II SAB/RZ 53/23

II SAB/Rz 53/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2701/23 - Wyrok NSA z 2024-03-07
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 2 pkt 8 , art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36 § 1, § 2, art. 61 § 1, art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1967
art. 24 ust. 4, ust. 5, ust. 5a, ust. 5b
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie dodatku dla gospodarstwa domowego I. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności przy rozpoznaniu wniosku skarżącego J. P. z dnia 10 listopada 2022 r, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do załatwienia ww wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; III. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego J. P. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.P. (dalej: "skarżący") jest bezczynność Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ") w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 10 listopada 2022 r. o wypłatę dodatku dla gospodarstwa domowego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;
W dniu 10 listopada 2022 r. skarżący wystąpił do Wójta z wnioskiem o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła.
Pismem z dnia 7 grudnia 2022 r. nr [...], organ powołując się na art. 34 ust. 5 i art. 27 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967 z późn. zm.; dalej zwana: "ustawą") w zw. z art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000; dalej: "k.p.a.") wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, w celu złożenia wyjaśnień na okoliczność prowadzonego postępowania o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła na podstawie wniosku z dnia 10 listopada 2022 r., tj. wykazania jakie kroki formalne zostały poczynione w celu wydzielenia odrębnego adresu. Organ pouczył, że niezastosowanie się do wezwania będzie skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy. Przedmiotowe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 8 grudnia 2022 r.
W dniu 13 grudnia 2022 r. skarżący złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej oświadczenie, że pod adresem [...] zamieszkują dwa osobne gospodarstwa domowe w odrębnych lokalach, które mają osobne: wejścia, liczniki prądu, gazu i wody, łazienki, kuchnie oraz składane deklaracje śmieciowe. Zaznaczył również, że przepisy nie wymagają aby konieczne było wszczęcie procedury o odrębności lokalu, zatem brak takiego dokumentu nie jest kwestią warunkującą prawo do dodatku węglowego. Ponadto w dniu 21 grudnia 2022 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy ze skarżącym, z którego sporządzona została notatka służbowa.
Następnie w dniu 30 grudnia 2022 r., pismem nr [...], organ poinformował o pozostawieniu wniosku skarżącego o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła bez rozpoznania, na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
Uzasadniając powyższe organ wskazał, że skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień na okoliczność podjętych kroków formalnych poczynionych w celu wydzielenia odrębnego adresu na podstawie art. 24 ust. 5a ustawy, w związku z faktem, że dla tego samego adresu został już uprzednio przyznany dodatek dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Organ podał, że skarżący nie złożył dokumentów ani wyjaśnień, o jakie był wzywany, jak również nie wykazał, że dokonał jakichkolwiek czynności mających na celu wyodrębnienie lokalu w przyszłości, a także nadanie odrębnego adresu zamieszkania dla lokalu, "dla którego świadczenia dochodzi". Z kolei w wywiadzie środowiskowym ustalono, że pod zawnioskowanym adresem istnieje co prawda więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jednak brak jest możliwości uznania, że zamieszkują one odrębne lokale na podstawie przedstawionych w sprawie dokumentów. Informację o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania doręczono skarżącemu w dniu 9 stycznia 2023 r.
Traktując ww. informację o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania jako decyzję administracyjną, skarżący pismem z dnia 12 stycznia 2023 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] (dalej również: "SKO" lub "Kolegium") z "odwołaniem", kwestionując stanowisko Wójta.
Za pismem z dnia 19 stycznia 2023 r. Wójt przekazał pismo skarżącego z dnia 12 stycznia 2023 r. wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wyjaśniając jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie nie było dopuszczalne wniesienie odwołania, jak również w ocenie organu nie zaszły podstawy do zmiany sposobu załatwienia sprawy. Akta wpłynęły do Kolegium w dniu 20 stycznia 2023 r.
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2023 r. nr [...], Kolegium stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania wyjaśniając, że zostało wniesione od pisma, które nie stanowi decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie, a jedynie czynność materialno-techniczną.
