II SAB/Sz 102/23

II SAB/Sz 102/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust.1 i 2, art.16
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi J. K. i K. K. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
J. K. i K. K. (dalej: "wnioskodawcy", "skarżący") wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: "organ zobowiązany") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
We wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. (który wpłynął do organu w dniu [...] maja 2023 r.) skarżący na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., zw. dalej: "u.d.i.p.") zwrócili się do organu zobowiązanego zgodnie z żądanym zakresem:
1. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?
2. Ile wszczętych na wniosek tut. organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?
3. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?
4. Skąd tutejszy organ pozyskuje informację o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informację o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?
5. Ile upomnień tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?
6. Jaka była skuteczność wysyłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonanie szczepień ochronnych?
7. Czy we wskazanym w punkcie 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym?
8. Ile tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków?
9. Czy tutejszy organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
10. Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
11. Ile osób pracuje w komórce tut. organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?
12. Czy w związku postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?
13. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?
14. Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?
15. W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?
16. Czy organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?
17. Ile organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?
18. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?
19. Ile tutejszy organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?
20. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?
Jednocześnie w treści wniosku skarżący zawnioskowali o udostępnienie informacji dotyczących m.in. badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane ich dziecku, wskazania która instytucja je udostępni w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek. Ponadto skarżący zawnioskowali o udostępnienie szczepionek pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz szczepionek etycznych oraz o przeprowadzenie wszelkich badań na podstawie których można wykluczyć u ich dziecka przeciwskazania do podania poszczególnych szczepionek.
W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2023 r. organ zobowiązany wskazał:
I- udostępnienia badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną. Jednakże organ wskazuje, że badania bezpieczeństwa szczepionki prowadzone są cały czas, począwszy od jej opracowania, badań przedrejestracyjnych, procesu rejestracji aż po kontrole procesu wytwarzania każdej serii szczepionki, kontrole serii dopuszczonych na rynek oraz już dostępnych na rynku oraz monitorowania niepożądanych odczynów poszczepiennych. W cały ten proces zaangażowanych jest wiele instytucji biorących udział w opracowaniu i produkcji szczepionek, rejestracji, tworzeniu zaleceń dotyczących szczepień oraz monitorowania realizacji szczepień. Więcej informacji na stronie: szczepienia.pzh.gov.pl
II- wskazania, która instytucja udostępni badania bezpieczeństwa szczepionek w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną. Wnioskowana informacja publiczna może być dostępna na stronie: szczepienia.pzh.gov.pl
III-udostępnienia charakterystyk produktów leczniczych szczepionek.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną. Organ wskazuje, że karty charakterystyk produktów leczniczych szczepionek są dostępne na stronie internetowej: https://szczepienia.pzh.qov.pl/wszystko-o-szczepieniach/lista-dostepnych-szczepionek/.
IV- udostępnienia szczepionek pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz szczepionek etycznych (nie produkowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA).
Wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
V- Przeprowadzenia wszelkich badań, na podstawie, których można wykluczyć u dziecka wnioskodawcy przeciwwskazania do podania poszczególnych szczepionek, w tym wymienionych przez producentów w treści ulotek, którymi ma być zaszczepione dziecko i wykluczenie alergii na składniki szczepionki oraz wykluczenie niedoborów odporności wrodzonych oraz nabytych.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. informuje, iż nie przeprowadza żadnych badań w zakresie wykluczenia przeciwwskazań do podania poszczególnych szczepionek, w tym wymienionych przez producentów w treści ulotek, którymi ma być zaszczepione dziecko i wykluczenie alergii na składniki szczepionki oraz wykluczenie niedoborów odporności wrodzonych oraz nabytych. Przeciwwskazania do szczepień są to stany i sytuacje kliniczne, w których przeprowadzenie szczepienia ochronnego wiązałoby się dla pacjenta ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych lub brakiem skuteczności. Przeciwwskazania zależą od rodzaju szczepionki i sytuacji klinicznej (...).
