II SAB/RZ 79/23

II SAB/Rz 79/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Maria Mikolik
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. z siedzibą w L. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego I. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w [...] na rzecz skarżącego Stowarzyszenia P. z siedzibą w L. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SAB/Rz 79/23
UZASADNIENIE
Stowarzyszenie P. z siedzibą w L. (dalej w skrócie: "Stowarzyszenie"; "strona skarżąca") złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w zakresie rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z dnia 17 kwietnia 2023 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A.K. z funkcji biegłego.
Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania: art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 36 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 § 2 k.p.a. - poprzez niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego bądź jego odmowie w przedmiocie rozpoznania wniosku organizacji społecznej o wszczęcie postępowania administracyjnego, ani też niepoinformowanie skarżącego o powodach zwłoki i niewyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. Wobec powyższego Stowarzyszenie wniosło o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
2) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku organizacji społecznej i wydanie aktu w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
3) zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że wnioskiem z 17 kwietnia 2023 r. Stowarzyszenie wystąpiło do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A.K. z funkcji biegłego. Organ do dnia sporządzenia ponaglenia nie załatwił sprawy merytorycznie poprzez wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego lub odmowie wszczęcia postępowania. Prezes Sądu co prawda pismem z 18 maja 2023 r. (znak pisma: A-0141-56/23) zawiadomił wnioskodawcę, że nie zainicjował dalszych czynności nadzorczych i jedynie upomniał biegłego.. Stosownie do art. 31 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Natomiast wysłane wnioskodawcy pismo, nie zawiera podstawowych elementów jakie powinno zawierać postanowienie (art. 144 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a.). Strona podkreśliła, że organ nie załatwił wniosku organizacji społecznej w terminach określonych w art. 35 k.p.a., ani nie zawiadomił wnioskodawcy o niezałatwieniu sprawy w terminie ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Pozostaje zatem w bezczynności w załatwieniu wniosku. Strona wyjaśniła także, że wyczerpała możliwe środki zaskarżenia, a mianowicie złożyła ponaglenie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego o zwolnienie A.K. z funkcji biegłego przy Sądzie Okręgowym w [...] strona skarżąca uzasadniła utratą rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego w rozumieniu § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 15 poz. 133). W dniu 25.04.2023 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] pismem znak: A-0141-56/23 zwrócił się do biegłego A.K. o ustosunkowanie się, w terminie 7 dni, do zarzutów objętych przedmiotowym wnioskiem.
Po otrzymaniu wyjaśnień od biegłego Prezes SO w [...] pismem z dnia 18 maja 2023 r. (doręczonym 31.05.2023 r.) poinformował skarżącego, że upomniał pisemnie biegłego oraz że nie widzi podstaw do dokonywania dalszych czynności, zmierzających do jego wykreślenia z listy biegłych. W dniu 2 lipca 2023 r. skarżący wniósł ponaglenie na bezczynność, które zostało przekazane Ministrowi Sprawiedliwości jako organowi wyższego stopnia, a w dniu 12 lipca 2023 r. wpłynęła do organu skarga na bezczynność.
W ocenie Prezesa złożona skarga jest bezzasadna, a w sprawie nie wystąpiła bezczynność organu. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] jego pismo z 18 maja 2023 r. informujące wnioskodawcę, że nie widzi przesłanek do wszczęcia postępowania zmierzającego do wykreślenia biegłego z listy biegłych, stanowiło de facto "ułomne" postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdyż zawierało minimum elementów, by uznać je za władcze rozstrzygniecie sprawy, mimo nie zachowania w pełni formy wynikającej z przepisów prawa. Pismo to bowiem zawiera oznaczenie organu, adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy i podpis osoby reprezentującej organ administracji. Te elementy należy uznać za wystarczające do uznania aktu prawnego za skuteczny. Nie ma zatem wątpliwości, że sprawa wniosku skarżącego została w sposób imperatywny rozstrzygnięta poprzez odmowę wszczęcia postępowania, a zatem nie może być mowy o bezczynności. W sprawie o bezczynność sąd administracyjny nie bada zasadności merytorycznego stanowiska organu, gdyż taka ocena może być przeprowadzona dopiero w wyniku złożenia skargi po wyczerpaniu przez stronę toku instancji i skierowaniu takiej skargi do właściwego sądu administracyjnego. Skarżący nie złożył zażalenia na przedmiotowe postanowienie, wobec czego stało się ono ostateczne.
Na wezwanie tut. Sądu organ nadesłał:
1) kserokopię postanowienia Ministra Sprawiedliwości z 21 lipca 2023 r. nr DZP-VI.733.23.2023 stwierdzającego, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] dopuścił się bezczynności, ustalając, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązującego go do załatwienia sprawy w terminie do dnia 11 sierpnia 2023 r. poprzez wydanie – w oparciu o art. 31 § 2 k.p.a. – postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A.K. z funkcji biegłego sądowego albo o odmowie wszczęcia tego postępowania,
2) kserokopię postanowienia Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr A-0141-56/23 o odmowie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego A.K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: "P.p.s.a.", obejmuje również bezczynność organów. Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.