W dniu 23 lutego 2023 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [....] wpłynęło ponaglenie wniesione przez skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w którym zawnioskował o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości oraz ponaglenie Wójta do niezwłocznego załatwienia sprawy administracyjnej dotyczącej wniosku o dodatek węglowy złożonego na podstawie art. 2 ust. 3c i 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm.) poprzez rozpatrzenie jego wniosku i wydanie stosownej decyzji.
Za pismem z dnia 1 marca 2023 r. nr [...], Wójt przekazał ponaglenie skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], gdzie wpłynęło w dniu 2 marca 2023 r.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2023 r. nr [...], Kolegium odmówiło uwzględnienia ponaglenia.
Pismem z dnia 21 marca 2023 r. skarżący złożył kolejne ponaglenie, tym razem zaznaczając, że chodzi o wniosek o dodatek dla gospodarstw domowych złożony na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw i wnosząc o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości oraz ponaglenie Wójta do niezwłocznego załatwienia sprawy.
Za pismem z dnia 22 marca 2023 r. Wójt przekazał ponaglenie skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, gdzie wpłynęło w dniu 23 marca 2023 r.
Postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r. nr [...], Kolegium odmówiło uwzględnienia ponaglenia.
W związku z powyższym pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą na bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie postępowania z wniosku o dodatek dla gospodarstw domowych złożonego w dniu 10 listopada 2023 r., wnosząc o stwierdzenie bezczynności organu oraz zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w dniu 10 listopada 2022 r. złożył wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, w związku z którym zostało przeprowadzone postępowanie, zgromadzono materiał dowodowy, m.in. z wywiadu środowiskowego, który odbył się dnia 21 grudnia 2022 r. Pomimo przeprowadzenia postępowania do chwili obecnej nie zakończyło się ono wydaniem decyzji - wystosowana została natomiast informacja o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Skarżący zaznaczył, że złożone następnie ponaglenia nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Organ nie wydał rozstrzygnięcia, a postanowienie organu odwoławczego stanowi jedynie powielenie stanowiska organu I instancji, tj. uznanie dopuszczalności pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia pomimo przeprowadzenia postępowania, z czym skarżący stanowczo się nie zgadza.
Jak zwrócił uwagę skarżący, w przesłanej informacji organ podaje, że nie znalazł podstaw do zastosowania art. 24 ust. 5b ustawy, jednakże nie zauważa, że stwierdzenie powyższego było skutkiem przeprowadzonego w tym zakresie postępowania, zaś zgodnie z kodeksem postępowanie administracyjnego każde postępowanie winno być zakończone decyzją. Skarżący podniósł, że pomimo podniesionego w ponagleniu zarzutu pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku, wobec którego zostało wszczęte postępowanie, organ odwoławczy w żadnym miejscu nie wskazał ani nie wyjaśnił prawnej możliwości zastosowania takiej procedury, przytaczając jedynie możliwość pozostawienia wniosku bez rozpoznania w przypadku drugiego wniosku na ten sam adres, jednakże pomijając fakt, że wprowadzony nowelizacją art. 24 ust. 5b ustawy wymusza na organie wszczęcie i przeprowadzenie postępowania, co też zostało uczynione. W ocenie skarżącego ustalenie, czy w jego przypadku miał miejsce brak możliwości wyodrębnienia adresu jest już rozstrzygnięciem merytorycznym i winno być wskazane w decyzji dającej mu możliwość dwuinstancyjnego postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o stwierdzenie, że nie dopuścił się bezczynności rozpatrując przedmiotową sprawę.