Odnosząc się do pytań przedstawionych we wniosku, na podstawie przepisów u.t.i.p., zobowiązany organ wskazał:
Ad.1. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w ostatnich 5 latach i w roku obecnym wystosował do organu egzekucyjnego [...] wnioski o wszczęcie postępowań.
Ad. 2 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. we wskazanych terminach wszczął [...] postępowania, [...] postępowań jest w toku, nie zostało zawieszone ani umorzone żadne postępowanie.
Ad. 3 W związku z rozpoczęciem lub kontynuowaniem przez rodziców obowiązku szczepień zostało zakończonych [...] postępowań związanych z osobami uchylającymi się od obowiązku szczepień ochronnych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny informuje, iż w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego nie zostało umorzone żadne postępowanie.
Ad.4 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. pozyskuje informację o braku realizacji przez rodziców obowiązkowych szczepień, od podmiotów leczniczych, które są sporządzane i przekazywane przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z § 13 i § 14 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U.2022.2172.).
Ad.5 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. we wskazanym okresie wydał [...] upomnień.
Ad.6 Organ informuje, że nie posiada wnioskowanej informacji w zakresie skuteczności wysyłanych upomnień oraz informacji dotyczącej ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonanie szczepień ochronnych. Organ nie prowadzi tego typu rejestrów. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego organ otrzymuje informację odnośnie konkretnych osób z podmiotu leczniczego, w którym wykonywane są obowiązkowe szczepienia (zgodnie z odpowiedzią zawartą w punkcie 4.).
Ad.7 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. informuje, że nie odnotowano takiego przypadku, ponieważ nie wszczyna się postępowania egzekucyjnego w przypadku wydania zaświadczenia o odroczeniu szczepień ochronnych.
Ad.8 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w okresie wskazanym w punkcie 1, złożył jeden wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (ze względu na wykazanie jednakże po wszczęciu postępowania egzekucyjnego przeciwskazania do szczepień). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie składał wniosków o zawieszenie postępowania.
Ad.9 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie wszczyna postępowania egzekucyjnego, w przypadku odnotowania przez lekarza w karcie uodpornienia dziecka przeciwwskazań do szczepień. Przepisy prawa nie wskazują na konieczność weryfikacji rejestru NOP w stosunku do osób, wobec których prowadzone jest lub będzie postępowanie egzekucyjne w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ad.10 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. , wyjaśnia, że okolicznością wpływającą na decyzję o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w aspekcie wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych jest brak wykonania określonego obowiązkowego szczepienia w zakreślonym przez prawo terminie oraz zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 15 § 1 - § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479 ze zm.).
Ad.11 W Sekcji Epidemiologii Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w K. pracuje [...] osób, które zajmują się szczepieniami ochronnymi oraz innymi zagadnieniami epidemiologicznymi. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Koszalinie prowadzi również działalność informacyjno-edukacyjną w zakresie szczepień ochronnych w formie pism edukacyjnych. Ponadto, na stronie internetowej [...] Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. można odnaleźć komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie szczepień ochronnych na dany rok kalendarzowy i wiele ważnych informacji na temat szczepień ochronnych. Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. w ramach działań edukacyjnych prowadzi dystrybucję materiałów edukacyjno-informacyjnych dotyczących szczepień ochronnych, prelekcje oraz rozmowy indywidualne.
Ad. 12 Wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Ad.13 Wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Ad.14 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. opracowuje zgłoszone przez lekarzy niepożądane odczyny poszczepienne. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022r., poz.1657 ze zm.) - lekarz lub felczer, który podejrzewa lub rozpoznaje wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego, ma obowiązek w ciągu 24 godzin od powzięcia podejrzenia jego wystąpienia, zgłoszenia takiego przypadku do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego właściwego dla miejsca powzięcia podejrzenia jego wystąpienia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. zgodnie z art. 21 ust. 3 cyt. ustawy, uzupełnia zgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego o informacje zebrane w miejscu wykonania szczepienia lub niezwłocznie przekazuje zgłoszenie Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu właściwemu ze względu na miejsce wykonania szczepienia oraz prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych.