Rozpoznanie skargi na bezczynność może nastąpić w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., który to tryb Sąd zastosował w niniejszej sprawie.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest zbadać dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu, a jej rozpoznanie skutkowałoby nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie zarzuca Prezesowi Sądu Okręgowego bezczynność w zakresie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia A.K. z funkcji biegłego ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w [...], względnie wydania postanowienia o odmowie wszczęcia takiego postepowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Na wstępie należy wskazać, że kwestia ta była już przedmiotem orzeczeń sądowoadministracyjnych, w których przyjęto, że bezczynność prezesa sądu okręgowego polegająca na niezałatwieniu wniosku o zwolnienie danej osoby z funkcji biegłego tego sądu, podlega kognicji sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Lublinie z 27.09.2022 r. III SAB/Lu 29/22, postanowienie WSA w Rzeszowie z 6.06.2023 r., II SAB/Rz 20/23 ). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje ten pogląd.
Kolejnym warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest ustalenie, że w dniu jej wniesienia zaskarżony organ pozostaje w bezczynności. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 czerwca 2020 r. II OSP 5/19, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Stwierdzenie bowiem, na tej podstawie, że organ dopuścił się bezczynności następuje w wyniku uwzględnienia skargi na bezczynność, której przedmiot określony jest zdefiniowanym w art. 37 § 1 pkt 1) k.p.a. stanem bezczynności, istniejącym w dacie wniesienia skargi i zakwestionowanym ponagleniem. Z tego powodu należy przyjąć, że ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi.
Biorąc powyższe pod uwagę i mając na względzie argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę, Sąd w pierwszej kolejności dokonał analizy pisma Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia 181 maja 2023 r.
Rację należy przyznać organowi, że co do zasady pismo tego rodzaju może zostać uznane za akt administracyjny, taki jak np. postanowienie, pod pewnymi warunkami. Musi mianowicie zawierać minimum elementów określonych art. 124 § 1 i 2 k.p.a., tj.: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania (§ 1) oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2).
Pismo Prezesa Sądu z 18 maja 2023 r. zawiera oznaczenie wydającego je organu, datę wydania, oznaczenie strony oraz rozstrzygnięcie. W piśmie wskazano, że Prezes "nie zainicjował dalszych czynności nadzorczych" w stosunku do biegłego wobec dotychczasowego braku zastrzeżeń i skarg co do jego pracy, a jedynie pisemnie upomniał go.
Należy jednak zauważyć, że pismo to nie powołuje się na żadne przepisy prawa, nie zawiera pouczenia o przysługującym prawie jego zaskarżenia, jak również wskazania podstawy prawnej samej odmowy wszczęcia postępowania, tj. art. 61a § 1 k.p.a. Na ewentualną kwalifikację ww. pisma jako postanowienia o odmowie wszczęcia postepowania nie pozwalają też istotne okoliczności. Otóż po skierowaniu ponaglenia strony skarżącej, wydane zostało w dniu 21 lipca 2023 r. postanowienie Ministra Sprawiedliwości nr DZP-VI.733.23.2023:
1) stwierdzające, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] dopuścił się bezczynności, ustalając, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
2) zobowiązujące do załatwienia sprawy w terminie do dnia 11 sierpnia 2023 r. poprzez wydanie – w oparciu o art. 31 § 2 k.p.a. – postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A.K. z funkcji biegłego sądowego albo o odmowie wszczęcia tego postępowania,
3) zarządzające wyjaśnienie przyczyn i osób winnych bezczynności.
Skutkiem tego Prezes Sądu Okręgowego w [...], postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr A-0141-56/23, odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego A.K.
Niezależnie od wymienionych wcześniej uchybień uniemożliwiających uznanie pisma Prezesa Sądu z 18 maja 2023 r. za postanowienie, wydanie przez ten organ postanowienia z dnia 11 sierpnia 2023 r. przesądza o tym, iż pismo z 18 maja 2023 r. takim postanowieniem nie było, a zatem organ pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi.
Stan ten ustał jednak z dniem 11 sierpnia 2023 r., stąd też Sąd w pkt I wyroku ograniczył się do stwierdzenia, e organ dopuścił się bezczynności – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę stosunkowo niedługi czas od złożenia wniosku do wniesienia skargi, terminowe wykonanie postanowienia Ministra Sprawiedliwości oraz fakt, że treść wniosku wymagała przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), uwzględniając w tym zakresie wniosek strony skarżącej. Na zasądzoną kwotę złożył się wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie fachowego pełnomocnika (480 zł) wraz z opłatą od pełnomocnictwa.