II SAB/Sz 103/23

II SAB/Sz 103/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Sygn. [...] II SAB/Sz 103/23 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi J. K. i K. K. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
We wniosku z dnia 23 kwietnia 2023 r. J. K. i K. K. (dalej: "Wnioskodawcy", "Skarżący"), powołując się na art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: "Organ", "PPIS") o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie:
"Wnioskujemy o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane naszemu dziecku lub wskazanie, która instytucja nam je udostępni w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek."
"Wnioskujemy o udostępnienie szczepionek pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych, oraz szczepionek etycznych (nie produkowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA)."
"Wnosimy o przeprowadzenie wszelkich badań, na podstawie których można wykluczyć u naszego dziecka przeciwwskazania do podania poszczególnych szczepionek, w tym wymienionych przez producentów w treści ulotek, którymi ma być zaszczepione nasze dziecko, wykluczenie alergii na składniki szczepionki oraz wykluczenie niedoborów odporności wrodzonych oraz nabytych."
"Szczegółowe badania są konieczne szczególnie z uwagi na fakt, że w Polsce nie stworzono wiarygodnego i sprawiedliwego systemu odszkodowawczego dla dzieci i rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, co narusza art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jako odpowiedzialni rodzice chcemy zminimalizować u naszego dziecka ryzyko wystąpienia niepożądanych objawów po szczepieniu oraz upewnić się, że lekarz dopełnił swoich obowiązków respektując nasze prawa."
Ponadto, zadano następujące pytania:
1. Czy łączne wykonanie w tak krótkim czasie, tj. w ciągu 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, co wynika z treści pouczenia zamieszczonego w każdym z otrzymanych przez nas pism, wszystkich wymienionych w upomnieniu zaległych szczepień, tj. przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce jest w ogóle bezpieczne dla zdrowia? Czy przymuszając nas do łącznego wykonania na naszym dziecku wszystkich szczepień
w tak krótkim czasie, tutejszy Organ jest świadomy, że w ten sposób może sprowadzić niebezpieczeństwo dla zdrowia lub nawet życia dziecka, i czy weźmie za to odpowiedzialność?
2. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień, ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?
3. Skąd tutejszy Organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje
o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?
4. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy Organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?
5. Ile wszczętych na wniosek tut Organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 4.toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?
6. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 4. postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień łub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?
7. Ile upomnień tutejszy Organ w okresie wskazanym w punkcie 4. przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?
8. Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?
9. Czy we wskazanym w punkcie 4. okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym?
10. Ile tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 4. złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie, lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków?
11. Czy tutejszy Organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy Organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
12. Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. Organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
13. Ile osób pracuje w komórce tut Organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?
14. Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. Organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 4 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?
15. Czy tutejszy Organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?
16. W jaki sposób Organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?
17. Czy Organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?
18. Ile Organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?
19. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?
20. Ile tutejszy Organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?
21. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?
Wnioskodawcy wskazali również, w odpowiedzi na UPOMNIENIE nr [...] oraz nr [...] z dnia 12 maja 2023, że nie są osobami uchylającymi się od szczepień.
Wnieśli także o umorzenie postępowania administracyjnego lub zawieszenie do czasu wejścia w życie wyroku, a następnie umorzenie, powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego nr 81/19, a także poinformowali, że celem sprawdzenia wykonalności nałożonego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zamierzają zwrócić się do lekarza o przeprowadzenie badania kwalifikującego dziecko do szczepień.
PPIS w piśmie z dnia 6 czerwca 2023 r. działając na podstawie art.10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902) – dalej: "u.d.i.p.", udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek.
Formułując pkt I odpowiedź w zakresie zagadnienia udostępnienia badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku, Organ wskazał, że nie dysponuje taką informacją publiczną. Organ wskazał jednocześnie, że badania bezpieczeństwa szczepionki prowadzone są cały czas, począwszy od jej opracowania, badań przedrejestracyjnych, procesu rejestracji aż po kontrole procesu wytwarzania każdej serii szczepionki, kontrole serii dopuszczonych na rynek oraz już dostępnych na rynku oraz monitorowania niepożądanych odczynów poszczepiennych. W cały ten proces zaangażowanych jest wiele instytucji biorących udział w opracowaniu i produkcji szczepionek, rejestracji, tworzeniu zaleceń dotyczących szczepień oraz monitorowania realizacji szczepień. Wskazał również, że więcej informacji jest na stronie: szczepienia.pzh.gov.pl.
