II SAB/RZ 77/24

II SAB/Rz 77/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Jolanta Kłoda-Szeliga
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2019 poz 52
art. 21 § 1 pkt 1
Ustawa  z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – skargę oddala –
Uzasadnienie
II SAB/Rz 77/24
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 16 maja 2024 r., przesłanym drogą elektroniczną e-mail, W.M. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o udzielenie informacji: "czy w Sądzie Rejonowym w [...] Wydział Karny toczyło się postępowanie karne z udziałem osoby o nazwisku G.D. Jeżeli tak to o podanie czego ww. sprawa dotyczyła oraz czy zapadł wyrok i czy jest on prawomocny". Dodatkowo zwrócił się o udostępnienie odpisu tego orzeczenia w zanonimizowanej wersji i przesłanie wnioskowanych informacji na wskazany adres e-mail.
Pismem z dnia 24 maja 2024 r. (A.0123.6.2024) Prezes Sądu Rejonowego (dalej: "Prezes SR") zwrócił się do wnioskodawcy o wskazanie bliższych danych osoby "G.D." z uwagi na powtarzalność nazwisk oraz wskazanie czy jest on osobą publiczną. Poinformowano, że w sytuacji gdy osoba wnioskowana nie jest osobą publiczną to żądane przez skarżącego informacje nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm. - dalej: "u.d.i.p.").
W piśmie z 27 maja 2024 r. skarżący poinformował, że według jego wiedzy G.D. zamieszkuje we wsi J., gmina [....] i był Burmistrzem tej gminy w kadencji, która zakończyła się w tym roku. Ponadto wymieniony ogłaszał swój start w ostatnich wyborach samorządowych (plakaty wyborcze), tj. do sejmiku województwa [....]. Z powyższego wynika, że jest osobą publiczną.
W odpowiedzi z 27 maja 2024 r. (A.0123.6.2024) Prezes SR poinformował, że wskazana przez skarżącego osoba na dzień dzisiejszy nie pełni żadnej funkcji publicznej a zatem informacje o dotyczących tej osoby postępowaniach nie stanowią informacji publicznej. W związku z powyższym organ uznał, że wnioskowane informacje dotyczą wyłącznie sfery prywatnej wskazanej osoby i udzielenie informacji publicznej we wnioskowanym zakresie nie jest możliwe.
W.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucił naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji na wniosek w sytuacji gdy materii przedmiotowego wniosku nie dotyczą ograniczenia z ww. ustawy a ponadto organ nie udostępnił wnioskowanej informacji pomimo upływu przepisanego terminu.
Wobec powyższych zarzutów wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu zawartym w przesłanych mu pismach. W jego ocenie dane w zakresie tego czy wobec ww. osoby w ww. sądzie toczyło się postępowanie karne nie dotyczą sfery prywatnej tej osoby, w rozumieniu art. 5 u.d.i.p. jako wadliwe ocenił stwierdzenia organu, gdyż zgodnie z powołaną ustawą nie przestaje się być osobą publiczną poprzez zaprzestanie sprawowania funkcji publicznej. Istotne jest także i to, że Prezes SR w piśmie z 27 maja 2024 r. pominął to, że G.D. był kandydatem do sejmiku w ostatnich wyborach samorządowych a więc niezależnie od pełnionej funkcji burmistrza.
Skarżący wskazał także, że nawet jeśli uznać, że stanowisko organu jest prawidłowe (a w szczególności nie narusza przepisów ww. ustawy), to powinien nie tylko zawrzeć w nim uzasadnienie prawne, ale też wydać decyzję odmowną. Powyższe nie miało miejsca, to zaś czyni skargę zasadną i konieczną.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w [...] wyjaśnił, że wnioskowane przez skarżącego informacje nie nosiły znamion informacji publicznej, jak też nie odpowiadały przesłankom udzielenia takiej informacji o jakich mowa w konkretnych przepisach regulujących tę kwestię – art. 1 u.d.i.p. Dane dotyczyły osoby niepełniącej funkcji publicznej, co w ocenie organu wykluczało dywagacje zainteresowanego odnośnie zapadłego w tut. Sądzie orzeczenia. G.D. nie pełni aktualnie żadnej funkcji publicznej i posiada bierne prawo wyborcze.
Organ wyjaśnił, że mając na uwadze regulacje art. 47 Konstytucji RP, art. 156 k.p.k., art. 19 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 276), udzielono zainteresowanemu informacji pisemnej uznając, zwłaszcza mając na uwadze profesję skarżącego, że nie jest zasadnym udostępnianie informacji we wskazanym we wniosku zakresie. Organ wskazał także, że z uwagi na powyższe okoliczności i uwzględniając uwarunkowania formalno-prawne, nie wydawał odrębnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej P.p.s.a.
Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje również bezczynność czyli stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Skarżący zarzuca Prezesowi Sądu bezczynność powstałą na tle stosowania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej – dalej: "u.d.i.p."
