II SAB/Rz 75/25

II SAB/Rz 75/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Karina Gniewek-Berezowska /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 323
art.  16, art. 32 ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 572
art.  64
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego – skargę oddala –
Uzasadnienie
R. S. (dalej: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia skargi wnioskiem z 2 października 2024 r. (data wpływu do organu) skarżący zwrócił się do Prezydenta o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku nie zostały dołączone żadne dokumenty wobec czego pismem z 22 października 2024 r. wnioskodawca został wezwany o jego uzupełnienie poprzez przedłożenie wskazanych dokumentów w wyznaczonym terminie. W piśmie poinformowano również, że nieusunięcie wskazanych braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Powyższe wezwanie było awizowane 24 października 2024 r. a następnie powtórnie awizowane 4 listopada 2024 r.
W związku z nieusunięciem braków w wyznaczonym terminie pismem z 25 listopada 2024 r. wnioskodawca został poinformowany o pozostawieniu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego bez rozpatrzenia. Skarżący powyższe pismo odebrał 11 grudnia 2024 r.
Pismem z 7 kwietnia 2025 r. skarżący złożył ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium") w związku ze złożonym w 2024 r. wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.
Postanowieniem z 15 kwietnia 2025 r. nr SKO.409.RÓ.544.27.2024 SKO w Tarnobrzegu odmówiło uwzględnienia ponaglenia. Kolegium wyjaśniło, że skarżący 2 października 2024 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Został wezwany do uzupełnienia ww. wniosku, z uwagi na brak dołączenia wymaganych dokumentów. Wezwanie to zostało dwukrotnie awizowane i nie zostało przez stronę odebrane. Kolegium podało także, że z akt sprawy wynika, że organ prowadził postępowanie wyjaśniające i z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego pismem z 31 października 2024 r. zawiadomił skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Pismo to strona odebrała 19 listopada 2024 r. W dalszej kolejności Prezydent wobec braku uzupełnienia wniosku zawiadomił skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, co znajduje uzasadnienie w treści art. 24a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 232 ze zm.). W tym stanie faktycznym i prawnym Kolegium uznało złożone ponaglenie za nieuzasadnione.
R. S. złożył do WSA w Rzeszowie skargę na bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania w sprawie wniosku dotyczącego zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazał, że wniosek ten złożył w 2024 r. i został on pozostawiony bez rozpoznania. Do dnia złożenia skargi organ nie rozpoznał tego wniosku wyjaśniając, że 7 kwietnia 2025 r. wpłynął kolejny jego wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z czym postępowanie w sprawie pierwszego wniosku z 2024 r. nie będzie prowadzone.
Skarżący podał, że do 27 marca 2025 r. toczyło się postępowanie w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z 6 marca 2024 r. o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Organ dysponował tą informacją, jednak w dalszym ciągu nie prowadził postępowania dotyczącego jego wniosku z 2024 r. Zarzucił, że organ dysponował informacją o stanie sprawy dotyczącej ustalenia stopnia niepełnosprawności a mimo to nie rozpoznał w żaden sposób wniosku złożonego w 2024 r. Niezwłocznie po otrzymaniu orzeczenia przesłał je organowi 8 kwietnia 2025 r. Mimo to organ nadal pozostaje w bezczynności. Skarżący zwrócił się o nałożenie na organ grzywny i kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Prezydent przedstawił dotychczasowy tok postępowania i wyjaśnił, że postępowanie z wniosku złożonego 2 października 2024 r. zostało zakończone. Jednocześnie poinformował, że 7 kwietnia 2025 r. do organu wpłynął złożony drogą elektroniczną wniosek R. S. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, do którego został dołączony skan pierwszej strony odpisu orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2025 r. nr [...]. Jak ustalono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony 6 marca 2024 r. a orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest ważne do [...] marca 2029 r. Po uzupełnieniu i ustaleniu, że dostarczone przez skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stało się ostateczne, Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] maja 2025 nr [...] przyznał R. S. zasiłek pielęgnacyjny na okres od października 2024 r. do marca 2029 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. Nr 153, poz. 1267 ze zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.").
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, skarżący wyczerpał środki zaskarżenia, co jest formalnym warunkiem wniesienia skargi wskazanym w art. 52 p.p.s.a. Złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu odwołanie, które postanowieniem z 5 kwietnia 2025 r., Nr SKO.409.RÓ.544.27.2024 odmówiło uwzględnienia.
Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy, w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1– 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas gdy organ, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym.