W zakresie wskazania, która instytucja udostępni badania bezpieczeństwa szczepionek w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, Organ w pkt II poinformował, że nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną. Wnioskowana informacja publiczna może być dostępna na stronie: szczepienia.pzh.gov.pl
Z kolei w zakresie udostępnienia charakterystyk produktów leczniczych szczepionek, Organ w pkt III wskazał, że nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną, a także że karty charakterystyk produktów leczniczych szczepionek są dostępne na stronie internetowej: https://szczepienia.pzh.qov.pl/wszvstko-o-szczepieniach/lista-dostepnych-szczepionek/.
W kwestii żądanego udostępnienia szczepionek pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz szczepionek etycznych (nie produkowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA), Organ w pkt IV wskazał, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Następnie Organ przedstawił odpowiedzi na poszczególne pytania ponumerowane we wniosku od nr 1 do 21.
Na pytanie nr 1 PPIS odpowiedział, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Jednocześnie wyjaśniono, że o poszczególnych dawkach oraz odstępach czasowych w podawaniu dawek szczepionek decyduje lekarz kwalifikujący do poszczególnych szczepień kierując się aktualną wiedzą medyczną. Również lekarz kwalifikujący decyduje o sposobie wykonania obowiązku poszczególnych szczepień i schemacie podania poszczególnych preparatów szczepionkowych. Powołał art. 17 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz wskazał, że lekarz może podjąć również decyzje o zastosowaniu indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka.
Odnośnie do pytania nr 2 Organ odpowiedział, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Odnośnie do pytania nr 3 PPIS wskazał, że pozyskuje informację o braku realizacji przez rodziców obowiązkowych szczepień, od podmiotów leczniczych, które są sporządzane i przekazywane przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z §13 i §14 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U.2022.2172 t.j.).
Dodatkowo wskazał także, że kwartalne sprawozdanie z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, którego wzór jest określony w załączniku nr 4 do ww. rozporządzenia, sporządzane i przekazywane jest przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 7 dni po zakończeniu kwartału, za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo listem poleconym.
Kwartalne sprawozdanie z przeprowadzonych obowiązkowe szczepienia ochronne, którego wzór jest określony w załączniku nr 5 do ww. rozporządzenia, jest sporządzane i przekazywane przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 15 dni po zakończeniu kwartału, za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo listem poleconym.
Odnośnie do pytania nr 4 Organ odpowiedział, że w ostatnich 5 latach i w roku obecnym wystosował do organu egzekucyjnego 62 wnioski o wszczęcie postępowań.
Odnośnie do pytania nr 5 Organ wskazał, że we wskazanych terminach wszczął 62 postępowania, 56 postępowań jest w toku, nie zostało zawieszone ani umorzone żadne postępowanie.
Odnośnie do pytania nr 6 Organ odpowiedział, że w związku z rozpoczęciem lub kontynuowaniem przez rodziców obowiązku szczepień zostało zakończonych 6 postępowań związanych z osobami uchylającymi się od obowiązku szczepień ochronnych. Poinformował też, że w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego nie zostało umorzone żadne postępowanie.
Odnośnie do pytania nr 7 PPIS wskazał, że we wskazanym okresie wydał 138 upomnień.
Odnośnie do pytania nr 8 Organ wskazał, że nie posiada wnioskowanej informacji w zakresie skuteczności wysyłanych upomnień oraz informacji dotyczącej ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonanie szczepień ochronnych. Organ nie prowadzi tego typu rejestrów. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego Organ otrzymuje informację odnośnie konkretnych osób z podmiotu leczniczego, w którym wykonywane są obowiązkowe szczepienia (zgodnie z odpowiedzią zawartą w punkcie 3.).
Na pytanie nr 9 Organ odpowiedział, że nie odnotowano takiego przypadku ponieważ nie wszczyna się postępowania egzekucyjnego w przypadku wydania zaświadczenia o odroczeniu szczepień ochronnych.
Odnośnie do pytania nr 10 Organ wskazał, że w okresie wskazanym w punkcie 4, złożył jeden wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (ze względu na wykazanie jednakże po wszczęciu postępowania egzekucyjnego przeciwwskazania do szczepień). Nie składał wniosków o zawieszenie postępowania.