Organ opisał przebieg procedury, a następnie wskazał, że sprawa została załatwiona w terminie. W ocenie Wójta przedmiotową sprawę należało uznać za szczególnie skomplikowaną, wymagającą podjęcia szeregu działań, celem jej prawidłowego załatwienia. Organ podniósł, że zachował ustawowe terminy i dokonując subsumcji stanu faktycznego i stanu prawnego, pozostawił wniosek bez rozpoznania - tj. dokonał stosownej czynności zgodnie z normą art. 24 ust. 5 ustawy. Jak zaznaczył, w przepisie tym ustawodawca przewidział instytucję pozostawienia wniosku bez rozpoznania, która stanowi analogię do instytucji z art. 64 § 2 k.p.a. Pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o której podjęciu należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie, co zostało również prawidłowo wykonane w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego Wójt wyjaśnił, że nie działał na podstawie art. 64 k.p.a., lecz na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy. Przepisy te uznaje się za analogiczne lecz nie tożsame. Jednocześnie organ wskazał, że wobec braku stwierdzenia przesłanek określonych w art. 24 ust. 5a i 5b ustawy nie miał prawa wydać decyzji w niniejszej sprawie na podstawie art. 24 ust. 5b tej ustawy. Zaznaczył również, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 24 ust. 26 ustawy. Wobec powyższego w sprawie tej nie zachodziły przesłanki do wydania decyzji administracyjnej, czego obecnie żąda skarżący.
Wójt wskazał, że w związku z ustalonym stanem faktycznym oraz przepisami ustawy konieczne było zastosowanie art. 24 ust. 5 ustawy i pozostawienie wniosku bez rozpoznania, co też organ uczynił. Dodał również, że pismo złożone przez skarżącego w dniu 13 grudnia 2022 r. nie odpowiadało treści wezwania – skarżący nie odniósł do przedmiotowego wezwania, ani nie wykazał faktu zamieszkiwania w odrębnym lokalu podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej po przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym stwierdził, że pod wnioskowanym adresem istnieje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jednak nie może stwierdzić, że zamieszkują one odrębne lokale na podstawie przedstawionych dokumentów, co wobec zgromadzonych dowodów w sprawie wykluczało możliwość przyznania dodatku dla gospodarstwa domowego po raz drugi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1634 – zwanej dalej "P.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej k.p.a.) lub w innych przepisach, jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji bądź dokonania czynności materialno-technicznej. Dla stwierdzenia bezczynności konieczne jest więc wyjaśnienie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie sprawy na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy organ uczynił to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne jego opóźnienie jest usprawiedliwione. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W myśl art. 36 § 2 k.p.a. ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Po uchwale w składzie 7 Sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13 (przywołane orzeczenia dostępne na stronie www.cboisa.nsa.gov.pl), nie budzi już żądnych wątpliwości, że w razie pozostawienia podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Przed wniesieniem skargi skarżący złożył dwa ponaglenia.
W kontrolowanej sprawie skarżący w dniu 10 listopada 2022 r. złożył wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstwa domowego z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Z wniosku wynikało, że gospodarstwo domowe, którego dotyczył jest ogrzewane kotłem na paliwo stałe – pelet. Poza sporem było, że w budynku pod podanym we wniosku adresem zamieszkiwały 2 gospodarstwa domowe.
Jak wynika z przedstawionego wcześniej stanu faktycznego, dopiero pismem z dnia 7 grudnia 2022 r. organ wezwał skarżącego do wykazania jakie kroki formalne zostały poczynione w celu wydzielenia odrębnego adresu. Wedle treści pisma należało przedłożyć zaświadczenie starosty o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu bądź też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego.
Skarżący w piśmie z dnia 13 grudnia 2022 r. wyjaśnił, że pod wskazanym przez niego adresem zamieszkują dwa odrębne gospodarstwa domowe w odrębnych lokalach, które mają osobne: wejścia, liczniki prądu, łazienki, kuchnie, liczniki gazu, liczniki wody i które składają odrębne deklaracje śmieciowe. Powołując się na przepisy ustawy o dodatku węglowym wskazał, że z ustawy nie wynika konieczność wszczęcia procedury związanej "z odrębnością lokalu, więc nie może być takiego warunku dla przyznania dodatku".