Oprócz bezczynności w postępowaniu administracyjnym może mieć również miejsce przewlekłe jego prowadzenie. W doktrynie wskazuje się, że pod tym pojęciem należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.
Wskazać przy tym należy, że przewlekłość i bezczynność nie wykluczają się wzajemnie. Jeżeli bezczynność traktować jako niezałatwienie sprawy w terminie, to może ona mieć rożne przyczyny, a w tym i przewlekłość, która jednak nie musi być przyczyną wyłączną. Zatem obie instytucje mogą współistnieć, a ma to miejsce wówczas, gdy podejmowane działania są pozorne i sprawa nie jest załatwiona.
W ocenie Sądu postępowanie przed organem nie było przewlekłe i nie można również organowi postawić zarzutu bezczynności, ponieważ działał, a podjęte działania znajdywały oparcie w przepisach prawa.
Sprawa dotyczy wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z wniosku złożonego w dniu 2 października 2024 r.
Zgodnie z art. 16 u.ś.r.:
1. Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
2. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
1) niepełnosprawnemu dziecku;
2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) osobie, która ukończyła 75 lat.
3. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.
Nie ulega wątpliwości, że wymogiem formalnym wniosku jest dołączenie do niego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Takiego orzeczenia skarżący nie przedłożył, stąd kierowane do niego wezwanie, które pomimo dwukrotnej awizacji nie zostało wykonane.
Zgodnie z kolei art. 64 k.p.a. znajdującego zastosowanie w sprawie na podstawie odesłania z art. 32 ust. 2 u.ś.r.:
§ 1. Jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania.
§ 2. Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
O powyższym skutku Organ poinformował skarżącego w kierowanym wezwaniu z 22 października 2024 r.
Zaznaczyć przy tym należy, że pozostawienie bez rozpoznania na podstawie art. 64 k.p.a. nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, stąd nie można postawić organowi zarzutu dokonania czynności pozostawienia bez rozpoznania w niewłaściwej formie, poprzez skierowanie do skarżącego informacji o tym w formie pisma z 25 listopada 2024 r.
Porównanie dat: złożenia wniosku – 2 października 2024r., skierowania wniosku o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych - 8 października 2024r., udzielenia odpowiedzi na to wezwanie – 16 października 2024 r., wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku - 22 października 2024 r., doręczenia wezwania – 7 listopada 2024 r., upływ wyznaczonego 14 dniowego terminu na uzupełnienie wskazanych braków – 21 listopada 2024 r., skierowanie do skarżącego w dniu 31 października 2024 r. pisma z informacją o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie a także wyznaczenia daty zakończenia postępowania na 30 listopada 2024 r., wskazuje na to, że organ kierując do Skarżącego pismo 25 listopada 2024 r. o pozostawaniu podania bez rozpoznania nie pozostawał w zwłoce ani nie był bezczynny.
Wszystkie podjęte czynności mieściły się w terminach ustawowych i nie były pozorne, a w konsekwencji, choć nie po myśli skarżącego, doszło również do zakończenia postępowania.
Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących posiadanej przez organ wiedzy co do toczącego się postępowania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, stwierdzić należy, że pozostają one bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie.
Z informacji uzyskanych częściowo z akt administracyjnych, częściowo z urzędu, Sąd ustalił, że Skarżący 6 marca 2024 r. wystąpił do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie stosownego orzeczenia. Jak wynika z treści pisma Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 16 października 2024 r., wniosek został pozostawiony bez rozpoznania. W wyniku skargi na bezczynność, WSA w Kielcach wyrokiem z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Ke 75/24 zobowiązał Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] do rozpoznania wniosku R. S. z dnia 6 marca 2024 r. o ustalenie stopnia niepełnosprawności – w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku, stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałym zakresie skargę oddalił. W aktach administracyjnych znajduje się ksero orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2025 r. stwierdzające u skarżącego umiarkowany stopień niepełnosprawności, istniejący od 13 roku życia.
Z powyższego wynika, że w dacie pozostawienia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego tj. w dniu 25 listopada 2024 r. w obrocie prawnym nie było orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, dlatego też skarżący nie przedłożył tego dokumentu na wezwanie organu, a organ rozpoznając wniosek z 2 października 2024 r. miał prawo pozostawić wniosek bez rozpoznania.
Przepisy nie przewidują możliwości przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku braku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Natomiast istnieje możliwość przyznania takiego świadczenia z mocą wsteczną, np. w sytuacji: jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności. W takiej sytuacji prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności ( art 24 ust. 2a u.ś.r.).
Nie znajdując podstaw do stwierdzenia zarzucanej organowi bezczynności i przewlekłości postępowania Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.