Odnośnie do pytań z punktu nr 11 Organ udzielił odpowiedzi, że nie wszczyna postępowania egzekucyjnego, w przypadku odnotowania przez lekarza w karcie uodpornienia dziecka przeciwwskazań do szczepień. Przepisy Prawa nie wskazują na konieczność weryfikacji rejestru NOP w stosunku do osób, wobec których prowadzone jest lub będzie postępowanie egzekucyjne w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W zakresie pytania 12 Organ wyjaśnił, że okolicznością wpływającą na decyzję o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w aspekcie wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych jest brak wykonania określonego obowiązkowego szczepienia w zakreślonym przez prawo terminie oraz zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 15 § 1 - §2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.Dz.U.2022.479 ze zm.).
W odpowiedzi na pytanie o nr 13 Organ wskazał, że w Sekcji Epidemiologii Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w K. pracuje 6 osób, które zajmują się szczepieniami ochronnymi oraz innymi zagadnieniami epidemiologicznymi. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. prowadzi również działalność informacyjno- edukacyjną w zakresie szczepień ochronnych w formie pism edukacyjnych. Ponadto na stronie internetowej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. można odnaleźć komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie szczepień ochronnych na dany rok kalendarzowy i wiele ważnych informacji na temat szczepień ochronnych. Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. w ramach działań edukacyjnych prowadzi dystrybucję materiałów edukacyjno-informacyjnych dotyczących szczepień ochronnych, prelekcje oraz rozmowy indywidualne.
W zakresie pytania nr 14 Organ wskazał, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
W zakresie pytania 15 Organ wskazał, że opracowuje zgłoszone przez lekarzy niepożądane odczyny poszczepienne. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.Dz.U.2022.1657 ze zm.) -(dalej: u.ch.z.) - lekarz lub felczer, który podejrzewa lub rozpoznaje wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego, ma obowiązek w ciągu 24 godzin od powzięcia podejrzenia jego wystąpienia, zgłoszenia takiego przypadku do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego właściwego dla miejsca powzięcia podejrzenia jego wystąpienia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 3 cyt. ustawy, uzupełnia zgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego o informacje zebrane w miejscu wykonania szczepienia lub niezwłocznie przekazuje 5 zgłoszenie Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu właściwemu ze względu na miejsce wykonania szczepienia oraz prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych.
W zakresie pytania nr 16 Organ wskazał, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Organ wskazał również, że każdy zgłoszony przez lekarza przypadek NOP rejestrowany jest w prowadzonym przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w K. Rejestrze Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych.
Odnośnie do pytania nr 17 Organ poinformował, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. a także wskazał, że w przypadku otrzymania zgłoszenia o działaniach lekarzy, które stanowią uchybienie przepisów prawa sytuacja zostałaby zgłoszona do właściwej Izby Lekarskiej.
W zakresie pytania nr 18 PPIS poinformował, że w ciągu ostatnich 5 lat nie dokonywał żadnych zgłoszeń uchybień prawa do Izby Lekarskiej.
Odnośnie do pytania nr 19 Organ odpowiedział, że nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną. Niemniej jednak Organ wyjaśnił, że przeprowadzenie szczepienia powinno być poprzedzone wykonaniem tzw. badań kwalifikacyjnych, których celem jest wykluczenie przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Badania kwalifikacyjne przeprowadza się zarówno w przypadku szczepień obowiązkowych (art. 17 ust. 2 u.ch.z.), jak i szczepień zalecanych (art. 19 ust. 6 u.ch.z.). Badanie powinien wykonać lekarz, a sposób i zakres badania jest wyznaczony aktualną wiedzą medyczną.
Efektem wykonania badań jest ustalenie, czy zainteresowany może zostać poddany szczepieniu. Okoliczność ta powinna zostać udokumentowana. Według art. 17 ust. 4 u.ch.z., który stosuje się zarówno do szczepień obowiązkowych, jak i zalecanych, potwierdzeniem wykonanego badania jest zaświadczenie wydawane przez lekarza. Wzór tego dokumentu został określony w przepisach wykonawczych. Formularz stanowi załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.Dz.U.2022.2172 ze zm.). Wpisuje się w nim informacje o braku przeciwwskazań do szczepień, a w przypadku ich wystąpienia lekarz powinien określić, czy dają one podstawy do odroczenia (terminowego) albo też odroczenia długotrwałego przeprowadzenia szczepienia. W karcie uodpornienia oraz książeczce szczepień wpisuje się zaś stwierdzone przeciwwskazania.