Ad.15 Organ informuje, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?
Każdy zgłoszony przez lekarza przypadek NOP rejestrowany jest w prowadzonym przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w K. Rejestrze Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych.
Ad. 16 Organ informuje, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Natomiast organ wskazuje, że w przypadku otrzymania zgłoszenia o działaniach lekarzy, które stanowią uchybienie przepisów prawa sytuacja zostałaby zgłoszona do właściwej Izby Lekarskiej.
Ad. 17 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w ciągu ostatnich [...] lat nie dokonywał żadnych zgłoszeń uchybień prawa do Izby Lekarskiej.
Ad.18 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną. Nie mniej jednak organ wyjaśnia, że przeprowadzenie szczepienia powinno być poprzedzone wykonaniem tzw. badań kwalifikacyjnych, których celem jest wykluczenie przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Badania kwalifikacyjne przeprowadza się zarówno w przypadku szczepień obowiązkowych (art. 17 ust. 2 u.ch.z.), jak i szczepień zalecanych (art. 19 ust. 6 u.ch.z.). Badanie powinien wykonać lekarz, a sposób i zakres badania jest wyznaczony aktualną wiedzą medyczną. Efektem wykonania badań jest ustalenie, czy zainteresowany może zostać poddany szczepieniu. Okoliczność ta powinna zostać udokumentowana. Według art. 17 ust. 4 ww. ustawy, który stosuje się zarówno do szczepień obowiązkowych, jak i zalecanych, potwierdzeniem wykonanego badania jest zaświadczenie wydawane przez lekarza. Wzór tego dokumentu został określony w przepisach wykonawczych. Formularz stanowi załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz.2172 ze zm.). Wpisuje się w nim informacje o braku przeciwwskazań do szczepień, a w przypadku ich wystąpienia lekarz powinien określić, czy dają one podstawy do odroczenia (terminowego) albo też odroczenia długotrwałego przeprowadzenia szczepienia. W karcie uodpornienia oraz książeczce szczepień wpisuje się zaś stwierdzone przeciwwskazania. Ustawą z 21.01.2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi został dodany art. 21a, który umożliwił elektroniczne sporządzanie dokumentacji. Osoba przeprowadzająca badanie kwalifikacyjne może dokonać odpowiednich wpisów w tzw. Karcie Szczepień, prowadzonej w systemie teleinformatycznym (tzw. Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępnienia Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych). Karta Szczepień stanowi rodzaj indywidualnej zewnętrznej dokumentacji medycznej. Zawiera ona dane określone w § 68 b rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r., w sprawie rodzajów, zakresu, i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. z 2022 r., poz.1304 ze zm.). Wpisuje się w niej m.in. oznaczenie pacjenta kierowanego na szczepienie (jego imię i nazwisko, datę urodzenia, wiek, płeć, adres miejsca zamieszkania, adres miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub adres miejsca zameldowania, jeżeli posiada, numer PESEL, jeżeli został nadany, a w przypadku osób, które nie mają nadanego numeru PESEL - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz dane kontaktowe - numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, jeżeli posiada); oznaczenie osoby kwalifikującej do szczepienia; informacje o przeprowadzeniu lekarskiego badania kwalifikacyjnego oraz informacje dotyczące stanu zdrowia, w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia szczepienia. Wpisów dokonuje się w okresie nieprzekraczającym 24 godzin od momentu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego. Jeśli lekarz przeprowadzający badanie skorzysta z omawianego systemu i wypełni Kartę Szczepień, nie wystawia wspomnianego zaświadczenia. Wpis w Karcie zastępuje zaświadczenie.
