instancji z dnia 1 czerwca 2018 r. oraz 4 czerwca 2018 r. (Dział Pieczy Zastępczej) znajdują się w przesłanych Sądowi aktach administracyjnych sprawy.
Już w piśmie z dnia 5 czerwca 2018 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., że przesyła odwołanie T. Ż. od decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] ustalającej odpłatność za pobyt M. Ż. w rodzinie zastępczej za okres od dnia 1 maja 2013 r. do 18 września 2014 r. Ponadto, w ww. piśmie przekazującym znalazła się informacja, że organ przesyła odwołanie T. Ż. od decyzji [...] z dnia [...] października 2017 r. również ustalającej odpłatność za pobyt syna w pieczy zastępczej, które zostało już złożone w dniu 23 listopada 2017 r. i rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylającą decyzję organu I instancji w całości. Pismo z dnia 5 czerwca 2018 r. zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 13 czerwca 2018 r., zatem miał on możliwość zorientowania się, że jedno z odwołań nadane w urzędzie pocztowym w dniu 30 maja 2018 r. przez jego ówczesnego pełnomocnika nie dotyczy decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., a decyzji z dnia [...] października 2017 r., od której odwołanie już zostało rozpatrzone.
Ponadto, w zawiadomieniu z dnia 21 sierpnia 2018 r. o wszczęciu postępowania zakończonego w pierwszej instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], wobec jej uchylenia przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. poinformował skarżącego, że druga z decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. tj. nr [...] obejmująca okres od 19 września 2014 r. do 30 września 2014 r. oraz od 1 października 2014 r. do 30 listopada 2015 r. uprawomocniła się 31 maja 2018 r. i jest decyzją ostateczną.
Z dołączonych do skargi dokumentów nie wynika, jak twierdzi skarżący, aby rzeczywiście obydwa odwołania nadane w urzędzie pocztowym w dniu 30 maja 2018 r. przez pełnomocnika skarżącego dotyczyły decyzji z dnia 26 kwietnia 2018 r. Niewątpliwie zostały wniesione dwa odwołania, lecz tylko jedno z nich dotyczyło decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. oznaczonej znakiem [...]
Skarżący nie wykazał, by drugie odwołanie nadane w tym samym dniu w jednej kopercie, dotyczyło decyzji nr [...] Przeczą temu prezentata wpływu na odwołaniu oraz treść pisma organu przekazującego odwołania sporządzonego 5 czerwca 2018 r. do organu odwoławczego. Samo sporządzenie odwołania w dniu 29 maja 2018 r., które zostało dołączone do skargi nie dowodzi, by odwołanie to zostało nadane w dniu 30 maja 2018 r. w urzędzie pocztowym lub dotarło do organu I instancji.
Sąd uznał, że brak jest podstaw do uznania, że organ I instancji pozostaje w bezczynności, ponieważ skarżący nie wykazał, by rzeczywiście złożył odwołanie z dnia 29 maja 2018 r. od decyzji nr [...] Jak już wskazano wyżej, twierdzeniom skarżącego, że odwołanie to zostało złożone przeczą dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Brak jest przy tym racjonalnych podstaw aby zakwestionować rzetelność działania organu jak i zgromadzonej dokumentacji skoro już z pism Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia 5 czerwca 2018 r. oraz z dnia 21 sierpnia 2018 r. zawarte były informacje, że żadne z odwołań, które wpłynęły do organu, nie dotyczyło decyzji nr [...]
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.