II SAB/Rz 80/25

II SAB/Rz 80/25 - Postanowienie WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Paweł Zaborniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 §  1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie w przedmiocie wypłaty odszkodowania - postanawia - odrzucić skargę
Uzasadnienie
W dniu 26 maja 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Rzeszowie wpłynęła, przekazana przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie (dalej: "Organ"), skarga A.B. (dalej: "Skarżący") z dnia 17 kwietnia 2025 r. na bezczynność Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "PGW WP"), w której Skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy wypłaty odszkodowania za przejęcie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości N., gmina [...]. Wskazał, że przejęcie nastąpiło na podstawie decyzji z 30 sierpnia 2024 r wydanej przez Wody Polskie - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie.
Skarżący zażądał zobowiązania PGW WP do wydania decyzji administracyjnej w spawie przejęcia działki nr [...] w N., stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa oraz zasądzenia od Organu na jego rzecz kosztów postepowania sądowego
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że jest właścicielem wymienionej wyżej działki, zgodnie z aktualnym stanem ujawnionym w księgach wieczystych. Działka została przejęta w sposób faktyczny przez PGW WP, przy czym Skarżący do tej pory nie otrzymał decyzji potwierdzającej przejęcie działki. Dopiero podczas próby sprzedaży działki uzyskał informację o tej sytuacji. Mimo wielu pism kierowany do Organu w powyższej sprawie nie otrzymał informacji o podstawie prawnej przejęcia ani nie został poinformowany o odszkodowaniu.
W odpowiedzi na skargę – pismo z dnia 23 maja 2025 r. – Organ wyjaśnił, że aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm. – dalej: "P.w.") dotyczące roszczeń odszkodowawczych z tytułu trwałego naturalnego zajęcia przez śródlądowe wody płynące gruntu niestanowiącego własności właściciela wody - tj. art. 223 i art. 472 nie przewidują stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm.) w sprawach tego rodzaju i wydawania decyzji administracyjnych. W związku z powyższym bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej "P.p.s.a") nie miała miejsca. Organ wykonując uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód oraz gruntów nimi pokrytych nie działa jako organ administracji publicznej lecz jak podmiot prawa cywilnego. Roszczenia odszkodowawcze w tytułu trwałego zajęcia przez śródlądowe wody płynące gruntu niestanowiącego właściciela wody zgodnie z art. 472 ust. 2 P.w. mają charakter cywilnoprawny i nie mieszczą się w katalogu rozstrzygnięć podlegających kognicji sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu.
Wyjaśnić należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy art. 3-5 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.).
Z zacytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy, tj. w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie – ale mimo istnienia obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu. Aby zatem skutecznie wnieść skargę na bezczynność organu musi istnieć sprawa administracyjna zawisła przed tym organem, w której organ jest właściwy i zobowiązany do wydania jednego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił działanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Zlewni PGW WP w Rzeszowie w sprawie wypłaty odszkodowania za grunty zajęte przez śródlądowe wody płynące. Prawidłowo wskazał Organ w odpowiedzi na skargę, powołując się na art. 223 i art. 472 P.w., że ww. roszczenie ma charakter cywilnoprawny. Stosownie bowiem do treści art. 223 P.w. jeżeli śródlądowe wody płynące lub wody morza terytorialnego albo morskie wody wewnętrzne zajmą trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wód, grunt ten z chwilą zajęcia staje się z mocy prawa własnością właściciela wód (ust. 1). W ust. 2 tego przepisu wskazano natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, dotychczasowemu właścicielowi gruntu przysługuje odszkodowanie od właściciela wód na warunkach określonych w art. 472. Zgodnie zaś z art. 472 P.w. w sprawie naprawienia szkód będących skutkiem okoliczności określonych w art. 222 ust. 3 i art. 223 ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, z tym że odszkodowanie obejmuje także koszty sporządzenia projektu, o którym mowa w art. 220 ust. 6. Roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się z upływem 2 lat od dnia wystąpienia szkody.
Wypłata odszkodowania za trwałe zajęcie przez śródlądowe wody płynące
i wszelkie roszczenia z tym związane nie mogą być dochodzone w trybie administracyjnym, a właściwym dla rozstrzygania sporów wynikających z takiej umowy jest sąd powszechny. Zatem odpowiedzialność wynikająca z sytuacji opisanych w wyżej wskazanych przepisach ma charakter roszczenia cywilnoprawnego (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OW 202/21, Lex nr 3343780), a właściwym sądem do rozpatrywania sporów w tym zakresie jest sąd powszechny. Tak określony w skardze przedmiot zaskarżenia nie mieści się zatem w katalogu rozstrzygnięć podlegających kognicji sądów administracyjnych, wskazanym w wyżej powołanych art. 3 § 2, § 2a i § 3 P.p.s.a.
Skoro w sprawie, w której wniesiono skargę Organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do wydania decyzji ani żadnego innego aktu z zakresu administracji publicznej to tym samym skarga na bezczynność organu w tej sprawie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Na marginesie Sąd wyjaśnia, że z treści dołączonego do skargi pisma z 7 marca 2025 r. skierowanego do Skarżącego przez Organ wynika, że grunt pokryty śródlądowymi wdamy płynącymi wydzielone na podstawie decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 28 lutego 2019 r. nr DOK.DOK1.972.155.2018.KS z mocy samego prawa stały się własnością właściciela wody, tj. Skarbu Państwa. Stanowisko potwierdzające przeniesienie własności w wyniku zdarzenia w postaci trwałego zajęcia (zalania ) gruntu przez wodę wynika z m. in. z wyroku WSA w Krakowie z 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 794/08. Potwierdzeniem występowania śródlądowych wód płynących oraz ich zasięgu, jak również podstawą do regulacji stanu nieruchomości w postępowaniu wieczystoksięgowym stanowi decyzja o ustaleniu linii brzegowej z 28 lutego 201 r. nr DOK.DOK1.972.155.2018.KS wydana na wniosek Skarżącego.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.