Ad. 19 Niepożądanych odczynów poszczepiennych odnotowano w:
- 2018 r.- [...] osób (l. , P. , S. , T. , D. , P. , A. , E. , V. , H. , l. ),
- 2019 r.- [...] osób (M. , D. , P. , S. , l. , P. , E. , B. , B. , P. , P. , A. , T. ,
- 2020 r.- [...] osób (P. , P. , F. , M. , l. , T. , V. , B. ),
- 2021 r.- [...] osób (C. , V. , M. , J. , P. , H. ),
- 2022 r.- [...] osób (l. , T. , C. , D. , M. , E. , C. ),
- 2023 r- [...] osoby (D. + E. , T. , R. ).
Informacje o odczynach poszczepiennych publikowane są corocznie w postaci raportu na stronie Państwowego Zakładu Higieny http://www.pzh.gov.pl.
Ad. 20.
Pracownicy Państwowej Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w K. nie dokonują zmian w zakresie kwalifikacji NOP.
Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. w przedmiocie informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust.2, art. 16 ust.1 u.d.i.p., przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem.
Jednocześnie skarżący wnieśli o:
1) zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,
2) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 20,11r. Nr 34, poz. 173) w związku z art 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) o wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
4) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że do dnia dzisiejszego, organ administracji publicznej nie udostępnił im wyczerpujących informacji w zakresie złożonego wniosku lub stwierdził, że nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną (dot. wniosków m.in. o udostępnienie badań bezpieczeństwa lub charakterystyk produktów leczniczych szczepionek, udostępnienia szczepionek pojedynczych, udostępnienia szczepionek etycznych, oraz pytań nr: 6, 12, 13, 15, 16, 18.) czym naruszył 14 dniowy termin zapisany art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Organ nie odniósł się także do wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego lub zawieszenia go, do czasu wejścia w życie wyroku, a następnie umorzenia, powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego nr 81/19.
Odwołując się do orzecznictwa sądowego skarżący wskazali, że za uzasadnione należy uznać zobowiązanie Sanepidu do ukarania odpowiedzialnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 k.p.a., gdyż wnioskowane informacje są niezbędne, aby móc świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Zdaniem organu, zarzut naruszenia art. 13 ust.1 u.d.i.p. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. udzielił odpowiedzi skarżącym. Odpowiedź została doręczona w dniu [...] czerwca 2023 r., tym samym został zachowany termin wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Nakreślając ramy prawne sprawy organ wskazał, że z obszernego zakresu przedstawionych we wniosku skarżących pytań, tylko część podniesionych kwestii może być uznane za żądanie udzielenia przez organ informacji publicznej czyli informacji, które odnoszą się do publicznej sfery działalności tego organu, wytworzone lub posiadane przez ten organ. Natomiast część podnoszonych kwestii dotyczy informacji ogólnych dotyczących ochrony zdrowia w aspekcie związanych z problematyką szczepień, których organ nie posiada lub nie stanowią one informacji publicznej.
Organ podkreślił, że udzielił zgodnie ze stanem posiadanej wiedzy odpowiedzi (informacji) na wszystkie pytania, które stanowiły informację publicznej i były w posiadaniu organu. Nie sposób uznać, aby w przekazywanej na wniosek informacji publicznej, udzielanej na podstawie przepisów u.d.i.p., organ obowiązany był do przytaczania obszernych wiadomości bądź streszczania publikacji naukowych odnoszących się tylko pośrednio do zadanych pytań. W szczególności nie można też uznać, aby takie wiadomości spełniały ustawową definicję informacji publicznej i miały bezpośredni związek z działalnością organu, wynikającą z przytoczonych przepisów.
W ocenie organu, nie można więc podzielić zarzutu skargi (w istocie jedynego), że organ udzielił "niewyczerpujących odpowiedzi" na pytania, których zakres i treść udzielenia nie zadowalają skarżących.