Ustawą z 21.01.2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi został dodany art. 21a, który umożliwił elektroniczne sporządzanie dokumentacji. Osoba przeprowadzająca badanie kwalifikacyjne może dokonać odpowiednich wpisów w tzw. Karcie Szczepień, prowadzonej w systemie teleinformatycznym (tzw. Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępnienia Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych). Karta Szczepień stanowi rodzaj indywidualnej zewnętrznej dokumentacji medycznej. Zawiera ona dane określone w § 68b rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020r., w sprawie rodzajów, zakresu, i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (t.j.Dz.U.2022.1304 ze zm.). Wpisuje się w niej m.in. oznaczenie pacjenta kierowanego na szczepienie (jego imię i nazwisko, datę urodzenia, wiek, płeć, adres miejsca zamieszkania, adres miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub adres miejsca zameldowania, jeżeli posiada, numer PESEL, jeżeli został nadany, a w przypadku osób, które nie mają nadanego numeru PESEL - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz dane kontaktowe - numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, jeżeli posiada); oznaczenie osoby kwalifikującej do szczepienia; informacje o przeprowadzeniu lekarskiego badania kwalifikacyjnego oraz informacje dotyczące stanu zdrowia, w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia szczepienia. Wpisów dokonuje się w okresie nieprzekraczającym 24 godzin od momentu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego. Jeśli lekarz przeprowadzający badanie skorzysta z omawianego systemu i wypełni Kartę Szczepień, nie wystawia wspomnianego zaświadczenia. Wpis w Karcie zastępuje zaświadczenie.
W zakresie pytania nr 20 wskazano, że niepożądanych odczynów poszczepiennych odnotowano w:
- 2018 r.-14 osób (Imovax Polio, Pentaxim, Synflorix, Twinrix Adult, DTP, Prevenar 13, Act-Hib, Euvax B, Varivax, Hexacima, Infanrix Hexa),
- 2019 r.- 20 osób (MMR Vax Pro, DTP, Priorix, Synflorix, Infanrix Hexa, Prevenar 13, Euvax B, Bexero, BCG, Pentaxim, Polio, ACT-Hib, Tdap (SSi),
- 2020 r.- 10 osób (Pentaxim, Prevenar 13, FSME-lmmun Junior, MMR Vax Pro, Infarnix DTaP, Tetana, Varivax, Bexero),
- 2021 r.- 38 osób (Comirnaty, Vaccine Astra Zeneca, Moderna, J&J, Prevenar, Hexacima),
- 2022 r.- 9 osób (Infanrix Hexa, Tetraxim, Clodivac, DTP, MMR Vax Pro, Euvax, Covid-19 Vaccine),
- 2023 r.- 3 osoby (DTP + Euvavx B-1 osoba, Tetraxim-1 osoba, Rotateq-1 osoba).
Informacje o odczynach poszczepiennych publikowane są corocznie w postaci raportu na stronie Państwowego Zakładu Higieny http://www.pzh.gov.pl.
W zakresie pytania nr 21 Organ odpowiedział, że pracownicy PPIS nie dokonują zmian w zakresie kwalifikacji NOP.
Skarżący złożyli skargę do Sądu na bezczynność PPIS, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem.
Skarżący wnieśli o:
1) zobowiązanie Organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,
2) orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) o wymierzenie Organowi grzywny w wysokości określonej wart. 154 § 6 p.p.s.a.,
4) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, Skarżący wskazali, że Organ wykonując czynności naruszył art.6 kpa jak i naruszył przepisy dotyczące udostępniania informacji publicznej.
Podnieśli, że do dnia złożenia skargi, Organ nie udostępnił wyczerpujących informacji lub stwierdził, że nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną (dot. wniosków m.in. o udostępnienie badań bezpieczeństwa lub charakterystyk produktów leczniczych szczepionek, udostępnienia szczepionek pojedynczych, udostępnienia szczepionek etycznych, oraz pytań nr: 1., 2., 8., 14., 16., 17., 19.), czym naruszył 14 dniowy termin zapisany art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
W skardze wskazano także, że Organ nie odniósł się także do wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego lub zawieszenia go do czasu wejścia w życie wyroku, a następnie umorzenia, powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego nr 81/19.
Powołano orzecznictwo sądowe dotyczące skarg na bezczynność.
Skarżący za uzasadnione uznali wymierzenie organowi grzywny, "gdyż wnioskowane informacje są niezbędne, aby Skarżący mogli świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka".
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność PPIS w zakresie rozpoznania wniosku skarżących z 23 kwietnia 2023 r. (25 maja 2023 r. data wpływu do organu) złożonego w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi dotyczącej bezczynności organu, odnotować trzeba, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Stąd skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
Art. 13 u.d.i.p. stanowi, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1), a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno–technicznej), albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy lub przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 oraz w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) oraz podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznej, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka–Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 314 – 315).
