II SAB/Sz 1/24

II SAB/Sz 1/24 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 1911/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-25
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 2 pkt  1-7, art. 58 par. 1 pkt 1, par. 3,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 43, art. 18 ust. 2 pkt 9, lit. a, art. 46 ust. 1, art. 25  ust. 1, ust. 2, art. 23, art. 30  ust. 1, ust. 2 pkt 4, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 344
art. 24 ust. 1,  art. 25 ust. 1,
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1672
art. 4 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Dziwnowa w przedmiocie uregulowania stanu prawnego zajmowanego lokalu mieszkalnego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
B. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność i przewlekłość Burmistrzowi D w sprawie uregulowania stanu prawnego zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego. Zarzuciła organowi naruszenie art. 135 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, rażącą przewlekłość postępowania oraz przekroczenie uprawnień (art. 231 Kodeksu karnego) wobec obowiązującej uchwały Rady Miejskiej nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. (ze zmianami) w sprawie ustalenia zasad zbywania lokali mieszkalnych oraz zasad udzielania bonifikaty od ceny nieruchomości lokalowej.
Skarżąca wniosła do Sądu o rozstrzygnięcie wieloletniego konfliktu między nią
a Gminą D. poprzez:
- stwierdzenie, że Gmina D. w 1996 r. naruszyła zasady komunalizacji majątku Szkoły Podstawowej w D. poprzez brak ujawnienia w księdze wieczystej Szkoły Podstawowej istnienia dwóch lokali mieszkalnych w budynku przy ul A. nr [...] w D. ;
- stwierdzenie, że organ wykonawczy Gminy D. dopuścił się trwającej 27 lat rażącej bezczynności i przewlekłości w przedmiocie uregulowania stanu prawnego dwóch lokali mieszkalnych usytuowanych w budynku przy ul A. nr [...]
w D. ;
- nakazanie bezzwłocznego naprawienia przez Gminę błędu komunalizacji ze wskazaniem terminu uregulowania stanu prawnego zajmowanego przez nią samodzielnego lokalu mieszkalnego przy ul A. [...] i założenia dla niego księgi wieczystej;
- stwierdzenie, że umowa najmu nr [...] [...] z [...] lipca 1996 r. z mocy prawa jest nieważna, gdyż obchodzi prawo - ustawę Karta Nauczyciela z 26 stycznia 1982 r.
i pozbawiła skarżącą jej praw nabytych;
- wstrzymanie egzekwowania przez Gminę należności z, jej zdaniem, nieważnej umowy najmu nr [...] z [...] lipca 1996 r.;
stwierdzenie że Burmistrz w obecnej kadencji naruszył zasady współżycia społecznego i przekroczył swoje uprawnienia (art. 231 Kodeksu karnego) wobec obowiązującej uchwały Rady Miejskiej nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. - ze zm., w sprawie ustalenia zasad zbywania lokali mieszkalnych oraz zasad udzielania bonifikaty od nieruchomości lokalowych, zbywając dwa mieszkania wyłączone uchwałą ze sprzedaży.
Do skargi załączono szereg kopii dokumentów, które według skarżącej, uzasadniały jej żądanie, zaś w uzasadnieniu skargi, zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz D wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualne oddalenie skargi w całości, gdyż jego zdaniem, skarżąca nie ma żadnego interesu prawnego w domaganiu się ustaleń opisanych w skardze. Znaczna część jej żądań nie ma charakteru spraw administracyjnoprawnych
i nie mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych określonym art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto jej ewentualne żądania są spóźnione.
Według organu, do komunalizacji majątku Szkoły Podstawowej w D. doszło około 30 lat temu i skarżąca miała o tym wiedzę przez cały wspomniany okres,
a zatem jej aktualne działanie jest spóźnione. Wskazał, że komunalizacja nastąpiła
z mocy prawa i nie doszło w jej przypadku do żadnych naruszeń prawa. Nie doszło do przekroczenia uprawnień, gdyż Burmistrz D nie podejmował uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Nie doszło również do przekroczenia uprawnień przez jakiekolwiek organy Gminy D., które działając w granicach prawa podjęły uchwałę nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Uchwała została zbadana przez nadzór Wojewody, a następnie opublikowana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zapisy uchwały są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a ich treść jest częstokroć spotykana w innych uchwałach obowiązujących w innych gminach.
Organ podał, że nie doszło również do bezczynności organu, gdyż nie wniesiono żadnego uprawnionego wniosku do organu celem przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Nie było podstaw do wszczynania postępowań żądanych przez skarżącą, gdyż żądania te mają charakter cywilnoprawnych. Według organu, skoro nie toczy się postępowanie to nie można mówić o jego przewlekłości. Organ wskazał, że odpowiadał na wnioski i zapytania skarżącej. Organ wyjaśnił, że sądy powszechne potwierdziły ważność umowy najmu i roszczenia Gminy D. wobec skarżącej na podstawie tej umowy. Sąd Rejonowy w K. , I Wydział Cywilny (wyrok o sygn. [...] [...]) oraz Sąd Okręgowy w S., II Wydział Cywilny Odwoławczy (wyrok o sygn. [...] [...]) uznały, że nic nie stało na przeszkodzie zawarcia umowy najmu pomiędzy stronami. Skarżąca zawarła tę umowę z Gminą D. z zamiarem wykupu lokalu na preferencyjnych warunkach.