Organ wskazał, że pytania nr IV, 12 13, 15 16, w istocie nie stanowią zapytań o informację publiczną w ramach przepisów u.d.i.p. Również podanie przez organ, że nie posiada informacji w danym zakresie lub nie zajmuje się daną tematyką stanowi udzielenie odpowiedzi. Organ odesłał w tym zakresie skarżących do publikacji na stronach internetowych lub przekazał dodatkowe informacje i wyjaśnienia. Dodatkowo organ poinformował skarżących, iż nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną odnośnie pytania nr 6 i 18 oraz wniosku o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku i wskazanie, która instytucja je udostępni w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek.
W ocenie organu, nie dopuścił się on zarzucanej w skardze bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej a podniesione zarzuty są bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), - zw. dalej "p.p.s.a." niniejsza sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do art. 120 p.p.s.a., wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu.
W myśl art. 21 in principio u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej.
Dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania takich informacji.
Rozpoznawana sprawa dotyczy udzielonej przez organ odpowiedzi na złożony przez skarżących przedmiotowy wniosek.
Skarżący zarzucili organowi bezczynność przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym we wniosku z [...] kwietnia 2023 r. (data wpływu do organu [...] maja 2023 r.) zakresem 20 pytań.
Zgodnie z art. 1 ust.1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. W myśl art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 u.d.i.p. określa, że udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8 u.d.i.p. oraz udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 u.d.i.p. Informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.).
W myśl art. 13 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. (ust. 2). Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1261 ze zm.). Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust.1 pkt 3 ww. ustawy). Skarżony organ jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest więc do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W sytuacji skierowania do organu administracji, żądania w trybie u.d.i.p. organ ten może dokonać następujących działań:
- udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia; organ dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej;
- poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej albo wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił bądź też poinformować stronę, iż w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten w którym strona się zwróciła;
- odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 stosownie do treści art. 16 u.d.i.p. w formie decyzji administracyjnej;
- może również odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 u.d.i.p.
Organ administracji działań tych winien dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 u.d.i.p.).
Z analizy dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że udzielenie odpowiedzi przez organ na złożony przez skarżących wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. (który wpłynął do organu w dniu [...] maja 2023 r.), nastąpiło pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. (doręczonym w dniu [...] czerwca 2023 r.) tj. z zachowaniem terminu, wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
W treści odpowiedzi, organ udostępnił posiadaną informację publiczną oraz udzielił wyjaśnień co do pytań, które w ocenie organu nie stanowiły informacji publicznej lub nie były w jego posiadaniu.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Powyższe oznacza, że nie wszystko to, o co się wnioskodawcy zwracają do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
Sąd podziela stanowisko organu, że z obszernego zakresu przedstawionych we wniosku skarżących pytań, tylko część z podniesionych kwestii może być uznana za żądanie udzielenia przez organ informacji publicznej czyli informacji, które odnoszą się do publicznej sfery działalności tego organu, wytworzone lub posiadane przez ten organ. Reszta podnoszonych kwestii dotyczy informacji ogólnych dotyczących ochrony zdrowia, w szczególności związanych z ogólną problematyką szczepień.
Sąd zauważa zatem, że w piśmie z [...] czerwca 2023 r. organ wyjaśnił skarżącym, iż część pytań zawartych we wniosku z [...] kwietnia 2023 r. nie stanowi informacji publicznej (tj. pytanie 12,13,15,16) albo organ informacjami takimi nie dysponuje (pytania 6, częściowo odnośnie pytania 18,) w odniesieniu zaś do pozostałej większej części pytań, udzielił szczegółowe odpowiedzi (pytania 1,2,3,4,5,7,8,9,10,1,14,17,19,20).
W odniesieniu do pierwszej kategorii, Sąd zauważa, że wymienione we wniosku o udzielenie informacji publicznej (pytania 12,13,15 i 16) dotyczyły w istocie wiedzy organu na różne tematy, wykraczające w większości poza zakres art. 6 u.d.i.p. Organ wskazał w tym zakresie, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Podkreślić przy tym raz jeszcze należy, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się ona odnieść do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 99/17).