W aktach znajduje się notatka służbowa, która miała dokumentować przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i wynika z niej, że osoby wchodzące w skład gospodarstwa domowego skarżącego na własny użytek rzeczywiście zajmują 2 osobne pokoje, łazienkę, kuchnię – wyposażone w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Wejście do budynku dla ww pomieszczeń jest odrębne, w środku znajduje się wejście na klatkę schodową i strych. W domu dla każdego z mieszkań są oddzielne liczniki gazu, prądu i wody. Rodzina składa odrębną deklarację śmieciową. Skarżący tego samego dnia – tj. 21 grudnia 2022 r. wypełnił też oświadczenie, zgodnie z którym opisane we wniosku źródło ogrzewania jest współdzielone (we wniosku nie było takiej rubryki).
Pismem z dnia 30 grudnia 2022 r. Wójt poinformował skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania w oparciu o art. 24 ust. 5 ustawy.
Materialnoprawną podstawę dla rozpatrzenia wniosku skarżącego stanowią przepisy opisanej na wstępie ustawy z dnia 15 września 2022 r. Dla oceny prawidłowości działań organu w aspekcie bezczynności potrzebne jest przytoczenie całego przepisu normującego kwestie dotyczące dodatku.
Zgodnie z art. 24 ustawy – według brzmienia na datę poinformowania skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpatrzenia:
"1. Dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest:
1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo
2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo
3) kocioł olejowy
- zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
2. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
3. Dodatek dla gospodarstw domowych wypłaca się na wniosek osoby, o której mowa w ust. 2.
4. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.
5. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
5a. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1.
5b. W przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1.
5c. W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 5b, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.
6. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożyła więcej niż jedna osoba z danego gospodarstwa domowego wieloosobowego, dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
7. Dodatek dla gospodarstw domowych nie przysługuje gospodarstwom domowym objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym.
8. Dodatek dla gospodarstw domowych nie przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, na potrzeby którego zostało zakupione paliwo stałe, po cenie i od przedsiębiorcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw (Dz. U. poz. 1477 i 1692).
9. Na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych przyjmuje się, że:
1) jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego;
2) gospodarstwo domowe może otrzymać dodatek z tytułu wykorzystania wyłącznie jednego źródła ciepła.
10. Jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje:
1) osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) cudzoziemcom mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
a) na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej,
b) w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany;
3) mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz członkom ich rodzin w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2021 r. poz. 1697), posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
11. Dodatek dla gospodarstwa domowego wynosi:
1) 3000 złotych - w przypadku gdy głównym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy, zasilane peletem drzewnym lub innym rodzajem biomasy, z wyłączeniem drewna kawałkowego;
2) 1000 złotych - w przypadku gdy głównym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy, zasilane drewnem kawałkowym;
3) 500 złotych - w przypadku gdy głównym źródłem ciepła jest kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG;
4) 2000 złotych - w przypadku gdy głównym źródłem ciepła jest kocioł olejowy.
12. Wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.
13. Wnioski o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania.
14. Dodatek dla gospodarstw domowych wypłaca się w terminie miesiąca od dnia złożenia wniosku o jego wypłatę.
15. Wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek.
16. Wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną.
17. W przypadku złożenia wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej wniosek ten opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
18. Minister właściwy do spraw informatyzacji może udostępnić usługę umożliwiającą złożenie wniosku za jego pośrednictwem za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w tym przy użyciu aplikacji mObywatel w rozumieniu ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o aplikacji mObywatel (Dz. U. poz. 1234).
19. Wniosek złożony przy użyciu aplikacji mObywatel opatruje się zaawansowaną pieczęcią elektroniczną ministra właściwego do spraw informatyzacji, po uwierzytelnieniu wnioskodawcy z wykorzystaniem certyfikatu podstawowego, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o aplikacji mObywatel.
20. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.
21. Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
22. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 25 ust. 2 stosuje się.
23. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.
24. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych.
25. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 22, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.
25a. W przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 25 ust. 2 stosuje się.
25b. Dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także w przypadku, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w ust. 1. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków dokonywany jest z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
26. Przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku dla gospodarstw domowych nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Odmowa przyznania dodatku dla gospodarstw domowych, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku wymagają wydania decyzji administracyjnej.
27. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta przesyła wnioskodawcy informację o przyznaniu dodatku dla gospodarstw domowych na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej, o ile wnioskodawca wskazał adres poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę dodatku. W przypadku gdy wnioskodawca nie wskazał adresu poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę dodatku, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, odbierając ten wniosek od wnioskodawcy, informuje go o możliwości bezpośredniego odebrania od tego organu informacji o przyznaniu dodatku.
28. Nieodebranie informacji o przyznaniu dodatku dla gospodarstw domowych nie wstrzymuje wypłaty tego dodatku.
29. Minister właściwy do spraw energii określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, mając na uwadze zapewnienie przejrzystości i komunikatywności tego wniosku".
Zauważyć należy, że ustawa nie definiuje pojęcia odrębnego lokalu użytego w art. 24 ust. 5a ani nie odsyła do innych ustaw w tym zakresie. Jak wynika z treści informacji z dnia 30 grudnia 2022 r. organ utożsamił je z pojęciem samodzielny lokal, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1048) i w konsekwencji z odrębną własnością takiego lokalu. Według Sądu nie są to jednak tożsame pojęcia. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy nie wynika, aby organ na potrzeby rozpoznania wniosku skarżącego dysponował informacją czy skarżący w ogóle jest właścicielem nieruchomości i czy byłby w ogóle uprawniony do żądania ustanowienia odrębnej własności samodzielnego lokalu czy uzyskania zaświadczenia. Nie rozważono też czy w tym stanie faktycznym możliwe byłoby w ogóle nadanie nowego numeru porządkowego.
Zdaniem Sądu nie można oczekiwać od strony spełnienia warunków, których ustawa nie przewiduje, a odrębny lokal, o którym mowa w art. 24 ust. 5a ustawy nie musi stanowić przedmiotu odrębnej własności. Nie ma podstaw aby utożsamiać ze sobą 2 różne pojęcia. Może bowiem się zdarzyć, że w budynku znajdują się osobne lokale mieszkalne, z których korzystają osobne gospodarstwa domowe, a które nie są przedmiotem odrębnej własności a nawet, które należą do tych samych właścicieli/współwłaścicieli i będą one posiadać odrębne adresy (np. lokale w budynkach stanowiących własność gminy numery mieszkań są nadane, mimo że nie są one wyodrębnione prawnie). W niniejszej sprawie nie było jednak sporne, że w budynku pod tym samym adresem zamieszkują co najmniej dwa gospodarstwa domowe, przy czym każde z tych gospodarstw domowych zajmuje osobne pomieszczenia składające się z zupełnie innych pokoi, kuchni, łazienek, z osobnymi wejściami do mieszkań, osobne są tam liczniki prądu, gazu czy wody, dla każdego składane są odrębne deklaracje śmieciowe.
W sytuacji, gdy pierwsze pismo w sprawie organ skierował do skarżącego w dniu 7 grudnia 2022 r., żądając w nim przedstawienia w terminie 7 dni dowodów na wszczęcie procedur, których ustawa nie przewiduje i – co najistotniejsze – takie żądanie zostało wystosowane do skarżącego już po upływie terminu przewidzianego w przepisie art. 24 ust. 5a ustawy, w ocenie Sądu oczywiste jest, że dla tej konkretnej strony nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu w terminie do 30 listopada 2022 r., jak tego wymagała ustawa, jeśli takich czynności nie podjął wcześniej. A mógł ich nie podjąć nie mając świadomości, że będą one w ogóle wymagane przez organ rozpatrujący jego wniosek. Nie było zaś sporne, że takich czynności skarżący nie podjął. Nie ulega też wątpliwości Sądu, że pojęcia "odrębny lokal" użytego przez ustawodawcę w art. 24 ust. 5a i 5b ustawy nie można utożsamiać z pojęciem "odrębna własność samodzielnego lokalu" ani nawet "samodzielny lokal" zdefiniowanego na gruncie innej ustawy. Nie ma bowiem w tym zakresie odesłania w przepisach ustawy. Nie można też dokonywać wykładni tego pojęcia w sposób skrajnie niekorzystny dla strony, w sytuacji gdy nie ma ustawowej definicji określającej "odrębny lokal". Należałoby więc zastosować potoczne znaczenie takiego pojęcia i przyjąć, że chodzi w tym wypadku o osobny zespół pomieszczeń funkcjonalnie ze sobą powiązanych, np. pokoje, kuchnię, łazienkę, z osobnym wejściem do budynku lub przynajmniej z klatki schodowej, służące jako mieszkanie do wyłącznego użytku konkretnego gospodarstwa domowego, z osobnymi licznikami poszczególnych mediów. O tym, że w przypadku skarżącego możemy mieć do czynienia z odrębnym lokalem w takim właśnie znaczeniu może także świadczyć fakt składania osobnych deklaracji śmieciowych, a takie informacje organ posiadał i ich nie negował.