Z bezczynnością organu w sprawie udzielenia informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. J. Woś, wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 103).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej.
Należy wskazać, że w piśmie z 6 czerwca 2023 r. Organ udzielił Skarżącym szczegółowej odpowiedzi na wniosek, przekazując posiadane informacje, co zostało powołane na wstępie niniejszego uzasadnienia i co będzie jeszcze analizowane w jego dalszej części.
Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Organ z uwagi na udzieloną Skarżącym odpowiedź zawartą w ww. piśmie z 6 czerwca 2023 r. - pozostaje w bezczynności.
Oceniając tę kwestię, stwierdzić należy, że Organ nie pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia skargi.
Wniosek Skarżących z 23 kwietnia 2023 r., który wpłynął do organu 25 maja 2023 r., wobec odpowiedzi Organu udzielonej pismem z 6 czerwca 2023 r. - został załatwiony przez Organ w ustawowym terminie i w przewidzianej przez przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej formie. W odpowiedzi na wniosek, udostępnił Skarżącym posiadane informacje publiczne (odpowiedź na pytania nr: 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 18, 20, 21). Organ poinformował jednocześnie, że pozostałych informacji, o udostępnienie których Skarżący wnosili, nie posiada (pkt I, pkt II, pkt III, pytanie nr 8, 19).
Istotna dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność, że Organ poinformował Skarżących zgodnie z wymogami ustawy o dostępie do informacji publicznej, że nie dysponuje częścią żądanych informacji, o których udostępnienie zwracali się oni. Brak jest również podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., bowiem po pierwsze – Organ nie dysponował żądanymi informacjami, a po drugie charakter części żądanych informacji wskazuje na to, że nie mają one charakteru informacji publicznej (zagadnienia zawarte w pkt IV, w pytaniach: nr 1, nr 2, nr 14, nr 16, nr 17, które zostaną omówione w dalszej części). Warunkiem niezbędnym do udostępnienia informacji publicznej przez zobowiązane do tego na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. podmioty jest posiadanie przez nie takich informacji. Brak zatem podstaw, w świetle wskazanych przepisów domagania się od organu wiadomości, których nie posiada.
Skarżący zarzucili Organowi bezczynność przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, przy czym w istocie nie sprecyzowali na czym miałoby polegać nieprawidłowe działanie Organu, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że Organ "nie udzielił wyczerpującej informacji lub stwierdził, że nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną".
Podkreślić w tym miejscu należy, że Sąd w tym postępowaniu nie rozstrzyga o zasadności przymusowych szczepień dzieci lecz o obowiązkach organu wynikających z przepisów u.d.i.p.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: polityce wewnętrznej i zagranicznej; podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 (statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, majątku, którym dysponują); zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych); danych publicznych (treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego; treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej; informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych); majątku publicznym.
Wskazać należy, że art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odnosi się w pierwszym rzędzie do informacji publicznej dotyczącej sfery faktów (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 35). Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Powyższe oznacza, że nie wszystko to o co się wnioskodawcy zwracają do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
Na tym tle w orzecznictwie ustalono, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez organ dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.2016.1866 ze zm.) – dalej: "u.z.z.ch.z." - oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. 2010 r. Nr 254 poz. 1711) - por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17.
Zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego.
Powyższe dane stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Odnosząc przytoczony stan prawny do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z obszernego zakresu przedstawionych we wniosku Skarżących pytań, tylko niektóre podniesione kwestie mogą być uznane za żądanie udzielenia przez organ informacji publicznej, czyli informacji, które odnoszą się do publicznej sfery działalności tego organu, wytworzone lub posiadane przez ten organ. Zdecydowana większość podnoszonych kwestii dotyczy informacji ogólnych dotyczących ochrony zdrowia w aspekcie związanych z problematyką szczepień.
Podkreślić należy, że Organ udzielił odpowiedzi (informacji) na większość zadanych pytań, w tym w odniesieniu do wielu z nich co do których nie dysponował informacjami dodatkowo przekazał adresy internetowe, pod którymi można uzyskać wiadomości albo wskazywał przepisy prawa odnoszące się do poruszanych kwestii. Nie sposób więc uznać, aby w przekazywanej na wniosek informacji publicznej, udzielanej na podstawie przepisów u.d.i.p., Organ obowiązany był do przytaczania (powielania) szczegółowych wiadomości bądź streszczania publikacji naukowych odnoszących się tylko pośrednio do zadanych pytań. W szczególności nie można też uznać aby takie wiadomości spełniały ustawową definicję informacji publicznej i miały bezpośredni związek z działalnością Organu, wynikającą z przytoczonych przepisów.