Natomiast odnośnie pytania 6, organ w ustawowym terminie wskazał skarżącym, że nie posiada wnioskowanej informacji w zakresie skuteczności wysyłanych upomnień, gdyż nie prowadzi tego typu rejestrów. Jest to również zgodne z prawem, dopuszczalne zachowanie organu.
Co do pytania nr 18 - czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument, organ wskazał skarżącym, że nie dysponuje wnioskowaną informacją publiczną. Jednocześnie organ wyjaśnił procedurę szczepień w oparciu o przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Sąd nie ma podstaw by kwestionować udzieloną odpowiedź, gdyż w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się wyrażenia opinii na dany temat, przeprowadzania oceny lub dokonywania interpretacji lub udostępnienia przedmiotów (szczepionek).
W ocenie Sądu, organ udzielił zgodnie ze stanem posiadanej wiedzy odpowiedzi (informacji) na wszystkie pytania, które stanowiły informację publicznej i były w posiadaniu organu. Nie sposób także uznać, aby w przekazywanej na wniosek skarżących informacji publicznej, organ obowiązany był do przytaczania (powielania) obszernych wiadomości bądź streszczania publikacji naukowych odnoszących się tylko pośrednio do zadanych pytań. W szczególności nie można też uznać, aby takie wiadomości spełniały ustawową definicję informacji publicznej i miały bezpośredni związek z działalnością organu, wynikającą z przytoczonych przepisów.
Za niezasadny uznać zatem należy zarzut, że organ nie udostępnił wyczerpujących informacji. Podkreślić przy tym należy, że w skardze nie wykazano w jakim zakresie organ nie udzielił "wyczerpującej" informacji, nie wskazano więc jakiej wnioskowanej informacji "niezbędnej, aby Skarżący mogli świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka" nie zawarto w odpowiedzi organu. W orzecznictwie przyjmuje się, iż sam fakt niezadowolenia skarżącego ze sposobu załatwienia jego sprawy w żadnym wypadku nie uprawnia do formułowania zarzutów skargi o braku udzielenia informacji publicznej lub bezczynności organu.
Jednocześnie jak wynika z akt sprawy, organ poinformował skarżącego, iż w zakresie wniosku dotyczącego udostępnienia szczepionek pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych, oraz szczepionek etycznych (nie produkowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA) nie ma ona charakteru informacji publicznej albowiem informacja publiczna dotyczy sfery faktów, zaś w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się wyrażenia opinii na dany temat, przeprowadzania oceny lub dokonywania interpretacji lub udostępnienia przedmiotów (szczepionek).
Za bezzasadny uznać zatem należy zarzut naruszenia art.13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. albowiem organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na zadane pytania w przepisanym ustawą terminie oraz zgodnie ze stanem posiadanej wiedzy.
Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Procedura oparta na art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest ponadto warunek przedmiotowy - informacja ma charakter informacji publicznej i podmiotowy - podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji. Jeżeli natomiast wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia w formie zwykłego pisma, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu.
W niniejszej sprawie brak było przesłanek do wydania decyzji administracyjnej odmawiającej prawa do informacji publicznej.
Odnosząc się do powoływanego w skardze orzecznictwa stwierdzić należy, że poglądy wyrażone w tych wyrokach Sąd w pełni podzielił, jednak zauważyć należy, że poglądy te nie dotyczą bezpośrednio kwestii spornej w rozpoznawanej sprawie, nie mogą więc zmienić zajętego przez sąd stanowiska.
Odnośnie do zarzutu, że organ nie odniósł się do wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego lub zawieszenia a następnie umorzenia do czasu wejścia w życie wyroku TK dotyczącego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym, jest on bezzasadny, gdyż wykracza poza zakres niniejszej sprawy. Wniosek dotyczył otrzymanych przez skarżących upomnień nr [...] oraz nr [...] i odrębnego postępowania administracyjnego, nie zaś trybu z u.d.i.p.
Nie znajdując więc podstaw do stwierdzenia, że organ dopuścił się zarzucanej w skardze bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, Sąd uznał skargę za niezasadną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.