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie może budzić wątpliwości, że prezes sądu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Twierdzenie to znajduje pełne oparcie w przepisach określających status prawny prezesa sądu jako organu sądu (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 52 – dalej "u.s.p.") oraz w regulacjach sytuujących sądy powszechne w systemie organów władzy sądowniczej (art. 175 ust. 1 Konstytucji oraz art. 10 ust. 2 Konstytucji).
Kluczowe znaczenie ma natomiast rozstrzygnięcie czy żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną i czy podlega ona udostępnieniu. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a także, że żądana przezeń informacja miała charakter informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p., jak również, że nie zachodzą jednocześnie szczególne okoliczności niepozwalające na skorzystanie w trybu przewidzianego w u.d.i.p. – umożliwiają Sądowi dokonanie pełnej oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia on, w określonych prawem formie i czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p.
A zatem zarówno działalność podmiotów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji, jak i sprawa, o jakiej mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wtedy mogą być kwalifikowane jako informacja publiczna, gdy spełniają kryterium "publiczności".
Ustawodawca nie definiuje pojęcia "sprawy publicznej" niewątpliwie jednak są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., I OSK 2093/14, wyrok NSA z dnia 11.06.2024 r., III OSK 3251/23).
Bezspornie sprawą publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jest działalność podmiotów publicznych, ponieważ nakierowana jest ona na wykonywanie zadań i funkcji publicznych, a więc spraw dotyczących wspólnoty publicznoprawnej. Ocena innych zagadnień w jakimś stopniu odnoszących się do podmiotów, o których mowa w art. 4 u.d.i.p., będzie wymagała rozważenia, czy rzeczywiście dotyczą one "sprawy publicznej" oraz czy wyraźny przepis ustawy przyporządkowuje określone sprawy prywatne pojęciu informacji publicznej. Generalnie sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną - określane czasami jako sprawy "sfery prywatnej", takie jak np. dane osobowe, informacje dotyczące życia osobistego, rodzinnego, związane z dobrami osobistymi, nie są sprawami publicznymi.
Istnieją również kategorie spraw, w których przepisy szczególne, określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. Do takich należą np. informacje znajdujące się w aktach sprawy karnej, gdzie dostęp do nich uregulowany jest w przepisach Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.). Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k., stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Ponadto z art. 156 § 5 k.p.k. wynika, że w toku postępowania przygotowawczego akta sprawy mogą być w wyjątkowych wypadkach za zgodą prokuratora udostępnione innym osobom. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 29 maja 2024 r., III OSK 1170/22 (podobnie w wyroku z dnia 23 października 2024 r., III OSK 1342/24), przepisy art. 156 § 1 i 5 k.p.k. adresowane są do każdego oraz zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego i wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił o podanie informacji dotyczącej postępowania karnego oraz ewentualnie zapadłego wyroku względem G.D., który jak wynika z akt sprawy, nie pełni obecnie żadnej funkcji publicznej, a w przeszłości był Burmistrzem Gminy [...]. Kwestie rodzaju informacji, jakich zażądał skarżący mają jednak drugorzędne znaczenie, a najistotniejsze są kwestie podmiotowe.
Prezes Sądu zważył te okoliczności i uznał, że G.D. nie jest osobą publiczną (funkcjonariuszem publicznym), a w związku z tym żądane przez skarżącego informacje dotyczące tej osoby nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p.
W ocenie Sądu stanowisko to jest prawidłowe, a oceny tej nie zmienia fakt, że ww. w przeszłości był osobą publiczną, jak również, że kandydował w wyborach samorządowych. Trafnie argumentuje Prezes Sądu w odpowiedzi na skargę, że przysługujące tej osobie bierne prawo wyborcze nie czyni z niej osoby publicznej.
Sąd nie podziela również zawartego w skardze stwierdzenia, że "nie przestaje się być osobą publiczną poprzez zaprzestanie sprawowania funkcji publicznej".
Pojęcie "funkcjonariusza publicznego" jest ściśle związane z pełnioną funkcją publiczną i odnosi się do konkretnej osoby tak długo, jak długo ona tę funkcję pełni. Nie jest ono "dożywotnio" związane z konkretną osobą, jak wskazuje skarżący.
W tej sytuacji Prezes Sądu Rejonowego w [...] trafnie uznał, że wnioskowana informacja nie dotyczy osoby publicznej, a zatem nie mogła zostać udostępniona w trybie określonym u.d.i.p
Prawidłowa jest też forma, w jakiej wypowiedział się organ, kierując do skarżącego pismo z dnia 27 maja 2024 r. (wniosek wpłynął 16.05.2024). Zgodnie z doktryną i orzecznictwem, w sytuacji stwierdzenia, że żądana informacja nie jest informacją publiczną formą załatwienia wniosku jest pismo, w którym podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w u.d.i.p. i uzasadnia swoje stanowisko w sprawie (por. m.in. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, Przegląd Prawa Publicznego 2007/3, s. 12, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim, II SAB/Go 85/24 z dnia 21.11.2024 r.).
Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] nie pozostawał w bezczynności polegającej na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.