Organ wskazał, że żądania skarżącej nie mają charakteru administracyjnoprawnego i ich zamiarem jest "wymuszenie" na Gminie sprzedaży ww. lokalu skarżącej.
W piśmie z 18 lutego 2024 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i poinformowała, że złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego
w S. o sygn. akt [...] [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a., zakres przedmiotowy postępowania sądowego obejmuje:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (§ 2a),
a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Objęcie wykonywania administracji publicznej kontrolą sądu administracyjnego nie oznacza, że wszelka działalność administracji publicznej takiej kontroli podlega. Ograniczenie jej zakresu wynika z powołanego art. 3 p.p.s.a., w którym zostały enumeratywnie wyliczone formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne.
Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. Skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej.
Zasadnicze cechy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, pub. ONSAiWSA 2014/1/2, stwierdzając, że
w ramach art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. można zakwalifikować akty lub czynności, które:
a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.,
b) są podejmowane w sprawach indywidualnych,
c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych,
d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.
Przy tym wyjaśnić należy, że cechą działań władczych jest to, że organ administracyjny jednostronnie, mocą swoich kompetencji, rozstrzyga o pozycji prawnej drugiej strony stosunku prawnego, która to strona musi podporządkować się woli organu dysponującego środkami prawnymi pozwalającymi mu na wymuszenie podporządkowania się. Władztwo wiąże się w szczególności z możliwością stosowania przymusu państwowego celem zapewnienia zgodności stanu faktycznego ze stanem prawnym ustalonym przez administrację. Jako kryteria wyróżniania grupy działań władczych administracji publicznej w literaturze wskazuje się na trzy elementy: jednostronność działań administracji publicznej, domniemanie legalności podjętych działań oraz dopuszczalność zastosowania przymusu w celu wymuszenia respektowania nakazów (zakazów) – (zob. K.M. Ziemski, Indywidualny akt administracyjny jako forma prawna działania administracji, s. 118 i n.; K.M. Ziemski, Podstawowe kryteria podziału form prawnych działania administracji przyjmowane w polskiej nauce prawa administracyjnego. Próba usystematyzowania, s. 53 i n.). Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 4; dalej "u.s.g."), mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin. Gminie przysługują uprawnienia właściciela, co do majątku do niej należącego, do których należy m.in. dzierżawa czy najem nieruchomości, wchodzących w skład mienia komunalnego. Gmina jest wówczas podmiotem stosunku cywilnoprawnego, którego przedmiotem jest dzierżawa/najem nieruchomości. Do wyłącznej właściwości rady gminy należy m.in. podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; uchwała rady gminy jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy (art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.a u.s.g.).
Oświadczenie woli w imieniu gminy w zakresie zarządu mieniem składa jednoosobowo wójt/burmistrz albo działający na podstawie jego upoważnienia zastępca wójta/burmistrza samodzielnie albo wraz z inną upoważnioną przez wójta/burmistrza osobą (art. 46 ust. 1 u.s.g.). Dochody z zawartych umów dzierżawy/najmu są dochodami gminy (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – Dz. U. z 2022 r. poz. 2267). Gospodarka finansowa jest jawna i odpowiada za nią wójt/burmistrz (art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 u.s.g.). Wójt/burmistrz wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa (art. 30 ust. 1 u.s.g.). Na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 u.s.g., do zadań wójta/burmistrza należy gospodarowanie mieniem komunalnym. Zasady gospodarowania nieruchomościami należącymi do gminy określają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.z 2023 r. poz. 344; dalej "u.g.n."). Do gminnego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności gminy i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego gminy (art. 24 ust. 1 u.g.n.). Gminnym zasobem nieruchomości gospodaruje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 25 ust. 1 u.g.n.). Gospodarowanie zasobem polega m.in. na dzierżawie/ najmie nieruchomości gminnych (art. 25 ust. 2 w zw. z art. 23 u.s.g.). Gmina jako właściciel nieruchomości może kształtować stosunki umowne w sposób który jest dla niej korzystny w ramach swobody umów, zaś ewentualne ograniczenia tych stosunków muszą wynikać wprost z przepisów prawa. Spory wynikające z umowy dzierżawy/najmu nieruchomości komunalnych zawarte między gminą a innym podmiotem rozstrzyga sąd powszechny.
Jak wynikało z akt, lokal mieszkalny, który zajmuje skarżąca jest własnością Gminy D.. Lokal ten stanowi mienie komunalne, zatem w kwestii jego zbycia skarżącej uprawniona jest wyłącznie Rada Gminy D., która może wyrazić zgodę w drodze uchwały na sprzedaż nieruchomości gminnej.
Powyższy lokal, wbrew twierdzeniom skarżącej ma uregulowany stan prawny, tj. stanowi własność Gminy D., zaś skarżąca zawarła z Gminą umowę jego najmu. Badanie ważności ww. umowy nie leży w kompetencjach sądu administracyjnego. Jak wynikało z akt powyższą kwestią zajmowały się sądy cywilne.
Sąd administracyjny nie jest też uprawniony do badania czy w ramach swojej działalności Burmistrz D dopuścił się przestępstwa. W tym zakresie właściwe są organy ścigania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał skargę za niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.