Nie można więc podzielić zarzutu skargi (w istocie jedynego), że Organ "nie udzielił wyczerpujących informacji lub stwierdził że nie dysponuje wnioskowana informacją publiczną".
Jak przedstawiono powyżej, Organ udzielił szczegółowych informacji i dodatkowo wskazywał na możliwość uzyskania dodatkowych wiadomości, mogących zaspokoić poszukiwaną wiedzę Skarżących w zakresie szczepień.
Sąd wskazuje, że jakkolwiek co do zasady przy udzielaniu informacji publicznej na wniosek nie jest wystarczające opublikowanie informacji na jakiejkolwiek stronie internetowej lub w jakimkolwiek innym niż Biuletyn Informacji Publicznej systemie informacji – co znajduje uzasadnienie w przepisach art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i art. 10 ust. 1 u.d.i.p., jednakże w przedmiotowej sprawie Organ nie odsyłał do stron internetowych zamiast udzielenia informacji, lecz wskazywał na możliwość uzyskania wiadomości (wiedzy) o interesujących Skarżących problemach tam gdzie sam nie dysponował informacjami.
Co do wiadomości, które według Organu nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., a więc zawartych w pytaniach z pkt IV, oraz o numerach 1, 2, 14, 16, 17, Sąd podziela stanowisko Organu, że w istocie nie stanowiły one zapytań o informację publiczną w ramach przepisów u.d.i.p., lecz Organ na niektóre mimo to udzielił odpowiedzi. Również podanie przez Organ, że nie posiada informacji w danym zakresie lub nie zajmuje się daną tematyką stanowi udzielenie odpowiedzi. Wymienione wyżej pytania dotyczyły w istocie wiedzy Organu na różne tematy, wykraczające w większości poza zakres art. 6 u.d.i.p. Jak już wskazano, Organ odesłał w tym zakresie Skarżących do stron internetowych.
Sąd zgodził się też z Organem, że pytania zawarte w pkt IV i pod nr 1 nie mają charakteru informacji publicznej, które co do zasady dotyczą sfery faktów, zaś w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się wyrażenia opinii na dany temat, przeprowadzania oceny lub dokonywania interpretacji lub udostępnienia przedmiotów (szczepionek). Skarżący mianowicie żądali udostępnienia szczepionek, zaś pytanie nr 1 wniosku dotyczyło ewentualnego zdarzenia przyszłego. Zatem odpowiedź czy podanie szczepionki będzie bezpieczne, kto poniesie odpowiedzialność, w razie wystąpienia problemów zdrowotnych po podaniu szczepionki, zależeć będzie od dokonanych ustaleń i Organ nie jest właściwy do dokonywania oceny prawnej takiej sytuacji.
W zakresie pytań 16 i 17, pomimo wskazania, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej Organ udzielił częściowo informacji.
Sąd uznał zatem, że organ wywiązał się ze swojego ustawowego obowiązku udostępnienia informacji publicznej i udzielił odpowiedzi na zadane pytania.
Odnosząc się do powoływanego w skardze orzecznictwa stwierdzić należy, że poglądy wyrażone w tych wyrokach Sąd w pełni podzielił, jednak zauważyć należy, że poglądy te nie dotyczą bezpośrednio kwestii spornej w rozpoznawanej sprawie, nie mogą więc zmienić zajętego przez Sąd stanowiska.
Podkreślić jeszcze należy, że w skardze nie wykazano w jakim zakresie Organ nie udzielił "wyczerpującej" informacji, nie wskazano więc jakiej wnioskowanej informacji "niezbędnej, aby Skarżący mogli świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka" nie zawarto w odpowiedzi Organu.
Odnośnie do zarzutu, że Organ nie odniósł się także do wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego lub zawieszenia a następnie umorzenia do czasu wejścia w życie wyroku TK dotyczącego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym, jest on bezzasadny, gdyż wykracza poza zakres niniejszej sprawy. Wniosek dotyczył otrzymanych przez Skarżących upomnień nr 10/2023 oraz nr 11/2023 i odrębnego postępowania administracyjnego, nie zaś trybu z u.d.i.p.
Nie znajdując więc podstaw do stwierdzenia, że Organ dopuścił się zarzucanej w skardze bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, Sąd uznał skargę za niezasadną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.").
Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.