Jak się przyjmuje w doktrynie i orzecznictwie, pozostawienie podania/wniosku bez rozpatrzenia jest czynnością materialno - techniczną i jeśli organ niewłaściwie ją zastosował musi się liczyć z zarzutem bezczynności. W ocenie Sądu nie ma racjonalnych podstaw aby pozostawienie wniosku bez rozpoznania na gruncie ustawy z dnia 15 września 2022 r. traktować w innych kategoriach czy inaczej niż pozostawienie podania bez rozpatrzenia, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., tym bardziej, że w jej przepisach ustawodawca przewidział merytoryczne rozpoznanie wniosku w oparciu o art. 24 ust. 5a i ust. 5b, pod warunkiem, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. W kontrolowanej sprawie przyczyną pozostawienia wniosku bez rozpoznania miał być fakt, że był to kolejny wniosek od osób zamieszkujących pod tym samym adresem, z tym że ten adres dotyczy całego budynku. Zgodnie z wyżej przytoczonym poglądem prawnym zawartym w uchwale (7) NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13, strona była więc uprawniona do żądania kontroli Sądu w trybie skargi na bezczynność organu. Taka informacja o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie mogła być przedmiotem zaskarżenia do Sądu, gdyż ustawa m.in. nie przewiduje trybu odwoławczego w tym wypadku.
W ocenie Sądu w stanie faktycznym sprawy zasadny jest zarzut bezczynności przy rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 10 listopada 2022 r., skoro z zebranego materiału wynika, że stan ten powinien zostać rozpatrzony w oparciu o przepisy art. 24 ust. 5a i ust. 5b, które to wprost wyłączają stosowanie przepisów art. 24 ust. 4 i 5 ustawy. Wezwanie strony do wykazania przesłanek, których nie przewiduje ustawa i to po upływie terminu kiedy mogłaby podjąć jakiekolwiek działania aby je spełnić w terminie przewidzianym przez ustawę, było działaniem pozbawionym podstaw w obowiązującym prawie. Taki stan faktyczny nie dawał podstaw do zastosowania art. 24 ust. 5 ustawy, dlatego skargę należało uwzględnić na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a.
Według Sądu bezczynność ta wynikała jednak z błędnej rozszerzającej wykładni prawa, na gruncie którego nie została jeszcze ustalona praktyka a nie jest skutkiem oczywistej sprzeczności z obowiązującym prawem, czy intencjonalnego złośliwego działania organu. Nie było więc podstaw do zakwalifikowania stwierdzonej bezczynności, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze o kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p..a., zasądzając na rzecz skarżącego od organu zwrot uiszczonego wpisu od skargi.
W niniejszym postępowaniu Sąd nie przesądza, że skarżący powinien otrzymać wnioskowany dodatek. Stwierdzono jedynie, że materiały zgromadzone w aktach sprawy nie dawały podstaw do zastosowania art. 24 ust. 5 ustawy, a więc organ nie mógł zakończyć formalnie sprawy informując o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w oparciu o wskazaną podstawę prawną.